विष्णु षट्पदी Meaning — Line by Line
विष्णु षट्पदी
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of विष्णु षट्पदी with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. avinayamapanaya viṣṇo damaya manaḥ śamaya viṣayamṛgatṛṣṇām |
- Verse 2. divyadhunīmakarande parimalaparibhogasaccidānande |
- Verse 3. satyapi bhedāpagame nātha tavāhaṃ na māmakīnastvam |
- Verse 4. uddhṛtanaga nagabhidanuja danujakulāmitra mitraśaśidṛṣṭe |
- Verse 5. matsyādibhiravatārairavatāravatā'vatā sadā vasudhām |
- Verse 6. dāmodara guṇamandira sundaravadanāravinda govinda |
- Verse 7. nārāyaṇa karuṇāmaya śaraṇaṃ karavāṇi tāvakau caraṇau |
avinayamapanaya viṣṇo damaya manaḥ śamaya viṣayamṛgatṛṣṇām |
अविनयमपनय विष्णो दमय मनः शमय विषयमृगतृष्णाम् । भूतदयां विस्तारय तारय संसारसागरतः ॥ १॥
avinayamapanaya viṣṇo damaya manaḥ śamaya viṣayamṛgatṛṣṇām | bhūtadayāṃ vistāraya tāraya saṃsārasāgarataḥ || 1||
Meaningहे विष्णो! मेरी अविनयता (उद्दण्डता) दूर कीजिए, मेरे मन का दमन कीजिए, विषयों की मृगतृष्णा-सी तृष्णा को शान्त कीजिए; प्राणियों के प्रति मेरी दया का विस्तार कीजिए, और मुझे संसार-सागर से पार उतारिए।
divyadhunīmakarande parimalaparibhogasaccidānande |
दिव्यधुनीमकरन्दे परिमलपरिभोगसच्चिदानन्दे । श्रीपतिपदारविन्दे भवभयखेदच्छिदे वन्दे ॥ २॥
divyadhunīmakarande parimalaparibhogasaccidānande | śrīpatipadāravinde bhavabhayakhedacchide vande || 2||
Meaningमैं श्रीपति (लक्ष्मीपति विष्णु) के उन चरण-कमलों को वन्दन करता हूँ — जो दिव्य गंगा के मकरन्द (मधु) से युक्त, सुगन्ध से भोग्य, सच्चिदानन्दस्वरूप, तथा संसार के भय और खेद को छिन्न करने वाले हैं।
satyapi bhedāpagame nātha tavāhaṃ na māmakīnastvam |
सत्यपि भेदापगमे नाथ तवाहं न मामकीनस्त्वम् । सामुद्रो हि तरङ्गः क्वचन समुद्रो न तारङ्गः ॥ ३॥
satyapi bhedāpagame nātha tavāhaṃ na māmakīnastvam | sāmudro hi taraṅgaḥ kvacana samudro na tāraṅgaḥ || 3||
Meaningहे नाथ! यद्यपि (परम सत्य में) भेद का अभाव है, फिर भी मैं आपका हूँ, आप मेरे नहीं — क्योंकि तरंग समुद्र की होती है, समुद्र कभी तरंग का नहीं होता।
uddhṛtanaga nagabhidanuja danujakulāmitra mitraśaśidṛṣṭe |
उद्धृतनग नगभिदनुज दनुजकुलामित्र मित्रशशिदृष्टे । दृष्टे भवति प्रभवति न भवति किं भवतिरस्कारः ॥ ४॥
uddhṛtanaga nagabhidanuja danujakulāmitra mitraśaśidṛṣṭe | dṛṣṭe bhavati prabhavati na bhavati kiṃ bhavatiraskāraḥ || 4||
Meaningहे (गोवर्धन) पर्वत को उठाने वाले, इन्द्र के अनुज, दनुज-कुल के शत्रु, जिनके नेत्र मित्र (सूर्य) और चन्द्र-सदृश हैं — आपके दर्शन हो जाने पर फिर किसका प्रभाव, किसका भय, अथवा संसार का कौन-सा तिरस्कार टिक सकता है?
matsyādibhiravatārairavatāravatā'vatā sadā vasudhām |
मत्स्यादिभिरवतारैरवतारवताऽवता सदा वसुधाम् । परमेश्वर परिपाल्यो भवता भवतापभीतोऽहम् ॥ ५॥
matsyādibhiravatārairavatāravatā'vatā sadā vasudhām | parameśvara paripālyo bhavatā bhavatāpabhīto'ham || 5||
Meaningहे परमेश्वर! आप मत्स्य आदि अवतारों के द्वारा सदा अवतीर्ण होकर पृथ्वी की रक्षा करते हैं; अतः संसार के तापों से भयभीत मैं आपके द्वारा अवश्य ही पालनीय (रक्षणीय) हूँ।
dāmodara guṇamandira sundaravadanāravinda govinda |
दामोदर गुणमन्दिर सुन्दरवदनारविन्द गोविन्द । भवजलधिमथनमन्दर परमं दरमपनय त्वं मे ॥ ६॥
dāmodara guṇamandira sundaravadanāravinda govinda | bhavajaladhimathanamandara paramaṃ daramapanaya tvaṃ me || 6||
Meaningहे दामोदर! हे गुणों के मन्दिर! हे सुन्दर मुख-कमल वाले गोविन्द! हे संसार-सागर का मन्थन करने वाले मन्दराचल! आप मेरे इस परम भय को दूर कीजिए।
nārāyaṇa karuṇāmaya śaraṇaṃ karavāṇi tāvakau caraṇau |
नारायण करुणामय शरणं करवाणि तावकौ चरणौ । इति षट्पदी मदीये वदनसरोजे सदा वसतु ॥
nārāyaṇa karuṇāmaya śaraṇaṃ karavāṇi tāvakau caraṇau | iti ṣaṭpadī madīye vadanasaroje sadā vasatu ||
Meaningहे करुणामय नारायण! मैं आपके दोनों चरणों की शरण ग्रहण करता हूँ। यह षट्पदी (छः श्लोकों का स्तोत्र) मेरे मुख-कमल में सदा निवास करे।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Shatpadi Stotram composed by Adi Shankaracharya in praise of Lord Vishnu
Author: Adi Shankaracharya
Period: 8th century CE (circa 788-820)
The Vishnu Shatpadi (also called simply the Shatpadi Stotra) is one of Adi Shankaracharya's most beloved short devotional poems to Lord Vishnu. Though Shankara is best known as the expounder of Advaita Vedanta, here he sings as a humble devotee, asking the Lord to purify his mind and senses and to grant the grace of surrender. The hymn's third verse — the wave and the ocean — is among the most quoted lines in all of bhakti literature, capturing how devotion and non-duality meet: the liberated soul knows itself as one with God, yet lovingly remains 'the wave that belongs to the ocean'.
Frequently Asked Questions
Who wrote the Vishnu Shatpadi?▼
What is the meaning of the wave-and-ocean verse?▼
How many verses does the Shatpadi have?▼
When should I chant the Vishnu Shatpadi?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →