Mantra.Tips

गणेश चालीसा Meaning — Line by Line

गणेश चालीसा

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of गणेश चालीसा with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Doha 1. Jaya ganapati sadaguna sadana, kavivara badana kripala vighna harana mamgala karana, jaya jaya girijalala
  2. Doha 2. Jaya jaya jaya ganapati ganaraju mamgala bharana karana shubhah kaju
  3. Chaupai 1. Jai gajabadana sadana sukhadata vishva vinayaka buddhi vidhata
  4. Chaupai 2. Vakra tunda shuchi shunda suhavana tilaka tripunda bhala mana bhavana
  5. Chaupai 3. Rajata mani muktana ura mala svarna mukuta shira nayana vishala
  6. Chaupai 4. Pustaka pani kuthara trishulam modaka bhoga sugandhita phulam
  7. Chaupai 5. Sundara pitambara tana sajita charana paduka muni mana rajita
  8. Chaupai 6. Dhani shiva suvana shadanana bhrata gauri lalana vishva-vikhyata
  9. Chaupai 7. Riddhi-siddhi tava chamvara sudhare mushaka vahana sohata dvare
  10. Chaupai 8. Kahau janma shubha katha tumhari ati shuchi pavana mamgalakari
  11. Chaupai 9. Eka samaya giriraja kumari putra hetu tapa kinha bhari
  12. Chaupai 10. Bhayo yajna jaba purna anupa taba pahumchyo tuma dhari dvija rupa
  13. Chaupai 11. Atithi jani ke gauri sukhari bahuvidhi seva kari tumhari
  14. Chaupai 12. Ati prasanna havai tuma vara dinha matu putra hita jo tapa kinha
  15. Chaupai 13. Milahi putra tuhi, buddhi vishala bina garbha dharana yahi kala
  16. Chaupai 14. Gananayaka guna jnana nidhana pujita prathama rupa bhagavana
  17. Chaupai 15. Asa kahi antardhana rupa havai palana para balaka svarupa havai
  18. Chaupai 16. Bani shishu rudana jabahim tuma thana lakhi mukha sukha nahim gauri samana
  19. Chaupai 17. Sakala magana, sukhamamgala gavahim nabha te surana, sumana varshavahim
  20. Chaupai 18. Shambhu, uma, bahudana lutavahim sura munijana, suta dekhana avahim
  21. Chaupai 19. Lakhi ati ananda mamgala saja dekhana bhi aye shani raja
  22. Chaupai 20. Nija avaguna guni shani mana mahim balaka, dekhana chahata nahim
  23. Chaupai 21. Girija kachhu mana bheda badhayo utsava mora, na shani tuhi bhayo
  24. Chaupai 22. Kahata lage shani, mana sakuchai ka karihau, shishu mohi dikhai
  25. Chaupai 23. Nahim vishvasa, uma ura bhayau shani som balaka dekhana kahayau
  26. Chaupai 24. Padatahim shani driga kona prakasha balaka sira uड़i gayo akasha
  27. Chaupai 25. Girija giri vikala havai dharani so duhkha dasha gayo nahim varani
  28. Chaupai 26. Hahakara machyau kailasha shani kinhom lakhi suta ko nasha
  29. Chaupai 27. Turata garuड़ chaढ़i vishnu sidhayo kati chakra so gaja sira laye
  30. Chaupai 28. Balaka ke dhada़ upara dharayo prana mantra paढ़i shamkara darayo
  31. Chaupai 29. Nama ganesha shambhu taba kinhe prathama pujya buddhi nidhi, vara dinhe
  32. Chaupai 30. Buddhi pariksha jaba shiva kinha prithvi kara pradakshina linha
  33. Chaupai 31. Chale shadanana, bharami bhulai rache baitha tuma buddhi upai
  34. Chaupai 32. Charana matu-pitu ke dhara linhem tinake sata pradakshina kinhem
  35. Chaupai 33. Dhani ganesha kahi shiva hiye harashe nabha te surana sumana bahu barase
  36. Chaupai 34. Tumhari mahima buddhi baड़ai shesha sahasamukha sake na gai
  37. Chaupai 35. Maim matihina malina dukhari karahum kauna vidhi vinaya tumhari
  38. Chaupai 36. Bhajata ramasundara prabhudasa jaga prayaga, kakara, durvasa
  39. Chaupai 37. Aba prabhu daya dina para kijai apani shakti bhakti kuchha dijai
  40. Closing Doha. Shri ganesha yaha chalisa, patha karai kara dhyana nita nava mamgala griha basai, lahe jagata sanmana
Doha 1#

Jaya ganapati sadaguna sadana, kavivara badana kripala vighna harana mamgala karana, jaya jaya girijalala

जय गणपति सदगुण सदन, कविवर बदन कृपाल विघ्न हरण मंगल करण, जय जय गिरिजालाल

Jaya ganapati sadaguna sadana, kavivara badana kripala vighna harana mamgala karana, jaya jaya girijalala

Meaningगणपति की जय, सद्गुणों के धाम, कविजनों द्वारा वंदित कृपालु मुख वाले; विघ्नों के हर्ता और सब मंगल के करता — जय जय गिरिजा (पार्वती) के लाल!

Doha 2#

Jaya jaya jaya ganapati ganaraju mamgala bharana karana shubhah kaju

जय जय जय गणपति गणराजू मंगल भरण करण शुभः काजू

Jaya jaya jaya ganapati ganaraju mamgala bharana karana shubhah kaju

Meaningजय जय जय गणपति, गणों के राजा; जो सबको मंगल से भरते और हर शुभ कार्य सिद्ध करते हैं।

Chaupai 1#

Jai gajabadana sadana sukhadata vishva vinayaka buddhi vidhata

जै गजबदन सदन सुखदाता विश्व विनायका बुद्धि विधाता

Jai gajabadana sadana sukhadata vishva vinayaka buddhi vidhata

Meaningजय गजमुख, सुख के धाम और दाता; विश्व के स्वामी (विनायक) और बुद्धि के विधाता।

Chaupai 2#

Vakra tunda shuchi shunda suhavana tilaka tripunda bhala mana bhavana

वक्र तुण्ड शुची शुण्ड सुहावना तिलक त्रिपुण्ड भाल मन भावन

Vakra tunda shuchi shunda suhavana tilaka tripunda bhala mana bhavana

Meaningवक्रतुंड और उज्ज्वल, सुंदर सूँड वाले; आपके भाल पर त्रिपुंड तिलक मन को मोहता है।

Chaupai 3#

Rajata mani muktana ura mala svarna mukuta shira nayana vishala

राजत मणि मुक्तन उर माला स्वर्ण मुकुट शिर नयन विशाला

Rajata mani muktana ura mala svarna mukuta shira nayana vishala

Meaningआपके वक्ष पर मणियों और मोतियों की माला सुशोभित है; सिर पर स्वर्ण मुकुट और विशाल नेत्र।

Chaupai 4#

Pustaka pani kuthara trishulam modaka bhoga sugandhita phulam

पुस्तक पाणि कुठार त्रिशूलं मोदक भोग सुगन्धित फूलं

Pustaka pani kuthara trishulam modaka bhoga sugandhita phulam

Meaningहाथ में पुस्तक, कुठार और त्रिशूल; मोदक का भोग और सुगंधित पुष्प।

Chaupai 5#

Sundara pitambara tana sajita charana paduka muni mana rajita

सुन्दर पीताम्बर तन साजित चरण पादुका मुनि मन राजित

Sundara pitambara tana sajita charana paduka muni mana rajita

Meaningसुंदर पीतांबर से शरीर सुसज्जित; आपकी चरण-पादुकाएँ मुनियों के मन को आनंदित करती हैं।

Chaupai 6#

Dhani shiva suvana shadanana bhrata gauri lalana vishva-vikhyata

धनि शिव सुवन षडानन भ्राता गौरी लालन विश्व-विख्याता

Dhani shiva suvana shadanana bhrata gauri lalana vishva-vikhyata

Meaningधन्य हैं आप, छह मुख वाले कार्तिकेय के भाई और शिव के पुत्र; गौरी के दुलारे, विश्व में विख्यात।

Chaupai 7#

Riddhi-siddhi tava chamvara sudhare mushaka vahana sohata dvare

ऋद्धि-सिद्धि तव चंवर सुधारे मुषक वाहन सोहत द्वारे

Riddhi-siddhi tava chamvara sudhare mushaka vahana sohata dvare

Meaningऋद्धि और सिद्धि आप पर राजसी चँवर डुलाती हैं; आपका मूषक वाहन द्वार पर शोभा देता है।

Chaupai 8#

Kahau janma shubha katha tumhari ati shuchi pavana mamgalakari

कहौ जन्म शुभ कथा तुम्हारी अति शुची पावन मंगलकारी

Kahau janma shubha katha tumhari ati shuchi pavana mamgalakari

Meaningअब मैं आपके जन्म की मंगलमयी कथा कहता हूँ — अति पवित्र, पावन और सब मंगल देने वाली।

Chaupai 9#

Eka samaya giriraja kumari putra hetu tapa kinha bhari

एक समय गिरिराज कुमारी पुत्र हेतु तप कीन्हा भारी

Eka samaya giriraja kumari putra hetu tapa kinha bhari

Meaningएक समय पर्वतराज की पुत्री (पार्वती) ने पुत्र की कामना से कठोर तप किया।

Chaupai 10#

Bhayo yajna jaba purna anupa taba pahumchyo tuma dhari dvija rupa

भयो यज्ञ जब पूर्ण अनूपा तब पहुंच्यो तुम धरी द्विज रूपा

Bhayo yajna jaba purna anupa taba pahumchyo tuma dhari dvija rupa

Meaningजब वह अनुपम यज्ञ पूर्ण हुआ, तब आप ब्राह्मण का रूप धारण कर पधारे।

Chaupai 11#

Atithi jani ke gauri sukhari bahuvidhi seva kari tumhari

अतिथि जानी के गौरी सुखारी बहुविधि सेवा करी तुम्हारी

Atithi jani ke gauri sukhari bahuvidhi seva kari tumhari

Meaningअतिथि जानकर गौरी प्रसन्न हुईं और उन्होंने अनेक प्रकार से आपकी सेवा की।

Chaupai 12#

Ati prasanna havai tuma vara dinha matu putra hita jo tapa kinha

अति प्रसन्न हवै तुम वर दीन्हा मातु पुत्र हित जो तप कीन्हा

Ati prasanna havai tuma vara dinha matu putra hita jo tapa kinha

Meaningअत्यंत प्रसन्न होकर आपने उस तप का वर दिया जो उन्होंने पुत्र हेतु किया था:

Chaupai 13#

Milahi putra tuhi, buddhi vishala bina garbha dharana yahi kala

मिलहि पुत्र तुहि, बुद्धि विशाला बिना गर्भ धारण यहि काला

Milahi putra tuhi, buddhi vishala bina garbha dharana yahi kala

Meaning"तुम्हें विशाल बुद्धि वाला पुत्र प्राप्त होगा — और इसी क्षण, बिना गर्भ धारण किए।

Chaupai 14#

Gananayaka guna jnana nidhana pujita prathama rupa bhagavana

गणनायक गुण ज्ञान निधाना पूजित प्रथम रूप भगवाना

Gananayaka guna jnana nidhana pujita prathama rupa bhagavana

Meaningवह गणों का नायक, गुण और ज्ञान का भंडार, सब देवों में प्रथम पूज्य भगवान होगा।"

Chaupai 15#

Asa kahi antardhana rupa havai palana para balaka svarupa havai

अस कही अन्तर्धान रूप हवै पालना पर बालक स्वरूप हवै

Asa kahi antardhana rupa havai palana para balaka svarupa havai

Meaningऐसा कहकर वह ब्राह्मण अंतर्धान हो गया, और पालने पर बालक का रूप धारण कर लिया।

Chaupai 16#

Bani shishu rudana jabahim tuma thana lakhi mukha sukha nahim gauri samana

बनि शिशु रुदन जबहिं तुम ठाना लखि मुख सुख नहिं गौरी समाना

Bani shishu rudana jabahim tuma thana lakhi mukha sukha nahim gauri samana

Meaningजब शिशु रूप में आपने रुदन आरंभ किया, तो आपका मुख देखकर गौरी का आनंद किसी से न समाया।

Chaupai 17#

Sakala magana, sukhamamgala gavahim nabha te surana, sumana varshavahim

सकल मगन, सुखमंगल गावहिं नाभ ते सुरन, सुमन वर्षावहिं

Sakala magana, sukhamamgala gavahim nabha te surana, sumana varshavahim

Meaningसब आनंद में मग्न होकर सुख-मंगल के गीत गाने लगे; आकाश से देवता पुष्प बरसाने लगे।

Chaupai 18#

Shambhu, uma, bahudana lutavahim sura munijana, suta dekhana avahim

शम्भु, उमा, बहुदान लुटावहिं सुर मुनिजन, सुत देखन आवहिं

Shambhu, uma, bahudana lutavahim sura munijana, suta dekhana avahim

Meaningशंभु (शिव) और उमा ने बहुत दान लुटाया; देवता और मुनिजन पुत्र को देखने आए।

Chaupai 19#

Lakhi ati ananda mamgala saja dekhana bhi aye shani raja

लखि अति आनन्द मंगल साजा देखन भी आये शनि राजा

Lakhi ati ananda mamgala saja dekhana bhi aye shani raja

Meaningआनंद और मंगल का यह उत्सव देखकर शनि राजा भी दर्शन को आए।

Chaupai 20#

Nija avaguna guni shani mana mahim balaka, dekhana chahata nahim

निज अवगुण गुनि शनि मन माहीं बालक, देखन चाहत नाहीं

Nija avaguna guni shani mana mahim balaka, dekhana chahata nahim

Meaningअपने दोष को मन में स्मरण कर शनि बालक को देखना नहीं चाहते थे।

Chaupai 21#

Girija kachhu mana bheda badhayo utsava mora, na shani tuhi bhayo

गिरिजा कछु मन भेद बढायो उत्सव मोर, शनि तुही भायो

Girija kachhu mana bheda badhayo utsava mora, na shani tuhi bhayo

Meaningगिरिजा के मन में कुछ भेद बढ़ा: "मेरे उत्सव में क्या शनि को भी मेरे पुत्र को देखना नहीं भाया?"

Chaupai 22#

Kahata lage shani, mana sakuchai ka karihau, shishu mohi dikhai

कहत लगे शनि, मन सकुचाई का करिहौ, शिशु मोहि दिखाई

Kahata lage shani, mana sakuchai ka karihau, shishu mohi dikhai

Meaningशनि मन में संकोच करते हुए कहने लगे: "यदि मैं बालक को देखूँ तो क्या होगा?"

Chaupai 23#

Nahim vishvasa, uma ura bhayau shani som balaka dekhana kahayau

नहिं विश्वास, उमा उर भयऊ शनि सों बालक देखन कहयऊ

Nahim vishvasa, uma ura bhayau shani som balaka dekhana kahayau

Meaningउमा के हृदय में कोई शंका न उठी; उन्होंने शनि से बालक को देखने को कहा।

Chaupai 24#

Padatahim shani driga kona prakasha balaka sira uड़i gayo akasha

पदतहिं शनि दृग कोण प्रकाशा बालक सिर उड़ि गयो अकाशा

Padatahim shani driga kona prakasha balaka sira uड़i gayo akasha

Meaningज्योंही शनि की तिरछी दृष्टि की किरण पड़ी, बालक का सिर आकाश में उड़ गया।

Chaupai 25#

Girija giri vikala havai dharani so duhkha dasha gayo nahim varani

गिरिजा गिरी विकल हवै धरणी सो दुःख दशा गयो नहीं वरणी

Girija giri vikala havai dharani so duhkha dasha gayo nahim varani

Meaningगिरिजा व्याकुल होकर धरती पर गिर पड़ीं; उस दुख की दशा का वर्णन नहीं हो सकता।

Chaupai 26#

Hahakara machyau kailasha shani kinhom lakhi suta ko nasha

हाहाकार मच्यौ कैलाशा शनि कीन्हों लखि सुत को नाशा

Hahakara machyau kailasha shani kinhom lakhi suta ko nasha

Meaningकैलाश पर हाहाकार मच गया — देखा गया कि शनि ने पुत्र का नाश कर दिया।

Chaupai 27#

Turata garuड़ chaढ़i vishnu sidhayo kati chakra so gaja sira laye

तुरत गरुड़ चढ़ि विष्णु सिधायो काटी चक्र सो गज सिर लाये

Turata garuड़ chaढ़i vishnu sidhayo kati chakra so gaja sira laye

Meaningतुरंत विष्णु गरुड़ पर सवार होकर चल पड़े; चक्र से एक सिर काटकर हाथी का सिर ले आए।

Chaupai 28#

Balaka ke dhada़ upara dharayo prana mantra paढ़i shamkara darayo

बालक के धड़ ऊपर धारयो प्राण मन्त्र पढ़ि शंकर डारयो

Balaka ke dhada़ upara dharayo prana mantra paढ़i shamkara darayo

Meaningउसे बालक के धड़ पर रखा, और शंकर ने प्राण-मंत्र पढ़कर उसे जीवित कर दिया।

Chaupai 29#

Nama ganesha shambhu taba kinhe prathama pujya buddhi nidhi, vara dinhe

नाम गणेश शम्भु तब कीन्हे प्रथम पूज्य बुद्धि निधि, वर दीन्हे

Nama ganesha shambhu taba kinhe prathama pujya buddhi nidhi, vara dinhe

Meaningतब शंभु ने उन्हें गणेश नाम दिया, और प्रथम पूज्य होने तथा बुद्धि के भंडार का वर दिया।

Chaupai 30#

Buddhi pariksha jaba shiva kinha prithvi kara pradakshina linha

बुद्धि परीक्षा जब शिव कीन्हा पृथ्वी कर प्रदक्षिणा लीन्हा

Buddhi pariksha jaba shiva kinha prithvi kara pradakshina linha

Meaningजब शिव ने उनकी बुद्धि की परीक्षा ली, तो दोनों भाइयों को पृथ्वी की परिक्रमा करनी थी।

Chaupai 31#

Chale shadanana, bharami bhulai rache baitha tuma buddhi upai

चले षडानन, भरमि भुलाई रचे बैठ तुम बुद्धि उपाई

Chale shadanana, bharami bhulai rache baitha tuma buddhi upai

Meaningछह मुख वाले कार्तिकेय भ्रमित होकर भटकने लगे; पर आपने एक चतुर उपाय रच लिया।

Chaupai 32#

Charana matu-pitu ke dhara linhem tinake sata pradakshina kinhem

चरण मातु-पितु के धर लीन्हें तिनके सात प्रदक्षिण कीन्हें

Charana matu-pitu ke dhara linhem tinake sata pradakshina kinhem

Meaningआपने अपने माता-पिता के चरण पकड़ लिए, और उनकी सात बार परिक्रमा की।

Chaupai 33#

Dhani ganesha kahi shiva hiye harashe nabha te surana sumana bahu barase

धनि गणेश कही शिव हिये हरषे नभ ते सुरन सुमन बहु बरसे

Dhani ganesha kahi shiva hiye harashe nabha te surana sumana bahu barase

Meaning"धन्य है गणेश!" शिव ने कहा, उनका हृदय आनंदित हुआ; आकाश से देवताओं ने अनेक पुष्प बरसाए।

Chaupai 34#

Tumhari mahima buddhi baड़ai shesha sahasamukha sake na gai

तुम्हरी महिमा बुद्धि बड़ाई शेष सहसमुख सके गाई

Tumhari mahima buddhi baड़ai shesha sahasamukha sake na gai

Meaningआपकी महिमा और बुद्धि की महानता को सहस्र मुख वाले शेष भी नहीं गा सके।

Chaupai 35#

Maim matihina malina dukhari karahum kauna vidhi vinaya tumhari

मैं मतिहीन मलीन दुखारी करहूं कौन विधि विनय तुम्हारी

Maim matihina malina dukhari karahum kauna vidhi vinaya tumhari

Meaningमैं मंदबुद्धि, मलिन और दुखी हूँ — किस विधि से मैं आपकी समुचित स्तुति करूँ?

Chaupai 36#

Bhajata ramasundara prabhudasa jaga prayaga, kakara, durvasa

भजत रामसुन्दर प्रभुदासा जग प्रयाग, ककरा, दुर्वासा

Bhajata ramasundara prabhudasa jaga prayaga, kakara, durvasa

Meaningप्रयाग के (ककरा निवासी, दुर्वासा वंश के) रामसुंदर प्रभुदास आपका भजन करते हैं।

Chaupai 37#

Aba prabhu daya dina para kijai apani shakti bhakti kuchha dijai

अब प्रभु दया दीना पर कीजै अपनी शक्ति भक्ति कुछ दीजै

Aba prabhu daya dina para kijai apani shakti bhakti kuchha dijai

Meaningअब हे प्रभु, इस दीन पर दया कीजिए; अपनी शक्ति और भक्ति में से कुछ मुझे प्रदान कीजिए।

Closing Doha#

Shri ganesha yaha chalisa, patha karai kara dhyana nita nava mamgala griha basai, lahe jagata sanmana

श्री गणेश यह चालीसा, पाठ करै कर ध्यान नित नव मंगल गृह बसै, लहे जगत सन्मान

Shri ganesha yaha chalisa, patha karai kara dhyana nita nava mamgala griha basai, lahe jagata sanmana

Meaningजो कोई इस गणेश चालीसा का एकाग्र मन और ध्यान से पाठ करता है — उसके घर में नित नया मंगल बसता है, और वह जगत में सम्मान पाता है।

Word-by-Word Breakdown

गणपति
Ganapati
गणपति — गणों (दिव्य समूहों) के स्वामी
गणराजू
Ganraju
गणराजू — गणों के राजा
विघ्न हरण
Vighna Haran
विघ्न हरण — विघ्नों के हर्ता
गजबदन
Gajbadan
गजबदन — गजमुख
विनायक
Vinayak
विनायक — परम नायक, विघ्नहर्ता
बुद्धि विधाता
Buddhi Vidhata
बुद्धि विधाता — बुद्धि के दाता
वक्र तुण्ड
Vakra Tunda
वक्रतुंड — टेढ़ी सूँड वाले
त्रिपुण्ड
Tripund
त्रिपुंड — भाल पर तीन पवित्र रेखाएँ
मोदक
Modak
मोदक — मीठा लड्डू, गणेश का प्रिय भोग
मूषक
Mushak
मूषक — चूहा, गणेश का वाहन
पीताम्बर
Pitambar
पीतांबर — पीला वस्त्र
गिरिजालाल
Girijalal
गिरिजालाल — गिरिजा (पार्वती) के प्रिय पुत्र
षडानन
Shadanan
षडानन — छह मुख वाले (कार्तिकेय, गणेश के भाई)
ऋद्धि सिद्धि
Riddhi Siddhi
ऋद्धि सिद्धि — समृद्धि और सिद्धि (गणेश की पत्नियाँ)
कुठार
Kuthar
कुठार — कुल्हाड़ी (गणेश का अस्त्र)
गणनायक
Gananayak
गणनायक — गणों के नायक
गौरी ललन
Gauri Lalan
गौरी ललन — गौरी (पार्वती) के दुलारे
शम्भु
Shambhu
शंभु — शिव, गणेश के पिता
संकट मोचन
Sankat Mochan
संकट मोचन — संकटों से मुक्ति देने वाले
मंगल
Mangal
मंगल — मंगलमयता
सुमन
Suman
सुमन — पुष्प

Origin & History

Source: Hindu devotional tradition (Chalisa literature)

Author: Unknown (folk composition in the Chalisa tradition)

Period: Medieval period

गणेश चालीसा भगवान गणेश की जन्म-कथा के लिए अनेक पुराण-स्रोतों से ली गई है। इस चालीसा में वर्णित कथा बताती है कि पार्वती ने पुत्र-प्राप्ति के लिए कठोर तप किया, तब एक दिव्य ब्राह्मण (स्वयं गणेश छद्म रूप में) प्रकट हुए, उन्हें आशीर्वाद दिया और फिर पालने पर शिशु रूप में प्रकट हो गए। शिव पुराण के अन्य संस्करण में पार्वती द्वारा चंदन के लेप से गणेश की रचना का वर्णन है। संस्करण चाहे जो हो, सभी इस पर सहमत हैं कि गणेश शिव-पार्वती के प्रथम पुत्र हैं और सभी देवों से पहले पूजे जाने का परम स्थान रखते हैं।

Frequently Asked Questions

गणेश सभी देवों से पहले क्यों पूजे जाते हैं?
हिंदू परंपरा के अनुसार भगवान शिव ने घोषणा की थी कि किसी भी देवता और किसी भी शुभ कार्य से पहले गणेश पूजे जाएँगे। इसीलिए प्रत्येक हिंदू अनुष्ठान गणेश की प्रार्थना से आरंभ होता है — विघ्नहर्ता को मार्ग प्रशस्त करना होता है, तभी कोई कार्य सफल होता है।
गणेश चालीसा का पाठ करने का सर्वोत्तम दिन कौन सा है?
बुधवार गणेश का दिन है और सर्वाधिक शुभ माना जाता है। फिर भी चालीसा किसी भी दिन पढ़ी जा सकती है, विशेषकर महत्वपूर्ण कार्यों, परीक्षाओं या नए आरंभ से पहले।
गणेश को कौन-से भोग प्रिय हैं?
मोदक (मीठे लड्डू) गणेश का प्रिय भोग है। अन्य भोग में दूर्वा घास, लाल पुष्प, लड्डू, नारियल और गुड़ शामिल हैं। संख्या 21 पवित्र मानी जाती है — 21 मोदक या 21 दूर्वा अर्पित करना पारंपरिक है।
गणेश चालीसा किसने लिखी?
हिंदू भक्ति परंपरा की अधिकांश चालीसाओं की भाँति गणेश चालीसा के निश्चित रचयिता ज्ञात नहीं हैं। यह उसी चालीस चौपाई वाले प्रारूप का अनुसरण करती है जिसे तुलसीदास ने हनुमान चालीसा में प्रचलित किया।
क्या विद्यार्थी परीक्षा से पहले गणेश चालीसा पढ़ सकते हैं?
हाँ, यह सबसे प्रचलित परंपराओं में से एक है। गणेश बुद्धि और विवेक के देवता (बुद्धि विधाता) हैं। समस्त भारत के विद्यार्थी परीक्षा से पहले स्पष्टता, स्मृति और सफलता के लिए गणेश चालीसा पढ़ते हैं।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →