श्री मूकाम्बिकाष्टकम् PDF
श्री मूकाम्बिकाष्टकम् की पूरी लिरिक्स — संस्कृत, रोमन व अर्थ सहित। एक क्लिक में PDF सेव करें या प्रिंट करें।
नमस्ते जगद्धात्रि सद्ब्रह्मरूपे नमस्ते हरोपेन्द्रधात्रादिवन्द्ये। नमस्ते प्रपन्नेष्टदानैकदक्षे नमस्ते महालक्ष्मि कोलापुरेशि॥१॥
namaste jagad-dhatri sad-brahma-rupe namaste haropendra-dhatradi-vandye | namaste prapanneshta-danaika-dakshe namaste mahalakshmi kolapureshi ||1||
हे जगत् का धारण-पोषण करने वाली, सद्ब्रह्मस्वरूपा, आपको नमस्कार; हे शिव, विष्णु, ब्रह्मा आदि देवों से वन्दिते, आपको नमस्कार; हे शरणागतों की इच्छा पूर्ण करने में एकमात्र दक्षा, आपको नमस्कार — हे महालक्ष्मि, कोलापुर की अधीश्वरी!
विधिः कृत्तिवासा हरिर्विश्वमेतत् सृजत्यत्ति पातीति यत्तत्प्रसिद्धम्। कृपालोकनादेव ते शक्तिरूपे नमस्ते महालक्ष्मि कोलापुरेशि॥२॥
vidhih krittivasa harir vishvam etat srijaty atti patiti yat tat prasiddham | kripa-lokanad eva te shakti-rupe namaste mahalakshmi kolapureshi ||2||
ब्रह्मा, शिव और विष्णु इस विश्व की सृष्टि, संहार और पालन करते हैं — यह प्रसिद्ध है; किन्तु, हे शक्तिस्वरूपे, यह सब केवल आपके कृपा-कटाक्ष से ही होता है — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
त्वया मायया व्याप्तमेतत्समस्तं धृतं लीयसे देवि कुक्षौ हि विश्वम्। स्थितां बुद्धिरूपेण सर्वत्र जन्तौ नमस्ते महालक्ष्मि कोलापुरेशि॥३॥
tvaya mayaya vyaptam etat samastam dhritam liyase devi kukshau hi vishvam | sthitam buddhi-rupena sarvatra jantau namaste mahalakshmi kolapureshi ||3||
आपने माया रूप से इस समस्त को व्याप्त किया है; हे देवि, आप ही समस्त विश्व को धारण कर अपने उदर में लीन कर लेती हैं, और बुद्धिरूप से प्रत्येक प्राणी में स्थित रहती हैं — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
यया भक्तवर्गा हि लक्ष्यन्त एते त्वयाऽत्र प्रकामं कृपापूर्णदृष्ट्या। अतो गीयसे देवि लक्ष्मीरिति त्वं नमस्ते महालक्ष्मि कोलापुरेशि॥४॥
yaya bhakta-varga hi lakshyanta ete tvaya'tra prakamam kripa-purna-drishtya | ato giyase devi lakshmir iti tvam namaste mahalakshmi kolapureshi ||4||
यहाँ आप अपनी कृपापूर्ण दृष्टि से इच्छानुसार इन भक्त-समूहों का पालन करती हैं; इसी से, हे देवि, आप 'लक्ष्मी' कहलाती हैं — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
पुनर्वाक्पटुत्वादिहीना हि मूका नरास्तैर्निकामं खलु प्रार्थ्यसे यत्। निजेष्टाप्तये तेन मूकाम्बिका त्वं नमस्ते महालक्ष्मि कोलापुरेशि॥५॥
punar vak-patutvadi-hina hi muka naras tair nikamam khalu prarthyase yat | nijeshtaptaye tena mukambika tvam namaste mahalakshmi kolapureshi ||5||
पुनः, वाणी की पटुता आदि से रहित मूक मनुष्य अपनी इष्ट-सिद्धि के लिए आपसे अत्यन्त प्रार्थना करते हैं; इसी से आप 'मूकाम्बिका' कहलाती हैं — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
यदद्वैतरूपात्परब्रह्मणस्त्वं समुत्था पुनर्विश्वलीलोद्यमस्था। तदाहुर्जनास्त्वां च गौरीं कुमारीं नमस्ते महालक्ष्मि कोलापुरेशि॥६॥
yad advaita-rupat para-brahmanas tvam samuttha punar vishva-lilodyamastha | tad ahur janas tvam cha gaurim kumarim namaste mahalakshmi kolapureshi ||6||
क्योंकि आप अद्वैतस्वरूप परब्रह्म से उद्भूत होकर पुनः विश्व की लीला में स्थित होती हैं, इसी से लोग आपको गौरी और कुमारी कहते हैं — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
हरेशादिदेहोत्थतेजोमयप्र- स्फुरच्चक्रराजाख्यलिङ्गस्वरूपे। महायोगिकोलर्षिहृत्पद्मगेहे नमस्ते महालक्ष्मि कोलापुरेशि॥७॥
haresadi-dehottha-tejomaya-pra- sphurach-chakra-rajakhya-linga-svarupe | maha-yogi-kolarshi-hrit-padma-gehe namaste mahalakshmi kolapureshi ||7||
हे शिव-विष्णु आदि देवों के देह से उत्पन्न तेज से प्रस्फुरित चक्रराज नामक लिङ्गस्वरूपे, हे महायोगी कोल ऋषि के हृदय-कमल में निवास करने वाली — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
नमः शङ्खचक्राभयाभीष्टहस्ते नमः त्र्यम्बके गौरि पद्मासनस्थे। नमः स्वर्णवर्णे प्रसन्ने शरण्ये नमस्ते महालक्ष्मि कोलापुरेशि॥८॥
namah shankha-chakrabhaya-bhishta-haste namah tryambake gauri padmasana-sthe | namah svarna-varne prasanne sharanye namaste mahalakshmi kolapureshi ||8||
हे शङ्ख, चक्र, अभय और वरद को हाथों में धारण करने वाली, आपको नमस्कार; हे त्र्यम्बके गौरि, पद्मासन में स्थिते, नमस्कार; हे स्वर्णवर्णे, प्रसन्ने, शरण्ये, नमस्कार — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
इदं स्तोत्ररत्नं कृतं सर्वदेवै- र्हृदि त्वां समाधाय लक्ष्म्यष्टकं यः। पठेन्नित्यमेष व्रजत्याशु लक्ष्मीं स विद्यां च सत्यं भवेत्तत्प्रसादात्॥
idam stotra-ratnam kritam sarva-devair hridi tvam samadhaya lakshmy-ashtakam yah | pathen nityam esha vrajaty ashu lakshmim sa vidyam cha satyam bhavet tat-prasadat ||
यह स्तोत्ररत्न समस्त देवों द्वारा रचित लक्ष्म्यष्टक है; जो आपको हृदय में धारण कर इसे नित्य पढ़ता है, वह शीघ्र ही लक्ष्मी (समृद्धि) प्राप्त करता है और आपके प्रसाद से विद्या तथा सत्य को पाता है।