Mantra.Tips

मधुराष्टकम् Meaning — Line by Line

मधुराष्टकम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of मधुराष्टकम् with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Adharam madhuram vadanam madhuram nayanam madhuram hasitam madhuram
  2. Verse 2. Vachanam madhuram charitam madhuram vasanam madhuram valitam madhuram
  3. Verse 3. Venurmadhuro renurmadhurah panirmadhurah padau madhurau
  4. Verse 4. Gitam madhuram pitam madhuram bhuktam madhuram suptam madhuram
  5. Verse 5. Karanam madhuram taranam madhuram haranam madhuram ramanam madhuram
  6. Verse 6. Gunja madhura mala madhura yamuna madhura vichi madhura
  7. Verse 7. Gopi madhura lila madhura yuktam madhuram muktam madhuram
  8. Verse 8. Gopa madhura gavo madhura yashtirmadhura srishtirmadhura
Verse 1#

Adharam madhuram vadanam madhuram nayanam madhuram hasitam madhuram

अधरं मधुरं वदनं मधुरं नयनं मधुरं हसितं मधुरम् हृदयं मधुरं गमनं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम् १॥

Adharam madhuram vadanam madhuram nayanam madhuram hasitam madhuram Hridayam madhuram gamanam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram

Meaningअधर मधुर हैं, मुख मधुर है, नेत्र मधुर हैं, हँसी मधुर है; हृदय मधुर है, चाल मधुर है — मधुराधिपति (श्रीकृष्ण) का सब कुछ मधुर है।

Verse 2#

Vachanam madhuram charitam madhuram vasanam madhuram valitam madhuram

वचनं मधुरं चरितं मधुरं वसनं मधुरं वलितं मधुरम् चलितं मधुरं भ्रमितं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम् २॥

Vachanam madhuram charitam madhuram vasanam madhuram valitam madhuram Chalitam madhuram bhramitam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram

Meaningवचन मधुर हैं, चरित्र मधुर है, वस्त्र मधुर हैं, अंगभंगिमा मधुर है; चलना मधुर है, विचरण मधुर है — मधुराधिपति का सब कुछ मधुर है।

Verse 3#

Venurmadhuro renurmadhurah panirmadhurah padau madhurau

वेणुर्मधुरो रेणुर्मधुरः पाणिर्मधुरः पादौ मधुरौ नृत्यं मधुरं सख्यं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम् ३॥

Venurmadhuro renurmadhurah panirmadhurah padau madhurau Nrityam madhuram sakhyam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram

Meaningवेणु (बाँसुरी) मधुर है, चरणधूलि मधुर है, हाथ मधुर हैं, चरण मधुर हैं; नृत्य मधुर है, मित्रता मधुर है — मधुराधिपति का सब कुछ मधुर है।

Verse 4#

Gitam madhuram pitam madhuram bhuktam madhuram suptam madhuram

गीतं मधुरं पीतं मधुरं भुक्तं मधुरं सुप्तं मधुरम् रूपं मधुरं तिलकं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम् ४॥

Gitam madhuram pitam madhuram bhuktam madhuram suptam madhuram Rupam madhuram tilakam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram

Meaningगीत मधुर है, पीना मधुर है, भोजन मधुर है, शयन मधुर है; रूप मधुर है, तिलक मधुर है — मधुराधिपति का सब कुछ मधुर है।

Verse 5#

Karanam madhuram taranam madhuram haranam madhuram ramanam madhuram

करणं मधुरं तरणं मधुरं हरणं मधुरं रमणं मधुरम् वमितं मधुरं शमितं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम् ५॥

Karanam madhuram taranam madhuram haranam madhuram ramanam madhuram Vamitam madhuram shamitam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram

Meaningकर्म मधुर है, तैरना मधुर है, हरण मधुर है, रमण मधुर है; शमन मधुर है — मधुराधिपति का सब कुछ मधुर है।

Verse 6#

Gunja madhura mala madhura yamuna madhura vichi madhura

गुञ्जा मधुरा माला मधुरा यमुना मधुरा वीची मधुरा सलिलं मधुरं कमलं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम् ६॥

Gunja madhura mala madhura yamuna madhura vichi madhura Salilam madhuram kamalam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram

Meaningगुंजा (माला) मधुर है, माला मधुर है, यमुना मधुर है, उसकी लहरें मधुर हैं; जल मधुर है, कमल मधुर है — मधुराधिपति का सब कुछ मधुर है।

Verse 7#

Gopi madhura lila madhura yuktam madhuram muktam madhuram

गोपी मधुरा लीला मधुरा युक्तं मधुरं मुक्तं मधुरम् दृष्टं मधुरं शिष्टं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम् ७॥

Gopi madhura lila madhura yuktam madhuram muktam madhuram Drishtam madhuram shishtam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram

Meaningगोपियाँ मधुर हैं, लीला मधुर है, मिलन मधुर है, मुक्ति देना मधुर है; दृष्टि मधुर है, शिष्टाचार मधुर है — मधुराधिपति का सब कुछ मधुर है।

Verse 8#

Gopa madhura gavo madhura yashtirmadhura srishtirmadhura

गोपा मधुरा गावो मधुरा यष्टिर्मधुरा सृष्टिर्मधुरा दलितं मधुरं फलितं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम् ८॥

Gopa madhura gavo madhura yashtirmadhura srishtirmadhura Dalitam madhuram phalitam madhuram madhuradhipaterakhilam madhuram

Meaningग्वाले मधुर हैं, गायें मधुर हैं, लाठी मधुर है, सृष्टि मधुर है; दलन मधुर है, फल देना मधुर है — मधुराधिपति का सब कुछ मधुर है।

Word-by-Word Breakdown

मधुर
Madhura
मधुर — मीठा, मधुमय, मनमोहक
मधुराधिपतेः
Madhuradhipateh
मधुराधिपति का — मधुरा (मथुरा) के स्वामी अर्थात् श्रीकृष्ण का
अखिलं मधुरम्
Akhilam Madhuram
अखिलं मधुरम् — (उनका) सब कुछ मधुर है
अधरं
Adharam
अधर — होंठ
वदनं
Vadanam
वदन — मुख
वेणुः
Venuh
वेणु — बाँसुरी
नृत्यं
Nrityam
नृत्य — नृत्य
यमुना
Yamuna
यमुना — यमुना नदी

Origin & History

Source: Composed by Sri Vallabhacharya

Author: Sri Vallabhacharya

Period: c. 15th–16th century CE

कृष्ण-भक्ति के महान आचार्य और पुष्टिमार्ग के संस्थापक श्री वल्लभाचार्य ने मधुराष्टकम् की रचना प्रेम के स्वतःस्फूर्त उद्गार के रूप में की। गोकुल में श्रीकृष्ण के सौंदर्य से अभिभूत होकर उन्होंने गाया कि मधुराधिपति का प्रत्येक अंश — उनका रूप, उनकी वेणु, उनकी लीला, यहाँ तक कि उनके चरणों की धूलि और यमुना की लहरें भी — स्वयं मधुरता के अतिरिक्त कुछ नहीं हैं।

Frequently Asked Questions

मधुराष्टकम् क्या है?
मधुराष्टकम् श्री वल्लभाचार्य (१४७९–१५३१ ई.) द्वारा रचित आठ श्लोकों का स्तोत्र है जिसमें भगवान श्रीकृष्ण के प्रत्येक अंश — उनके अधर, मुख, नेत्र, वेणु, नृत्य, यहाँ तक कि यमुना और गायें भी — 'मधुरम्' (मधुर) रूप में स्तुत किए गए हैं। यह कृष्ण के सर्वाधिक प्रिय भक्तिगीतों में से एक है।
मधुराष्टकम् किसने लिखा?
इसकी रचना श्री वल्लभाचार्य ने की, जो कृष्ण-भक्ति की पुष्टिमार्ग (शुद्धाद्वैत) परम्परा के संस्थापक थे।
'मधुराधिपतेरखिलं मधुरम्' का क्या अर्थ है?
इसका अर्थ है 'मधुराधिपति (श्रीकृष्ण) का सब कुछ मधुर है।' यह पंक्ति प्रत्येक श्लोक के अंत में आती है, यह घोषित करते हुए कि कृष्ण का हर गुण और हर वस्तु परम मनोहर है।
मधुराष्टकम् कब जपा जाता है?
इसे भक्तजन प्रतिदिन तथा विशेषकर जन्माष्टमी, श्रीमद्भागवत पाठ के समय और पुष्टिमार्ग सेवा में गाते हैं। इसकी मधुरता इसे किसी भी समय का प्रिय बनाती है।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →