शनि चालीसा Meaning — Line by Line
शनि चालीसा
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of शनि चालीसा with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Doha 1. Jaya ganesha girija suvana, mamgala karana kripala
- Doha 2. Jaya jaya shri shanideva prabhu , sunahu vinaya maharaja
- Chaupai 1. Jayati jayati shanideva dayala
- Chaupai 2. Chari bhuja, tanu shyama virajai
- Chaupai 3. Parama vishala manohara bhala
- Chaupai 4. Kundala shravana chamachama chamake
- Chaupai 5. Kara mem gada trishula kuthara
- Chaupai 6. Pimgala, krishno, chhaya, nandana
- Chaupai 7. Sauri, manda shani dasha nama
- Chaupai 8. Japara prabhu prasanna havaim jahim
- Chaupai 9. Parvatahu trina hoi niharata
- Chaupai 10. Raja milata vana ramahim dinhayo
- Chaupai 11. Vanahum mem mriga kapata dikhai
- Chaupai 12. Lashanahim shakti vikala karidara
- Chaupai 13. Ravana ki gati-mati baurai
- Chaupai 14. Diyo kita kari kamchana lamka
- Chaupai 15. Nripa vikrama para tuhi pagu dhara
- Chaupai 16. Hara naulakha lagyo chori
- Chaupai 17. Bhari dasha nikrishta dikhayo
- Chaupai 18. Vinaya raga dipaka mahan kinhayom
- Chaupai 19. Harishchandra nripa nari bikani
- Chaupai 20. Taise nala para dasha sirani
- Chaupai 21. Shri shamkarahim gahyo jaba jai
- Chaupai 22. Tanika vikalokata hi kari risa
- Chaupai 23. Pandava para bhai dasha tumhari
- Chaupai 24. Kaurava ke bhi gati mati marayo
- Chaupai 25. Ravi kahan mukha mahan dhari tatkala
- Chaupai 26. Shesha deva-lakhi vinati lai
- Chaupai 27. Vahana prabhu ke sata sujana
- Chaupai 28. Jambuka siha adi nakha dhari
- Chaupai 29. Gaja vahana lakshmi griha avaim
- Chaupai 30. Gardabha hani karai bahu kaja
- Chaupai 31. Jambuka buddhi nashta kara darai
- Chaupai 32. Jaba avahim svana savari
- Chaupai 33. Taisahi chari charana yaha nama
- Chaupai 34. Lauha charana para jaba prabhu avaim
- Chaupai 35. Samata tamra rajata shubhakari
- Chaupai 36. Jo yaha shani charitra nita gavai
- Chaupai 37. Adbhuta natha dikhavaim lila
- Chaupai 38. Jo pandita suyogya bulavai
- Chaupai 39. Pipala jala shani divasa chadha़avata
- Chaupai 40. Kahata rama sundara prabhu dasa
- Closing Doha. Patha shanishchara deva ko, ki hom ‘bhakta’ taiyara
Jaya ganesha girija suvana, mamgala karana kripala
जय गणेश गिरिजा सुवन, मंगल करण कृपाल । दीनन के दुःख दूर करि , कीजै नाथ निहाल ॥
Jaya ganesha girija suvana, mamgala karana kripala Dinana ke duhkha dura kari , kijai natha nihala
Meaningगिरिजा-पुत्र (गणेश) की जय हो, जो मंगलकारी और कृपालु हैं; हे नाथ, दीनों के दुःख दूर करें और उन्हें निहाल करें।
Jaya jaya shri shanideva prabhu , sunahu vinaya maharaja
जय जय श्री शनिदेव प्रभु , सुनहु विनय महाराज । करहु कृपा हे रवि तनय , राखहु जन की लाज ॥
Jaya jaya shri shanideva prabhu , sunahu vinaya maharaja Karahu kripa he ravi tanaya , rakhahu jana ki laja
Meaningजय जय हे शनिदेव प्रभु; हे महाराज, मेरी विनती सुनें; हे रवि-पुत्र, कृपा करें और अपने भक्त की लाज रखें।
Jayati jayati shanideva dayala
जयति जयति शनिदेव दयाला । करत सदा भक्तन प्रतिपाला ॥
Jayati jayati shanideva dayala Karata sada bhaktana pratipala
Meaningदयालु शनिदेव की जय हो, जय हो, जो सदा अपने भक्तों का पालन करते हैं।
Chari bhuja, tanu shyama virajai
चारि भुजा, तनु श्याम विराजै । माथे रतन मुकुट छवि छाजै ॥
Chari bhuja, tanu shyama virajai Mathe ratana mukuta chhavi chhajai
Meaningचार भुजाओं वाले, श्याम वर्ण देह से सुशोभित; उनके मस्तक पर रत्नजड़ित मुकुट की छवि शोभा देती है।
Parama vishala manohara bhala
परम विशाल मनोहर भाला । टेढ़ी दृष्टि भृकुटि विकराला ॥
Parama vishala manohara bhala Tedha़i drishti bhrikuti vikarala
Meaningउनका भाल अत्यंत विशाल और मनोहर है; उनकी दृष्टि टेढ़ी और भृकुटि विकराल है।
Kundala shravana chamachama chamake
कुण्डल श्रवन चमाचम चमके । हिये माल मुक्तन मणि दमकै ॥
Kundala shravana chamachama chamake Hiye mala muktana mani damakai
Meaningउनके कानों में कुण्डल चमचम चमकते हैं; उनके वक्षस्थल पर मोती और मणियों की माला दमकती है।
Kara mem gada trishula kuthara
कर में गदा त्रिशूल कुठारा । पल बिच करैं अरिहिं संहारा ॥
Kara mem gada trishula kuthara Pala bicha karaim arihim samhara
Meaningउनके हाथों में गदा, त्रिशूल और कुठार है; क्षण भर में वे शत्रुओं का संहार कर देते हैं।
Pimgala, krishno, chhaya, nandana
पिंगल, कृष्णो, छाया, नन्दन । यम, कोणस्थ, रौद्र, दुःख भंजन ॥
Pimgala, krishno, chhaya, nandana Yama, konastha, raudra, duhkha bhamjana
Meaningपिंगल, कृष्ण (श्याम), छायानन्दन (छाया-पुत्र); यम, कोणस्थ, रौद्र, दुःख का नाश करने वाले —
Sauri, manda shani dasha nama
सौरी, मन्द शनी दश नामा । भानु पुत्र पूजहिं सब कामा ॥
Sauri, manda shani dasha nama Bhanu putra pujahim saba kama
Meaning— सौरी, मन्द, शनि: ये उनके दस नाम हैं। भानु (सूर्य) के पुत्र, पूजे जाने पर हर कामना पूर्ण करते हैं।
Japara prabhu prasanna havaim jahim
जापर प्रभु प्रसन्न हवैं जाहीं । रंकहुं राव करैं क्षण माहीं ॥
Japara prabhu prasanna havaim jahim Ramkahum rava karaim kshana mahim
Meaningजिस पर भी प्रभु प्रसन्न हो जाते हैं, उसे क्षण भर में रंक से राजा बना देते हैं।
Parvatahu trina hoi niharata
पर्वतहू तृण होइ निहारत । तृणहू को पर्वत करि डारत ॥
Parvatahu trina hoi niharata Trinahu ko parvata kari darata
Meaningवे पर्वत को भी तिनके समान दिखा देते हैं, और तिनके को पर्वत बना डालते हैं।
Raja milata vana ramahim dinhayo
राज मिलत वन रामहिं दीन्हयो । कैकेइहुँ की मति हरि लीन्हयो ॥
Raja milata vana ramahim dinhayo Kaikeihun ki mati hari linhayo
Meaningराज्याभिषेक के ठीक समय उन्होंने राम को वन भेज दिया, कैकेयी की बुद्धि हर ली।
Vanahum mem mriga kapata dikhai
वनहुं में मृग कपट दिखाई । मातु जानकी गई चुराई ॥
Vanahum mem mriga kapata dikhai Matu janaki gai churai
Meaningवन में उन्होंने कपट का (स्वर्ण) मृग दिखाया, जिससे माता जानकी (सीता) चुरा ली गईं।
Lashanahim shakti vikala karidara
लषणहिं शक्ति विकल करिडारा । मचिगा दल में हाहाकारा ॥
Lashanahim shakti vikala karidara Machiga dala mem hahakara
Meaningउन्होंने लक्ष्मण को शक्ति-बाण से विकल कर दिया; सेना में हाहाकार मच गया।
Ravana ki gati-mati baurai
रावण की गति-मति बौराई । रामचन्द्र सों बैर बढ़ाई ॥
Ravana ki gati-mati baurai Ramachandra som baira badha़ai
Meaningउन्होंने रावण की बुद्धि और मति को भ्रष्ट कर दिया, रामचन्द्र से उसका बैर बढ़ा दिया।
Diyo kita kari kamchana lamka
दियो कीट करि कंचन लंका । बजि बजरंग बीर की डंका ॥
Diyo kita kari kamchana lamka Baji bajaramga bira ki damka
Meaningउन्होंने स्वर्ण-लंका को भस्म करवा दिया; वीर बजरंग (हनुमान) का डंका बज उठा।
Nripa vikrama para tuhi pagu dhara
नृप विक्रम पर तुहि पगु धारा । चित्र मयूर निगलि गै हारा ॥
Nripa vikrama para tuhi pagu dhara Chitra mayura nigali gai hara
Meaningउन्होंने राजा विक्रमादित्य पर पग धरा; चित्र का मयूर हार को निगल गया (सा प्रतीत हुआ)।
Hara naulakha lagyo chori
हार नौलखा लाग्यो चोरी । हाथ पैर डरवायो तोरी ॥
Hara naulakha lagyo chori Hatha paira daravayo tori
Meaningनौलखा हार की चोरी का आरोप उन पर लगा; आपके प्रभाव से उसके हाथ-पैर भय से काँप उठे।
Bhari dasha nikrishta dikhayo
भारी दशा निकृष्ट दिखायो । तेलहिं घर कोल्हू चलवायो ॥
Bhari dasha nikrishta dikhayo Telahim ghara kolhu chalavayo
Meaningउन्होंने भारी और निकृष्ट दशा दिखाई — उसे तेली के घर कोल्हू चलवाया।
Vinaya raga dipaka mahan kinhayom
विनय राग दीपक महँ कीन्हयों । तब प्रसन्न प्रभु ह्वै सुख दीन्हयों ॥
Vinaya raga dipaka mahan kinhayom Taba prasanna prabhu hvai sukha dinhayom
Meaningजब विक्रम ने दीपक राग में विनती की, तब प्रभु प्रसन्न होकर उसे सुख प्रदान किया।
Harishchandra nripa nari bikani
हरिश्चन्द्र नृप नारि बिकानी । आपहुं भरे डोम घर पानी ॥
Harishchandra nripa nari bikani Apahum bhare doma ghara pani
Meaningराजा हरिश्चन्द्र की पत्नी बिक गई, और स्वयं उन्होंने डोम के घर पानी भरा।
Taise nala para dasha sirani
तैसे नल पर दशा सिरानी । भूंजी-मीन कूद गई पानी ॥
Taise nala para dasha sirani Bhumji-mina kuda gai pani
Meaningइसी प्रकार यह दशा राजा नल पर भी आई; भुनी हुई मछली पानी में कूदकर जीवित हो गई।
Shri shamkarahim gahyo jaba jai
श्री शंकरहिं गह्यो जब जाई । पारवती को सती कराई ॥
Shri shamkarahim gahyo jaba jai Paravati ko sati karai
Meaningजब इसने भगवान शंकर को पकड़ा, तब ऐसा कष्ट दिया कि पार्वती को सती-सी विकल दशा में पहुँचा दिया।
Tanika vikalokata hi kari risa
तनिक विकलोकत ही करि रीसा । नभ उड़ि गतो गौरिसुत सीसा ॥
Tanika vikalokata hi kari risa Nabha uda़i gato gaurisuta sisa
Meaningउनके तनिक क्रोध-भरी दृष्टि से ही गौरी-पुत्र (गणेश) का सिर आकाश में उड़ गया।
Pandava para bhai dasha tumhari
पाण्डव पर भै दशा तुम्हारी । बची द्रोपदी होति उधारी ॥
Pandava para bhai dasha tumhari Bachi dropadi hoti udhari
Meaningआपकी यह दशा पाण्डवों पर भी आई; द्रौपदी बड़ी कठिनाई से अपमान से बची।
Kaurava ke bhi gati mati marayo
कौरव के भी गति मति मारयो । युद्ध महाभारत करि डारयो ॥
Kaurava ke bhi gati mati marayo Yuddha mahabharata kari darayo
Meaningउन्होंने कौरवों की भी बुद्धि-मति मार दी, और महाभारत का महायुद्ध करवा दिया।
Ravi kahan mukha mahan dhari tatkala
रवि कहँ मुख महँ धरि तत्काला । लेकर कूदि परयो पाताला ॥
Ravi kahan mukha mahan dhari tatkala Lekara kudi parayo patala
Meaningतत्काल सूर्य (रवि) को मुख में धरकर, वे पाताल में कूद पड़े।
Shesha deva-lakhi vinati lai
शेष देव-लखि विनती लाई । रवि को मुख ते दियो छुड़ाई ॥
Shesha deva-lakhi vinati lai Ravi ko mukha te diyo chhuda़ai
Meaningशेष और देवताओं ने विनती की, और सूर्य को उनके मुख से छुड़ाया।
Vahana prabhu ke sata sujana
वाहन प्रभु के सात सुजाना । जग दिग्गज गर्दभ मृग स्वाना ॥
Vahana prabhu ke sata sujana Jaga diggaja gardabha mriga svana
Meaningप्रभु के वाहन सात और सुजान हैं: हाथी, गधा, मृग, श्वान —
Jambuka siha adi nakha dhari
जम्बुक सिह आदि नख धारी । सो फल ज्योतिष कहत पुकारी ॥
Jambuka siha adi nakha dhari So phala jyotisha kahata pukari
Meaning— सियार, सिंह आदि पर वे सवारी करते हैं; ज्योतिष प्रत्येक का फल पुकारकर कहता है।
Gaja vahana lakshmi griha avaim
गज वाहन लक्ष्मी गृह आवैं । हय ते सुख सम्पत्ति उपजावै ॥
Gaja vahana lakshmi griha avaim Haya te sukha sampatti upajavai
Meaningहाथी पर (सवारी हो तो) लक्ष्मी (धन) घर आती हैं; घोड़े पर सुख और सम्पत्ति उत्पन्न होती है।
Gardabha hani karai bahu kaja
गर्दभ हानि करै बहु काजा । सिह सिद्ध्कर राज समाजा ॥
Gardabha hani karai bahu kaja Siha siddhkara raja samaja
Meaningगधा कार्यों में बहुत हानि करता है; सिंह सिद्धि और राज-समाज प्रदान करता है।
Jambuka buddhi nashta kara darai
जम्बुक बुद्धि नष्ट कर डारै । मृग दे कष्ट प्राण संहारै ॥
Jambuka buddhi nashta kara darai Mriga de kashta prana samharai
Meaningसियार बुद्धि का नाश कर डालता है; मृग कष्ट देता है और प्राण हर लेता है।
Jaba avahim svana savari
जब आवहिं स्वान सवारी । चोरी आदि होय डर भारी ॥
Jaba avahim svana savari Chori adi hoya dara bhari
Meaningजब वे श्वान पर सवार होकर आते हैं, तब चोरी आदि होती है और भारी भय रहता है।
Taisahi chari charana yaha nama
तैसहि चारि चरण यह नामा । स्वर्ण लौह चाँदी अरु तामा ॥
Taisahi chari charana yaha nama Svarna lauha chandi aru tama
Meaningइसी प्रकार उनके चार 'चरण' (दशाएँ) नाम धारण करते हैं: स्वर्ण, लोहा, चाँदी और ताम्र।
Lauha charana para jaba prabhu avaim
लौह चरण पर जब प्रभु आवैं । धन जन सम्पत्ति नष्ट करावैं ॥
Lauha charana para jaba prabhu avaim Dhana jana sampatti nashta karavaim
Meaningजब प्रभु लोह-चरण पर आते हैं, तब धन, जन और सम्पत्ति का नाश करवा देते हैं।
Samata tamra rajata shubhakari
समता ताम्र रजत शुभकारी । स्वर्ण सर्वसुख मंगल भारी ॥
Samata tamra rajata shubhakari Svarna sarvasukha mamgala bhari
Meaningताम्र और रजत मध्यम एवं शुभकारी हैं; स्वर्ण-चरण सर्वसुख और महा-मंगल लाता है।
Jo yaha shani charitra nita gavai
जो यह शनि चरित्र नित गावै । कबहुं न दशा निकृष्ट सतावै ॥
Jo yaha shani charitra nita gavai Kabahum na dasha nikrishta satavai
Meaningजो कोई सदा शनि का यह चरित्र गाता है — निकृष्ट दशा (कुदशा) उसे कभी नहीं सताती।
Adbhuta natha dikhavaim lila
अद्भुत नाथ दिखावैं लीला । करैं शत्रु के नशि बलि ढीला ॥
Adbhuta natha dikhavaim lila Karaim shatru ke nashi bali dhila
Meaningप्रभु अद्भुत लीला दिखाते हैं; वे शत्रु के बल को क्षीण कर ढीला कर देते हैं।
Jo pandita suyogya bulavai
जो पण्डित सुयोग्य बुलवाई । विधिवत शनि ग्रह शांति कराई ॥
Jo pandita suyogya bulavai Vidhivata shani graha shamti karai
Meaningजो विद्वान, सुयोग्य पण्डित को बुलाकर शनि-ग्रह की शांति विधिवत करवाता है,
Pipala jala shani divasa chadha़avata
पीपल जल शनि दिवस चढ़ावत । दीप दान दै बहु सुख पावत ॥
Pipala jala shani divasa chadha़avata Dipa dana dai bahu sukha pavata
Meaning— शनिवार को पीपल पर जल चढ़ाता है और दीप-दान करता है, वह बहुत सुख पाता है।
Kahata rama sundara prabhu dasa
कहत राम सुन्दर प्रभु दासा । शनि सुमिरत सुख होत प्रकाशा ॥
Kahata rama sundara prabhu dasa Shani sumirata sukha hota prakasha
Meaningकवि राम, प्रभु का विनम्र दास, कहते हैं: शनि का स्मरण करने से सुख प्रकाशित होता है।
Patha shanishchara deva ko, ki hom ‘bhakta’ taiyara
पाठ शनिश्चर देव को, की हों ‘भक्त’ तैयार । करत पाठ चालीस दिन, हो भवसागर पार ॥
Patha shanishchara deva ko, ki hom ‘bhakta’ taiyara Karata patha chalisa dina, ho bhavasagara para
Meaningशनिश्चर देव के इस स्तोत्र का पाठ करते हुए, जो भक्त तैयार होकर चालीस दिन इसका पाठ करता है, वह भवसागर पार कर जाता है।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Traditional Hindi devotional hymn
Author: Traditional (signed 'Ram')
Period: Devotional era
शनि चालीसा शनिदेव की चालीस पदों वाली हिंदी स्तुति है, जो सूर्य के पुत्र और शनि ग्रह के स्वामी — कर्म के महान न्यायाधीश हैं। यह स्मरण कराती है कि शनि की दृष्टि ने राम, रावण, विक्रमादित्य, हरिश्चन्द्र और पांडवों तक को झुकाया, फिर भी भक्तों को फल दिया। इसी कारण ग्रह की कृपा और रक्षा पाने हेतु इसका पाठ विशेषकर साढ़ेसाती और शनि दशा में किया जाता है।
Frequently Asked Questions
शनि चालीसा क्या है और इसे किसे पढ़ना चाहिए?▼
शनि चालीसा किस दिन पढ़नी चाहिए?▼
शनि चालीसा के साथ बताए गए उपाय क्या हैं?▼
साढ़ेसाती के समय शनि चालीसा कैसे सहायक है?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →