पशुपत्यष्टकम् Meaning — Line by Line
पशुपत्यष्टकम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of पशुपत्यष्टकम् with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. Pashupatim Indupatim Dharanipatim Bhujagalokapatim Cha Satipatim।
- Verse 2. Na Janako Janani Na Cha Sodaro Na Tanayo Na Cha Bhuribalam Kulam।
- Verse 3. Muraja-Dindima-Vadya-Vilakshanam Madhura-Panchama-Nada-Visharadam।
- Verse 4. Sharanadam Sukhadam Sharananvitam Shiva-Shiveti Shiveti Natam Nrinam।
- Verse 5. Narashiro-Rachitam Manikundalam Bhujaga-Haramudam Vrishabha-Dhvajam।
- Verse 6. Makha-Vinashakaram Shashishekharam Satatam-Adhvara-Bhaji-Phalapradam।
- Verse 7. Madam-Apasya Chiram Hridi Samsthitam Marana-Janma-Jara-Bhaya-Piditam।
- Verse 8. Hari-Viranchi-Suradhipa-Pujitam Yama-Janesha-Dhanesha-Namaskritam।
- Verse 9. Pashupater-Idam-Ashtakam-Adbhutam Virachitam Prithivipati-Surina।
Pashupatim Indupatim Dharanipatim Bhujagalokapatim Cha Satipatim।
पशुपतीन्दुपतिं धरणीपतिं भुजगलोकपतिं च सतीपतिम्। प्रणतभक्तजनार्तिहरं परं भजत रे मनुजा गिरिजापतिम्॥१॥
Pashupatim Indupatim Dharanipatim Bhujagalokapatim Cha Satipatim। Pranata-Bhakta-Janarti-Haram Param Bhajata Re Manuja Girijapatim॥1॥
Meaningहे मनुष्यो! उन गिरिजापति (शिव) का भजन करो — जो पशुपति, चन्द्रपति, धरणीपति, नागलोकपति और सतीपति हैं, जो चरणों में प्रणाम करने वाले भक्तों की पीड़ा हरने वाले परम प्रभु हैं।
Na Janako Janani Na Cha Sodaro Na Tanayo Na Cha Bhuribalam Kulam।
न जनको जननी न च सोदरो न तनयो न च भूरिबलं कुलम्। अवति कोऽपि न कालवशं गतं भजत रे मनुजा गिरिजापतिम्॥२॥
Na Janako Janani Na Cha Sodaro Na Tanayo Na Cha Bhuribalam Kulam। Avati Ko'pi Na Kalavasham Gatam Bhajata Re Manuja Girijapatim॥2॥
Meaningहे मनुष्यो! उन गिरिजापति का भजन करो — क्योंकि जब मनुष्य काल के वश में हो जाता है, तब न पिता, न माता, न भाई, न पुत्र, और न ही विशाल बलशाली कुल उसकी रक्षा कर सकता है; केवल वे ही रक्षा करते हैं।
Muraja-Dindima-Vadya-Vilakshanam Madhura-Panchama-Nada-Visharadam।
मुरजडिण्डिमवाद्यविलक्षणं मधुरपञ्चमनादविशारदम्। प्रमथभूतगणैरपि सेवितं भजत रे मनुजा गिरिजापतिम्॥३॥
Muraja-Dindima-Vadya-Vilakshanam Madhura-Panchama-Nada-Visharadam। Pramatha-Bhuta-Ganair-Api Sevitam Bhajata Re Manuja Girijapatim॥3॥
Meaningहे मनुष्यो! उन गिरिजापति का भजन करो — जो मुरज, डिण्डिम आदि वाद्यों से विलक्षण हैं, मधुर पञ्चम स्वर के विशारद हैं, और प्रमथ-भूतगणों द्वारा भी सेवित हैं।
Sharanadam Sukhadam Sharananvitam Shiva-Shiveti Shiveti Natam Nrinam।
शरणदं सुखदं शरणान्वितं शिवशिवेति शिवेति नतं नृणाम्। अभयदं करुणावरुणालयं भजत रे मनुजा गिरिजापतिम्॥४॥
Sharanadam Sukhadam Sharananvitam Shiva-Shiveti Shiveti Natam Nrinam। Abhayadam Karunavarunalayam Bhajata Re Manuja Girijapatim॥4॥
Meaningहे मनुष्यो! उन गिरिजापति का भजन करो — जो शरण देने वाले, सुख देने वाले, शरणागतों के आश्रय हैं, जिन्हें 'शिव शिव शिव' कहकर मनुष्य प्रणाम करते हैं, जो अभय देने वाले और करुणा के सागर हैं।
Narashiro-Rachitam Manikundalam Bhujaga-Haramudam Vrishabha-Dhvajam।
नरशिरोरचितं मणिकुण्डलं भुजगहारमुदं वृषभध्वजम्। चितिरजोधवलीकृतविग्रहं भजत रे मनुजा गिरिजापतिम्॥५॥
Narashiro-Rachitam Manikundalam Bhujaga-Haramudam Vrishabha-Dhvajam। Chiti-Rajo-Dhavali-Krita-Vigraham Bhajata Re Manuja Girijapatim॥5॥
Meaningहे मनुष्यो! उन गिरिजापति का भजन करो — जो नरमुण्डों से बने मणिकुण्डल धारण करते हैं, सर्पों के हार से प्रसन्न हैं, वृषभध्वज हैं, और जिनका शरीर चिता-भस्म से धवल है।
Makha-Vinashakaram Shashishekharam Satatam-Adhvara-Bhaji-Phalapradam।
मखविनाशकरं शशिशेखरं सततमध्वरभाजिफलप्रदम्। प्रलयदग्धसुरासुरमानवं भजत रे मनुजा गिरिजापतिम्॥६॥
Makha-Vinashakaram Shashishekharam Satatam-Adhvara-Bhaji-Phalapradam। Pralaya-Dagdha-Surasura-Manavam Bhajata Re Manuja Girijapatim॥6॥
Meaningहे मनुष्यो! उन गिरिजापति का भजन करो — जो (दक्ष के) यज्ञ का विनाश करने वाले, चन्द्रशेखर हैं, यज्ञ करने वालों को सदा फल देने वाले हैं, और प्रलय में देव, असुर और मनुष्यों को भस्म करने वाले हैं।
Madam-Apasya Chiram Hridi Samsthitam Marana-Janma-Jara-Bhaya-Piditam।
मदमपास्य चिरं हृदि संस्थितं मरणजन्मजराभयपीडितम्। जगदुदीक्ष्य समीपभयाकुलं भजत रे मनुजा गिरिजापतिम्॥७॥
Madam-Apasya Chiram Hridi Samsthitam Marana-Janma-Jara-Bhaya-Piditam। Jagad-Udikshya Samipa-Bhayakulam Bhajata Re Manuja Girijapatim॥7॥
Meaningहे मनुष्यो! उन गिरिजापति का भजन करो — जो अहंकार त्याग देने पर चिरकाल तक हृदय में निवास करते हैं; देखो, यह संसार जन्म-मरण-जरा के भय से पीड़ित और निकट आते भयों से व्याकुल है!
Hari-Viranchi-Suradhipa-Pujitam Yama-Janesha-Dhanesha-Namaskritam।
हरिविरञ्चिसुराधिपपूजितं यमजनेशधनेशनमस्कृतम्। त्रिनयनं भुवनत्रितयाधिपं भजत रे मनुजा गिरिजापतिम्॥८॥
Hari-Viranchi-Suradhipa-Pujitam Yama-Janesha-Dhanesha-Namaskritam। Trinayanam Bhuvana-Tritayadhipam Bhajata Re Manuja Girijapatim॥8॥
Meaningहे मनुष्यो! उन गिरिजापति का भजन करो — जो विष्णु, ब्रह्मा और देवराज इन्द्र से पूजित, यम, इन्द्र और कुबेर से नमस्कृत, त्रिनेत्रधारी और तीनों लोकों के अधिपति हैं।
Pashupater-Idam-Ashtakam-Adbhutam Virachitam Prithivipati-Surina।
पशुपतेरिदमष्टकमद्भुतं विरचितं पृथिवीपतिसूरिणा। पठति संशृणुते मनुजः सदा शिवपुरीं वसते लभते मुदम्॥९॥
Pashupater-Idam-Ashtakam-Adbhutam Virachitam Prithivipati-Surina। Pathati Samshrinute Manujah Sada Shivapurim Vasate Labhate Mudam॥9॥
Meaningपृथ्वीपति नामक विद्वान् द्वारा रचित पशुपति के इस अद्भुत अष्टक को जो मनुष्य सदा पढ़ता या सुनता है, वह शिवपुरी में निवास करता है और परम आनन्द प्राप्त करता है।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Traditional Shaiva stotra (Pashupatyashtakam)
Author: Prithvipati (named in the concluding phala-shruti as 'Prithivipati-Surin')
Period: Classical / medieval
The Pashupati Ashtakam is a much-loved devotional hymn to Shiva as Pashupati, the cosmic Lord of all beings. Its final verse names its composer as Prithvipati, a wise poet (surin). The hymn is structured as an impassioned sermon to humanity: across eight verses it lists Shiva's majesty and mercy and, in its famous second verse, drives home that no earthly relationship can rescue a soul from death — only devotion to the Lord of Girija can.
Frequently Asked Questions
What is the Pashupati Ashtakam?▼
Who is Pashupati?▼
What is the main teaching of the second verse?▼
What are the benefits of reciting the Pashupati Ashtakam?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →