श्री वैष्णो देवी चालीसा Meaning — Line by Line
श्री वैष्णो देवी चालीसा
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of श्री वैष्णो देवी चालीसा with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Doha 1. Garuda़ vahini vaishnavi trikuta parvata dhama
- Doha 2. Vaishno varadani
- Chaupai 1. Mani parvata para jyoti tumhari
- Chaupai 2. Devi devata amsha diyo hai
- Chaupai 3. Kari tapasya rama ko paun
- Chaupai 4. Kaha rama mani parvata jao
- Chaupai 5. Vishnu rupa se kalki banakara
- Chaupai 6. Taba taka trikuta ghati jao
- Chaupai 7. Kali lakshmi sarasvati man
- Chaupai 8. Brahma vishnu shamkara dvare
- Chaupai 9. Riddhi siddhi chanvara dulavem
- Chaupai 10. Pana supari dhvaja nariyala
- Chaupai 11. Diya phalita vara man muskai
- Chaupai 12. Kalikala ki bhada़ki jvala
- Chaupai 13. Kanya bana nagarota ai
- Chaupai 14. Rupa dekha sundara lalachaya
- Chaupai 15. Kanyaom ke satha mili man
- Chaupai 16. Deva mai darshana dina
- Chaupai 17. Navaratrom mem lila rachai
- Chaupai 18. Yogina ko bhandara dina
- Chaupai 19. Mamsa madira bhairom mangi
- Chaupai 20. Bana marakara gamga nikali
- Chaupai 21. Charana rakhe a eka shila jaba
- Chaupai 22. Pichhe bhairom tha balakari
- Chaupai 23. Nau maha taka kiya nivasa
- Chaupai 24. Adya shakti brahma kumari
- Chaupai 25. Gupha dvara pahunchi muskai
- Chaupai 26. Bhaga bhaga bhairom aya
- Chaupai 27. Pada़a shisha ja parvata upara
- Chaupai 28. Apane samga mem pujavaungi
- Chaupai 29. Pahale mera darshana hoga
- Chaupai 30. Baitha gai man pindi hokara
- Chaupai 31. Chaumsatha yogini bhairom baravana
- Chaupai 32. Ghamta dhvani parvata para baje
- Chaupai 33. Bhakta shridhara pujana kina
- Chaupai 34. Sevaka dhyanun tumako dhyaya
- Chaupai 35. Simha sada dara pahara deta
- Chaupai 36. Jambu dvipa maharaja manaya
- Chaupai 37. Hire ki murata samga pyari
- Chaupai 38. Ashvina chaitra navarate aun
- Chaupai 39. Sevaka sharma sharana tihari
- Closing Doha. Kaliyuga mem mahima teri hai man aparampara
Garuda़ vahini vaishnavi trikuta parvata dhama
गरुड़ वाहिनी वैष्णवी त्रिकुटा पर्वत धाम । काली लक्ष्मी सरस्वती शक्ति तुम्हें प्रणाम ॥
Garuda़ vahini vaishnavi trikuta parvata dhama Kali lakshmi sarasvati shakti tumhem pranama
Meaningगरुड़ पर सवार हे वैष्णवी, जिनका धाम त्रिकुटा पर्वत है; हे काली, लक्ष्मी और सरस्वती — हे शक्ति, मैं आपको प्रणाम करता हूँ।
Vaishno varadani
वैष्णो वरदानी । कलिकाल में शुभ कल्याणी ॥
Vaishno varadani Kalikala mem shubha kalyani
Meaningजय हो वैष्णो की, वरदायिनी, कलियुग में कल्याण की शुभ दात्री।
Mani parvata para jyoti tumhari
मणि पर्वत पर ज्योति तुम्हारी । पिण्डी रूप में हो अवतारी ॥
Mani parvata para jyoti tumhari Pindi rupa mem ho avatari
Meaningमणि पर्वत पर आपकी ज्योति प्रकाशित है; आपने पिण्डी (पवित्र शिला) के रूप में अवतार लिया है।
Devi devata amsha diyo hai
देवी देवता अंश दियो है । रत्नाकर घर जन्म लियो है ॥
Devi devata amsha diyo hai Ratnakara ghara janma liyo hai
Meaningदेवताओं ने अपना अंश दिया; आपने (ऋषि) रत्नाकर के घर जन्म लिया।
Kari tapasya rama ko paun
करी तपस्या राम को पाऊँ । त्रेता की शक्ति कहलाऊँ ॥
Kari tapasya rama ko paun Treta ki shakti kahalaun
Meaning"मैंने राम को पाने के लिए तपस्या की; मैं त्रेता युग की शक्ति कहलाती हूँ।"
Kaha rama mani parvata jao
कहा राम मणि पर्वत जाओ । कलियुग की देवी कहलाओ ॥
Kaha rama mani parvata jao Kaliyuga ki devi kahalao
Meaningराम ने कहा: "मणि पर्वत पर जाओ; तुम कलियुग की देवी कहलाओगी।"
Vishnu rupa se kalki banakara
विष्णु रूप से कल्कि बनकर । लूँगा शक्ति रूप बदलकर ॥
Vishnu rupa se kalki banakara Lunga shakti rupa badalakara
Meaning"विष्णु रूप में मैं कल्कि बनूँगा, शक्ति के रूप में बदलकर;"
Taba taka trikuta ghati jao
तब तक त्रिकुटा घाटी जाओ । गुफा अँधेरी जाकर पाओ ॥
Taba taka trikuta ghati jao Gupha andheri jakara pao
Meaning"तब तक त्रिकुटा घाटी जाओ और रहने के लिए एक अँधेरी गुफा खोजो।"
Kali lakshmi sarasvati man
काली लक्ष्मी सरस्वती माँ । करेंगी रक्षण पार्वती माँ ॥
Kali lakshmi sarasvati man Karemgi rakshana parvati man
Meaningकाली, लक्ष्मी और सरस्वती — माता पार्वती — आपकी रक्षक होंगी।
Brahma vishnu shamkara dvare
ब्रह्मा विष्णु शंकर द्वारे । हनुमत भैरों प्रहरी प्यारे ॥
Brahma vishnu shamkara dvare Hanumata bhairom prahari pyare
Meaningआपके द्वार पर ब्रह्मा, विष्णु और शंकर खड़े हैं; हनुमान और भैरों, प्यारे प्रहरी।
Riddhi siddhi chanvara dulavem
रिद्धि सिद्धि चँवर डुलावें । कलियुग वासी पूजत आवें ॥
Riddhi siddhi chanvara dulavem Kaliyuga vasi pujata avem
Meaningरिद्धि और सिद्धि चँवर डुलाती हैं; कलियुग के वासी पूजा करने आते हैं।
Pana supari dhvaja nariyala
पान सुपारी ध्वजा नारियल । चरणामृत चरणों का निर्मल ॥
Pana supari dhvaja nariyala Charanamrita charanom ka nirmala
Meaningपान, सुपारी, ध्वजा और नारियल, और आपके चरणों का निर्मल चरणामृत (अर्पित किया जाता है)।
Diya phalita vara man muskai
दिया फलित वर माँ मुस्काई । करन तपस्या पर्वत आई ॥
Diya phalita vara man muskai Karana tapasya parvata ai
Meaningमाता मुस्कुराईं और फलदायी वरदान दिया; वे तपस्या करने पर्वत पर आईं।
Kalikala ki bhada़ki jvala
कलिकाल की भड़की ज्वाला । इक दिन अपना रूप निकाला ॥
Kalikala ki bhada़ki jvala Ika dina apana rupa nikala
Meaningजब कलियुग की ज्वाला भड़की, एक दिन उन्होंने अपना सच्चा रूप प्रकट किया।
Kanya bana nagarota ai
कन्या बन नगरोटा आई । योगी भैरों दिया दिखाई ॥
Kanya bana nagarota ai Yogi bhairom diya dikhai
Meaningकन्या का रूप धारण कर वे नगरोटा आईं; योगी भैरों ने उन्हें देख लिया।
Rupa dekha sundara lalachaya
रूप देख सुन्दर ललचाया । पीछे पीछे भागा आया ॥
Rupa dekha sundara lalachaya Pichhe pichhe bhaga aya
Meaningउनका सुन्दर रूप देखकर वह ललचा गया, और पीछे-पीछे भागता आया।
Kanyaom ke satha mili man
कन्याओं के साथ मिली माँ । कौल कंदौली तभी चली माँ ॥
Kanyaom ke satha mili man Kaula kamdauli tabhi chali man
Meaningमाता कन्याओं के साथ मिल गईं; फिर कौल कंदौली से आगे चलीं।
Deva mai darshana dina
देवा माई दर्शन दीना । पवन रूप हो गई प्रवीणा ॥
Deva mai darshana dina Pavana rupa ho gai pravina
Meaningलांगुर (वीर) ने दर्शन दिया; वे पवन का रूप लेकर प्रवीण (तीव्र) हो गईं।
Navaratrom mem lila rachai
नवरात्रों में लीला रचाई । भक्त श्रीधर के घर आई ॥
Navaratrom mem lila rachai Bhakta shridhara ke ghara ai
Meaningनवरात्रों में उन्होंने लीला रचाई; वे भक्त श्रीधर के घर आईं।
Yogina ko bhandara dina
योगिन को भण्डारा दीना । सबने रुचिकर भोजन कीना ॥
Yogina ko bhandara dina Sabane ruchikara bhojana kina
Meaningउन्होंने योगियों को भण्डारा दिया; सबने रुचि से स्वादिष्ट भोजन किया।
Mamsa madira bhairom mangi
मांस मदिरा भैरों माँगी । रूप पवन कर इच्छा त्यागी ॥
Mamsa madira bhairom mangi Rupa pavana kara ichchha tyagi
Meaningभैरों ने मांस और मदिरा माँगी; पवन-रूप धारण कर उन्होंने (उसकी माँग त्याग दी और प्रस्थान किया)।
Bana marakara gamga nikali
बाण मारकर गंगा निकाली । पर्वत भागी हो मतवाली ॥
Bana marakara gamga nikali Parvata bhagi ho matavali
Meaningबाण चलाकर उन्होंने गंगा (बाणगंगा) निकाली; शक्ति से मतवाली होकर वे पर्वत पर भागीं।
Charana rakhe a eka shila jaba
चरण रखे आ एक शिला जब । चरण पादुका नाम पड़ा तब ॥
Charana rakhe a eka shila jaba Charana paduka nama pada़a taba
Meaningजब उन्होंने एक शिला पर अपने चरण रखे, उस स्थान का नाम चरण पादुका पड़ा।
Pichhe bhairom tha balakari
पीछे भैरों था बलकारी । छोटी गुफा में जाय पधारी ॥
Pichhe bhairom tha balakari Chhoti gupha mem jaya padhari
Meaningपीछे बलशाली भैरों ने पीछा किया; वे एक छोटी गुफा (गर्भजून) में चली गईं।
Nau maha taka kiya nivasa
नौ माह तक किया निवासा । चली फोड़कर किया प्रकाशा ॥
Nau maha taka kiya nivasa Chali phoda़kara kiya prakasha
Meaningवे वहाँ नौ माह रहीं, फिर उसे फोड़कर बाहर आईं, अपनी ज्योति प्रकट करती हुई।
Adya shakti brahma kumari
आद्या शक्ति ब्रह्म कुमारी । कहलाई माँ आदि कुँवारी ॥
Adya shakti brahma kumari Kahalai man adi kunvari
Meaningआद्या शक्ति, ब्रह्म की पुत्री, माता आदि कुँवारी (नित्य कुमारी) कहलाईं।
Gupha dvara pahunchi muskai
गुफा द्वार पहुँची मुस्काई । लांगुर वीर ने आज्ञा पाई ॥
Gupha dvara pahunchi muskai Lamgura vira ne ajna pai
Meaningगुफा-द्वार पर पहुँचकर वे मुस्कुराईं; वीर लांगुर ने उनकी आज्ञा पाई।
Bhaga bhaga bhairom aya
भागा भागा भैरों आया । रक्षा हित निज शस्त्र चलाया ॥
Bhaga bhaga bhairom aya Raksha hita nija shastra chalaya
Meaningभैरों भागता हुआ आया; अपनी रक्षा के लिए उसने अपना शस्त्र चलाया।
Pada़a shisha ja parvata upara
पड़ा शीश जा पर्वत ऊपर । किया क्षमा जा दिया उसे वर ॥
Pada़a shisha ja parvata upara Kiya kshama ja diya use vara
Meaningउसका सिर ऊपर पर्वत पर जा गिरा; उन्होंने उसे क्षमा किया और वरदान दिया:
Apane samga mem pujavaungi
अपने संग में पुजवाऊँगी । भैरों घाटी बनवाऊँगी ॥
Apane samga mem pujavaungi Bhairom ghati banavaungi
Meaning"मैं तुम्हें अपने साथ पुजवाऊँगी; मैं भैरों की घाटी (धाम) बनवाऊँगी।"
Pahale mera darshana hoga
पहले मेरा दर्शन होगा । पीछे तेरा सुमरन होगा ॥
Pahale mera darshana hoga Pichhe tera sumarana hoga
Meaning"पहले मेरा दर्शन होगा, और उसके बाद तुम्हारा सुमिरन (पूजन)।"
Baitha gai man pindi hokara
बैठ गई माँ पिण्डी होकर । चरणों में बहता जल झर-झर ॥
Baitha gai man pindi hokara Charanom mem bahata jala jhara-jhara
Meaningमाता पिण्डी बनकर बैठ गईं; उनके चरणों में जल अनवरत झर-झर बहता है।
Chaumsatha yogini bhairom baravana
चौंसठ योगिनी भैरों बरवन । सप्तऋषि आ करते सुमरन ॥
Chaumsatha yogini bhairom baravana Saptarishi a karate sumarana
Meaningचौंसठ योगिनियाँ और भैरों सेवा करते हैं; सप्तऋषि पूजा करने आते हैं।
Ghamta dhvani parvata para baje
घंटा ध्वनि पर्वत पर बाजे । गुफा निराली सुन्दर लागे ॥
Ghamta dhvani parvata para baje Gupha nirali sundara lage
Meaningपर्वत पर घंटे की ध्वनि गूँजती है; अनुपम गुफा सुन्दर दिखती है।
Bhakta shridhara pujana kina
भक्त श्रीधर पूजन कीना । भक्ति सेवा का वर लीना ॥
Bhakta shridhara pujana kina Bhakti seva ka vara lina
Meaningभक्त श्रीधर ने पूजन किया; उसे भक्ति और सेवा का वरदान मिला।
Sevaka dhyanun tumako dhyaya
सेवक ध्यानूँ तुमको ध्याया । ध्वजा व चोला आन चढ़ाया ॥
Sevaka dhyanun tumako dhyaya Dhvaja va chola ana chadha़aya
Meaningआपके सेवक ध्यानू ने आपका ध्यान किया; उसने आकर ध्वजा और चोला अर्पित किया।
Simha sada dara pahara deta
सिंह सदा दर पहरा देता । पंजा शेर का दुःख हर लेता ॥
Simha sada dara pahara deta Pamja shera ka duhkha hara leta
Meaningसिंह सदा आपके द्वार पर पहरा देता है; सिंह का पंजा सब दुःख हर लेता है।
Jambu dvipa maharaja manaya
जम्बू द्वीप महाराज मनाया । सिर सोने का छत्र चढ़ाया ॥
Jambu dvipa maharaja manaya Sira sone ka chhatra chadha़aya
Meaningजम्बूद्वीप के राजा ने आपका मान रखा; उसने आपके सिर पर सोने का छत्र चढ़ाया।
Hire ki murata samga pyari
हीरे की मूरत संग प्यारी । जगे अखण्ड इक जोत तुम्हारी ॥
Hire ki murata samga pyari Jage akhanda ika jota tumhari
Meaningहीरे जड़ी एक प्यारी मूरत आपके संग है; आपकी एक अखण्ड ज्योति सदा जलती है।
Ashvina chaitra navarate aun
आश्विन चैत्र नवराते आऊँ । पिण्डी रानी दर्शन पाऊँ ॥
Ashvina chaitra navarate aun Pindi rani darshana paun
Meaningआश्विन और चैत्र की नवरात्रों में मैं आता हूँ; पिण्डी-रानी के दर्शन पाऊँ।
Sevaka sharma sharana tihari
सेवक शर्मा शरण तिहारी । हरो वैष्णो विपत हमारी ॥
Sevaka sharma sharana tihari Haro vaishno vipata hamari
Meaningआपका सेवक शर्मा आपकी शरण में है; हे वैष्णो, हमारी विपत्ति हरो।
Kaliyuga mem mahima teri hai man aparampara
कलियुग में महिमा तेरी है माँ अपरम्पार । धर्म की हानि हो रही प्रगट हो अवतार ॥
Kaliyuga mem mahima teri hai man aparampara Dharma ki hani ho rahi pragata ho avatara
Meaningकलियुग में आपकी महिमा, हे माता, अपरम्पार है; जब धर्म की हानि होती है, आप अवतार के रूप में प्रकट होती हैं।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Traditional Hindi devotional chalisa
Author: Traditional (signed 'Sharma')
Period: Devotional era
माता वैष्णो देवी महाकाली, महालक्ष्मी और महासरस्वती के एकीकृत रूप के रूप में पूजित हैं, जिन्होंने कलियुग में कटरा के निकट त्रिकुटा पर्वत की ऊँची गुफा में अपना निवास बनाया। चालीसा उनकी पवित्र कथा का वर्णन करती है — भगवान राम के लिए उनकी तपस्या, योगी भैरों से उनका पलायन, गर्भजून गुफा में उनके नौ माह, और पिण्डी के रूप में उनका आत्म-प्रकटीकरण — एक कथा जिसे लाखों लोग 'जय माता दी' के उद्घोष के साथ उनके धाम की चढ़ाई करते हुए दोहराते हैं।
Frequently Asked Questions
वैष्णो देवी चालीसा क्या है?▼
माता वैष्णो देवी कौन हैं?▼
वैष्णो देवी चालीसा कब पढ़ी जानी चाहिए?▼
चालीसा में भैरों की कथा क्या है?▼
वैष्णो देवी चालीसा और दुर्गा चालीसा में क्या अंतर है?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →