वराह स्तोत्रम् — Complete Lyrics
वराह स्तोत्रम्
Sanskrit text with English transliteration and translation
Verse 1
चिदानन्दघनं शुद्धं विश्वमङ्गलकारकम् ।
मोक्षहेतुं हि तं विष्णुं वन्दे वाराहरूपिणम् ॥ १ ॥
chidānandaghanaṃ śuddhaṃ viśvamaṅgalakārakam |
mokṣahetuṃ hi taṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 1 ||
मैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जो चिदानन्द के घन (पुंज) हैं, शुद्ध हैं, समस्त विश्व का मंगल करने वाले और मोक्ष के हेतु हैं।
Verse 2
नेति नेति श्रुतिर्ब्रूते यस्य रूपं विनिर्णयन् ।
परब्रह्महितं विष्णुं वन्दे वाराहरूपिणम् ॥ २ ॥
neti neti śrutirbrūte yasya rūpaṃ vinirṇayan |
parabrahmahitaṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 2 ||
मैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जिनके रूप का निर्णय करते हुए श्रुति केवल 'नेति नेति' कहती है, जो परब्रह्म-स्वरूप परम हितकारी हैं।
Verse 3
तत्त्वमसीति वक्तारमाविर्भूतं जगत्पतिम् ।
श्रीसद्गुरुं हितं विष्णुं वन्दे वाराहरूपिणम् ॥ ३ ॥
tattvamasīti vaktāramāvirbhūtaṃ jagatpatim |
śrīsadguruṃ hitaṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 3 ||
मैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जो 'तत्त्वमसि' (महावाक्य) के वक्ता, प्रकट हुए जगत्पति, और श्री सद्गुरु रूप परम हितकारी हैं।
Verse 4
रसातलगतां भूमिं गजः कमलिनीमिव ।
उद्दधार हि तं विष्णुं वन्दे वाराहरूपिणम् ॥ ४ ॥
rasātalagatāṃ bhūmiṃ gajaḥ kamalinīmiva |
uddadhāra hi taṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 4 ||
मैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जिन्होंने रसातल में गई हुई पृथ्वी को वैसे ही उठा लिया जैसे हाथी कमलिनी (कमल-नाल) को।
Verse 5
अवधीद्यो हिरण्याक्षं विश्वकण्टकराक्षसम् ।
विश्वपालहितं विष्णुं वन्दे वाराहरूपिणम् ॥ ५ ॥
avadhīdyo hiraṇyākṣaṃ viśvakaṇṭakarākṣasam |
viśvapālahitaṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 5 ||
मैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जिन्होंने विश्व को कण्टक रूप (पीड़ादायक) राक्षस हिरण्याक्ष का वध किया, जो विश्व के पालन हेतु परम हितकारी हैं।
Verse 6
धर्मोद्धारावतारोऽयं सज्जनावनहेतुकम् ।
जगत्पतिं हितं विष्णुं वन्दे वाराहरूपिणम् ॥ ६ ॥
dharmoddhārāvatāro'yaṃ sajjanāvanahetukam |
jagatpatiṃ hitaṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 6 ||
मैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — यह धर्म के उद्धार हेतु अवतार है, जो सज्जनों की रक्षा के लिए (प्रकट हुए) जगत्पति परम हितकारी हैं।
Verse 7
अत्यन्तकरुणासान्द्रं जगदुद्धारकं परम् ।
भवतारं हि तं विष्णुं वन्दे वाराहरूपिणम् ॥ ७ ॥
atyantakaruṇāsāndraṃ jagaduddhārakaṃ param |
bhavatāraṃ hi taṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 7 ||
मैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जो अत्यन्त करुणा से परिपूर्ण, जगत् के परम उद्धारक, और भव-सागर से तारने वाले हैं।
Verse 8
सदैवाक्लिष्टकर्माणं जगतःस्थितिहेतवे ।
भवनौकां हि तं विष्णुं वन्दे वाराहरूपिणम् ॥ ८ ॥
sadaivākliṣṭakarmāṇaṃ jagataḥsthitihetave |
bhavanaukāṃ hi taṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 8 ||
मैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जो सदा अक्लिष्ट (अनायास) कर्म करने वाले, और जगत् की स्थिति के लिए स्वयं भव-सागर की नौका रूप हैं।
Want to understand every word?
Read Word-by-Word Meaning →