तुलसी स्तोत्रम् Meaning — Line by Line
तुलसी स्तोत्रम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of तुलसी स्तोत्रम् with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. Jagaddhatri namastubhyam vishnoshcha priyavallabhe
- Verse 2. Namastulasi kalyani namo vishnupriye shubhe
- Verse 3. Tulasi patu mam nityam sarvapadbhyo-pi sarvada
- Verse 4. Namami shirasa devim tulasim vilasat-tanum
- Verse 5. Tulasya rakshitam sarvam jagadetach-chara-charam
- Verse 6. Namastulasyatitaram yasyai baddhvanjalim kalau
- Verse 7. Tulasya naparam kinchid daivatam jagati-tale
- Verse 8. Tulasyah pallavam vishnoh shirasy-aropitam kalau
- Verse 9. Tulasyam sakala deva vasanti satatam yatah
- Verse 10. Namastulasi sarvajne purushottama-vallabhe
- Verse 11. Iti stotram pura gitam pundarikena dhimata
- Verse 12. Tulasi shrir-mahalakshmir-vidyavidya yashasvini
- Verse 13. Lakshmi-priya-sakhi devi dyaur-bhumir-achala chala
- Verse 14. Labhate sutaram bhaktim-ante vishnu-padam labhet
- Verse 15. Tulasi shri-sakhi shubhe papa-harini punya-de
Jagaddhatri namastubhyam vishnoshcha priyavallabhe
जगद्धात्रि नमस्तुभ्यं विष्णोश्च प्रियवल्लभे। यतो ब्रह्मादयो देवाः सृष्टिस्थित्यन्तकारिणः॥
Jagaddhatri namastubhyam vishnoshcha priyavallabhe Yato brahmadayo devah srishti-sthity-anta-karinah
Meaningहे जगत् का पालन करने वाली, विष्णु की प्रियतमा! आपको नमस्कार है; आपके ही कारण ब्रह्मा आदि देवता सृष्टि, स्थिति और संहार करते हैं।
Namastulasi kalyani namo vishnupriye shubhe
नमस्तुलसि कल्याणि नमो विष्णुप्रिये शुभे। नमो मोक्षप्रदे देवि नमः सम्पत्प्रदायिके॥
Namastulasi kalyani namo vishnupriye shubhe Namo mokshaprade devi namah sampat-pradayike
Meaningहे कल्याणी तुलसी! आपको नमस्कार; हे विष्णुप्रिये, शुभे! नमस्कार; हे मोक्ष देने वाली देवी! नमस्कार; हे सम्पत्ति प्रदान करने वाली! नमस्कार।
Tulasi patu mam nityam sarvapadbhyo-pi sarvada
तुलसी पातु मां नित्यं सर्वापद्भ्योऽपि सर्वदा। कीर्तितापि स्मृता वापि पवित्रयति मानवम्॥
Tulasi patu mam nityam sarvapadbhyo-pi sarvada Kirtitapi smrita vapi pavitrayati manavam
Meaningतुलसी सदा सर्वदा सब विपत्तियों से मेरी रक्षा करें। कीर्तन किए जाने पर अथवा स्मरण किए जाने पर भी वे मनुष्य को पवित्र कर देती हैं।
Namami shirasa devim tulasim vilasat-tanum
नमामि शिरसा देवीं तुलसीं विलसत्तनुम्। यां दृष्ट्वा पापिनो मर्त्या मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषात्॥
Namami shirasa devim tulasim vilasat-tanum Yam drishtva papino martya muchyante sarva-kilbishat
Meaningमैं उस देदीप्यमान देहधारिणी देवी तुलसी को शिर झुकाकर प्रणाम करता हूँ, जिनके दर्शन से पापी मनुष्य समस्त पापों से मुक्त हो जाते हैं।
Tulasya rakshitam sarvam jagadetach-chara-charam
तुलस्या रक्षितं सर्वं जगदेतच्चराचरम्। या विनिहन्ति पापानि दृष्ट्वा वा पापिभिर्नरैः॥
Tulasya rakshitam sarvam jagadetach-chara-charam Ya vinihanti papani drishtva va papibhir-naraih
Meaningतुलसी के द्वारा यह सम्पूर्ण चराचर जगत् रक्षित है; जो पापी मनुष्यों के द्वारा देखे जाने पर भी उनके पापों का नाश कर देती हैं।
Namastulasyatitaram yasyai baddhvanjalim kalau
नमस्तुलस्यतितरां यस्यै बद्ध्वाञ्जलिं कलौ। कलयन्ति सुखं सर्वं स्त्रियो वैश्यास्तथापरे॥
Namastulasyatitaram yasyai baddhvanjalim kalau Kalayanti sukham sarvam striyo vaishyas-tathapare
Meaningतुलसी को बारम्बार नमस्कार है, जिनके लिए कलियुग में हाथ जोड़कर स्त्रियाँ, वैश्य तथा अन्य सभी समस्त सुख प्राप्त करते हैं।
Tulasya naparam kinchid daivatam jagati-tale
तुलस्या नापरं किञ्चिद् दैवतं जगतीतले। यथा पवित्रितो लोको विष्णुसङ्गेन वैष्णवः॥
Tulasya naparam kinchid daivatam jagati-tale Yatha pavitrito loko vishnu-sangena vaishnavah
Meaningइस पृथ्वीतल पर तुलसी से बढ़कर कोई देवता नहीं है, जैसे विष्णु के संग से वैष्णव के द्वारा सम्पूर्ण लोक पवित्र हो जाता है।
Tulasyah pallavam vishnoh shirasy-aropitam kalau
तुलस्याः पल्लवं विष्णोः शिरस्यारोपितं कलौ। आरोपयति सर्वाणि श्रेयांसि वरमस्तके॥
Tulasyah pallavam vishnoh shirasy-aropitam kalau Aropayati sarvani shreyamsi vara-mastake
Meaningकलियुग में श्रीविष्णु के मस्तक पर चढ़ाया हुआ तुलसी का पल्लव भक्त के उत्तम मस्तक पर समस्त कल्याणों को आरोपित कर देता है।
Tulasyam sakala deva vasanti satatam yatah
तुलस्यां सकला देवा वसन्ति सततं यतः। अतस्तामर्चयेल्लोके सर्वान्देवान्समर्चयन्॥
Tulasyam sakala deva vasanti satatam yatah Atas-tam-archayel-loke sarvan-devan-samarchayan
Meaningचूँकि तुलसी में समस्त देवता सदा निवास करते हैं, अतः लोक में उनकी पूजा करने वाला सभी देवताओं की पूजा कर लेता है।
Namastulasi sarvajne purushottama-vallabhe
नमस्तुलसि सर्वज्ञे पुरुषोत्तमवल्लभे। पाहि मां सर्वपापेभ्यः सर्वसम्पत्प्रदायिके॥
Namastulasi sarvajne purushottama-vallabhe Pahi mam sarva-papebhyah sarva-sampat-pradayike
Meaningहे सर्वज्ञे तुलसी! हे पुरुषोत्तम की प्रियतमे! आपको नमस्कार; हे समस्त सम्पत्ति देने वाली! मुझे सब पापों से बचाइए।
Iti stotram pura gitam pundarikena dhimata
इति स्तोत्रं पुरा गीतं पुण्डरीकेण धीमता। विष्णुमर्चयता नित्यं शोभनैस्तुलसीदलैः॥
Iti stotram pura gitam pundarikena dhimata Vishnum-archayata nityam shobhanais-tulasi-dalaih
Meaningयह स्तोत्र पूर्वकाल में बुद्धिमान् पुण्डरीक ऋषि ने गाया था, जो नित्य सुन्दर तुलसीदलों से विष्णु की अर्चना करते थे।
Tulasi shrir-mahalakshmir-vidyavidya yashasvini
तुलसी श्रीर्महालक्ष्मीर्विद्याविद्या यशस्विनी। धर्म्या धर्मानना देवी देवीदेवमनःप्रिया॥
Tulasi shrir-mahalakshmir-vidyavidya yashasvini Dharmya dharmanana devi devi-deva-manah-priya
Meaningतुलसी, श्री, महालक्ष्मी, विद्या, अविद्या, यशस्विनी, धर्म्या, धर्मानना, देवी, देवों के मन की प्रिय,
Lakshmi-priya-sakhi devi dyaur-bhumir-achala chala
लक्ष्मीप्रियसखी देवी द्यौर्भूमिरचला चला। षोडशैतानि नामानि तुलस्याः कीर्तयन्नरः॥
Lakshmi-priya-sakhi devi dyaur-bhumir-achala chala Shodashaitani namani tulasyah kirtayan-narah
Meaningलक्ष्मी की प्रिय सखी, देवी, द्यौ, भूमि, अचला और चला — तुलसी के इन सोलह नामों का कीर्तन करने वाला मनुष्य
Labhate sutaram bhaktim-ante vishnu-padam labhet
लभते सुतरां भक्तिमन्ते विष्णुपदं लभेत्। तुलसी भूर्महालक्ष्मीः पद्मिनी श्रीर्हरिप्रिया॥
Labhate sutaram bhaktim-ante vishnu-padam labhet Tulasi bhur-mahalakshmih padmini shrir-hari-priya
Meaningपरम भक्ति प्राप्त करता है और अन्त में विष्णुपद को पाता है। (उनके नाम हैं) तुलसी, भू, महालक्ष्मी, पद्मिनी, श्री और हरिप्रिया।
Tulasi shri-sakhi shubhe papa-harini punya-de
तुलसि श्रीसखि शुभे पापहारिणि पुण्यदे। नमस्ते नारदनुते नारायणमनःप्रिये॥
Tulasi shri-sakhi shubhe papa-harini punya-de Namaste narada-nute narayana-manah-priye
Meaningहे श्री की सखी, शुभे, पापहारिणी, पुण्यदायिनी तुलसी! आपको नमस्कार, जो नारद से वन्दित और नारायण के मन की प्रिया हैं।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Puranic / Vaishnava devotional literature (sung by sage Pundarika)
Author: Sage Pundarika (attributed)
Period: Classical / Puranic era
The Tulasi Stotram belongs to the rich body of Vaishnava devotional hymns in which the holy basil plant is venerated as a goddess inseparable from Lord Vishnu. Its closing verses identify the singer as the wise sage Pundarika, who is said to have worshipped Vishnu every day with Tulasi leaves and composed this praise in her honour. In Hindu tradition Tulasi grows in the courtyard of nearly every devout home, is worshipped at dawn and dusk, and is ceremonially married to Vishnu (Tulasi Vivah) at the close of the Kartik month, marking the start of the wedding season.
Frequently Asked Questions
Who composed the Tulasi Stotram?▼
Why is Tulasi worshipped as a goddess?▼
What are the sixteen names of Tulasi in this stotram?▼
When is the best time to recite the Tulasi Stotram?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →