तुलसी चालीसा PDF
तुलसी चालीसा की पूरी लिरिक्स — संस्कृत, रोमन व अर्थ सहित। एक क्लिक में PDF सेव करें या प्रिंट करें।
॥ दोहा ॥ जय जय तुलसी भगवती, सत्यवती सुखदानी। नमो नमो हरि प्रेयसी, श्री वृन्दा गुन खानी॥ श्री हरि शीश बिरजिनी, देहु अमर वर अम्ब। जनहित हे वृन्दावनी, अब न करहु विलम्ब॥
|| Doha || Jaya Jaya Tulsi Bhagavati, Satyavati Sukhadani. Namo Namo Hari Preyasi, Shri Vrinda Guna Khani. Shri Hari Shisha Birajini, Dehu Amara Vara Amba. Janahita He Vrindavani, Aba Na Karahu Vilamba.
गोस्वामी परम्परा का यह तुलसी चालीसा माता तुलसी (वृन्दा) की महिमा का गान करता है। आरम्भिक दोहा में सत्यस्वरूपा, सुखदायिनी, हरिप्रिया वृन्दा को नमन कर अमरता का वर माँगा गया है। चौपाइयों में तुलसी को भगवान विष्णु के प्राणों से प्यारी बताकर उनके तीन जन्मों की कथा—लक्ष्मी का शाप, गोप-कन्या रूप, तथा वृन्दा एवं जलन्धर का प्रसंग—वर्णित है। यह बताता है कि वृन्दा के पातिव्रत्य, उनके शाप से शालिग्राम-तुलसी का नित्य संग, तथा तुलसीदल बिना विष्णु-पूजा अधूरी रहने का रहस्य। तुलसी रोग-दोष-दुख का नाश करती हैं, हरि-हृदय में राधा के समान हैं, और उनकी छाया में समस्त तीर्थ एवं मुक्ति प्राप्त होती है। जो नर-नारी घर में तुलसी रखकर नित्य इस चालीसा का पाठ करते हैं, उन्हें पुत्र, आयु, धन, दरिद्रता-नाश और पूर्ण सुख की प्राप्ति होती है।
॥ चौपाई ॥ धन्य धन्य श्री तुलसी माता। महिमा अगम सदा श्रुति गाता॥ हरि के प्राणहु से तुम प्यारी। हरि हित कीन्हो तप तुम भारी॥
|| Chaupai || Dhanya Dhanya Shri Tulsi Mata. Mahima Agama Sada Shruti Gata. Hari Ke Pranahu Se Tum Pyari. Hari Hita Kinho Tapa Tum Bhari.
जब प्रसन्न हरि दर्शन दीन्ह्यो। तब कर जोरि विनय उस कीन्ह्यो॥ हे भगवन्त कन्त मम होहू। दीन जानि जनि छाड़हु छोहू॥
Jaba Prasanna Hari Darshana Dinhyo. Taba Kara Jori Vinaya Usa Kinhyo. He Bhagavanta Kanta Mama Hohu. Dina Jani Jani Chhadahu Chhohu.
सुनि लक्ष्मी तुलसी की बानी। दीन्हो श्राप कोप मन आनी॥ उस अयोग्य वर मांगन हारी। होहु विटप तुम जड़ तनु धारी॥
Suni Lakshmi Tulsi Ki Bani. Dinho Shrapa Kopa Mana Ani. Usa Ayogya Vara Mangana Hari. Hohu Vitapa Tum Jada Tanu Dhari.
सुनि तुलसी हिं श्राप्यो तेहिं ठामा। करहु वास तुहुं नीचन धामा॥ दियो वचन हरि तब तत्काला। सुनहु सुमुखि जनि होहु बिहाला॥
Suni Tulsi Hin Shrapyo Tehin Thama. Karahu Vasa Tuhun Nichana Dhama. Diyo Vachana Hari Taba Tatkala. Sunahu Sumukhi Jani Hohu Bihala.
समय पाय व्हैहौ पुनि नारी। पुजिहौ आस वचन सत मोरा॥ तब गोकुल में गोप सुदामा। तासु भई तुलसी तू बामा॥
Samaya Paya Vhaihau Puni Nari. Pujihau Asa Vachana Sata Mora. Taba Gokula Men Gopa Sudama. Tasu Bhai Tulsi Tu Bama.
कृष्ण रास लीला के माहीं। राधे शक्यो प्रेम लखि नाहीं॥ दियो श्राप तुलसिहिं तत्काला। नर लोकहिं तुम जन्महु बाला॥
Krishna Rasa Lila Ke Mahin. Radhe Shakyo Prema Lakhi Nahin. Diyo Shrapa Tulsihin Tatkala. Nara Lokahin Tum Janmahu Bala.
भयो गोप सोइ दानव राजा। शंखचूड़ नामक शिर ताजा॥ तुलसी भई तासु की नारी। परम सती गुण रूप अगारी॥
Bhayo Gopa Soi Danava Raja. Shankhachuda Namaka Shira Taja. Tulsi Bhai Tasu Ki Nari. Parama Sati Guna Rupa Agari.
अस द्वै कल्प बीत जब गयऊ। कल्प तृतीय जन्म तब भयऊ॥ वृन्दा नाम भयो तुलसी को। असुर जलन्धर नाम पति को॥
Asa Dvai Kalpa Bita Jaba Gayau. Kalpa Tritiya Janma Taba Bhayau. Vrinda Nama Bhayo Tulsi Ko. Asura Jalandhara Nama Pati Ko.
करि अति द्वन्द्व अतुल बलधामा। लीन्ह शंकर सों संग्रामा॥ जब निज सैन्य सहित शिव हारे। मरहिं न तब हर हरिहिं पुकारे॥
Kari Ati Dvandva Atula Baladhama. Linha Shankara Son Sangrama. Jaba Nija Sainya Sahita Shiva Hare. Marahin Na Taba Hara Harihin Pukare.
पतिव्रता वृन्दा थी नारी। कोऊ न सके पतिहिं संहारी॥ तब जलन्धर हि भेष बनाई। वृन्दा ढिग हरि पहुंच्यो जाई॥
Pativrata Vrinda Thi Nari. Kou Na Sake Patihin Sanhari. Taba Jalandhara Hi Bhesha Banai. Vrinda Dhiga Hari Pahunchyo Jai.
शिव हित लगि करि कपट प्रसंगा। कियो सतीत्व धर्म तोहि भंगा॥ भयो जलन्धर कर संहारा। सुनि उर शोक विकल भै नारा॥
Shiva Hita Lagi Kari Kapata Prasanga. Kiyo Satitva Dharma Tohi Bhanga. Bhayo Jalandhara Kara Sanhara. Suni Ura Shoka Vikala Bhai Nara.
तिहि क्षण दियो कपट हरि टारी। लखि वृन्दा दुख गिरा उचारी॥ जलन्धर जस हत्यो अभीता। सोइ रावन तस हरिहिं सीता॥
Tihi Kshana Diyo Kapata Hari Tari. Lakhi Vrinda Dukha Gira Uchari. Jalandhara Jasa Hatyo Abhita. Soi Ravana Tasa Harihin Sita.
अस प्रस्तर सम हृदय तुम्हारा। धर्म नष्ट कर पतिहिं संहारा॥ यहि कारण लहि श्राप हमारा। होवे तनु पाषाण तुम्हारा॥
Asa Prastara Sama Hridaya Tumhara. Dharma Nashta Kara Patihin Sanhara. Yahi Karana Lahi Shrapa Hamara. Hove Tanu Pashana Tumhara.
सुनि हरि तुरतहिं वचन उचारे। दियो श्राप बिनु सोच विचारे॥ लख्यो न निज करतूति पति को। छलन चह्यो जब पारवती को॥
Suni Hari Turatahin Vachana Uchare. Diyo Shrapa Binu Socha Vichare. Lakhyo Na Nija Karatuti Pati Ko. Chhalana Chahyo Jaba Parvati Ko.
जड़मति तुहुं अस होहु जड़रूपा। जग मह तुलसी विटप अनूपा॥ ध्रुव रूप हम शालिग्रामा। नदी गण्डकी बीच ललामा॥
Jadamati Tuhun Asa Hohu Jadarupa. Jaga Maha Tulsi Vitapa Anupa. Dhruva Rupa Hama Shaligrama. Nadi Gandaki Bicha Lalama.
जो तुलसी दल हमहिं चढ़ैहैं। सब सुख भोगि परम पद पैहैं॥ बिनु तुलसी हरि जलत शरीरा। अति शय उठत शीश उर पीरा॥
Jo Tulsi Dala Hamahin Chadhaihain. Saba Sukha Bhogi Parama Pada Paihain. Binu Tulsi Hari Jalata Sharira. Ati Shaya Uthata Shisha Ura Pira.
जो तुलसी दल हरि शिर धारत। सो सहस्त्र घट अमृत डारत॥ तुलसी हरि मन रंजनहारी। रोग दोष दुख भंजनहारी॥
Jo Tulsi Dala Hari Shira Dharata. So Sahastra Ghata Amrita Darata. Tulsi Hari Mana Ranjanahari. Roga Dosha Dukha Bhanjanahari.
प्रेम सहित हरि भजन निरन्तर। तुलसी राधा में नहिं अन्तर॥ व्यंजन हो छप्पन हु प्रकारा। बिनु तुलसी दल न हरिहिं प्यारा॥
Prema Sahita Hari Bhajana Nirantara. Tulsi Radha Men Nahin Antara. Vyanjana Ho Chhappana Hu Prakara. Binu Tulsi Dala Na Harihin Pyara.
सकल तीर्थ तुलसी तरु छाहीं। लहत मुक्ति जन संशय नाहीं॥ कवि सुन्दर इक हरि गुण गावत। तुलसिहिं निकट सहस गुण पावत॥
Sakala Tirtha Tulsi Taru Chhahin. Lahata Mukti Jana Sanshaya Nahin. Kavi Sundara Ika Hari Guna Gavata. Tulsihin Nikata Sahasa Guna Pavata.
बसत निकट दुर्बासा धामा। जो प्रयास ते पूरन कामा॥ पाठ करहिं जो नित नर नारी। होहिं सुखी भाषहिं त्रिपुरारी॥
Basata Nikata Durbasa Dhama. Jo Prayasa Te Purana Kama. Patha Karahin Jo Nita Nara Nari. Hohin Sukhi Bhashahin Tripurari.
॥ दोहा ॥ तुलसी चालीसा पढ़ै, तुलसी तरु गृह धारि। दीपदान करि पुत्र फल, पावहिं बन्ध्या नारि॥ सकल दुख दरिद्र हरि, होय परम सुख रासि। आयु धन जन लहहिं, गृह बसहिं पूर्ण उल्लासि॥
|| Doha || Tulsi Chalisa Padhai, Tulsi Taru Griha Dhari. Dipadana Kari Putra Phala, Pavahin Bandhya Nari. Sakala Dukha Daridra Hari, Hoya Parama Sukha Rasi. Ayu Dhana Jana Lahahin, Griha Basahin Purna Ullasi.