అద్వైత పఞ్చరత్నమ్ (ఆత్మపఞ్చకమ్)
Advaita Pancharatnam (Atma Panchakam) in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
అద్వైత పంచరత్నం ('అద్వైతానికి ఐదు రత్నాలు'), ఆత్మపంచకం అనీ పిలువబడేది, ఆది శంకరాచార్యులు రచించిన ఐదు సంక్షిప్త శ్లోకాల స్తోత్రం, ఇది అద్వైత వేదాంత సారాన్ని అందిస్తుంది. ప్రతి శ్లోకం 'శివోఽహం' — 'నేను శివుడను' — అను ప్రకటనతో ముగుస్తుంది. తాడు-పాము దృష్టాంతం, స్వప్న ఉపమానం ద్వారా ఇది దేహం, మనస్సు, జగత్తుతో తాదాత్మ్యాన్ని నిరాకరించి, ఆత్మను ఒకే, నిత్య, అద్వైత సత్యంగా స్థాపిస్తుంది.
మూలం & కథ
Prakarana (independent Advaita hymn) ascribed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · Classical (traditionally 8th century CE)
అద్వైత పంచరత్నం, ఆత్మపంచకం అని కూడా పిలువబడేది, అద్వైత వేదాంత ఉపదేశాన్ని కొన్ని శ్లోకాలలో కుదించే ఆది శంకరాచార్యుల సంక్షిప్త ప్రకరణ స్తోత్రాల సమూహానికి చెందినది. నిర్వాణ షట్కం, దశశ్లోకి వలె ఇది సాధకుని దేహం, ఇంద్రియాలు, మనస్సు, కనిపించే జగత్తుతో తాదాత్మ్యాన్ని నిరాకరించి, ఆత్మను 'శివుడు' — ఒకే, శుద్ధ, సాక్షి చైతన్యం — గా స్థాపిస్తుంది. దీని పుష్పిక దీనిని గోవింద భగవత్పాదుల శిష్యుడైన శ్రీ శంకర భగవత్పాదులకు ఆపాదిస్తుంది.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
ఈ ఐదు 'రత్నాల'ను పదేపదే చింతన చేస్తూ, పాము తాడులోకి తిరిగి కలిసిపోయినట్లు జగత్తును ఆత్మలో కరిగించేవాడు, జన్మ-మరణ గాఢ భయం నుండి విముక్తుడవుతాడని సంప్రదాయం చెబుతుంది; ఎందుకంటే 'శివోఽహం' కాంతిలో మిథ్యా జీవభావం కరిగిపోయి, నిర్భయ, ఆనందమయ ఆత్మ మాత్రమే మిగులుతుంది.
అర్థంతో పూర్తి పాఠం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
నాహం దేహో నేన్ద్రియాణ్యన్తరఙ్గో నాహఙ్కారః ప్రాణవర్గో న బుద్ధిః। దారాపత్యక్షేత్రవిత్తాదిదూరః సాక్షీ నిత్యః ప్రత్యగాత్మా శివోఽహమ్॥౧॥
nāhaṃ deho nendriyāṇy antaraṅgo nāhaṅkāraḥ prāṇavargo na buddhiḥ | dārāpatya-kṣetra-vittādi-dūraḥ sākṣī nityaḥ pratyagātmā śivo'ham ||1||
అర్థం:నేను దేహాన్ని కాను, ఇంద్రియాలను కాను, అంతఃకరణాన్ని (మనస్సును) కాను; అహంకారాన్ని కాను, ప్రాణసమూహాన్ని కాను, బుద్ధిని కాను. భార్య, పిల్లలు, భూమి, ధనం మొదలైన వాటికి పూర్తిగా అతీతుడను — నేను నిత్య సాక్షిని, అంతరాత్మను — నేను శివుడను.
రజ్జ్వజ్ఞానాద్భాతి రజ్జౌ యథాహిః స్వాత్మాజ్ఞానాదాత్మనో జీవభావః। ఆప్తోక్త్యాహిభ్రాన్తినాశే స రజ్జుర్ జీవో నాహం దేశికోక్త్యా శివోఽహమ్॥౨॥
rajjv-ajñānād bhāti rajjau yathāhiḥ svātmājñānād ātmano jīvabhāvaḥ | āptoktyā-hi-bhrānti-nāśe sa rajjur jīvo nāhaṃ deśikoktyā śivo'ham ||2||
అర్థం:తాడు తెలియక తాడులో పాము కనిపించినట్లే, తన ఆత్మను తెలియక ఆత్మలో జీవభావం (పరిమిత జీవి అను భావన) కనిపిస్తుంది. విశ్వసనీయుని మాటతో 'ఇది తాడే' అన్నప్పుడు పాము భ్రాంతి నశించినట్లే, గురువు ఉపదేశంతో నేను జీవిని కాను — నేను శివుడను.
ఆభాతీదం విశ్వమాత్మన్యసత్యం సత్యజ్ఞానానన్దరూపే విమోహాత్। నిద్రామోహాత్స్వప్నవత్తన్న సత్యం శుద్ధః పూర్ణో నిత్య ఏకః శివోఽహమ్॥౩॥
ābhātīdaṃ viśvam ātmany asatyaṃ satya-jñānānanda-rūpe vimohāt | nidrā-mohāt svapnavat tan na satyaṃ śuddhaḥ pūrṇo nitya ekaḥ śivo'ham ||3||
అర్థం:సత్య-జ్ఞాన-ఆనంద స్వరూపమైన నాలో ఈ అసత్య విశ్వం మోహం వలన కనిపిస్తుంది; కానీ నిద్రామోహం వలన పుట్టిన స్వప్నం వలె అది సత్యం కాదు. శుద్ధుడను, పూర్ణుడను, నిత్యుడను, ఒక్కడను — నేను శివుడను.
నాహం జాతో న ప్రవృద్ధో న నష్టో దేహస్యోక్తాః ప్రాకృతాః సర్వధర్మాః। కర్తృత్వాదిశ్చిన్మయస్యాస్తి నాహం- కారస్యైవ హ్యాత్మనో మే శివోఽహమ్॥౪॥
nāhaṃ jāto na pravṛddho na naṣṭo dehasyoktāḥ prākṛtāḥ sarva-dharmāḥ | kartṛtvādiś cinmayasyāsti nāhaṃ- kārasyaiva hy ātmano me śivo'ham ||4||
అర్థం:నేను పుట్టను, పెరుగను, నశించను; ఇవన్నీ దేహ సహజ ధర్మాలని చెప్పబడ్డాయి. కర్తృత్వాది అహంకారానివే, చిన్మయ ఆత్మకు కాదు — నేను శివుడను.
మత్తో నాన్యత్కిఞ్చిదత్రాస్తి విశ్వం సత్యం బాహ్యం వస్తు మాయోపకౢప్తమ్। ఆదర్శాన్తర్భాసమానస్య తుల్యం మయ్యద్వైతే భాతి తస్మాచ్ఛివోఽహమ్॥౫॥
matto nānyat kiñcid atrāsti viśvaṃ satyaṃ bāhyaṃ vastu māyopaklṛptam | ādarśāntar-bhāsamānasya tulyaṃ mayy advaite bhāti tasmāc chivo'ham ||5||
అర్థం:నా కంటే వేరుగా ఇక్కడ ఏదీ లేదు; బాహ్య వస్తువును సత్యమని భావించడం మాయ కల్పన మాత్రమే. అద్దంలో ప్రతిబింబం కనిపించినట్లే, అది అద్వైతుడనైన నాలో కనిపిస్తుంది — కావున నేను శివుడను.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
Advaita Pancharatnam (Atma Panchakam) పారాయణ ప్రయోజనాలు
అద్వైత వేదాంత మూల ఉపదేశాన్ని నిత్య చింతనకై ఐదు స్మరణీయ శ్లోకాలలో అందిస్తుంది
'శివోఽహం / అహం బ్రహ్మాస్మి' (నేను శుద్ధ ఆత్మను) అను దృఢతను బలపరుస్తుంది
తాడు-పాము, స్వప్న దృష్టాంతాలతో దేహం, మనస్సు, జగత్తు తాదాత్మ్యాన్ని కరిగిస్తుంది
మనస్సును శాంతింపజేసి, పరిమిత జీవి అను మిథ్యా భావం వలన కలిగే భయం నుండి విముక్తి చేస్తుంది
నిదిధ్యాసన (గాఢ ధ్యానం), ఆత్మ విచారణకు ఉత్తమ సహాయకం
జన్మ, వృద్ధి, మరణం తాకని సాక్షి-ఆత్మను వెల్లడించి అఖండ శాంతిని ప్రసాదిస్తుంది
Advaita Pancharatnam (Atma Panchakam) పారాయణ విధి
ప్రశాంతంగా తూర్పు లేదా ఉత్తరం వైపు తిరిగి కూర్చోండి. ఐదు శ్లోకాలలో ప్రతిదాన్ని నెమ్మదిగా పఠించండి, అర్థాన్ని ఆకళింపు చేసుకొనుటకు ఆగుతూ, ముఖ్యంగా ప్రతి శ్లోకాంత 'శివోఽహం' వద్ద. జపించేటప్పుడు తాడు-పాము, అద్దం దృష్టాంతాలపై చింతన చేసి, మనస్సును 'నేను సాక్షిని, శుద్ధ ఆత్మను' అను బోధలో నిలపండి. చింతనలో భాగంగా ప్రతిరోజు ఐదు శ్లోకాలను (ఒక పారాయణం), లేదా దాని గుణిజాలలో పఠించండి.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి Advaita Pancharatnam (Atma Panchakam)ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి