Mantra.Tips

राम चालीसा Meaning — Line by Line

राम चालीसा

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of राम चालीसा with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Doha 1. Shri raghubira bhakta hitakari
  2. Doha 2. Nishi dina dhyana dharai jo koi
  3. Chaupai 1. Dhyana dharem shivaji mana mamhi
  4. Chaupai 2. Duta tumhara vira hanumana
  5. Chaupai 3. Jaya, jaya, jaya raghunatha kripala
  6. Chaupai 4. Tuva bhujadanda prachanda kripala
  7. Chaupai 5. Tuma anatha ke natha gosaim
  8. Chaupai 6. Brahmadika tava para na pavaim
  9. Chaupai 7. Chariu bheda bharata haim sakhi
  10. Chaupai 8. Guna gavata sharada mana mahim
  11. Chaupai 9. Nama tumhara leta jo koi
  12. Chaupai 10. Rama nama hai aparampara
  13. Chaupai 11. Ganapati nama tumharo linho
  14. Chaupai 12. Shesha ratata nita nama tumhara
  15. Chaupai 13. Phula samana rahata so bhara
  16. Chaupai 14. Bharata nama tumharo ura dharo
  17. Chaupai 15. Nama shatruhana hridaya prakasha
  18. Chaupai 16. Lakhana tumhare ajnakari
  19. Chaupai 17. Tate rana jite nahim koi
  20. Chaupai 18. Mahalakshmi dhara avatara
  21. Chaupai 19. Sita rama punita gayo
  22. Chaupai 20. Ghata som prakata bhai so ai
  23. Chaupai 21. Jo tumhare nita pamva palotata
  24. Chaupai 22. Siddhi atharaha mamgalakari
  25. Chaupai 23. Aurahu jo aneka prabhutai
  26. Chaupai 24. Ichchha te kotina samsara
  27. Chaupai 25. Jo tumhare charanana chita lavai
  28. Chaupai 26. Sunahu rama tuma tata hamare
  29. Chaupai 27. Tumahim deva kula deva hamare
  30. Chaupai 28. Jo kuchha ho so tumahim raja
  31. Chaupai 29. Rama atma poshana hare
  32. Chaupai 30. Jaya jaya jaya prabhu jyoti svarupa
  33. Chaupai 31. Satya satya jaya satyavrata svami
  34. Chaupai 32. Satya bhajana tumharo jo gavai
  35. Chaupai 33. Satya shapatha gauripati kinhim
  36. Chaupai 34. Jnana hridaya do jnana svarupa
  37. Chaupai 35. Dhanya dhanya tuma dhanya pratapa
  38. Chaupai 36. Satya shuddha devana mukha gaya
  39. Chaupai 37. Satya satya tuma satya sanatana
  40. Chaupai 38. Yako patha kare jo koi
  41. Chaupai 39. Avagamana mitai tihi kera
  42. Chaupai 40. Aura asa mana mem jo hoi
  43. Chaupai 41. Tinahum kala dhyana jo lyavai
  44. Chaupai 42. Saga patra so bhoga lagavai
  45. Chaupai 43. Anta samaya raghubara pura jai
  46. Chaupai 44. Shri haridasa kahai aru gavai
  47. Chaupai 45. Sata divasa jo nema kara,patha kare chita laya
  48. Closing Doha. Rama chalisa jo padha़e,rama charana chita laya
Doha 1#

Shri raghubira bhakta hitakari

श्री रघुबीर भक्त हितकारी। सुनि लीजै प्रभु अरज हमारी॥

Shri raghubira bhakta hitakari Suni lijai prabhu araja hamari

Meaningहे श्री रघुवीर (राम), भक्तों के हितकारी, हे प्रभु, हमारी यह विनम्र विनती सुन लीजिए।

Doha 2#

Nishi dina dhyana dharai jo koi

निशि दिन ध्यान धरै जो कोई। ता सम भक्त और नहीं होई॥

Nishi dina dhyana dharai jo koi Ta sama bhakta aura nahim hoi

Meaningजो कोई दिन-रात आपका ध्यान धरता है — उसके समान और कोई भक्त नहीं होता।

Chaupai 1#

Dhyana dharem shivaji mana mamhi

ध्यान धरें शिवजी मन मांही। ब्रह्मा, इन्द्र पार नहीं पाहीं॥

Dhyana dharem shivaji mana mamhi Brahma, indra para nahim pahim

Meaningशिव स्वयं अपने हृदय में आपका ध्यान धरते हैं; ब्रह्मा और इन्द्र भी आपका पार नहीं पाते।

Chaupai 2#

Duta tumhara vira hanumana

दूत तुम्हार वीर हनुमाना। जासु प्रभाव तिहुं पुर जाना॥

Duta tumhara vira hanumana Jasu prabhava tihum pura jana

Meaningआपके दूत वीर हनुमान हैं, जिनका प्रभाव तीनों लोकों में जाना जाता है।

Chaupai 3#

Jaya, jaya, jaya raghunatha kripala

जय, जय, जय रघुनाथ कृपाला। सदा करो संतन प्रतिपाला॥

Jaya, jaya, jaya raghunatha kripala Sada karo samtana pratipala

Meaningजय, जय, जय हे कृपालु रघुनाथ; सदा सन्तों का पालन करो।

Chaupai 4#

Tuva bhujadanda prachanda kripala

तुव भुजदण्ड प्रचण्ड कृपाला। रावण मारि सुरन प्रतिपाला॥

Tuva bhujadanda prachanda kripala Ravana mari surana pratipala

Meaningआपकी भुजाएँ प्रचण्ड हैं, हे दयालु; रावण का वध करके आपने देवताओं की रक्षा की।

Chaupai 5#

Tuma anatha ke natha gosaim

तुम अनाथ के नाथ गोसाईं। दीनन के हो सदा सहाई॥

Tuma anatha ke natha gosaim Dinana ke ho sada sahai

Meaningआप अनाथों के नाथ हैं, हे स्वामी; सदा दीनों के सहायक हैं।

Chaupai 6#

Brahmadika tava para na pavaim

ब्रह्मादिक तव पार पावैं। सदा ईश तुम्हरो यश गावैं॥

Brahmadika tava para na pavaim Sada isha tumharo yasha gavaim

Meaningब्रह्मा और देवता आपका पार नहीं पाते; सदा, हे ईश, वे आपका यश गाते हैं।

Chaupai 7#

Chariu bheda bharata haim sakhi

चारिउ भेद भरत हैं साखी। तुम भक्तन की लज्जा राखी॥

Chariu bheda bharata haim sakhi Tuma bhaktana ki lajja rakhi

Meaningचारों वेद साक्षी हैं; आप अपने भक्तों की लाज रखते हैं।

Chaupai 8#

Guna gavata sharada mana mahim

गुण गावत शारद मन माहीं। सुरपति ताको पार पाहिं॥

Guna gavata sharada mana mahim Surapati tako para na pahim

Meaningशारदा (सरस्वती) अपने हृदय में आपके गुण गाती हैं, फिर भी इन्द्र भी आपका पार नहीं पाते।

Chaupai 9#

Nama tumhara leta jo koi

नाम तुम्हार लेत जो कोई। ता सम धन्य और नहीं होई॥

Nama tumhara leta jo koi Ta sama dhanya aura nahim hoi

Meaningजो कोई आपका नाम लेता है — उससे अधिक धन्य और कोई नहीं।

Chaupai 10#

Rama nama hai aparampara

राम नाम है अपरम्पारा। चारिहु वेदन जाहि पुकारा॥

Rama nama hai aparampara Charihu vedana jahi pukara

Meaningराम का नाम अपरम्पार है; चारों वेद इसे पुकारते हैं।

Chaupai 11#

Ganapati nama tumharo linho

गणपति नाम तुम्हारो लीन्हो। तिनको प्रथम पूज्य तुम कीन्हो॥

Ganapati nama tumharo linho Tinako prathama pujya tuma kinho

Meaningआपने गणपति (गणेश) का नाम धारण किया और उन्हें प्रथम पूज्य बनाया।

Chaupai 12#

Shesha ratata nita nama tumhara

शेष रटत नित नाम तुम्हारा। महि को भार शीश पर धारा॥

Shesha ratata nita nama tumhara Mahi ko bhara shisha para dhara

Meaningशेष (नाग) सदा आपका नाम रटते हैं, अपने शीश पर पृथ्वी का भार धारण करते हुए।

Chaupai 13#

Phula samana rahata so bhara

फूल समान रहत सो भारा। पावत कोऊ तुम्हरो पारा॥

Phula samana rahata so bhara Pavata kou na tumharo para

Meaningवह भार उनके लिए फूल के समान हल्का रहता है; फिर भी कोई आपका पार नहीं पाता।

Chaupai 14#

Bharata nama tumharo ura dharo

भरत नाम तुम्हरो उर धारो। तासों कबहूं रण में हारो॥

Bharata nama tumharo ura dharo Tasom kabahum na rana mem haro

Meaningभरत का नाम अपने हृदय में धारण करो, और आप युद्ध में कभी पराजित नहीं होंगे।

Chaupai 15#

Nama shatruhana hridaya prakasha

नाम शत्रुहन हृदय प्रकाशा। सुमिरत होत शत्रु कर नाशा॥

Nama shatruhana hridaya prakasha Sumirata hota shatru kara nasha

Meaningशत्रुघ्न का नाम हृदय में प्रकाशित होता है; उसका स्मरण करने से शत्रु का नाश होता है।

Chaupai 16#

Lakhana tumhare ajnakari

लखन तुम्हारे आज्ञाकारी। सदा करत सन्तन रखवारी॥

Lakhana tumhare ajnakari Sada karata santana rakhavari

Meaningलक्ष्मण आपके आज्ञाकारी हैं, सदा सन्तों की रखवाली करते हैं।

Chaupai 17#

Tate rana jite nahim koi

ताते रण जीते नहिं कोई। युद्ध जुरे यमहूं किन होई॥

Tate rana jite nahim koi Yuddha jure yamahum kina hoi

Meaningइसलिए युद्ध में उनसे कोई नहीं जीत सकता, चाहे यम स्वयं युद्ध में जुट जाएँ।

Chaupai 18#

Mahalakshmi dhara avatara

महालक्ष्मी धर अवतारा। सब विधि करत पाप को छारा॥

Mahalakshmi dhara avatara Saba vidhi karata papa ko chhara

Meaningमहालक्ष्मी ने (सीता रूप में) अवतार लिया और हर प्रकार से पाप को छार (राख) कर दिया।

Chaupai 19#

Sita rama punita gayo

सीता राम पुनीता गायो। भुवनेश्वरी प्रभाव दिखायो॥

Sita rama punita gayo Bhuvaneshvari prabhava dikhayo

Meaningसीता और राम पवित्र रूप में गाए गए; उन्होंने भुवनेश्वरी का प्रभाव दिखाया।

Chaupai 20#

Ghata som prakata bhai so ai

घट सों प्रकट भई सो आई। जाको देखत चन्द्र लजाई॥

Ghata som prakata bhai so ai Jako dekhata chandra lajai

Meaningवे पृथ्वी (घट) से प्रकट हुईं, जिन्हें देखकर चन्द्रमा भी लजा जाता है।

Chaupai 21#

Jo tumhare nita pamva palotata

जो तुम्हरे नित पांव पलोटत। नवो निद्धि चरणन में लोटत॥

Jo tumhare nita pamva palotata Navo niddhi charanana mem lotata

Meaningजो सदा आपके चरण दबाते हैं — नौ निधियाँ उनके चरणों में लोटती हैं।

Chaupai 22#

Siddhi atharaha mamgalakari

सिद्धि अठारह मंगलकारी। सो तुम पर जावै बलिहारी॥

Siddhi atharaha mamgalakari So tuma para javai balihari

Meaningअठारह मंगलकारी सिद्धियाँ सदा आपकी भक्ति पर बलिहार जाती हैं।

Chaupai 23#

Aurahu jo aneka prabhutai

औरहु जो अनेक प्रभुताई। सो सीतापति तुमहिं बनाई॥

Aurahu jo aneka prabhutai So sitapati tumahim banai

Meaningऔर जो भी अन्य प्रभुताएँ हैं, हे सीतापति, वे सब आपने ही बनाई हैं।

Chaupai 24#

Ichchha te kotina samsara

इच्छा ते कोटिन संसारा। रचत लागत पल की बारा॥

Ichchha te kotina samsara Rachata na lagata pala ki bara

Meaningआपकी मात्र इच्छा से करोड़ों संसार पल भर से भी कम में रच जाते हैं।

Chaupai 25#

Jo tumhare charanana chita lavai

जो तुम्हरे चरणन चित लावै। ताकी मुक्ति अवसि हो जावै॥

Jo tumhare charanana chita lavai Taki mukti avasi ho javai

Meaningजो आपके चरणों में चित्त लगाता है, उसकी मुक्ति निश्चय ही हो जाती है।

Chaupai 26#

Sunahu rama tuma tata hamare

सुनहु राम तुम तात हमारे। तुमहिं भरत कुल पूज्य प्रचारे॥

Sunahu rama tuma tata hamare Tumahim bharata kula pujya prachare

Meaningसुनो, हे राम, आप हमारे पिता हैं; भरत के कुल में आप पूज्य प्रचारित किए गए हैं।

Chaupai 27#

Tumahim deva kula deva hamare

तुमहिं देव कुल देव हमारे। तुम गुरु देव प्राण के प्यारे॥

Tumahim deva kula deva hamare Tuma guru deva prana ke pyare

Meaningआप हमारे देव-कुल के देव हैं; आप हमारे गुरुदेव हैं, प्राणों के प्यारे।

Chaupai 28#

Jo kuchha ho so tumahim raja

जो कुछ हो सो तुमहिं राजा। जय जय जय प्रभु राखो लाजा॥

Jo kuchha ho so tumahim raja Jaya jaya jaya prabhu rakho laja

Meaningजो कुछ है, सब आपका ही है, हे राजा; जय जय जय हे प्रभु, हमारी लाज रखो।

Chaupai 29#

Rama atma poshana hare

राम आत्मा पोषण हारे। जय जय जय दशरथ के प्यारे॥

Rama atma poshana hare Jaya jaya jaya dasharatha ke pyare

Meaningहे राम, आत्मा के पोषणकर्ता; जय जय जय हे दशरथ के प्यारे।

Chaupai 30#

Jaya jaya jaya prabhu jyoti svarupa

जय जय जय प्रभु ज्योति स्वरुपा। नर्गुण ब्रहृ अखण्ड अनूपा॥

Jaya jaya jaya prabhu jyoti svarupa Narguna brahri akhanda anupa

Meaningजय जय हे प्रभु, ज्योति स्वरूप; निर्गुण ब्रह्म, अखण्ड और अनूप।

Chaupai 31#

Satya satya jaya satyavrata svami

सत्य सत्य जय सत्यव्रत स्वामी। सत्य सनातन अन्तर्यामी॥

Satya satya jaya satyavrata svami Satya sanatana antaryami

Meaningसत्य सत्य जय, हे सत्यव्रत स्वामी; सनातन सत्य, सबके अन्तर्यामी।

Chaupai 32#

Satya bhajana tumharo jo gavai

सत्य भजन तुम्हरो जो गावै। सो निश्चय चारों फल पावै॥

Satya bhajana tumharo jo gavai So nishchaya charom phala pavai

Meaningजो आपकी सच्ची स्तुति गाता है, वह निश्चय ही जीवन के चारों फल पाता है।

Chaupai 33#

Satya shapatha gauripati kinhim

सत्य शपथ गौरीपति कीन्हीं। तुमने भक्तिहिं सब सिधि दीन्हीं॥

Satya shapatha gauripati kinhim Tumane bhaktihim saba sidhi dinhim

Meaningगौरीपति (शिव) ने सच्ची शपथ ली: आप भक्ति के द्वारा सब सिद्धि प्रदान करते हैं।

Chaupai 34#

Jnana hridaya do jnana svarupa

ज्ञान हृदय दो ज्ञान स्वरुपा। नमो नमो जय जगपति भूपा॥

Jnana hridaya do jnana svarupa Namo namo jaya jagapati bhupa

Meaningमेरे हृदय में ज्ञान दो, हे ज्ञानस्वरूप; नमो नमो, जय हे जगपति भूप।

Chaupai 35#

Dhanya dhanya tuma dhanya pratapa

धन्य धन्य तुम धन्य प्रतापा। नाम तुम्हार हरत संतापा॥

Dhanya dhanya tuma dhanya pratapa Nama tumhara harata samtapa

Meaningधन्य धन्य धन्य आपका प्रताप; आपका नाम सब सन्ताप हर लेता है।

Chaupai 36#

Satya shuddha devana mukha gaya

सत्य शुद्ध देवन मुख गाया। बजी दुन्दुभी शंख बजाया॥

Satya shuddha devana mukha gaya Baji dundubhi shamkha bajaya

Meaningसच्ची शुद्ध स्तुति देवताओं के मुख से गाई गई; दुन्दुभी बजी और शंख बजाए गए।

Chaupai 37#

Satya satya tuma satya sanatana

सत्य सत्य तुम सत्य सनातन। तुम ही हो हमरे तन-मन धन॥

Satya satya tuma satya sanatana Tuma hi ho hamare tana-mana dhana

Meaningसत्य सत्य आप सनातन सत्य हैं; आप ही हमारे तन, मन और धन हैं।

Chaupai 38#

Yako patha kare jo koi

याको पाठ करे जो कोई। ज्ञान प्रकट ताके उर होई॥

Yako patha kare jo koi Jnana prakata take ura hoi

Meaningजो कोई इसका पाठ करता है — उसके हृदय में ज्ञान स्पष्ट प्रकट होता है।

Chaupai 39#

Avagamana mitai tihi kera

आवागमन मिटै तिहि केरा। सत्य वचन माने शिव मेरा॥

Avagamana mitai tihi kera Satya vachana mane shiva mera

Meaningउसका आवागमन (जन्म-मरण) मिट जाता है — शिव स्वयं इसे सत्य मानते हैं।

Chaupai 40#

Aura asa mana mem jo hoi

और आस मन में जो होई। मनवांछित फल पावे सोई॥

Aura asa mana mem jo hoi Manavamchhita phala pave soi

Meaningऔर मन में जो भी अन्य आशा हो, वही मनवांछित फल पूरा हो जाता है।

Chaupai 41#

Tinahum kala dhyana jo lyavai

तीनहुं काल ध्यान जो ल्यावै। तुलसी दल अरु फूल चढ़ावै॥

Tinahum kala dhyana jo lyavai Tulasi dala aru phula chadha़avai

Meaningजो तीनों कालों में आपका ध्यान लाता है, और तुलसी दल तथा फूल चढ़ाता है —

Chaupai 42#

Saga patra so bhoga lagavai

साग पत्र सो भोग लगावै। सो नर सकल सिद्धता पावै॥

Saga patra so bhoga lagavai So nara sakala siddhata pavai

Meaning— और साग-पत्र का सरल भोग लगाता है — वह नर समस्त सिद्धता पा लेता है।

Chaupai 43#

Anta samaya raghubara pura jai

अन्त समय रघुबर पुर जाई। जहां जन्म हरि भक्त कहाई॥

Anta samaya raghubara pura jai Jaham janma hari bhakta kahai

Meaningअन्त समय में वह राम के धाम जाता है, जहाँ वह हरि के भक्त रूप में जन्म लेता है।

Chaupai 44#

Shri haridasa kahai aru gavai

श्री हरिदास कहै अरु गावै। सो बैकुण्ठ धाम को पावै॥

Shri haridasa kahai aru gavai So baikuntha dhama ko pavai

Meaningऐसा श्री हरिदास कहते और गाते हैं; वह वैकुण्ठ धाम को पाता है।

Chaupai 45#

Sata divasa jo nema kara,patha kare chita laya

सात दिवस जो नेम कर,पाठ करे चित लाय। हरिदास हरि कृपा से,अवसि भक्ति को पाय॥

Sata divasa jo nema kara,patha kare chita laya Haridasa hari kripa se,avasi bhakti ko paya

Meaningजो एकाग्र मन से सात दिन नियम रखकर इसका पाठ करता है — हरि की कृपा से हरिदास (भक्त) निश्चय ही भक्ति पाता है।

Closing Doha#

Rama chalisa jo padha़e,rama charana chita laya

राम चालीसा जो पढ़े,राम चरण चित लाय। जो इच्छा मन में करै,सकल सिद्ध हो जाय॥

Rama chalisa jo padha़e,rama charana chita laya Jo ichchha mana mem karai,sakala siddha ho jaya

Meaningजो राम चालीसा पढ़ता है, राम के चरणों में चित्त लगाकर — जो भी इच्छा मन में हो, सब सिद्ध हो जाती है।

Word-by-Word Breakdown

रघुबीर
Raghuvir
रघुवंश के वीर — राम
भक्त हितकारी
Bhakt Hitkari
भक्तों के हितकारी
राम नाम
Ram Naam
राम का अपरम्पार नाम
रघुनाथ
Raghunath
रघुओं के स्वामी
दशरथ के प्यारे
Dashrath ke Pyare
दशरथ के प्रिय पुत्र
नवो निद्धि
Navo Niddhi
नौ निधियाँ
अठारह सिद्धि
Atharah Siddhi
अठारह सिद्धियाँ (पूर्णताएँ)
बैकुण्ठ धाम
Baikunth Dham
वैकुण्ठ का परम धाम

Origin & History

Source: Traditional Hindi devotional hymn

Author: Traditional (signed 'Haridas')

Period: Devotional era

राम चालीसा प्रिय चालीसा परम्परा की चालीस छंदों वाली हिंदी स्तुति है, जो राम को मर्यादा पुरुषोत्तम—धर्म के पूर्ण स्वरूप—के रूप में स्तुति करती है। यह सबसे बढ़कर राम-नाम की अपार महिमा पर बल देती है, जिसे वेद पुकारते हैं, जिसे शिव सदा जपते हैं, और जो भक्त को हर कठिनाई से पार कर वैकुंठ धाम तक ले जाता है।

Frequently Asked Questions

राम चालीसा क्या है?
राम चालीसा रघुवंश के वीर भगवान राम (रघुवीर) की स्तुति में रची चालीस छंदों की हिंदी स्तुति है। यह राम-नाम की महिमा, भक्तों की रक्षा तथा उनके परिवार—सीता, लक्ष्मण, भरत, शत्रुघ्न और हनुमान—का गुणगान करती है।
राम चालीसा किस दिन पढ़नी चाहिए?
राम नवमी (राम-जन्मोत्सव) सबसे शुभ है, वैसे ही मंगलवार भी। अनेक भक्त इसे प्रतिदिन, प्रायः हनुमान चालीसा और राम रक्षा स्तोत्र के साथ पढ़ते हैं।
राम चालीसा क्या वचन देती है?
यह वचन देती है कि जो राम के चरणों में मन लगाकर इसका पाठ करता है, उसकी हर सच्ची मनोकामना पूर्ण होती है, वह भय और शत्रुओं से मुक्त होता है, तथा सात दिन का नियम रखने पर हरि की कृपा से भक्ति प्राप्त करता है।
राम चालीसा और राम रक्षा स्तोत्र में क्या अंतर है?
राम चालीसा राम की स्तुति में चालीस छंदों की हिंदी रचना है, जबकि राम रक्षा स्तोत्र एक संस्कृत रक्षा-कवच है जो शरीर के प्रत्येक अंग पर राम की रक्षा का आह्वान करता है। दोनों का प्रायः साथ पाठ होता है।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →