श्री मूकाम्बिकाष्टकम् Meaning — Line by Line
श्री मूकाम्बिकाष्टकम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of श्री मूकाम्बिकाष्टकम् with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. namaste jagad-dhatri sad-brahma-rupe
- Verse 2. vidhih krittivasa harir vishvam etat
- Verse 3. tvaya mayaya vyaptam etat samastam
- Verse 4. yaya bhakta-varga hi lakshyanta ete
- Verse 5. punar vak-patutvadi-hina hi muka
- Verse 6. yad advaita-rupat para-brahmanas tvam
- Verse 7. haresadi-dehottha-tejomaya-pra-
- Verse 8. namah shankha-chakrabhaya-bhishta-haste
- Verse 9. idam stotra-ratnam kritam sarva-devair
namaste jagad-dhatri sad-brahma-rupe
नमस्ते जगद्धात्रि सद्ब्रह्मरूपे नमस्ते हरोपेन्द्रधात्रादिवन्द्ये। नमस्ते प्रपन्नेष्टदानैकदक्षे नमस्ते महालक्ष्मि कोलापुरेशि॥१॥
namaste jagad-dhatri sad-brahma-rupe namaste haropendra-dhatradi-vandye | namaste prapanneshta-danaika-dakshe namaste mahalakshmi kolapureshi ||1||
Meaningहे जगत् का धारण-पोषण करने वाली, सद्ब्रह्मस्वरूपा, आपको नमस्कार; हे शिव, विष्णु, ब्रह्मा आदि देवों से वन्दिते, आपको नमस्कार; हे शरणागतों की इच्छा पूर्ण करने में एकमात्र दक्षा, आपको नमस्कार — हे महालक्ष्मि, कोलापुर की अधीश्वरी!
vidhih krittivasa harir vishvam etat
विधिः कृत्तिवासा हरिर्विश्वमेतत् सृजत्यत्ति पातीति यत्तत्प्रसिद्धम्। कृपालोकनादेव ते शक्तिरूपे नमस्ते महालक्ष्मि कोलापुरेशि॥२॥
vidhih krittivasa harir vishvam etat srijaty atti patiti yat tat prasiddham | kripa-lokanad eva te shakti-rupe namaste mahalakshmi kolapureshi ||2||
Meaningब्रह्मा, शिव और विष्णु इस विश्व की सृष्टि, संहार और पालन करते हैं — यह प्रसिद्ध है; किन्तु, हे शक्तिस्वरूपे, यह सब केवल आपके कृपा-कटाक्ष से ही होता है — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
tvaya mayaya vyaptam etat samastam
त्वया मायया व्याप्तमेतत्समस्तं धृतं लीयसे देवि कुक्षौ हि विश्वम्। स्थितां बुद्धिरूपेण सर्वत्र जन्तौ नमस्ते महालक्ष्मि कोलापुरेशि॥३॥
tvaya mayaya vyaptam etat samastam dhritam liyase devi kukshau hi vishvam | sthitam buddhi-rupena sarvatra jantau namaste mahalakshmi kolapureshi ||3||
Meaningआपने माया रूप से इस समस्त को व्याप्त किया है; हे देवि, आप ही समस्त विश्व को धारण कर अपने उदर में लीन कर लेती हैं, और बुद्धिरूप से प्रत्येक प्राणी में स्थित रहती हैं — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
yaya bhakta-varga hi lakshyanta ete
यया भक्तवर्गा हि लक्ष्यन्त एते त्वयाऽत्र प्रकामं कृपापूर्णदृष्ट्या। अतो गीयसे देवि लक्ष्मीरिति त्वं नमस्ते महालक्ष्मि कोलापुरेशि॥४॥
yaya bhakta-varga hi lakshyanta ete tvaya'tra prakamam kripa-purna-drishtya | ato giyase devi lakshmir iti tvam namaste mahalakshmi kolapureshi ||4||
Meaningयहाँ आप अपनी कृपापूर्ण दृष्टि से इच्छानुसार इन भक्त-समूहों का पालन करती हैं; इसी से, हे देवि, आप 'लक्ष्मी' कहलाती हैं — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
punar vak-patutvadi-hina hi muka
पुनर्वाक्पटुत्वादिहीना हि मूका नरास्तैर्निकामं खलु प्रार्थ्यसे यत्। निजेष्टाप्तये तेन मूकाम्बिका त्वं नमस्ते महालक्ष्मि कोलापुरेशि॥५॥
punar vak-patutvadi-hina hi muka naras tair nikamam khalu prarthyase yat | nijeshtaptaye tena mukambika tvam namaste mahalakshmi kolapureshi ||5||
Meaningपुनः, वाणी की पटुता आदि से रहित मूक मनुष्य अपनी इष्ट-सिद्धि के लिए आपसे अत्यन्त प्रार्थना करते हैं; इसी से आप 'मूकाम्बिका' कहलाती हैं — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
yad advaita-rupat para-brahmanas tvam
यदद्वैतरूपात्परब्रह्मणस्त्वं समुत्था पुनर्विश्वलीलोद्यमस्था। तदाहुर्जनास्त्वां च गौरीं कुमारीं नमस्ते महालक्ष्मि कोलापुरेशि॥६॥
yad advaita-rupat para-brahmanas tvam samuttha punar vishva-lilodyamastha | tad ahur janas tvam cha gaurim kumarim namaste mahalakshmi kolapureshi ||6||
Meaningक्योंकि आप अद्वैतस्वरूप परब्रह्म से उद्भूत होकर पुनः विश्व की लीला में स्थित होती हैं, इसी से लोग आपको गौरी और कुमारी कहते हैं — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
haresadi-dehottha-tejomaya-pra-
हरेशादिदेहोत्थतेजोमयप्र- स्फुरच्चक्रराजाख्यलिङ्गस्वरूपे। महायोगिकोलर्षिहृत्पद्मगेहे नमस्ते महालक्ष्मि कोलापुरेशि॥७॥
haresadi-dehottha-tejomaya-pra- sphurach-chakra-rajakhya-linga-svarupe | maha-yogi-kolarshi-hrit-padma-gehe namaste mahalakshmi kolapureshi ||7||
Meaningहे शिव-विष्णु आदि देवों के देह से उत्पन्न तेज से प्रस्फुरित चक्रराज नामक लिङ्गस्वरूपे, हे महायोगी कोल ऋषि के हृदय-कमल में निवास करने वाली — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
namah shankha-chakrabhaya-bhishta-haste
नमः शङ्खचक्राभयाभीष्टहस्ते नमः त्र्यम्बके गौरि पद्मासनस्थे। नमः स्वर्णवर्णे प्रसन्ने शरण्ये नमस्ते महालक्ष्मि कोलापुरेशि॥८॥
namah shankha-chakrabhaya-bhishta-haste namah tryambake gauri padmasana-sthe | namah svarna-varne prasanne sharanye namaste mahalakshmi kolapureshi ||8||
Meaningहे शङ्ख, चक्र, अभय और वरद को हाथों में धारण करने वाली, आपको नमस्कार; हे त्र्यम्बके गौरि, पद्मासन में स्थिते, नमस्कार; हे स्वर्णवर्णे, प्रसन्ने, शरण्ये, नमस्कार — हे महालक्ष्मि, कोलापुरेशि!
idam stotra-ratnam kritam sarva-devair
इदं स्तोत्ररत्नं कृतं सर्वदेवै- र्हृदि त्वां समाधाय लक्ष्म्यष्टकं यः। पठेन्नित्यमेष व्रजत्याशु लक्ष्मीं स विद्यां च सत्यं भवेत्तत्प्रसादात्॥
idam stotra-ratnam kritam sarva-devair hridi tvam samadhaya lakshmy-ashtakam yah | pathen nityam esha vrajaty ashu lakshmim sa vidyam cha satyam bhavet tat-prasadat ||
Meaningयह स्तोत्ररत्न समस्त देवों द्वारा रचित लक्ष्म्यष्टक है; जो आपको हृदय में धारण कर इसे नित्य पढ़ता है, वह शीघ्र ही लक्ष्मी (समृद्धि) प्राप्त करता है और आपके प्रसाद से विद्या तथा सत्य को पाता है।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Traditional Sanskrit hymn to Mookambika of Kollur
Author: Traditional (the hymn's colophon ascribes it to all the gods)
Period: Traditional
The Mookambika temple at Kollur, nestled in the Western Ghats of Karnataka, is one of the seven sacred Mukti-Sthalas of the region and is associated with Adi Shankaracharya, who is said to have established the Goddess there. The deity is unique: a swayambhu Jyotirlinga divided by a golden line, the right side representing Shiva-Vishnu-Brahma and the left the united powers of Saraswati, Mahalakshmi and Mahakali — so she grants both knowledge and prosperity. This ashtakam praises her under all these aspects, explaining each of her names verse by verse.
Frequently Asked Questions
Who is Goddess Mookambika?▼
Why is she called 'Mookambika'?▼
Why does the hymn call her 'Goddess of Kolapura'?▼
Who is said to have composed this hymn?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →