दुर्गा चालीसा Meaning — Line by Line
दुर्गा चालीसा
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of दुर्गा चालीसा with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Doha 1. Namo namo durge sukha karani namo namo durge duhkha harani
- Doha 2. Niramkara hai jyoti tumhari tihun loka phaili ujiyari
- Chaupai 1. Shashi lalata mukha mahavishala netra lala bhrikuti vikarala
- Chaupai 2. Rupa matu ko adhika suhave darasha karata jana ati sukha pave
- Chaupai 3. Tuma samsara shakti lai kina palana hetu anna dhana dina
- Chaupai 4. Annapurna hui jaga pala tuma hi adi sundari bala
- Chaupai 5. Pralayakala saba nashana hari tuma gauri shivashamkara pyari
- Chaupai 6. Shiva yogi tumhare guna gavem brahma vishnu tumhem nita dhyavem
- Chaupai 7. Rupa sarasvati ko tuma dhara de subuddhi rishi munina ubara
- Chaupai 8. Dharayo rupa narasimha ko amba paragata bhai phaड़kara khamba
- Chaupai 9. Raksha kari prahlada bachayo hiranyaksha ko svarga pathayo
- Chaupai 10. Lakshmi rupa dharo jaga mahim shri narayana amga samahim
- Chaupai 11. Kshirasindhu mem karata vilasa dayasindhu dijai mana asa
- Chaupai 12. Himgalaja mem tumhim bhavani mahima amita na jata bakhani
- Chaupai 13. Matamgi aru dhumavati mata bhuvaneshvari bagala sukha data
- Chaupai 14. Shri bhairava tara jaga tarini chhinna bhala bhava duhkha nivarini
- Chaupai 15. Kehari vahana soha bhavani lamgura vira chalata agavani
- Chaupai 16. Kara mem khappara khadga virajai jako dekha kala dara bhajai
- Chaupai 17. Sohai astra aura trishula jate uthata shatru hiya shula
- Chaupai 18. Nagarakota mem tumhim virajata tihunloka mem damka bajata
- Chaupai 19. Shumbha nishumbha danava tuma mare raktabija shamkhana samhare
- Chaupai 20. Mahishasura nripa ati abhimani jehi agha bhara mahi akulani
- Chaupai 21. Rupa karala kalika dhara sena sahita tuma tihi samhara
- Chaupai 22. Pari gaढ़ santana para jaba jaba bhai sahaya matu tuma taba taba
- Chaupai 23. Amarapuri aru basava loka taba mahima saba rahem ashoka
- Chaupai 24. Jvala mem hai jyoti tumhari tumhem sada pujem naranari
- Chaupai 25. Prema bhakti se jo yasha gavem duhkha daridra nikata nahim avem
- Chaupai 26. Dhyave tumhem jo nara mana lai janmamarana takau chhuti jai
- Chaupai 27. Jogi sura muni kahata pukari yoga na ho bina shakti tumhari
- Chaupai 28. Shamkara acharaja tapa kino kama aru krodha jiti saba lino
- Chaupai 29. Nishidina dhyana dharo shamkara ko kahu kala nahim sumiro tumako
- Chaupai 30. Shakti rupa ka marama na payo shakti gai taba mana pachhitayo
- Chaupai 31. Sharanagata hui kirti bakhani jaya jaya jaya jagadamba bhavani
- Chaupai 32. Bhai prasanna adi jagadamba dai shakti nahim kina vilamba
- Chaupai 33. Moko matu kashta ati ghero tuma bina kauna harai duhkha mero
- Chaupai 34. Asha trishna nipata satavem moha madadika saba binashavem
- Chaupai 35. Shatru nasha kijai maharani sumiraum ikachita tumhem bhavani
- Chaupai 36. Karo kripa he matu dayala riddhisiddhi dai karahu nihala
- Chaupai 37. Jaba lagi jiun daya phala paun tumharo yasha maim sada sunaun
- Chaupai 38. Shri durga chalisa jo koi gavai saba sukha bhoga paramapada pavai
- Chaupai 39. Devidasa sharana nija jani kahu kripa jagadamba bhavani
- Closing Doha. Sharanagata raksha kare, bhakta rahe ni shamka maim aya teri sharana mem, matu lijiye amka
Namo namo durge sukha karani namo namo durge duhkha harani
नमो नमो दुर्गे सुख करनी । नमो नमो दुर्गे दुःख हरनी ॥
Namo namo durge sukha karani namo namo durge duhkha harani
Meaningनमो नमो दुर्गे सुख करनी; नमो नमो दुर्गे दुःख हरनी।
Niramkara hai jyoti tumhari tihun loka phaili ujiyari
निरंकार है ज्योति तुम्हारी । तिहूँ लोक फैली उजियारी ॥
Niramkara hai jyoti tumhari tihun loka phaili ujiyari
Meaningनिराकार हो, तुम शुद्ध ज्योति हो; तुम्हारा तेज तीनों लोकों में फैला है।
Shashi lalata mukha mahavishala netra lala bhrikuti vikarala
शशि ललाट मुख महाविशाला । नेत्र लाल भृकुटि विकराला ॥
Shashi lalata mukha mahavishala netra lala bhrikuti vikarala
Meaningचंद्र तुम्हारे मस्तक को सुशोभित करता है, तुम्हारा मुख विशाल और तेजस्वी है; तुम्हारे नेत्र लाल और भौंहें भयंकर हैं।
Rupa matu ko adhika suhave darasha karata jana ati sukha pave
रूप मातु को अधिक सुहावे । दरश करत जन अति सुख पावे ॥
Rupa matu ko adhika suhave darasha karata jana ati sukha pave
Meaningहे माँ, तुम्हारा रूप अत्यंत मनोहर है; इसे देखकर भक्त परम आनंद को प्राप्त होते हैं।
Tuma samsara shakti lai kina palana hetu anna dhana dina
तुम संसार शक्ति लै कीना । पालन हेतु अन्न धन दीना ॥
Tuma samsara shakti lai kina palana hetu anna dhana dina
Meaningतुमने संसार की समस्त शक्ति को धारण किया; इसके पालन हेतु अन्न और धन प्रदान किया।
Annapurna hui jaga pala tuma hi adi sundari bala
अन्नपूर्णा हुई जग पाला । तुम ही आदि सुन्दरी बाला ॥
Annapurna hui jaga pala tuma hi adi sundari bala
Meaningअन्नपूर्णा रूप में तुमने जगत का पोषण किया; तुम ही आदि सुंदरी हो।
Pralayakala saba nashana hari tuma gauri shivashamkara pyari
प्रलयकाल सब नाशन हारी । तुम गौरी शिवशंकर प्यारी ॥
Pralayakala saba nashana hari tuma gauri shivashamkara pyari
Meaningप्रलय के समय तुम सब कुछ संहार करती हो; तुम गौरी हो, शिव-शंकर की प्रिया।
Shiva yogi tumhare guna gavem brahma vishnu tumhem nita dhyavem
शिव योगी तुम्हरे गुण गावें । ब्रह्मा विष्णु तुम्हें नित ध्यावें ॥
Shiva yogi tumhare guna gavem brahma vishnu tumhem nita dhyavem
Meaningयोगी शिव तुम्हारे गुण गाते हैं; ब्रह्मा और विष्णु सदा तुम्हारा ध्यान करते हैं।
Rupa sarasvati ko tuma dhara de subuddhi rishi munina ubara
रूप सरस्वती को तुम धारा । दे सुबुद्धि ऋषि मुनिन उबारा ॥
Rupa sarasvati ko tuma dhara de subuddhi rishi munina ubara
Meaningतुमने सरस्वती का रूप धारण किया; उत्तम बुद्धि देकर ऋषियों का उद्धार किया।
Dharayo rupa narasimha ko amba paragata bhai phaड़kara khamba
धरयो रूप नरसिंह को अम्बा । परगट भई फाड़कर खम्बा ॥
Dharayo rupa narasimha ko amba paragata bhai phaड़kara khamba
Meaningतुमने नरसिंह का रूप धारण किया, हे अंबा, स्तंभ से प्रकट होकर प्रकट हुईं।
Raksha kari prahlada bachayo hiranyaksha ko svarga pathayo
रक्षा करि प्रह्लाद बचायो । हिरण्याक्ष को स्वर्ग पठायो ॥
Raksha kari prahlada bachayo hiranyaksha ko svarga pathayo
Meaningतुमने प्रह्लाद की रक्षा की, और हिरण्यकशिपु का अंत किया।
Lakshmi rupa dharo jaga mahim shri narayana amga samahim
लक्ष्मी रूप धरो जग माहीं । श्री नारायण अंग समाहीं ॥
Lakshmi rupa dharo jaga mahim shri narayana amga samahim
Meaningतुमने संसार में लक्ष्मी का रूप धारण किया; तुम श्री नारायण के अंग में विलीन हो।
Kshirasindhu mem karata vilasa dayasindhu dijai mana asa
क्षीरसिन्धु में करत विलासा । दयासिन्धु दीजै मन आसा ॥
Kshirasindhu mem karata vilasa dayasindhu dijai mana asa
Meaningक्षीरसागर में तुम विहार करती हो; हे करुणासागर, हृदय की आशा पूर्ण करो।
Himgalaja mem tumhim bhavani mahima amita na jata bakhani
हिंगलाज में तुम्हीं भवानी । महिमा अमित न जात बखानी ॥
Himgalaja mem tumhim bhavani mahima amita na jata bakhani
Meaningहिंगलाज में तुम्हीं हो, हे भवानी; तुम्हारी अनंत महिमा पूर्णतः नहीं कही जा सकती।
Matamgi aru dhumavati mata bhuvaneshvari bagala sukha data
मातंगी अरु धूमावति माता । भुवनेश्वरी बगला सुख दाता ॥
Matamgi aru dhumavati mata bhuvaneshvari bagala sukha data
Meaningमातंगी और माँ धूमावती रूप में; भुवनेश्वरी और बगला, सुख प्रदान करने वाली।
Shri bhairava tara jaga tarini chhinna bhala bhava duhkha nivarini
श्री भैरव तारा जग तारिणी । छिन्न भाल भव दुःख निवारिणी ॥
Shri bhairava tara jaga tarini chhinna bhala bhava duhkha nivarini
Meaningश्री भैरवी और तारा, जगत की रक्षिका; छिन्नमस्ता, संसार के दुःखों की निवारिणी।
Kehari vahana soha bhavani lamgura vira chalata agavani
केहरि वाहन सोह भवानी । लांगुर वीर चलत अगवानी ॥
Kehari vahana soha bhavani lamgura vira chalata agavani
Meaningसिंह पर सवार, हे भवानी; वीर लांगुर (हनुमान) तुम्हारे अग्रदूत रूप में आगे चलते हैं।
Kara mem khappara khadga virajai jako dekha kala dara bhajai
कर में खप्पर खड्ग विराजै । जाको देख काल डर भाजै ॥
Kara mem khappara khadga virajai jako dekha kala dara bhajai
Meaningतुम्हारे हाथ में कपाल और खड्ग सुशोभित हैं; जिसे देखकर स्वयं काल भी भयभीत होकर भाग जाता है।
Sohai astra aura trishula jate uthata shatru hiya shula
सोहै अस्त्र और त्रिशूला । जाते उठत शत्रु हिय शूला ॥
Sohai astra aura trishula jate uthata shatru hiya shula
Meaningमहाशक्तिशाली अस्त्र और त्रिशूल भी चमकते हैं; जिससे शत्रु के हृदय में पीड़ा उत्पन्न होती है।
Nagarakota mem tumhim virajata tihunloka mem damka bajata
नगरकोट में तुम्हीं विराजत । तिहुँलोक में डंका बाजत ॥
Nagarakota mem tumhim virajata tihunloka mem damka bajata
Meaningनागरकोट में भी तुम विराजमान हो; तीनों लोकों में तुम्हारी जय का डंका बजता है।
Shumbha nishumbha danava tuma mare raktabija shamkhana samhare
शुम्भ निशुम्भ दानव तुम मारे । रक्तबीज शंखन संहारे ॥
Shumbha nishumbha danava tuma mare raktabija shamkhana samhare
Meaningतुमने शुंभ और निशुंभ असुरों का वध किया; रक्तबीज और उसके फैलते हुए प्रतिरूपों का संहार किया।
Mahishasura nripa ati abhimani jehi agha bhara mahi akulani
महिषासुर नृप अति अभिमानी । जेहि अघ भार मही अकुलानी ॥
Mahishasura nripa ati abhimani jehi agha bhara mahi akulani
Meaningअभिमानी राजा महिषासुर — जिसके पापों के भार से पृथ्वी कराह उठी —
Rupa karala kalika dhara sena sahita tuma tihi samhara
रूप कराल कालिका धारा । सेन सहित तुम तिहि संहारा ॥
Rupa karala kalika dhara sena sahita tuma tihi samhara
Meaningकालिका का भयंकर रूप धारण कर, तुमने उसे उसकी समस्त सेना सहित नष्ट कर दिया।
Pari gaढ़ santana para jaba jaba bhai sahaya matu tuma taba taba
परी गाढ़ सन्तन पर जब जब । भई सहाय मातु तुम तब तब ॥
Pari gaढ़ santana para jaba jaba bhai sahaya matu tuma taba taba
Meaningजब-जब संतों पर संकट आया, तब-तब, हे माँ, तुम बार-बार उनकी सहायता को आईं।
Amarapuri aru basava loka taba mahima saba rahem ashoka
अमरपुरी अरु बासव लोका । तब महिमा सब रहें अशोका ॥
Amarapuri aru basava loka taba mahima saba rahem ashoka
Meaningअमरावती और इंद्र का लोक — तुम्हारी महिमा से सब निश्शोक रहे।
Jvala mem hai jyoti tumhari tumhem sada pujem naranari
ज्वाला में है ज्योति तुम्हारी । तुम्हें सदा पूजें नरनारी ॥
Jvala mem hai jyoti tumhari tumhem sada pujem naranari
Meaningज्वालाजी में तुम्हारी ज्योति की लौ जलती है; नर-नारी सदा तुम्हारी पूजा करते हैं।
Prema bhakti se jo yasha gavem duhkha daridra nikata nahim avem
प्रेम भक्ति से जो यश गावें । दुःख दारिद्र निकट नहिं आवें ॥
Prema bhakti se jo yasha gavem duhkha daridra nikata nahim avem
Meaningजो प्रेमपूर्वक भक्ति से तुम्हारी महिमा गाते हैं — शोक और दरिद्रता उनके पास नहीं आते।
Dhyave tumhem jo nara mana lai janmamarana takau chhuti jai
ध्यावे तुम्हें जो नर मन लाई । जन्ममरण ताकौ छुटि जाई ॥
Dhyave tumhem jo nara mana lai janmamarana takau chhuti jai
Meaningजो एकाग्र मन से तुम्हारा ध्यान करते हैं — उनका जन्म-मरण का चक्र टूट जाता है।
Jogi sura muni kahata pukari yoga na ho bina shakti tumhari
जोगी सुर मुनि कहत पुकारी । योग न हो बिन शक्ति तुम्हारी ॥
Jogi sura muni kahata pukari yoga na ho bina shakti tumhari
Meaningयोगी, देवता और ऋषि उच्च स्वर से घोषणा करते हैं: तुम्हारी शक्ति के बिना कोई सिद्धि (योग) नहीं।
Shamkara acharaja tapa kino kama aru krodha jiti saba lino
शंकर आचारज तप कीनो । काम अरु क्रोध जीति सब लीनो ॥
Shamkara acharaja tapa kino kama aru krodha jiti saba lino
Meaningशंकराचार्य ने तप किया; उन्होंने काम और क्रोध को पूर्णतः जीत लिया।
Nishidina dhyana dharo shamkara ko kahu kala nahim sumiro tumako
निशिदिन ध्यान धरो शंकर को । काहु काल नहिं सुमिरो तुमको ॥
Nishidina dhyana dharo shamkara ko kahu kala nahim sumiro tumako
Meaningदिन-रात उन्होंने शंकर का ध्यान किया, किंतु किसी भी समय तुम्हें स्मरण न किया।
Shakti rupa ka marama na payo shakti gai taba mana pachhitayo
शक्ति रूप का मरम न पायो । शक्ति गई तब मन पछितायो ॥
Shakti rupa ka marama na payo shakti gai taba mana pachhitayo
Meaningउन्होंने शक्ति-तत्त्व का रहस्य नहीं समझा; जब उनकी शक्ति चली गई, तब मन ने पश्चाताप किया।
Sharanagata hui kirti bakhani jaya jaya jaya jagadamba bhavani
शरणागत हुई कीर्ति बखानी । जय जय जय जगदम्ब भवानी ॥
Sharanagata hui kirti bakhani jaya jaya jaya jagadamba bhavani
Meaningशरण लेकर उन्होंने तुम्हारी कीर्ति का गान किया: "जय, जय, जय जगदंबा भवानी!"
Bhai prasanna adi jagadamba dai shakti nahim kina vilamba
भई प्रसन्न आदि जगदम्बा । दई शक्ति नहिं कीन विलम्बा ॥
Bhai prasanna adi jagadamba dai shakti nahim kina vilamba
Meaningआदि जगदंबा प्रसन्न हुईं, और बिना विलंब उनकी शक्ति लौटा दी।
Moko matu kashta ati ghero tuma bina kauna harai duhkha mero
मोको मातु कष्ट अति घेरो । तुम बिन कौन हरै दुःख मेरो ॥
Moko matu kashta ati ghero tuma bina kauna harai duhkha mero
Meaning"हे माँ, महान संकट मुझे घेरे हुए है; तुम्हारे बिना मेरा दुःख कौन हरेगा?
Asha trishna nipata satavem moha madadika saba binashavem
आशा तृष्णा निपट सतावें । मोह मदादिक सब बिनशावें ॥
Asha trishna nipata satavem moha madadika saba binashavem
Meaningआशा और तृष्णा मुझे अत्यंत पीड़ित करती हैं; मोह, अहंकार आदि — इन सबका नाश करो।
Shatru nasha kijai maharani sumiraum ikachita tumhem bhavani
शत्रु नाश कीजै महारानी । सुमिरौं इकचित तुम्हें भवानी ॥
Shatru nasha kijai maharani sumiraum ikachita tumhem bhavani
Meaningमेरे शत्रुओं का नाश करो, हे महारानी; एकाग्र मन से मैं तुम्हें स्मरण करता हूँ, हे भवानी।
Karo kripa he matu dayala riddhisiddhi dai karahu nihala
करो कृपा हे मातु दयाला । ऋद्धिसिद्धि दै करहु निहाला ॥
Karo kripa he matu dayala riddhisiddhi dai karahu nihala
Meaningदया करो, हे करुणामयी माँ; समृद्धि और सिद्धि प्रदान कर मुझे धन्य करो।
Jaba lagi jiun daya phala paun tumharo yasha maim sada sunaun
जब लगि जिऊँ दया फल पाऊँ । तुम्हरो यश मैं सदा सुनाऊँ ॥
Jaba lagi jiun daya phala paun tumharo yasha maim sada sunaun
Meaningजब तक मैं जीवित रहूँ तब तक तुम्हारी कृपा का फल भोगूँ, और सदा तुम्हारी महिमा का गान करूँ।
Shri durga chalisa jo koi gavai saba sukha bhoga paramapada pavai
श्री दुर्गा चालीसा जो कोई गावै । सब सुख भोग परमपद पावै ॥
Shri durga chalisa jo koi gavai saba sukha bhoga paramapada pavai
Meaningजो यह दुर्गा चालीसा गाता है, वह समस्त सुख प्राप्त कर परम पद को पाता है।
Devidasa sharana nija jani kahu kripa jagadamba bhavani
देवीदास शरण निज जानी । कहु कृपा जगदम्ब भवानी ॥
Devidasa sharana nija jani kahu kripa jagadamba bhavani
Meaningदेवीदास (इस भक्त) को अपनी शरण में आया जानकर — दया दिखाओ, हे जगदंबा भवानी।
Sharanagata raksha kare, bhakta rahe ni shamka maim aya teri sharana mem, matu lijiye amka
शरणागत रक्षा करे, भक्त रहे नि शंक । मैं आया तेरी शरण में, मातु लिजिये अंक ॥
Sharanagata raksha kare, bhakta rahe ni shamka maim aya teri sharana mem, matu lijiye amka
Meaning"शरणागत की रक्षा करो, ताकि भक्त निर्भय रहे; मैं तुम्हारी शरण में आया हूँ, हे माँ — मुझे अपने अंक में ले लो।"
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Hindu devotional tradition
Author: Unknown (folk devotional composition)
Period: Medieval period
दुर्गा चालीसा अपनी कथा मार्कण्डेय पुराण के देवी माहात्म्य (दुर्गा सप्तशती या चण्डी पाठ) से लेती है, जो शाक्त परंपरा के सर्वाधिक महत्वपूर्ण ग्रंथों में से एक है। इसमें वर्णित है कि माँ दुर्गा समस्त देवताओं की संयुक्त शक्तियों से प्रकट हुईं, ताकि उस महिषासुर का संहार करें जिसे कोई देवता पराजित नहीं कर सका। उन्होंने नौ दिन-रात युद्ध किया (नवरात्रि का उद्गम) और दसवें दिन (विजयादशमी/दशहरा) उसका वध किया।
Frequently Asked Questions
दुर्गा चालीसा क्या है?▼
दुर्गा चालीसा का पाठ कब करना चाहिए?▼
दुर्गा चालीसा और दुर्गा कवच में क्या अंतर है?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →