वराह स्तोत्रम् Meaning — Line by Line
वराह स्तोत्रम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of वराह स्तोत्रम् with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. chidānandaghanaṃ śuddhaṃ viśvamaṅgalakārakam |
- Verse 2. neti neti śrutirbrūte yasya rūpaṃ vinirṇayan |
- Verse 3. tattvamasīti vaktāramāvirbhūtaṃ jagatpatim |
- Verse 4. rasātalagatāṃ bhūmiṃ gajaḥ kamalinīmiva |
- Verse 5. avadhīdyo hiraṇyākṣaṃ viśvakaṇṭakarākṣasam |
- Verse 6. dharmoddhārāvatāro'yaṃ sajjanāvanahetukam |
- Verse 7. atyantakaruṇāsāndraṃ jagaduddhārakaṃ param |
- Verse 8. sadaivākliṣṭakarmāṇaṃ jagataḥsthitihetave |
chidānandaghanaṃ śuddhaṃ viśvamaṅgalakārakam |
चिदानन्दघनं शुद्धं विश्वमङ्गलकारकम् । मोक्षहेतुं हि तं विष्णुं वन्दे वाराहरूपिणम् ॥ १ ॥
chidānandaghanaṃ śuddhaṃ viśvamaṅgalakārakam | mokṣahetuṃ hi taṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 1 ||
Meaningमैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जो चिदानन्द के घन (पुंज) हैं, शुद्ध हैं, समस्त विश्व का मंगल करने वाले और मोक्ष के हेतु हैं।
neti neti śrutirbrūte yasya rūpaṃ vinirṇayan |
नेति नेति श्रुतिर्ब्रूते यस्य रूपं विनिर्णयन् । परब्रह्महितं विष्णुं वन्दे वाराहरूपिणम् ॥ २ ॥
neti neti śrutirbrūte yasya rūpaṃ vinirṇayan | parabrahmahitaṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 2 ||
Meaningमैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जिनके रूप का निर्णय करते हुए श्रुति केवल 'नेति नेति' कहती है, जो परब्रह्म-स्वरूप परम हितकारी हैं।
tattvamasīti vaktāramāvirbhūtaṃ jagatpatim |
तत्त्वमसीति वक्तारमाविर्भूतं जगत्पतिम् । श्रीसद्गुरुं हितं विष्णुं वन्दे वाराहरूपिणम् ॥ ३ ॥
tattvamasīti vaktāramāvirbhūtaṃ jagatpatim | śrīsadguruṃ hitaṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 3 ||
Meaningमैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जो 'तत्त्वमसि' (महावाक्य) के वक्ता, प्रकट हुए जगत्पति, और श्री सद्गुरु रूप परम हितकारी हैं।
rasātalagatāṃ bhūmiṃ gajaḥ kamalinīmiva |
रसातलगतां भूमिं गजः कमलिनीमिव । उद्दधार हि तं विष्णुं वन्दे वाराहरूपिणम् ॥ ४ ॥
rasātalagatāṃ bhūmiṃ gajaḥ kamalinīmiva | uddadhāra hi taṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 4 ||
Meaningमैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जिन्होंने रसातल में गई हुई पृथ्वी को वैसे ही उठा लिया जैसे हाथी कमलिनी (कमल-नाल) को।
avadhīdyo hiraṇyākṣaṃ viśvakaṇṭakarākṣasam |
अवधीद्यो हिरण्याक्षं विश्वकण्टकराक्षसम् । विश्वपालहितं विष्णुं वन्दे वाराहरूपिणम् ॥ ५ ॥
avadhīdyo hiraṇyākṣaṃ viśvakaṇṭakarākṣasam | viśvapālahitaṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 5 ||
Meaningमैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जिन्होंने विश्व को कण्टक रूप (पीड़ादायक) राक्षस हिरण्याक्ष का वध किया, जो विश्व के पालन हेतु परम हितकारी हैं।
dharmoddhārāvatāro'yaṃ sajjanāvanahetukam |
धर्मोद्धारावतारोऽयं सज्जनावनहेतुकम् । जगत्पतिं हितं विष्णुं वन्दे वाराहरूपिणम् ॥ ६ ॥
dharmoddhārāvatāro'yaṃ sajjanāvanahetukam | jagatpatiṃ hitaṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 6 ||
Meaningमैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — यह धर्म के उद्धार हेतु अवतार है, जो सज्जनों की रक्षा के लिए (प्रकट हुए) जगत्पति परम हितकारी हैं।
atyantakaruṇāsāndraṃ jagaduddhārakaṃ param |
अत्यन्तकरुणासान्द्रं जगदुद्धारकं परम् । भवतारं हि तं विष्णुं वन्दे वाराहरूपिणम् ॥ ७ ॥
atyantakaruṇāsāndraṃ jagaduddhārakaṃ param | bhavatāraṃ hi taṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 7 ||
Meaningमैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जो अत्यन्त करुणा से परिपूर्ण, जगत् के परम उद्धारक, और भव-सागर से तारने वाले हैं।
sadaivākliṣṭakarmāṇaṃ jagataḥsthitihetave |
सदैवाक्लिष्टकर्माणं जगतःस्थितिहेतवे । भवनौकां हि तं विष्णुं वन्दे वाराहरूपिणम् ॥ ८ ॥
sadaivākliṣṭakarmāṇaṃ jagataḥsthitihetave | bhavanaukāṃ hi taṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 8 ||
Meaningमैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जो सदा अक्लिष्ट (अनायास) कर्म करने वाले, और जगत् की स्थिति के लिए स्वयं भव-सागर की नौका रूप हैं।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Varaha Stotram (anushtubh metre), composed by Sri Shridhara Swami Maharaj
Author: Sri Shridhara Swami Maharaj (paramahamsa parivrajaka acharya)
Period: Modern (composed at Sri Kshetra Varadapura, 20th century)
Varaha, the boar avatar of Vishnu, is one of the most ancient and beloved incarnations: when the demon Hiranyaksha dragged the earth down into the cosmic waters, the Lord assumed the colossal form of a boar, dived into the deep, slew the demon, and raised the earth on his tusks. This eight-verse stotra in praise of Varaha was composed by Sri Shridhara Swami Maharaj. In gem-like anushtubh verses it praises the Lord not only for rescuing the earth and destroying evil but as the very Brahman beyond words, the sadguru who utters 'Tat Tvam Asi', and the boat that carries souls across the sea of existence.
Frequently Asked Questions
What is the Varaha Stotram?▼
Who is Lord Varaha?▼
What is the meaning of the recurring refrain?▼
When should the Varaha Stotram be recited?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →