लक्ष्मी चालीसा Meaning — Line by Line
लक्ष्मी चालीसा
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of लक्ष्मी चालीसा with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Doha 1. Matu lakshmi kari kripa, karo hridaya mem vasa
- Doha 2. Yahi mora aradasa, hatha joड़ vinati karom
- Chaupai 1. Simdhu suta vishnupriye nata shira barambara
- Chaupai 2. Sindhu suta maim sumiraum tohi
- Chaupai 3. Tuma samana nahim koi upakari
- Chaupai 4. Jai jai jagata janani jagadamba
- Chaupai 5. Tuma hi ho ghata ghata ke vasi
- Chaupai 6. Jaga janani jaya sindhu kumari
- Chaupai 7. Vinavaum nitya tumahim maharani
- Chaupai 8. Kehi vidhi stuti karaum tihari
- Chaupai 9. Kripa drishti chitavo mama ori
- Chaupai 10. Jnana buddhi jaya sukha ki data
- Chaupai 11. Kshira simdhu jaba vishnu mathayo
- Chaupai 12. Chaudaha ratna mem tuma sukharasi
- Chaupai 13. Jaba jaba janma jaham prabhu linha
- Chaupai 14. Svayam vishnu jaba nara tanu dhara
- Chaupai 15. Taba tuma prakata janakapura mahim
- Chaupai 16. Apanayo tohi antaryami
- Chaupai 17. Tuma saba prabala shakti nahim ani
- Chaupai 18. Mana krama vachana karai sevakai
- Chaupai 19. Taji chhala kapata aura chaturai
- Chaupai 20. Aura hala maim kahaum bujhai
- Chaupai 21. Tako koi kashta na hoi
- Chaupai 22. Trahi-trahi jaya duhkha nivarini
- Chaupai 23. Jo yaha chalisa padha़e aura padha़ave
- Chaupai 24. Tako koi na roga satavai
- Chaupai 25. Putra hina aura sampatti hina
- Chaupai 26. Vipra bolaya kai patha karavai
- Chaupai 27. Patha karavai dina chalisa
- Chaupai 28. Sukha sampatti bahuta si pavai
- Chaupai 29. Baraha masa karai jo puja
- Chaupai 30. Pratidina patha karai mana mahim
- Chaupai 31. Bahu vidhi kya maim karaum bada़ai
- Chaupai 32. Kari vishvasa karaim vrata nema
- Chaupai 33. Jaya jaya jaya lakshmi maharani
- Chaupai 34. Tumharo teja prabala jaga mahim
- Chaupai 35. Mohi anatha ki sudhi aba lijai
- Chaupai 36. Bhula chuka kari kshama hamari
- Chaupai 37. Bina darashana vyakula adhikari
- Chaupai 38. Nahim mohim jnana buddhi hai tana mem
- Chaupai 39. Rupa chaturbhuja karake dharana
- Chaupai 40. Kahi prakara maim karaum bada़ai
- Chaupai 41. Ramadasa aba kahai pukari
- Chaupai 42. Trahi trahi duhkha harini haro begi saba trasa
- Closing Doha. Ramadasa dhari dhyana nita vinaya karata kara jora
Matu lakshmi kari kripa, karo hridaya mem vasa
मातु लक्ष्मी करि कृपा, करो हृदय में वास। मनोकामना सिद्ध करि, परुवहु मेरी आस॥
Matu lakshmi kari kripa, karo hridaya mem vasa Manokamana siddha kari, paruvahu meri asa
Meaningहे माता लक्ष्मी, कृपा करो और मेरे हृदय में निवास करो; मेरे मन की इच्छाएँ पूर्ण करो और मेरी हर आशा पूरी करो।
Yahi mora aradasa, hatha joड़ vinati karom
यही मोर अरदास, हाथ जोड़ विनती करों। सब विधि करहु सुवास, जय जननि जगदंबिका॥
Yahi mora aradasa, hatha joड़ vinati karom Saba vidhi karahu suvasa, jaya janani jagadambika
Meaningहाथ जोड़कर यही एक प्रार्थना है: हर प्रकार से मंगल करो, हे जगत की विजयिनी माता, जगदम्बिका।
Simdhu suta vishnupriye nata shira barambara
सिंधु सुता विष्णुप्रिये नत शिर बारंबार । ऋद्धि सिद्धि मंगलप्रदे नत शिर बारंबार ॥
Simdhu suta vishnupriye nata shira barambara Riddhi siddhi mamgalaprade nata shira barambara
Meaningहे सिंधु-सुता, विष्णुप्रिया, बार-बार मैं शीश झुकाता हूँ; हे ऋद्धि, सिद्धि और हर वरदान देने वाली, बार-बार नमन।
Sindhu suta maim sumiraum tohi
सिन्धु सुता मैं सुमिरौं तोही । ज्ञान बुद्धि विद्या दो मोहि ॥
Sindhu suta maim sumiraum tohi Jnana buddhi vidya do mohi
Meaningहे सिंधु-सुता, मैं तुम्हें स्मरण करता हूँ; मुझे ज्ञान, बुद्धि और विद्या प्रदान करो।
Tuma samana nahim koi upakari
तुम समान नहिं कोई उपकारी । सब विधि पुरबहु आस हमारी ॥
Tuma samana nahim koi upakari Saba vidhi purabahu asa hamari
Meaningतुम्हारे समान कोई हितकारी नहीं; हर प्रकार से हमारी आशाएँ पूर्ण करो।
Jai jai jagata janani jagadamba
जै जै जगत जननि जगदम्बा । सबके तुमही हो स्वलम्बा ॥
Jai jai jagata janani jagadamba Sabake tumahi ho svalamba
Meaningजय हो, जय हो, हे जगत की माता जगदम्बा; तुम सबका आधार हो।
Tuma hi ho ghata ghata ke vasi
तुम ही हो घट घट के वासी । विनती यही हमारी खासी ॥
Tuma hi ho ghata ghata ke vasi Vinati yahi hamari khasi
Meaningतुम हर एक हृदय में निवास करती हो; यह हमारी हार्दिक प्रार्थना है।
Jaga janani jaya sindhu kumari
जग जननी जय सिन्धु कुमारी । दीनन की तुम हो हितकारी ॥
Jaga janani jaya sindhu kumari Dinana ki tuma ho hitakari
Meaningहे जगत की माता, जय हो, हे सिंधु-सुता; तुम दीन-हीन की हितकारिणी हो।
Vinavaum nitya tumahim maharani
विनवौं नित्य तुमहिं महारानी । कृपा करौ जग जननि भवानी ॥
Vinavaum nitya tumahim maharani Kripa karau jaga janani bhavani
Meaningमैं प्रतिदिन तुमसे प्रार्थना करता हूँ, हे महारानी; कृपा करो, हे जगत की माता भवानी।
Kehi vidhi stuti karaum tihari
केहि विधि स्तुति करौं तिहारी । सुधि लीजै अपराध बिसारी ॥
Kehi vidhi stuti karaum tihari Sudhi lijai aparadha bisari
Meaningमैं किस प्रकार तुम्हारी स्तुति करूँ? मेरी सुध लो और मेरे दोषों को क्षमा करो।
Kripa drishti chitavo mama ori
कृपा दृष्टि चितवो मम ओरी । जगत जननि विनती सुन मोरी ॥
Kripa drishti chitavo mama ori Jagata janani vinati suna mori
Meaningमुझ पर अपनी कृपादृष्टि डालो; हे जगत की माता, मेरी प्रार्थना सुनो।
Jnana buddhi jaya sukha ki data
ज्ञान बुद्धि जय सुख की दाता । संकट हरो हमारी माता ॥
Jnana buddhi jaya sukha ki data Samkata haro hamari mata
Meaningहे ज्ञान, बुद्धि, विजय और आनंद देने वाली; हमारी पीड़ा हरो, हे माता।
Kshira simdhu jaba vishnu mathayo
क्षीर सिंधु जब विष्णु मथायो । चौदह रत्न सिंधु में पायो ॥
Kshira simdhu jaba vishnu mathayo Chaudaha ratna simdhu mem payo
Meaningजब विष्णु ने क्षीरसागर का मंथन किया, तब समुद्र में चौदह रत्न मिले।
Chaudaha ratna mem tuma sukharasi
चौदह रत्न में तुम सुखरासी । सेवा कियो प्रभुहिं बनि दासी ॥
Chaudaha ratna mem tuma sukharasi Seva kiyo prabhuhim bani dasi
Meaningचौदह रत्नों में तुम आनंद का सच्चा खजाना थीं; तुमने प्रभु की सेवा की और उनकी पत्नी बनीं।
Jaba jaba janma jaham prabhu linha
जब जब जन्म जहां प्रभु लीन्हा । रूप बदल तहं सेवा कीन्हा ॥
Jaba jaba janma jaham prabhu linha Rupa badala taham seva kinha
Meaningजहाँ-जहाँ और जब-जब प्रभु ने जन्म लिया, रूप बदलकर तुमने वहाँ उनकी सेवा की।
Svayam vishnu jaba nara tanu dhara
स्वयं विष्णु जब नर तनु धारा । लीन्हेउ अवधपुरी अवतारा ॥
Svayam vishnu jaba nara tanu dhara Linheu avadhapuri avatara
Meaningजब विष्णु ने स्वयं मनुष्य देह धारण की, तो अवधपुरी में (राम रूप में) अवतार लिया।
Taba tuma prakata janakapura mahim
तब तुम प्रकट जनकपुर माहीं । सेवा कियो हृदय पुलकाहीं ॥
Taba tuma prakata janakapura mahim Seva kiyo hridaya pulakahim
Meaningतब तुम जनकपुर में (सीता रूप में) प्रकट हुईं और आनंदपूर्ण हृदय से उनकी सेवा की।
Apanayo tohi antaryami
अपनायो तोहि अन्तर्यामी । विश्व विदित त्रिभुवन की स्वामी ॥
Apanayo tohi antaryami Vishva vidita tribhuvana ki svami
Meaningअंतर्यामी ने तुम्हें अपनाया; तुम तीनों लोकों की स्वामिनी के रूप में जगत में विख्यात हो।
Tuma saba prabala shakti nahim ani
तुम सब प्रबल शक्ति नहिं आनी । कहँ तक महिमा कहौं बखानी ॥
Tuma saba prabala shakti nahim ani Kahan taka mahima kahaum bakhani
Meaningतुम्हारी महाशक्ति की कोई बराबरी नहीं कर सकता; मैं तुम्हारी महिमा कहाँ तक कहूँ और वर्णन करूँ?
Mana krama vachana karai sevakai
मन क्रम वचन करै सेवकाई । मन-इच्छित वांछित फल पाई ॥
Mana krama vachana karai sevakai Mana-ichchhita vamchhita phala pai
Meaningजो मन, वचन और कर्म से तुम्हारी सेवा करता है, वह मनवांछित और इच्छित फल पाता है।
Taji chhala kapata aura chaturai
तजि छल कपट और चतुराई । पूजहिं विविध भाँति मन लाई ॥
Taji chhala kapata aura chaturai Pujahim vividha bhanti mana lai
Meaningछल, कपट और चालाकी त्यागकर, वे भक्तिमय हृदय से अनेक प्रकार से तुम्हारी पूजा करते हैं।
Aura hala maim kahaum bujhai
और हाल मैं कहौं बुझाई । जो यह पाठ करे मन लाई ॥
Aura hala maim kahaum bujhai Jo yaha patha kare mana lai
Meaningऔर मैं तुम्हें एक और सत्य कहता हूँ: जो भक्तिमय मन से इसका पाठ करता है —
Tako koi kashta na hoi
ताको कोई कष्ट न होई । मन इच्छित फल पावै फल सोई ॥
Tako koi kashta na hoi Mana ichchhita phala pavai phala soi
Meaning— उस पर कोई दुख नहीं आता; वह वही फल पाता है जिसकी उसका हृदय कामना करता है।
Trahi-trahi jaya duhkha nivarini
त्राहि-त्राहि जय दुःख निवारिणी । त्रिविध ताप भव बंधन हारिणि ॥
Trahi-trahi jaya duhkha nivarini Trividha tapa bhava bamdhana harini
Meaning'रक्षा करो, रक्षा करो!' — जय हो, हे दुखहर्ता, त्रिविध तापों और भवबंधन की नाशिनी।
Jo yaha chalisa padha़e aura padha़ave
जो यह चालीसा पढ़े और पढ़ावे । इसे ध्यान लगाकर सुने सुनावै ॥
Jo yaha chalisa padha़e aura padha़ave Ise dhyana lagakara sune sunavai
Meaningजो इस चालीसा को पढ़ता है और पढ़वाता है, और ध्यानपूर्वक सुनता और पढ़ता है —
Tako koi na roga satavai
ताको कोई न रोग सतावै । पुत्र आदि धन सम्पत्ति पावै ॥
Tako koi na roga satavai Putra adi dhana sampatti pavai
Meaning— उसे कोई रोग नहीं सताता; उसे संतान, धन और समृद्धि प्राप्त होती है।
Putra hina aura sampatti hina
पुत्र हीन और सम्पत्ति हीना । अन्धा बधिर कोढ़ी अति दीना ॥
Putra hina aura sampatti hina Andha badhira kodha़i ati dina
Meaningजो पुत्रहीन और धनहीन है, अंधा, बहरा, कोढ़ी, अत्यंत दीन —
Vipra bolaya kai patha karavai
विप्र बोलाय कै पाठ करावै । शंका दिल में कभी न लावै ॥
Vipra bolaya kai patha karavai Shamka dila mem kabhi na lavai
Meaning— वह किसी ब्राह्मण को बुलाकर इसका पाठ करवाए, हृदय में कभी संदेह न रखे।
Patha karavai dina chalisa
पाठ करावै दिन चालीसा । ता पर कृपा करैं गौरीसा ॥
Patha karavai dina chalisa Ta para kripa karaim gaurisa
Meaningचालीस दिन तक चालीसा का पाठ करवाओ, और गौरीश (शिव) तथा माता कृपा करेंगे।
Sukha sampatti bahuta si pavai
सुख सम्पत्ति बहुत सी पावै । कमी नहीं काहू की आवै ॥
Sukha sampatti bahuta si pavai Kami nahim kahu ki avai
Meaningउन्हें प्रचुर सुख और धन प्राप्त होता है; उन्हें कभी किसी वस्तु की कमी नहीं होती।
Baraha masa karai jo puja
बारह मास करै जो पूजा । तेहि सम धन्य और नहिं दूजा ॥
Baraha masa karai jo puja Tehi sama dhanya aura nahim duja
Meaningजो बारह माह तक यह पूजा करता है — उससे बढ़कर कोई भाग्यशाली नहीं।
Pratidina patha karai mana mahim
प्रतिदिन पाठ करै मन माहीं । उन सम कोई जग में नाहिं ॥
Pratidina patha karai mana mahim Una sama koi jaga mem nahim
Meaningजो प्रतिदिन हृदय में इसका पाठ करता है — जगत में उसके समान कोई नहीं।
Bahu vidhi kya maim karaum bada़ai
बहु विधि क्या मैं करौं बड़ाई । लेय परीक्षा ध्यान लगाई ॥
Bahu vidhi kya maim karaum bada़ai Leya pariksha dhyana lagai
Meaningमैं कितने प्रकार से तुम्हारी स्तुति गाऊँ? ध्यान में मन लगाकर इसे परखो।
Kari vishvasa karaim vrata nema
करि विश्वास करैं व्रत नेमा । होय सिद्ध उपजै उर प्रेमा ॥
Kari vishvasa karaim vrata nema Hoya siddha upajai ura prema
Meaningजो श्रद्धा और नियम से व्रत रखता है, वह सिद्धि पाता है, और हृदय में प्रेम उमड़ता है।
Jaya jaya jaya lakshmi maharani
जय जय जय लक्ष्मी महारानी । सब में व्यापित जो गुण खानी ॥
Jaya jaya jaya lakshmi maharani Saba mem vyapita jo guna khani
Meaningजय हो, जय हो, जय हो, हे लक्ष्मी रानी, सर्वगुणों की खान जो सर्वत्र व्याप्त हैं।
Tumharo teja prabala jaga mahim
तुम्हरो तेज प्रबल जग माहीं । तुम सम कोउ दयाल कहूँ नाहीं ॥
Tumharo teja prabala jaga mahim Tuma sama kou dayala kahun nahim
Meaningजगत में तुम्हारा तेज महान है; तुम्हारे समान कहीं कोई करुणामय नहीं।
Mohi anatha ki sudhi aba lijai
मोहि अनाथ की सुधि अब लीजै । संकट काटि भक्ति मोहि दीजे ॥
Mohi anatha ki sudhi aba lijai Samkata kati bhakti mohi dije
Meaningअब मुझ अनाथ की सुध लो; मेरी पीड़ा काटो और मुझे भक्ति प्रदान करो।
Bhula chuka kari kshama hamari
भूल चूक करी क्षमा हमारी । दर्शन दीजै दशा निहारी ॥
Bhula chuka kari kshama hamari Darshana dijai dasha nihari
Meaningमेरी भूल-चूक क्षमा करो; मेरी दशा देखकर मुझे अपने दर्शन दो।
Bina darashana vyakula adhikari
बिन दरशन व्याकुल अधिकारी । तुमहिं अक्षत दुःख सहते भारी ॥
Bina darashana vyakula adhikari Tumahim akshata duhkha sahate bhari
Meaningतुम्हारे दर्शन बिना भक्त व्याकुल है; तुम्हारे अभाव में मैं घोर दुख सहता हूँ।
Nahim mohim jnana buddhi hai tana mem
नहिं मोहिं ज्ञान बुद्धि है तन में । सब जानत हो अपने मन में ॥
Nahim mohim jnana buddhi hai tana mem Saba janata ho apane mana mem
Meaningमुझमें कोई ज्ञान या बुद्धि नहीं; तुम अपने मन में सब कुछ जानती हो।
Rupa chaturbhuja karake dharana
रूप चतुर्भुज करके धारण । कष्ट मोर अब करहु निवारण ॥
Rupa chaturbhuja karake dharana Kashta mora aba karahu nivarana
Meaningअपना चतुर्भुज रूप धारण कर, अब मेरी हर पीड़ा हरो।
Kahi prakara maim karaum bada़ai
कहि प्रकार मैं करौं बड़ाई । ज्ञान बुद्धि मोहिं नहिं अधिकाई ॥
Kahi prakara maim karaum bada़ai Jnana buddhi mohim nahim adhikai
Meaningमैं किस प्रकार तुम्हारी महिमा गाऊँ? मुझमें न महान ज्ञान है, न बुद्धि।
Ramadasa aba kahai pukari
रामदास अब कहै पुकारी । करो दूर तुम विपति हमारी ॥
Ramadasa aba kahai pukari Karo dura tuma vipati hamari
Meaningरामदास अब पुकारकर प्रार्थना करता है: हमारी हर विपत्ति दूर भगाओ, हे माता।
Trahi trahi duhkha harini haro begi saba trasa
त्राहि त्राहि दुःख हारिणी हरो बेगि सब त्रास । जयति जयति जय लक्ष्मी करो शत्रुन का नाश ॥
Trahi trahi duhkha harini haro begi saba trasa Jayati jayati jaya lakshmi karo shatruna ka nasha
Meaningरक्षा करो, रक्षा करो, हे दुखहर्ता! हमारा सब भय शीघ्र दूर करो; जय हो, जय हो, हे लक्ष्मी, हमारे शत्रुओं का नाश करो।
Ramadasa dhari dhyana nita vinaya karata kara jora
रामदास धरि ध्यान नित विनय करत कर जोर । मातु लक्ष्मी दास पर करहु दया की कोर ॥
Ramadasa dhari dhyana nita vinaya karata kara jora Matu lakshmi dasa para karahu daya ki kora
Meaningरामदास सदा हाथ जोड़कर ध्यान और प्रार्थना करता है: हे माता लक्ष्मी, अपने सेवक पर थोड़ी-सी कृपा तो करो।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Traditional Hindi devotional hymn
Author: Traditional (signed 'Ramdas')
Period: Devotional era
लक्ष्मी चालीसा महालक्ष्मी—धन और सौभाग्य की देवी—की चालीस छंदों वाली हिंदी स्तुति है, जो क्षीरसागर मंथन से विष्णु की प्रिया रूप में प्रकट हुईं। यह स्मरण कराती है कि वे युग-युग में प्रत्येक अवतार में भगवान के साथ रहती हैं—राम के साथ सीता रूप में—और श्रद्धालु, संतुष्ट हृदय से उपासना करने वाले सभी को प्रचुरता, आरोग्य और आनंद का वचन देती है।
Frequently Asked Questions
लक्ष्मी चालीसा क्या है?▼
लक्ष्मी चालीसा किस दिन पढ़नी चाहिए?▼
लक्ष्मी चालीसा क्या वचन देती है?▼
उत्तम फल हेतु लक्ष्मी चालीसा का पाठ कैसे करें?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →