बिल्वाष्टकम् Meaning — Line by Line
बिल्वाष्टकम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of बिल्वाष्टकम् with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. Tridalam trigunakaram trinetram cha triyayudham
- Verse 2. Trishakhaih bilvapatraishcha hyachchhidraih komalaih shubhaih
- Verse 3. Akhanda bilva patrena pujite nandikeshvare
- Verse 4. Shaligrama shilamekam vipranam jatu charpayet
- Verse 5. Dantikoti sahasrani vajapeya shatani cha
- Verse 6. Lakshmyastanuta utpannam mahadevasya cha priyam
- Verse 7. Darshanam bilvavrikshasya sparshanam papanashanam
- Verse 8. Kashikshetranivasam cha kalabhairavadarshanam
- Verse 9. Mulato brahmarupaya madhyato vishnurupine
- Verse 10. Bilvashtakamidam punyam yah pathet shivasannidhau
Tridalam trigunakaram trinetram cha triyayudham
त्रिदलं त्रिगुणाकारं त्रिनेत्रं च त्रियायुधम् । त्रिजन्मपापसंहारं एकबिल्वं शिवार्पणम् ॥ १॥
Tridalam trigunakaram trinetram cha triyayudham Trijanmapapasamharam ekabilvam shivarpanam
Meaningतीन दल वाला, त्रिगुणस्वरूप, शिव के तीन नेत्रों और तीन आयुधों के समान, तीन जन्मों के पाप का नाश करने वाला — यह एक बिल्वपत्र शिव को अर्पित है।
Trishakhaih bilvapatraishcha hyachchhidraih komalaih shubhaih
त्रिशाखैः बिल्वपत्रैश्च ह्यच्छिद्रैः कोमलैः शुभैः । शिवपूजां करिष्यामि ह्येकबिल्वं शिवार्पणम् ॥ २॥
Trishakhaih bilvapatraishcha hyachchhidraih komalaih shubhaih Shivapujam karishyami hyekabilvam shivarpanam
Meaningतीन शाखाओं वाले, छिद्ररहित, कोमल और शुभ बिल्वपत्रों से मैं शिव की पूजा करूँगा — यह एक बिल्वपत्र शिव को अर्पित है।
Akhanda bilva patrena pujite nandikeshvare
अखण्ड बिल्व पत्रेण पूजिते नन्दिकेश्वरे । शुद्ध्यन्ति सर्वपापेभ्यो ह्येकबिल्वं शिवार्पणम् ॥ ३॥
Akhanda bilva patrena pujite nandikeshvare Shuddhyanti sarvapapebhyo hyekabilvam shivarpanam
Meaningअखण्ड बिल्वपत्र से नन्दिकेश्वर (शिव) की पूजा करने पर मनुष्य समस्त पापों से शुद्ध हो जाता है — यह एक बिल्वपत्र शिव को अर्पित है।
Shaligrama shilamekam vipranam jatu charpayet
शालिग्राम शिलामेकां विप्राणां जातु चार्पयेत् । सोमयज्ञ महापुण्यं एकबिल्वं शिवार्पणम् ॥ ४॥
Shaligrama shilamekam vipranam jatu charpayet Somayajna mahapunyam ekabilvam shivarpanam
Meaning(एक बिल्वपत्र अर्पित करना) ब्राह्मणों को शालिग्राम शिला दान करने और सोमयज्ञ के महान पुण्य के समान है — यह एक बिल्वपत्र शिव को अर्पित है।
Dantikoti sahasrani vajapeya shatani cha
दन्तिकोटि सहस्राणि वाजपेय शतानि च । कोटिकन्या महादानं एकबिल्वं शिवार्पणम् ॥ ५॥
Dantikoti sahasrani vajapeya shatani cha Kotikanya mahadanam ekabilvam shivarpanam
Meaning(यह) हजार करोड़ हाथियों के दान, सौ वाजपेय यज्ञों और करोड़ कन्यादान के समान है — यह एक बिल्वपत्र शिव को अर्पित है।
Lakshmyastanuta utpannam mahadevasya cha priyam
लक्ष्म्यास्तनुत उत्पन्नं महादेवस्य च प्रियम् । बिल्ववृक्षं प्रयच्छामि ह्येकबिल्वं शिवार्पणम् ॥ ६॥
Lakshmyastanuta utpannam mahadevasya cha priyam Bilvavriksham prayachchhami hyekabilvam shivarpanam
Meaningलक्ष्मी के शरीर से उत्पन्न और महादेव को अति प्रिय — ऐसे बिल्ववृक्ष को मैं अर्पित करता हूँ — यह एक बिल्वपत्र शिव को अर्पित है।
Darshanam bilvavrikshasya sparshanam papanashanam
दर्शनं बिल्ववृक्षस्य स्पर्शनं पापनाशनम् । अघोरपापसंहारं एकबिल्वं शिवार्पणम् ॥ ७॥
Darshanam bilvavrikshasya sparshanam papanashanam Aghorapapasamharam ekabilvam shivarpanam
Meaningबिल्ववृक्ष का दर्शन और स्पर्श पाप का नाश करता है; घोर (अघोर) पापों का भी संहार करता है — यह एक बिल्वपत्र शिव को अर्पित है।
Kashikshetranivasam cha kalabhairavadarshanam
काशीक्षेत्रनिवासं च कालभैरवदर्शनम् । प्रयागमाधवं दृष्ट्वा ह्येकबिल्वं शिवार्पणम् ॥
Kashikshetranivasam cha kalabhairavadarshanam Prayagamadhavam drishtva hyekabilvam shivarpanam
Meaning(यह) काशीवास, कालभैरव के दर्शन और प्रयाग में माधव के दर्शन का फल देता है — यह एक बिल्वपत्र शिव को अर्पित है।
Mulato brahmarupaya madhyato vishnurupine
मूलतो ब्रह्मरूपाय मध्यतो विष्णुरूपिणे । अग्रतः शिवरूपाय ह्येकबिल्वं शिवार्पणम् ॥ ८॥
Mulato brahmarupaya madhyato vishnurupine Agratah shivarupaya hyekabilvam shivarpanam
Meaningजिसके मूल में ब्रह्मा, मध्य में विष्णु और अग्रभाग में शिव का रूप है — यह एक बिल्वपत्र शिव को अर्पित है।
Bilvashtakamidam punyam yah pathet shivasannidhau
बिल्वाष्टकमिदं पुण्यं यः पठेत् शिवसन्निधौ । सर्वपाप विनिर्मुक्तः शिवलोकमवाप्नुयात् ॥
Bilvashtakamidam punyam yah pathet shivasannidhau Sarvapapa vinirmuktah shivalokamavapnuyat
Meaningजो इस पवित्र बिल्वाष्टक का शिव के समीप पाठ करता है, वह समस्त पापों से मुक्त होकर शिवलोक को प्राप्त करता है।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Traditional Shaiva stotra
Author: Traditional (attributed in the Shaiva canon)
Period: Ancient / medieval
The Bilvashtaka is a traditional hymn recited during the offering of bilva (bel) leaves — the foremost leaf in Shiva worship. It celebrates a belief found across the Puranas: that Shiva, the simplest of gods to please (Bholenath), is delighted by even a single bilva leaf offered with love, granting in return blessings far beyond the costliest sacrifice.
Frequently Asked Questions
What is Bilvashtakam?▼
Why is the bilva leaf offered to Shiva?▼
When should Bilvashtakam be chanted?▼
What is the benefit of offering one bilva leaf?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →