रुद्र सूक्तम् Meaning — Line by Line
रुद्र सूक्तम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of रुद्र सूक्तम् with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. Om a te pitarmarutam sumnametu ma nah suryasya samdrisho yuyothah;
- Verse 2. Tvadattebhi Rudra shantamebhih shatam hima ashiya bheshajebhih;
- Verse 3. Shreshtho jatasya Rudra shriyasi tavastamastavasam vajrabaho;
- Verse 4. Ma tva Rudra chukrudhama namobhirma dushtuti vrishabha ma sahuti;
- Verse 5. Havimabhirhavate yo havirbhirava stomebhi Rudram dishiya;
- Verse 6. Unma mamanda vrishabho marutvantvakshiyasa vayasa nadhamanam;
- Verse 7. Eva babhro vrishabha chekitana yatha deva na hrinishe na hamsi;
- Verse 8. Om shantih shantih shantih.
Om a te pitarmarutam sumnametu ma nah suryasya samdrisho yuyothah;
ॐ आ ते पितर्मरुतां सुम्नमेतु मा नः सूर्यस्य संदृशो युयोथाः। अभि नो वीरो अर्वति क्षमेत प्र जायेमहि रुद्र प्रजाभिः॥१॥
Om a te pitarmarutam sumnametu ma nah suryasya samdrisho yuyothah; Abhi no viro arvati kshameta pra jayemahi Rudra prajabhih. (1)
Meaningॐ। हे मरुतों के पिता (रुद्र), आपकी कृपा हम पर आए; हमें सूर्य के दर्शन (अर्थात् जीवन) से वंचित न करें। हमारा वीर अश्वारोही शत्रु पर विजयी हो; हे रुद्र, हम सन्तति सहित समृद्ध हों।
Tvadattebhi Rudra shantamebhih shatam hima ashiya bheshajebhih;
त्वादत्तेभी रुद्र शंतमेभिः शतं हिमा अशीय भेषजेभिः। व्यस्मद्द्वेषो वितरं व्यंहो व्यमीवाश्चातयस्वा विषूचीः॥२॥
Tvadattebhi Rudra shantamebhih shatam hima ashiya bheshajebhih; Vyasmaddvesho vitaram vyamho vyamivashchatayasva vishuchih. (2)
Meaningहे रुद्र, आपके दिए हुए परम सुखकारी औषधों से मैं सौ शरद् ऋतुएँ जीऊँ; हमसे द्वेष एवं संकट को दूर करें, चारों ओर फैलने वाले रोगों को नष्ट करें।
Shreshtho jatasya Rudra shriyasi tavastamastavasam vajrabaho;
श्रेष्ठो जातस्य रुद्र श्रियासि तवस्तमस्तवसां वज्रबाहो। पर्षि णः पारमंहसः स्वस्ति विश्वा अभीती रपसो युयोधि॥३॥
Shreshtho jatasya Rudra shriyasi tavastamastavasam vajrabaho; Parshi nah paramamhasah svasti vishva abhiti rapaso yuyodhi. (3)
Meaningहे वज्रबाहु रुद्र, आप समस्त उत्पन्न प्राणियों में श्रेष्ठ हैं, बलवानों में भी बलवत्तम; हमें संकट के पार ले जाएँ और समस्त आधि-व्याधियों के आक्रमण से रक्षा करें।
Ma tva Rudra chukrudhama namobhirma dushtuti vrishabha ma sahuti;
मा त्वा रुद्र चुक्रुधामा नमोभिर्मा दुष्टुती वृषभ मा सहूती। उन्नो वीराँ अर्पय भेषजेभिर्भिषक्तमं त्वा भिषजां शृणोमि॥४॥
Ma tva Rudra chukrudhama namobhirma dushtuti vrishabha ma sahuti; Unno viran arpaya bheshajebhirbhishaktamam tva bhishajam shrinomi. (4)
Meaningहे वृषभ रुद्र, हम अपने नमस्कारों, अनुचित स्तुति अथवा सहआह्वान से आपको क्रुद्ध न करें। अपने औषधों से हमारे वीरों को उन्नत करें; मैं सुनता हूँ कि आप वैद्यों में सर्वश्रेष्ठ वैद्य हैं।
Havimabhirhavate yo havirbhirava stomebhi Rudram dishiya;
हवीमभिर्हवते यो हविर्भिरव स्तोमेभी रुद्रं दिषीय। ऋदूदरः सुहवो मा नो अस्यै बभ्रुः सुशिप्रो रीरधन्मनायै॥५॥
Havimabhirhavate yo havirbhirava stomebhi Rudram dishiya; Ridudarah suhavo ma no asyai babhruh sushipro riradhanmanayai. (5)
Meaningजो हवियों, आहुतियों एवं स्तोत्रों से आवाहित होते हैं, उन रुद्र को मैं अपनी आहुतियों से प्रसन्न करूँ। कोमल हृदय, सुखपूर्वक आवाहनीय, बभ्रु (पिंगल) एवं सुन्दर हनु वाले वे हमें इस क्रोध के वश न करें।
Unma mamanda vrishabho marutvantvakshiyasa vayasa nadhamanam;
उन्मा ममन्द वृषभो मरुत्वान्त्वक्षीयसा वयसा नाधमानम्। घृणीव च्छायामरपा अशीया विवासेयं रुद्रस्य सुम्नम्॥६॥
Unma mamanda vrishabho marutvantvakshiyasa vayasa nadhamanam; Ghriniva chchhayamarapa ashiya vivaseyam Rudrasya sumnam. (6)
Meaningमरुतों सहित वह वृषभ (रुद्र) मुझ याचक को बल एवं प्राणशक्ति से तृप्त करे; जैसे ताप से व्याकुल प्राणी छाया पाकर शान्त होता है, वैसे ही मैं रुद्र की कृपा प्राप्त करूँ।
Eva babhro vrishabha chekitana yatha deva na hrinishe na hamsi;
एवा बभ्रो वृषभ चेकितान यथा देव न हृणीषे न हंसि। हवनश्रुन्नो रुद्रेह बोधि बृहद्वदेम विदथे सुवीराः॥१५॥
Eva babhro vrishabha chekitana yatha deva na hrinishe na hamsi; Havanashrunno Rudreha bodhi brihadvadema vidathe suvirah. (15)
Meaningइस प्रकार, हे बभ्रु, वृषभ, सर्वज्ञ रुद्र, ऐसे हों कि न क्रुद्ध हों, न हानि करें; हे रुद्र, हमारी पुकार सुनें और यहाँ उपस्थित हों; हम उत्तम वीरों से युक्त होकर यज्ञ-सभा में आपकी महिमा का उच्च स्वर से गान करें।
Om shantih shantih shantih.
ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः॥
Om shantih shantih shantih.
Meaningॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Rigveda, Mandala 2, Sukta 33
Author: Rishi Gritsamada Shaunahotra
Period: c. 1500-1200 BCE
The Rudra Suktam is the celebrated hymn to Rudra in the second Mandala of the Rigveda, attributed to the seer Gritsamada. In an age when Rudra was revered as the awesome lord of storms, healing herbs and the wild, this hymn approaches him with both reverence and tenderness — never asking to be harmed, ever praising his role as the supreme physician. Its prayers for a hundred winters of life, freedom from disease and the protection of progeny have made it a perennial hymn for health and Rudra's grace.
Frequently Asked Questions
What is the Rudra Suktam?▼
How is the Rudra Suktam different from the Sri Rudram?▼
Why is Rudra called the best physician?▼
When should the Rudra Suktam be chanted?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →