Mantra.Tips

ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੯ Meaning — Line by Line

ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੯

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੯ with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. ikOankaar satigur prasaadh ||
  2. Verse 2. salok mahalaa nauvaa ||
  3. Verse 3. gun gobi(n)dh gaio nahee janam akaarath keen ||
  4. Verse 4. bikhian siau kaahe rachio nimakh na hoh udhaas ||
  5. Verse 5. taranaapo iau hee gio leeo jaraa tan jeet ||
  6. Verse 6. biradh bhio soojhai nahee kaal pahoochio aan ||
  7. Verse 7. dhan dhaaraa sa(n)pat sagal jin apunee kar maan ||
  8. Verse 8. patit udhaaran bhai haran har anaath ke naath ||
  9. Verse 9. tan dhan jeh to kau dheeo taa(n) siau neh na keen ||
  10. Verse 10. tan dhan sa(n)pai sukh dheeo ar jeh neeke dhaam ||
  11. Verse 11. sabh sukh dhaataa raam hai dhoosar naahin koi ||
  12. Verse 12. jeh simarat gat paieeaai teh bhaj re tai meet ||
  13. Verse 13. paa(n)ch tat ko tan rachio jaanahu chatur sujaan ||
  14. Verse 14. ghaT ghaT mai har joo basai sa(n)tan kahio pukaar ||
  15. Verse 15. sukh dhukh jeh parasai nahee lobh moh abhimaan ||
  16. Verse 16. ausatat ni(n)dhiaa naeh jeh ka(n)chan loh samaan ||
  17. Verse 17. harakh sog jaa kai nahee bairee meet samaan ||
  18. Verse 18. bhai kaahoo kau dhet neh neh bhai maanat aan ||
  19. Verse 19. jeh bikhiaa sagalee tajee leeo bhekh bairaag ||
  20. Verse 20. jeh maiaa mamataa tajee sabh te bhio udhaas ||
  21. Verse 21. jeh praanee haumai tajee karataa raam pachhaan ||
  22. Verse 22. bhai naasan dhuramat haran kal mai har ko naam ||
  23. Verse 23. jihabaa gun gobi(n)dh bhajahu karan sunahu har naam ||
  24. Verse 24. jo praanee mamataa tajai lobh moh aha(n)kaar ||
  25. Verse 25. jiau supanaa ar pekhanaa aaise jag kau jaan ||
  26. Verse 26. nis dhin maiaa kaarane praanee ddolat neet ||
  27. Verse 27. jaise jal te budhabudhaa upajai binasai neet ||
  28. Verse 28. praanee kachhoo na chetiee madh maiaa kai a(n)dh ||
  29. Verse 29. jau sukh kau chaahai sadhaa saran raam kee leh ||
  30. Verse 30. maiaa kaaran dhaavahee moorakh log ajaan ||
  31. Verse 31. jo praanee nis dhin bhajai roop raam teh jaan ||
  32. Verse 32. man maiaa mai fadh rahio bisario gobi(n)dh naam ||
  33. Verse 33. praanee raam na chetiee madh maiaa kai a(n)dh ||
  34. Verse 34. sukh mai bahu sa(n)gee bhe dhukh mai sa(n)g na koi ||
  35. Verse 35. janam janam bharamat firio miTio na jam ko traas ||
  36. Verse 36. jatan bahut mai kar rahio miTio na man ko maan ||
  37. Verse 37. baal juaanee ar biradh fun teen avasathaa jaan ||
  38. Verse 38. karano huto su naa keeo pario lobh kai fa(n)dh ||
  39. Verse 39. man maiaa mai ram rahio nikasat naahin meet ||
  40. Verse 40. nar chaahat kachh aaur aaurai kee aaurai bhiee ||
  41. Verse 41. jatan bahut sukh ke ke'ee dhukh ko keeo na koi ||
  42. Verse 42. jagat bhikhaaree firat hai sabh ko dhaataa raam ||
  43. Verse 43. jhooThai maan kahaa karai jag supane jiau jaan ||
  44. Verse 44. garab karat hai dheh ko binasai chhin mai meet ||
  45. Verse 45. jeh ghaT simaran raam ko so nar mukataa jaan ||
  46. Verse 46. ek bhagat bhagavaan jeh praanee kai naeh man ||
  47. Verse 47. suaamee ko girahu jiau sadhaa suaan tajat nahee nit ||
  48. Verse 48. teerath barat ar dhaan kar man mai dharai gumaan ||
  49. Verse 49. sir ka(n)pio pag ddagamage nain jot te heen ||
  50. Verse 50. nij kar dhekhio jagat mai ko kaahoo ko naeh ||
  51. Verse 51. jag rachanaa sabh jhooTh hai jaan leh re meet ||
  52. Verse 52. raam gio raavan gio jaa kau bahu paravaar ||
  53. Verse 53. chi(n)taa taa kee keejeeaai jo anahonee hoi ||
  54. Verse 54. jo upajio so binas hai paro aaj kai kaal ||
  55. Verse 55. dhoharaa ||
  56. Verse 56. bal chhuTakio ba(n)dhan pare kachhoo na hot upai ||
  57. Verse 57. bal hoaa ba(n)dhan chhuTe sabh kichh hot upai ||
  58. Verse 58. sa(n)g sakhaa sabh taj ge kouoo na nibahio saath ||
  59. Verse 59. naam rahio saadhoo rahio rahio gur gobi(n)dh ||
  60. Verse 60. raam naam ur mai gahio jaa kai sam nahee koi ||
Verse 1#

ikOankaar satigur prasaadh ||

ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ

ikOankaar satigur prasaadh ||

Meaningएक ही सर्वव्यापक सृष्टिकर्ता परमेश्वर। सच्चे गुरु की कृपा से:

Verse 2#

salok mahalaa nauvaa ||

ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ

salok mahalaa nauvaa ||

Meaningसलोक, नौवें महल (गुरु तेग़ बहादुर):

Verse 3#

gun gobi(n)dh gaio nahee janam akaarath keen ||

ਗੁਨ ਗੋਬਿੰਦ ਗਾਇਓ ਨਹੀ ਜਨਮੁ ਅਕਾਰਥ ਕੀਨੁ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਭਜੁ ਮਨਾ ਜਿਹ ਬਿਧਿ ਜਲ ਕਉ ਮੀਨੁ ॥੧॥

gun gobi(n)dh gaio nahee janam akaarath keen || kahu naanak har bhaj manaa jeh bidh jal kau meen ||1||

Meaningयदि तूने गोविन्द के गुण नहीं गाए, तो तूने अपना जन्म व्यर्थ गँवा दिया। नानक कहते हैं — हे मन, हरि को भज, जैसे मछली जल को (चाहती है)। ॥१॥

Verse 4#

bikhian siau kaahe rachio nimakh na hoh udhaas ||

ਬਿਖਿਅਨ ਸਿਉ ਕਾਹੇ ਰਚਿਓ ਨਿਮਖ ਹੋਹਿ ਉਦਾਸੁ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਭਜੁ ਹਰਿ ਮਨਾ ਪਰੈ ਜਮ ਕੀ ਫਾਸ ॥੨॥

bikhian siau kaahe rachio nimakh na hoh udhaas || kahu naanak bhaj har manaa parai na jam kee faas ||2||

Meaningतू विषयों में क्यों लीन है, पल भर के लिए भी उदासीन (विरक्त) नहीं होता? नानक कहते हैं — हे मन, हरि को भज, तो यम का फंदा तुझ पर नहीं पड़ेगा। ॥२॥

Verse 5#

taranaapo iau hee gio leeo jaraa tan jeet ||

ਤਰਨਾਪੋ ਇਉ ਹੀ ਗਇਓ ਲੀਓ ਜਰਾ ਤਨੁ ਜੀਤਿ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਭਜੁ ਹਰਿ ਮਨਾ ਅਉਧ ਜਾਤੁ ਹੈ ਬੀਤਿ ॥੩॥

taranaapo iau hee gio leeo jaraa tan jeet || kahu naanak bhaj har manaa aaudh jaat hai beet ||3||

Meaningतेरा यौवन यों ही बीत गया, और बुढ़ापे ने तेरे शरीर को जीत लिया। नानक कहते हैं — हे मन, हरि को भज, आयु बीती जा रही है। ॥३॥

Verse 6#

biradh bhio soojhai nahee kaal pahoochio aan ||

ਬਿਰਧਿ ਭਇਓ ਸੂਝੈ ਨਹੀ ਕਾਲੁ ਪਹੂਚਿਓ ਆਨਿ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਨਰ ਬਾਵਰੇ ਕਿਉ ਭਜੈ ਭਗਵਾਨੁ ॥੪॥

biradh bhio soojhai nahee kaal pahoochio aan || kahu naanak nar baavare kiau na bhajai bhagavaan ||4||

Meaningतू बूढ़ा हो गया पर समझता नहीं कि काल आ पहुँचा है। नानक कहते हैं — हे बावले मनुष्य, तू भगवान को क्यों नहीं भजता? ॥४॥

Verse 7#

dhan dhaaraa sa(n)pat sagal jin apunee kar maan ||

ਧਨੁ ਦਾਰਾ ਸੰਪਤਿ ਸਗਲ ਜਿਨਿ ਅਪੁਨੀ ਕਰਿ ਮਾਨਿ ਇਨ ਮੈ ਕਛੁ ਸੰਗੀ ਨਹੀ ਨਾਨਕ ਸਾਚੀ ਜਾਨਿ ॥੫॥

dhan dhaaraa sa(n)pat sagal jin apunee kar maan || ein mai kachh sa(n)gee nahee naanak saachee jaan ||5||

Meaningधन, स्त्री और सारी सम्पत्ति जिसे तूने अपनी मान रखा है — इनमें से कोई भी तेरा साथी नहीं। हे नानक, इसे सच जान। ॥५॥

Verse 8#

patit udhaaran bhai haran har anaath ke naath ||

ਪਤਿਤ ਉਧਾਰਨ ਭੈ ਹਰਨ ਹਰਿ ਅਨਾਥ ਕੇ ਨਾਥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਤਿਹ ਜਾਨੀਐ ਸਦਾ ਬਸਤੁ ਤੁਮ ਸਾਥਿ ॥੬॥

patit udhaaran bhai haran har anaath ke naath || kahu naanak teh jaaneeaai sadhaa basat tum saath ||6||

Meaningवह पतितों का उद्धार करने वाला, भय हरने वाला, अनाथों का नाथ है। नानक कहते हैं — उसे पहचान, जो सदा तेरे साथ बसता है। ॥६॥

Verse 9#

tan dhan jeh to kau dheeo taa(n) siau neh na keen ||

ਤਨੁ ਧਨੁ ਜਿਹ ਤੋ ਕਉ ਦੀਓ ਤਾਂ ਸਿਉ ਨੇਹੁ ਕੀਨ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਨਰ ਬਾਵਰੇ ਅਬ ਕਿਉ ਡੋਲਤ ਦੀਨ ॥੭॥

tan dhan jeh to kau dheeo taa(n) siau neh na keen || kahu naanak nar baavare ab kiau ddolat dheen ||7||

Meaningजिसने तुझे तन और धन दिया, उससे तूने प्रेम न किया। नानक कहते हैं — हे बावले मनुष्य, अब तू दीन होकर क्यों डोलता है? ॥७॥

Verse 10#

tan dhan sa(n)pai sukh dheeo ar jeh neeke dhaam ||

ਤਨੁ ਧਨੁ ਸੰਪੈ ਸੁਖ ਦੀਓ ਅਰੁ ਜਿਹ ਨੀਕੇ ਧਾਮ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨੁ ਰੇ ਮਨਾ ਸਿਮਰਤ ਕਾਹਿ ਰਾਮੁ ॥੮॥

tan dhan sa(n)pai sukh dheeo ar jeh neeke dhaam || kahu naanak sun re manaa simarat kaeh na raam ||8||

Meaningजिसने तुझे तन, धन, सम्पत्ति, सुख और सुन्दर घर दिए — नानक कहते हैं — सुन रे मन, तू राम का सिमरन क्यों नहीं करता? ॥८॥

Verse 11#

sabh sukh dhaataa raam hai dhoosar naahin koi ||

ਸਭ ਸੁਖ ਦਾਤਾ ਰਾਮੁ ਹੈ ਦੂਸਰ ਨਾਹਿਨ ਕੋਇ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਤਿਹ ਸਿਮਰਤ ਗਤਿ ਹੋਇ ॥੯॥

sabh sukh dhaataa raam hai dhoosar naahin koi || kahu naanak sun re manaa teh simarat gat hoi ||9||

Meaningसब सुखों का दाता राम ही है, दूसरा कोई नहीं। नानक कहते हैं — सुन रे मन, उसका सिमरन करने से मुक्ति होती है। ॥९॥

Verse 12#

jeh simarat gat paieeaai teh bhaj re tai meet ||

ਜਿਹ ਸਿਮਰਤ ਗਤਿ ਪਾਈਐ ਤਿਹ ਭਜੁ ਰੇ ਤੈ ਮੀਤ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨੁ ਰੇ ਮਨਾ ਅਉਧ ਘਟਤ ਹੈ ਨੀਤ ॥੧੦॥

jeh simarat gat paieeaai teh bhaj re tai meet || kahu naanak sun re manaa aaudh ghaTat hai neet ||10||

Meaningजिसके सिमरन से गति (मुक्ति) पाई जाती है, हे मेरे मित्र, उसी को भज। नानक कहते हैं — सुन रे मन, आयु नित्य घटती जा रही है। ॥१०॥

Verse 13#

paa(n)ch tat ko tan rachio jaanahu chatur sujaan ||

ਪਾਂਚ ਤਤ ਕੋ ਤਨੁ ਰਚਿਓ ਜਾਨਹੁ ਚਤੁਰ ਸੁਜਾਨ ਜਿਹ ਤੇ ਉਪਜਿਓ ਨਾਨਕਾ ਲੀਨ ਤਾਹਿ ਮੈ ਮਾਨੁ ॥੧੧॥

paa(n)ch tat ko tan rachio jaanahu chatur sujaan || jeh te upajio naanakaa leen taeh mai maan ||11||

Meaningयह शरीर पाँच तत्त्वों से रचा गया है — हे चतुर सुजान, यह जान। हे नानक, मान ले कि जिससे तू उपजा, उसी में लीन हो जाएगा। ॥११॥

Verse 14#

ghaT ghaT mai har joo basai sa(n)tan kahio pukaar ||

ਘਟ ਘਟ ਮੈ ਹਰਿ ਜੂ ਬਸੈ ਸੰਤਨ ਕਹਿਓ ਪੁਕਾਰਿ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਤਿਹ ਭਜੁ ਮਨਾ ਭਉ ਨਿਧਿ ਉਤਰਹਿ ਪਾਰਿ ॥੧੨॥

ghaT ghaT mai har joo basai sa(n)tan kahio pukaar || kahu naanak teh bhaj manaa bhau nidh utareh paar ||12||

Meaningघट-घट में प्रिय हरि बसते हैं, संतों ने पुकार कर कहा है। नानक कहते हैं — हे मन, उसे भज, तो भवसागर से पार उतर जाएगा। ॥१२॥

Verse 15#

sukh dhukh jeh parasai nahee lobh moh abhimaan ||

ਸੁਖੁ ਦੁਖੁ ਜਿਹ ਪਰਸੈ ਨਹੀ ਲੋਭੁ ਮੋਹੁ ਅਭਿਮਾਨੁ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨੁ ਰੇ ਮਨਾ ਸੋ ਮੂਰਤਿ ਭਗਵਾਨ ॥੧੩॥

sukh dhukh jeh parasai nahee lobh moh abhimaan || kahu naanak sun re manaa so moorat bhagavaan ||13||

Meaningजिसे सुख-दुःख, लोभ, मोह और अभिमान स्पर्श नहीं करते — नानक कहते हैं — सुन रे मन, वही भगवान का स्वरूप है। ॥१३॥

Verse 16#

ausatat ni(n)dhiaa naeh jeh ka(n)chan loh samaan ||

ਉਸਤਤਿ ਨਿੰਦਿਆ ਨਾਹਿ ਜਿਹਿ ਕੰਚਨ ਲੋਹ ਸਮਾਨਿ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਮੁਕਤਿ ਤਾਹਿ ਤੈ ਜਾਨਿ ॥੧੪॥

ausatat ni(n)dhiaa naeh jeh ka(n)chan loh samaan || kahu naanak sun re manaa mukat taeh tai jaan ||14||

Meaningजिसे स्तुति-निन्दा नहीं (व्यापती), जिसे सोना और लोहा समान हैं — नानक कहते हैं — सुन रे मन, उसे मुक्त जान। ॥१४॥

Verse 17#

harakh sog jaa kai nahee bairee meet samaan ||

ਹਰਖੁ ਸੋਗੁ ਜਾ ਕੈ ਨਹੀ ਬੈਰੀ ਮੀਤ ਸਮਾਨਿ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਮੁਕਤਿ ਤਾਹਿ ਤੈ ਜਾਨਿ ॥੧੫॥

harakh sog jaa kai nahee bairee meet samaan || kahu naanak sun re manaa mukat taeh tai jaan ||15||

Meaningजिसे हर्ष-शोक नहीं, जिसे शत्रु और मित्र समान हैं — नानक कहते हैं — सुन रे मन, उसे मुक्त जान। ॥१५॥

Verse 18#

bhai kaahoo kau dhet neh neh bhai maanat aan ||

ਭੈ ਕਾਹੂ ਕਉ ਦੇਤ ਨਹਿ ਨਹਿ ਭੈ ਮਾਨਤ ਆਨ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਗਿਆਨੀ ਤਾਹਿ ਬਖਾਨਿ ॥੧੬॥

bhai kaahoo kau dhet neh neh bhai maanat aan || kahu naanak sun re manaa giaanee taeh bakhaan ||16||

Meaningजो किसी को भय नहीं देता, न किसी और से भय मानता है — नानक कहते हैं — सुन रे मन, उसी को ज्ञानी कह। ॥१६॥

Verse 19#

jeh bikhiaa sagalee tajee leeo bhekh bairaag ||

ਜਿਹਿ ਬਿਖਿਆ ਸਗਲੀ ਤਜੀ ਲੀਓ ਭੇਖ ਬੈਰਾਗ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨੁ ਰੇ ਮਨਾ ਤਿਹ ਨਰ ਮਾਥੈ ਭਾਗੁ ॥੧੭॥

jeh bikhiaa sagalee tajee leeo bhekh bairaag || kahu naanak sun re manaa teh nar maathai bhaag ||17||

Meaningजिसने सारी विषय-वासना त्याग दी, वैराग्य का भेष धारण कर लिया — नानक कहते हैं — सुन रे मन, उस मनुष्य के माथे पर भाग्य है। ॥१७॥

Verse 20#

jeh maiaa mamataa tajee sabh te bhio udhaas ||

ਜਿਹਿ ਮਾਇਆ ਮਮਤਾ ਤਜੀ ਸਭ ਤੇ ਭਇਓ ਉਦਾਸੁ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨੁ ਰੇ ਮਨਾ ਤਿਹ ਘਟਿ ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਵਾਸੁ ॥੧੮॥

jeh maiaa mamataa tajee sabh te bhio udhaas || kahu naanak sun re manaa teh ghaT braham nivaas ||18||

Meaningजिसने माया की ममता त्याग दी, सबसे उदासीन हो गया — नानक कहते हैं — सुन रे मन, उसके हृदय में ब्रह्म का निवास है। ॥१८॥

Verse 21#

jeh praanee haumai tajee karataa raam pachhaan ||

ਜਿਹਿ ਪ੍ਰਾਨੀ ਹਉਮੈ ਤਜੀ ਕਰਤਾ ਰਾਮੁ ਪਛਾਨਿ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਵਹੁ ਮੁਕਤਿ ਨਰੁ ਇਹ ਮਨ ਸਾਚੀ ਮਾਨੁ ॥੧੯॥

jeh praanee haumai tajee karataa raam pachhaan || kahu naanak vahu mukat nar ieh man saachee maan ||19||

Meaningजिस प्राणी ने हउमै (अहंकार) त्याग कर कर्ता राम को पहचाना — नानक कहते हैं — वह मनुष्य मुक्त है, हे मन, इसे सच मान। ॥१९॥

Verse 22#

bhai naasan dhuramat haran kal mai har ko naam ||

ਭੈ ਨਾਸਨ ਦੁਰਮਤਿ ਹਰਨ ਕਲਿ ਮੈ ਹਰਿ ਕੋ ਨਾਮੁ ਨਿਸਿ ਦਿਨੁ ਜੋ ਨਾਨਕ ਭਜੈ ਸਫਲ ਹੋਹਿ ਤਿਹ ਕਾਮ ॥੨੦॥

bhai naasan dhuramat haran kal mai har ko naam || nis dhin jo naanak bhajai safal hoh teh kaam ||20||

Meaningकलियुग में हरि का नाम भय का नाश करने वाला और दुर्मति को हरने वाला है। हे नानक, जो रात-दिन (उसे) भजता है, उसके सब काम सफल होते हैं। ॥२०॥

Verse 23#

jihabaa gun gobi(n)dh bhajahu karan sunahu har naam ||

ਜਿਹਬਾ ਗੁਨ ਗੋਬਿੰਦ ਭਜਹੁ ਕਰਨ ਸੁਨਹੁ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਪਰਹਿ ਜਮ ਕੈ ਧਾਮ ॥੨੧॥

jihabaa gun gobi(n)dh bhajahu karan sunahu har naam || kahu naanak sun re manaa pareh na jam kai dhaam ||21||

Meaningजिह्वा से गोविन्द के गुण भज, कानों से हरि का नाम सुन। नानक कहते हैं — सुन रे मन, तू यम के घर नहीं पड़ेगा। ॥२१॥

Verse 24#

jo praanee mamataa tajai lobh moh aha(n)kaar ||

ਜੋ ਪ੍ਰਾਨੀ ਮਮਤਾ ਤਜੈ ਲੋਭ ਮੋਹ ਅਹੰਕਾਰ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਆਪਨ ਤਰੈ ਅਉਰਨ ਲੇਤ ਉਧਾਰ ॥੨੨॥

jo praanee mamataa tajai lobh moh aha(n)kaar || kahu naanak aapan tarai aauran let udhaar ||22||

Meaningजो प्राणी ममता, लोभ, मोह और अहंकार त्याग देता है — नानक कहते हैं — वह स्वयं तरता है और औरों को भी उद्धार लेता है। ॥२२॥

Verse 25#

jiau supanaa ar pekhanaa aaise jag kau jaan ||

ਜਿਉ ਸੁਪਨਾ ਅਰੁ ਪੇਖਨਾ ਐਸੇ ਜਗ ਕਉ ਜਾਨਿ ਇਨ ਮੈ ਕਛੁ ਸਾਚੋ ਨਹੀ ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਭਗਵਾਨ ॥੨੩॥

jiau supanaa ar pekhanaa aaise jag kau jaan || ein mai kachh saacho nahee naanak bin bhagavaan ||23||

Meaningजैसे स्वप्न और (नज़र का) तमाशा — इस जगत को वैसा ही जान। इनमें कुछ भी सच नहीं, हे नानक, भगवान के बिना। ॥२३॥

Verse 26#

nis dhin maiaa kaarane praanee ddolat neet ||

ਨਿਸਿ ਦਿਨੁ ਮਾਇਆ ਕਾਰਨੇ ਪ੍ਰਾਨੀ ਡੋਲਤ ਨੀਤ ਕੋਟਨ ਮੈ ਨਾਨਕ ਕੋਊ ਨਾਰਾਇਨੁ ਜਿਹ ਚੀਤਿ ॥੨੪॥

nis dhin maiaa kaarane praanee ddolat neet || koTan mai naanak kouoo naarain jeh cheet ||24||

Meaningरात-दिन माया के कारण प्राणी नित्य डोलता रहता है। हे नानक, करोड़ों में कोई विरला ही है जिसके चित्त में नारायण हैं। ॥२४॥

Verse 27#

jaise jal te budhabudhaa upajai binasai neet ||

ਜੈਸੇ ਜਲ ਤੇ ਬੁਦਬੁਦਾ ਉਪਜੈ ਬਿਨਸੈ ਨੀਤ ਜਗ ਰਚਨਾ ਤੈਸੇ ਰਚੀ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਮੀਤ ॥੨੫॥

jaise jal te budhabudhaa upajai binasai neet || jag rachanaa taise rachee kahu naanak sun meet ||25||

Meaningजैसे जल से बुलबुला उठता और सदा मिटता रहता है, वैसे ही जगत की रचना रची गई — नानक कहते हैं — सुन रे मित्र। ॥२५॥

Verse 28#

praanee kachhoo na chetiee madh maiaa kai a(n)dh ||

ਪ੍ਰਾਨੀ ਕਛੂ ਚੇਤਈ ਮਦਿ ਮਾਇਆ ਕੈ ਅੰਧੁ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਭਜਨ ਪਰਤ ਤਾਹਿ ਜਮ ਫੰਧ ॥੨੬॥

praanee kachhoo na chetiee madh maiaa kai a(n)dh || kahu naanak bin har bhajan parat taeh jam fa(n)dh ||26||

Meaningप्राणी कुछ भी स्मरण नहीं करता, माया के मद में अंधा है। नानक कहते हैं — हरि के भजन बिना उस पर यम का फंदा पड़ता है। ॥२६॥

Verse 29#

jau sukh kau chaahai sadhaa saran raam kee leh ||

ਜਉ ਸੁਖ ਕਉ ਚਾਹੈ ਸਦਾ ਸਰਨਿ ਰਾਮ ਕੀ ਲੇਹ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਦੁਰਲਭ ਮਾਨੁਖ ਦੇਹ ॥੨੭॥

jau sukh kau chaahai sadhaa saran raam kee leh || kahu naanak sun re manaa dhuralabh maanukh dheh ||27||

Meaningयदि तू सदा सुख चाहता है, तो राम की शरण ले। नानक कहते हैं — सुन रे मन, यह मनुष्य देह दुर्लभ है। ॥२७॥

Verse 30#

maiaa kaaran dhaavahee moorakh log ajaan ||

ਮਾਇਆ ਕਾਰਨਿ ਧਾਵਹੀ ਮੂਰਖ ਲੋਗ ਅਜਾਨ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਭਜਨ ਬਿਰਥਾ ਜਨਮੁ ਸਿਰਾਨ ॥੨੮॥

maiaa kaaran dhaavahee moorakh log ajaan || kahu naanak bin har bhajan birathaa janam siraan ||28||

Meaningमाया के कारण मूर्ख और अज्ञानी लोग दौड़ते फिरते हैं। नानक कहते हैं — हरि के भजन बिना जन्म व्यर्थ बीत जाता है। ॥२८॥

Verse 31#

jo praanee nis dhin bhajai roop raam teh jaan ||

ਜੋ ਪ੍ਰਾਨੀ ਨਿਸਿ ਦਿਨੁ ਭਜੈ ਰੂਪ ਰਾਮ ਤਿਹ ਜਾਨੁ ਹਰਿ ਜਨ ਹਰਿ ਅੰਤਰੁ ਨਹੀ ਨਾਨਕ ਸਾਚੀ ਮਾਨੁ ॥੨੯॥

jo praanee nis dhin bhajai roop raam teh jaan || har jan har a(n)tar nahee naanak saachee maan ||29||

Meaningजो प्राणी रात-दिन (हरि को) भजता है, उसे राम का रूप जान। हरिजन और हरि में कोई अन्तर नहीं — हे नानक, इसे सच मान। ॥२९॥

Verse 32#

man maiaa mai fadh rahio bisario gobi(n)dh naam ||

ਮਨੁ ਮਾਇਆ ਮੈ ਫਧਿ ਰਹਿਓ ਬਿਸਰਿਓ ਗੋਬਿੰਦ ਨਾਮੁ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਭਜਨ ਜੀਵਨ ਕਉਨੇ ਕਾਮ ॥੩੦॥

man maiaa mai fadh rahio bisario gobi(n)dh naam || kahu naanak bin har bhajan jeevan kaune kaam ||30||

Meaningमन माया में फँसा रह गया, गोविन्द का नाम भूल गया। नानक कहते हैं — हरि के भजन बिना यह जीवन किस काम का? ॥३०॥

Verse 33#

praanee raam na chetiee madh maiaa kai a(n)dh ||

ਪ੍ਰਾਨੀ ਰਾਮੁ ਚੇਤਈ ਮਦਿ ਮਾਇਆ ਕੈ ਅੰਧੁ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਭਜਨ ਬਿਨੁ ਪਰਤ ਤਾਹਿ ਜਮ ਫੰਧ ॥੩੧॥

praanee raam na chetiee madh maiaa kai a(n)dh || kahu naanak har bhajan bin parat taeh jam fa(n)dh ||31||

Meaningप्राणी राम को स्मरण नहीं करता, माया के मद में अंधा है। नानक कहते हैं — हरि के भजन बिना उस पर यम का फंदा पड़ता है। ॥३१॥

Verse 34#

sukh mai bahu sa(n)gee bhe dhukh mai sa(n)g na koi ||

ਸੁਖ ਮੈ ਬਹੁ ਸੰਗੀ ਭਏ ਦੁਖ ਮੈ ਸੰਗਿ ਕੋਇ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਭਜੁ ਮਨਾ ਅੰਤਿ ਸਹਾਈ ਹੋਇ ॥੩੨॥

sukh mai bahu sa(n)gee bhe dhukh mai sa(n)g na koi || kahu naanak har bhaj manaa a(n)t sahaiee hoi ||32||

Meaningसुख में बहुत से साथी हो जाते हैं, पर दुःख में कोई साथ नहीं। नानक कहते हैं — हे मन, हरि को भज, वही अन्त में सहायक होगा। ॥३२॥

Verse 35#

janam janam bharamat firio miTio na jam ko traas ||

ਜਨਮ ਜਨਮ ਭਰਮਤ ਫਿਰਿਓ ਮਿਟਿਓ ਜਮ ਕੋ ਤ੍ਰਾਸੁ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਭਜੁ ਮਨਾ ਨਿਰਭੈ ਪਾਵਹਿ ਬਾਸੁ ॥੩੩॥

janam janam bharamat firio miTio na jam ko traas || kahu naanak har bhaj manaa nirabhai paaveh baas ||33||

Meaningजन्म-जन्मांतर भटकता फिरा, पर यम का त्रास न मिटा। नानक कहते हैं — हे मन, हरि को भज, तो निर्भय निवास पाएगा। ॥३३॥

Verse 36#

jatan bahut mai kar rahio miTio na man ko maan ||

ਜਤਨ ਬਹੁਤੁ ਮੈ ਕਰਿ ਰਹਿਓ ਮਿਟਿਓ ਮਨ ਕੋ ਮਾਨੁ ਦੁਰਮਤਿ ਸਿਉ ਨਾਨਕ ਫਧਿਓ ਰਾਖਿ ਲੇਹੁ ਭਗਵਾਨ ॥੩੪॥

jatan bahut mai kar rahio miTio na man ko maan || dhuramat siau naanak fadhio raakh leh bhagavaan ||34||

Meaningमैंने बहुत यत्न करके देख लिए, पर मन का अभिमान न मिटा। हे भगवान, नानक दुर्मति में फँसा है, इसे बचा लो। ॥३४॥

Verse 37#

baal juaanee ar biradh fun teen avasathaa jaan ||

ਬਾਲ ਜੁਆਨੀ ਅਰੁ ਬਿਰਧਿ ਫੁਨਿ ਤੀਨਿ ਅਵਸਥਾ ਜਾਨਿ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਭਜਨ ਬਿਨੁ ਬਿਰਥਾ ਸਭ ਹੀ ਮਾਨੁ ॥੩੫॥

baal juaanee ar biradh fun teen avasathaa jaan || kahu naanak har bhajan bin birathaa sabh hee maan ||35||

Meaningबालपन, जवानी और फिर बुढ़ापा — इन तीन अवस्थाओं को जान। नानक कहते हैं — हरि के भजन बिना सब व्यर्थ मान। ॥३५॥

Verse 38#

karano huto su naa keeo pario lobh kai fa(n)dh ||

ਕਰਣੋ ਹੁਤੋ ਸੁ ਨਾ ਕੀਓ ਪਰਿਓ ਲੋਭ ਕੈ ਫੰਧ ਨਾਨਕ ਸਮਿਓ ਰਮਿ ਗਇਓ ਅਬ ਕਿਉ ਰੋਵਤ ਅੰਧ ॥੩੬॥

karano huto su naa keeo pario lobh kai fa(n)dh || naanak samio ram gio ab kiau rovat a(n)dh ||36||

Meaningजो करना था सो न किया, लोभ के फंदे में पड़ गया। हे नानक, समय बीत गया, अब हे अंधे, क्यों रोता है? ॥३६॥

Verse 39#

man maiaa mai ram rahio nikasat naahin meet ||

ਮਨੁ ਮਾਇਆ ਮੈ ਰਮਿ ਰਹਿਓ ਨਿਕਸਤ ਨਾਹਿਨ ਮੀਤ ਨਾਨਕ ਮੂਰਤਿ ਚਿਤ੍ਰ ਜਿਉ ਛਾਡਿਤ ਨਾਹਿਨ ਭੀਤਿ ॥੩੭॥

man maiaa mai ram rahio nikasat naahin meet || naanak moorat chitr jiau chhaaddit naahin bheet ||37||

Meaningमन माया में रम रहा है, उससे निकलता नहीं, हे मित्र। हे नानक, जैसे भित्ति पर चित्रित मूरत भित्ति को नहीं छोड़ती। ॥३७॥

Verse 40#

nar chaahat kachh aaur aaurai kee aaurai bhiee ||

ਨਰ ਚਾਹਤ ਕਛੁ ਅਉਰ ਅਉਰੈ ਕੀ ਅਉਰੈ ਭਈ ਚਿਤਵਤ ਰਹਿਓ ਠਗਉਰ ਨਾਨਕ ਫਾਸੀ ਗਲਿ ਪਰੀ ॥੩੮॥

nar chaahat kachh aaur aaurai kee aaurai bhiee || chitavat rahio Thagaur naanak faasee gal paree ||38||

Meaningमनुष्य कुछ और चाहता है, पर होता कुछ और ही है। नानक कहते हैं — वह औरों को ठगने की सोचता रहा, पर फंदा उसी के गले पड़ गया। ॥३८॥

Verse 41#

jatan bahut sukh ke ke'ee dhukh ko keeo na koi ||

ਜਤਨ ਬਹੁਤ ਸੁਖ ਕੇ ਕੀਏ ਦੁਖ ਕੋ ਕੀਓ ਕੋਇ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਹਰਿ ਭਾਵੈ ਸੋ ਹੋਇ ॥੩੯॥

jatan bahut sukh ke ke'ee dhukh ko keeo na koi || kahu naanak sun re manaa har bhaavai so hoi ||39||

Meaningसुख के लिए बहुत यत्न किए, पर दुःख के लिए किसी ने कुछ नहीं किया। नानक कहते हैं — सुन रे मन, जो हरि को भाता है वही होता है। ॥३९॥

Verse 42#

jagat bhikhaaree firat hai sabh ko dhaataa raam ||

ਜਗਤੁ ਭਿਖਾਰੀ ਫਿਰਤੁ ਹੈ ਸਭ ਕੋ ਦਾਤਾ ਰਾਮੁ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਮਨ ਸਿਮਰੁ ਤਿਹ ਪੂਰਨ ਹੋਵਹਿ ਕਾਮ ॥੪੦॥

jagat bhikhaaree firat hai sabh ko dhaataa raam || kahu naanak man simar teh pooran hoveh kaam ||40||

Meaningजगत भिखारी बना फिरता है, पर सबका दाता राम है। नानक कहते हैं — हे मन, उसका सिमरन कर, तेरे काम पूरे होंगे। ॥४०॥

Verse 43#

jhooThai maan kahaa karai jag supane jiau jaan ||

ਝੂਠੈ ਮਾਨੁ ਕਹਾ ਕਰੈ ਜਗੁ ਸੁਪਨੇ ਜਿਉ ਜਾਨੁ ਇਨ ਮੈ ਕਛੁ ਤੇਰੋ ਨਹੀ ਨਾਨਕ ਕਹਿਓ ਬਖਾਨਿ ॥੪੧॥

jhooThai maan kahaa karai jag supane jiau jaan || ein mai kachh tero nahee naanak kahio bakhaan ||41||

Meaningझूठा अभिमान क्यों करता है, जगत को स्वप्न जैसा जान। इनमें कुछ भी तेरा नहीं — नानक ने कह कर बताया है। ॥४१॥

Verse 44#

garab karat hai dheh ko binasai chhin mai meet ||

ਗਰਬੁ ਕਰਤੁ ਹੈ ਦੇਹ ਕੋ ਬਿਨਸੈ ਛਿਨ ਮੈ ਮੀਤ ਜਿਹਿ ਪ੍ਰਾਨੀ ਹਰਿ ਜਸੁ ਕਹਿਓ ਨਾਨਕ ਤਿਹਿ ਜਗੁ ਜੀਤਿ ॥੪੨॥

garab karat hai dheh ko binasai chhin mai meet || jeh praanee har jas kahio naanak teh jag jeet ||42||

Meaningतू देह का गर्व करता है, पर हे मित्र, यह क्षण में नष्ट हो जाएगी। जिस प्राणी ने हरि का यश गाया, हे नानक, उसी ने जगत जीत लिया। ॥४२॥

Verse 45#

jeh ghaT simaran raam ko so nar mukataa jaan ||

ਜਿਹ ਘਟਿ ਸਿਮਰਨੁ ਰਾਮ ਕੋ ਸੋ ਨਰੁ ਮੁਕਤਾ ਜਾਨੁ ਤਿਹਿ ਨਰ ਹਰਿ ਅੰਤਰੁ ਨਹੀ ਨਾਨਕ ਸਾਚੀ ਮਾਨੁ ॥੪੩॥

jeh ghaT simaran raam ko so nar mukataa jaan || teh nar har a(n)tar nahee naanak saachee maan ||43||

Meaningजिसके हृदय में राम का सिमरन है, उस मनुष्य को मुक्त जान। उस मनुष्य और हरि में कोई अन्तर नहीं — हे नानक, इसे सच मान। ॥४३॥

Verse 46#

ek bhagat bhagavaan jeh praanee kai naeh man ||

ਏਕ ਭਗਤਿ ਭਗਵਾਨ ਜਿਹ ਪ੍ਰਾਨੀ ਕੈ ਨਾਹਿ ਮਨਿ ਜੈਸੇ ਸੂਕਰ ਸੁਆਨ ਨਾਨਕ ਮਾਨੋ ਤਾਹਿ ਤਨੁ ॥੪੪॥

ek bhagat bhagavaan jeh praanee kai naeh man || jaise sookar suaan naanak maano taeh tan ||44||

Meaningभगवान की एक भी भक्ति जिस प्राणी के मन में नहीं — हे नानक, उसका शरीर सूअर और कुत्ते जैसा जान। ॥४४॥

Verse 47#

suaamee ko girahu jiau sadhaa suaan tajat nahee nit ||

ਸੁਆਮੀ ਕੋ ਗ੍ਰਿਹੁ ਜਿਉ ਸਦਾ ਸੁਆਨ ਤਜਤ ਨਹੀ ਨਿਤ ਨਾਨਕ ਇਹ ਬਿਧਿ ਹਰਿ ਭਜਉ ਇਕ ਮਨਿ ਹੁਇ ਇਕ ਚਿਤਿ ॥੪੫॥

suaamee ko girahu jiau sadhaa suaan tajat nahee nit || naanak ieh bidh har bhajau ik man hui ik chit ||45||

Meaningजैसे कुत्ता स्वामी के घर को नित्य नहीं छोड़ता — हे नानक, इसी विधि हरि को भज, एक मन और एक चित्त होकर। ॥४५॥

Verse 48#

teerath barat ar dhaan kar man mai dharai gumaan ||

ਤੀਰਥ ਬਰਤ ਅਰੁ ਦਾਨ ਕਰਿ ਮਨ ਮੈ ਧਰੈ ਗੁਮਾਨੁ ਨਾਨਕ ਨਿਹਫਲ ਜਾਤ ਤਿਹ ਜਿਉ ਕੁੰਚਰ ਇਸਨਾਨੁ ॥੪੬॥

teerath barat ar dhaan kar man mai dharai gumaan || naanak nihafal jaat teh jiau ku(n)char isanaan ||46||

Meaningजो तीर्थ, व्रत और दान करके मन में अभिमान धरता है — हे नानक, उसका सब निष्फल जाता है, जैसे हाथी का स्नान। ॥४६॥

Verse 49#

sir ka(n)pio pag ddagamage nain jot te heen ||

ਸਿਰੁ ਕੰਪਿਓ ਪਗ ਡਗਮਗੇ ਨੈਨ ਜੋਤਿ ਤੇ ਹੀਨ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਇਹ ਬਿਧਿ ਭਈ ਤਊ ਹਰਿ ਰਸਿ ਲੀਨ ॥੪੭॥

sir ka(n)pio pag ddagamage nain jot te heen || kahu naanak ieh bidh bhiee tuoo na har ras leen ||47||

Meaningसिर काँपने लगा, पाँव डगमगा गए, नेत्र ज्योति से हीन हो गए। नानक कहते हैं — यह दशा हो गई, फिर भी हरि-रस में लीन न हुआ। ॥४७॥

Verse 50#

nij kar dhekhio jagat mai ko kaahoo ko naeh ||

ਨਿਜ ਕਰਿ ਦੇਖਿਓ ਜਗਤੁ ਮੈ ਕੋ ਕਾਹੂ ਕੋ ਨਾਹਿ ਨਾਨਕ ਥਿਰੁ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਹੈ ਤਿਹ ਰਾਖੋ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥੪੮॥

nij kar dhekhio jagat mai ko kaahoo ko naeh || naanak thir har bhagat hai teh raakho man maeh ||48||

Meaningमैंने जगत को अपना समझ कर देख लिया, पर कोई किसी का नहीं। हे नानक, हरि की भक्ति ही स्थिर है, उसे मन में रख। ॥४८॥

Verse 51#

jag rachanaa sabh jhooTh hai jaan leh re meet ||

ਜਗ ਰਚਨਾ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ ਜਾਨਿ ਲੇਹੁ ਰੇ ਮੀਤ ਕਹਿ ਨਾਨਕ ਥਿਰੁ ਨਾ ਰਹੈ ਜਿਉ ਬਾਲੂ ਕੀ ਭੀਤਿ ॥੪੯॥

jag rachanaa sabh jhooTh hai jaan leh re meet || keh naanak thir naa rahai jiau baaloo kee bheet ||49||

Meaningजगत की रचना सब झूठ है — हे मित्र, यह जान ले। नानक कहते हैं — यह स्थिर नहीं रहती, जैसे बालू की भीत। ॥४९॥

Verse 52#

raam gio raavan gio jaa kau bahu paravaar ||

ਰਾਮੁ ਗਇਓ ਰਾਵਨੁ ਗਇਓ ਜਾ ਕਉ ਬਹੁ ਪਰਵਾਰੁ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਥਿਰੁ ਕਛੁ ਨਹੀ ਸੁਪਨੇ ਜਿਉ ਸੰਸਾਰੁ ॥੫੦॥

raam gio raavan gio jaa kau bahu paravaar || kahu naanak thir kachh nahee supane jiau sa(n)saar ||50||

Meaningराम चले गए, रावण चला गया, जिसका बहुत बड़ा परिवार था। नानक कहते हैं — कुछ भी स्थिर नहीं, संसार स्वप्न जैसा है। ॥५०॥

Verse 53#

chi(n)taa taa kee keejeeaai jo anahonee hoi ||

ਚਿੰਤਾ ਤਾ ਕੀ ਕੀਜੀਐ ਜੋ ਅਨਹੋਨੀ ਹੋਇ ਇਹੁ ਮਾਰਗੁ ਸੰਸਾਰ ਕੋ ਨਾਨਕ ਥਿਰੁ ਨਹੀ ਕੋਇ ॥੫੧॥

chi(n)taa taa kee keejeeaai jo anahonee hoi || eih maarag sa(n)saar ko naanak thir nahee koi ||51||

Meaningचिन्ता उसी की कीजिए जो अनहोनी हो। हे नानक, संसार का यही मार्ग है, यहाँ कोई स्थिर नहीं। ॥५१॥

Verse 54#

jo upajio so binas hai paro aaj kai kaal ||

ਜੋ ਉਪਜਿਓ ਸੋ ਬਿਨਸਿ ਹੈ ਪਰੋ ਆਜੁ ਕੈ ਕਾਲਿ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਨ ਗਾਇ ਲੇ ਛਾਡਿ ਸਗਲ ਜੰਜਾਲ ॥੫੨॥

jo upajio so binas hai paro aaj kai kaal || naanak har gun gai le chhaadd sagal ja(n)jaal ||52||

Meaningजो उपजा है सो नष्ट होगा, आज या कल गिर जाएगा। हे नानक, हरि के गुण गा ले, सब जंजाल छोड़ दे। ॥५२॥

Verse 55#

dhoharaa ||

ਦੋਹਰਾ

dhoharaa ||

Meaningदोहरा:

Verse 56#

bal chhuTakio ba(n)dhan pare kachhoo na hot upai ||

ਬਲੁ ਛੁਟਕਿਓ ਬੰਧਨ ਪਰੇ ਕਛੂ ਹੋਤ ਉਪਾਇ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਅਬ ਓਟ ਹਰਿ ਗਜ ਜਿਉ ਹੋਹੁ ਸਹਾਇ ॥੫੩॥

bal chhuTakio ba(n)dhan pare kachhoo na hot upai || kahu naanak ab oT har gaj jiau hoh sahai ||53||

Meaningबल छूट गया, बन्धन पड़ गए, कुछ उपाय नहीं चलता। नानक कहते हैं — अब हरि ही ओट है, गज (गजेन्द्र) की तरह तू सहायक हो। ॥५३॥

Verse 57#

bal hoaa ba(n)dhan chhuTe sabh kichh hot upai ||

ਬਲੁ ਹੋਆ ਬੰਧਨ ਛੁਟੇ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਹੋਤ ਉਪਾਇ ਨਾਨਕ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਤੁਮਰੈ ਹਾਥ ਮੈ ਤੁਮ ਹੀ ਹੋਤ ਸਹਾਇ ॥੫੪॥

bal hoaa ba(n)dhan chhuTe sabh kichh hot upai || naanak sabh kichh tumarai haath mai tum hee hot sahai ||54||

Meaningबल आ गया, बन्धन छूट गए, अब सब कुछ हो सकता है। हे नानक, सब कुछ तेरे हाथ में है, तू ही सहायक होता है। ॥५४॥

Verse 58#

sa(n)g sakhaa sabh taj ge kouoo na nibahio saath ||

ਸੰਗ ਸਖਾ ਸਭਿ ਤਜਿ ਗਏ ਕੋਊ ਨਿਬਹਿਓ ਸਾਥਿ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਇਹ ਬਿਪਤਿ ਮੈ ਟੇਕ ਏਕ ਰਘੁਨਾਥ ॥੫੫॥

sa(n)g sakhaa sabh taj ge kouoo na nibahio saath || kahu naanak ieh bipat mai Tek ek raghunaath ||55||

Meaningसंग-साथी सब छोड़ गए, कोई साथ न निभा। नानक कहते हैं — इस विपत्ति में एक रघुनाथ ही टेक है। ॥५५॥

Verse 59#

naam rahio saadhoo rahio rahio gur gobi(n)dh ||

ਨਾਮੁ ਰਹਿਓ ਸਾਧੂ ਰਹਿਓ ਰਹਿਓ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦੁ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਇਹ ਜਗਤ ਮੈ ਕਿਨ ਜਪਿਓ ਗੁਰ ਮੰਤੁ ॥੫੬॥

naam rahio saadhoo rahio rahio gur gobi(n)dh || kahu naanak ieh jagat mai kin japio gur ma(n)t ||56||

Meaningनाम रह गया, साधु रह गया, गुरु गोविन्द रह गया। नानक कहते हैं — इस जगत में किसी विरले ने ही गुरु-मन्त्र जपा। ॥५६॥

Verse 60#

raam naam ur mai gahio jaa kai sam nahee koi ||

ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਉਰ ਮੈ ਗਹਿਓ ਜਾ ਕੈ ਸਮ ਨਹੀ ਕੋਇ ਜਿਹ ਸਿਮਰਤ ਸੰਕਟ ਮਿਟੈ ਦਰਸੁ ਤੁਹਾਰੋ ਹੋਇ ॥੫੭॥੧॥

raam naam ur mai gahio jaa kai sam nahee koi || jeh simarat sa(n)kaT miTai dharas tuhaaro hoi ||57||1||

Meaningमैंने राम का नाम हृदय में धारण किया, जिसके समान कोई नहीं। जिसके सिमरन से संकट मिट जाते हैं और तेरा दर्शन होता है। ॥५७॥१॥

Word-by-Word Breakdown

Origin & History

Source: Sri Guru Granth Sahib (Ang 1426–1429). English translation: Sant Singh Khalsa (public domain).

Author: Guru Tegh Bahadur Ji

Period: 17th century CE

गुरु ग्रंथ साहिब के समापन के निकट रखे गए, गुरु तेग़ बहादुर के सलोक जीवन भर का ज्ञान 57 दोहों में सार रूप में प्रस्तुत करते हैं। संपूर्ण पाठ के अंत में पढ़े जाने पर, ये मन को गंभीर, निर्भय और उस एक नाम पर स्थिर छोड़ देते हैं जो सब वस्तुओं से अधिक टिकता है।

Frequently Asked Questions

सलोक महला 9 किसने लिखे?
ये 57 सलोक नौवें सिख गुरु, गुरु तेग़ बहादुर जी द्वारा रचे गए। ये गुरु ग्रंथ साहिब के अंत के निकट आते हैं।
महला 9 के सलोक क्या सिखाते हैं?
ये क्षणभंगुर संसार से वैराग्य, निर्भयता और प्रभु के निरंतर स्मरण की शिक्षा देते हैं — हमें स्मरण कराते हैं कि केवल नाम ही शाश्वत है।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →