सप्तश्लोकी दुर्गा — Complete Lyrics
सप्तश्लोकी दुर्गा
Sanskrit text with English transliteration and translation
Verse 1
ॐ अस्य श्रीदुर्गासप्तश्लोकीस्तोत्रमन्त्रस्य नारायण ऋषिः,
अनुष्टुप् छन्दः, श्रीमहाकालीमहालक्ष्मीमहासरस्वत्यो देवताः,
श्रीदुर्गाप्रीत्यर्थं सप्तश्लोकीदुर्गापाठे विनियोगः ।
oṃ asya śrīdurgāsaptaślokīstotramantrasya nārāyaṇa ṛṣiḥ,
anuṣṭup chandaḥ, śrīmahākālī-mahālakṣmī-mahāsarasvatyo devatāḥ,
śrīdurgāprītyarthaṃ saptaślokīdurgāpāṭhe viniyogaḥ |
ॐ। श्रीदुर्गासप्तश्लोकी स्तोत्रमन्त्र के ऋषि नारायण हैं, छन्द अनुष्टुप् है, देवता श्रीमहाकाली-महालक्ष्मी-महासरस्वती हैं; श्रीदुर्गा की प्रसन्नता के लिए इसका पाठ किया जाता है।
Verse 2
शिव उवाच —
देवि त्वं भक्तसुलभे सर्वकार्यविधायिनि ।
कलौ हि कार्यसिद्ध्यर्थमुपायं ब्रूहि यत्नतः ॥
śiva uvāca —
devi tvaṃ bhaktasulabhe sarvakāryavidhāyini |
kalau hi kāryasiddhyarthamupāyaṃ brūhi yatnataḥ ||
शिव बोले — हे देवि, भक्तों को सुलभ, समस्त कार्यों को सिद्ध करने वाली! कलियुग में कार्यसिद्धि का उपाय यत्नपूर्वक मुझे बताइए।
Verse 3
देव्युवाच —
शृणु देव प्रवक्ष्यामि कलौ सर्वेष्टसाधनम् ।
मया तव च स्नेहेनाप्यम्बास्तुतिः प्रकाश्यते ॥
devyuvāca —
śṛṇu deva pravakṣyāmi kalau sarveṣṭasādhanam |
mayā tava ca snehenāpyambāstutiḥ prakāśyate ||
देवी बोलीं — हे देव, सुनिए, मैं कलियुग में समस्त इष्ट की सिद्धि का साधन बताती हूँ। आपके प्रति स्नेह से ही अम्बा की यह स्तुति प्रकट की जा रही है।
Verse 4
ॐ ज्ञानिनामपि चेतांसि देवी भगवती हि सा ।
बलादाकृष्य मोहाय महामाया प्रयच्छति ॥ १॥
oṃ jñānināmapi cetāṃsi devī bhagavatī hi sā |
balādākṛṣya mohāya mahāmāyā prayacchati || 1||
1. वह भगवती देवी महामाया ज्ञानियों के भी चित्त को बलपूर्वक खींचकर मोह में डाल देती है।
Verse 5
दुर्गे स्मृता हरसि भीतिमशेषजन्तोः
स्वस्थैः स्मृता मतिमतीव शुभां ददासि ।
दारिद्र्यदुःखभयहारिणि का त्वदन्या
सर्वोपकारकरणाय सदार्द्रचित्ता ॥ २॥
durge smṛtā harasi bhītimaśeṣajantoḥ
svasthaiḥ smṛtā matimatīva śubhāṃ dadāsi |
dāridryaduḥkhabhayahāriṇi kā tvadanyā
sarvopakārakaraṇāya sadārdracittā || 2||
2. हे दुर्गे! स्मरण करने पर आप समस्त प्राणियों के भय को हर लेती हैं; स्वस्थ (सुखी) पुरुषों द्वारा स्मरण किए जाने पर अत्यन्त शुभ बुद्धि प्रदान करती हैं। हे दारिद्र्य, दुःख और भय को हरने वाली! सबका उपकार करने में सदा आर्द्रचित्त आपके अतिरिक्त और कौन है?
Verse 6
सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके ।
शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ ३॥
sarvamaṅgalamāṅgalye śive sarvārthasādhike |
śaraṇye tryambake gauri nārāyaṇi namo'stu te || 3||
3. हे समस्त मंगलों की मंगलमयी, कल्याणी शिवे, सब अर्थों को सिद्ध करने वाली, शरण देने वाली, त्रिनेत्रा गौरी, नारायणी! आपको नमस्कार है।
Verse 7
शरणागतदीनार्तपरित्राणपरायणे ।
सर्वस्यार्तिहरे देवि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ ४॥
śaraṇāgatadīnārtaparitrāṇaparāyaṇe |
sarvasyārtihare devi nārāyaṇi namo'stu te || 4||
4. हे शरणागत, दीन और आर्तजनों के रक्षण में तत्पर, सबकी पीड़ा हरने वाली देवी नारायणी! आपको नमस्कार है।
Verse 8
सर्वस्वरूपे सर्वेशे सर्वशक्तिसमन्विते ।
भयेभ्यस्त्राहि नो देवि दुर्गे देवि नमोऽस्तु ते ॥ ५॥
sarvasvarūpe sarveśe sarvaśaktisamanvite |
bhayebhyastrāhi no devi durge devi namo'stu te || 5||
5. हे सर्वस्वरूपा, सर्वेश्वरी, समस्त शक्तियों से युक्त देवी! हमें सब भयों से बचाइए; हे दुर्गा देवी, आपको नमस्कार है।
Verse 9
रोगानशेषानपहंसि तुष्टा
रुष्टा तु कामान् सकलानभीष्टान् ।
त्वामाश्रितानां न विपन्नराणां
त्वामाश्रिता ह्याश्रयतां प्रयान्ति ॥ ६॥
rogānaśeṣānapahaṃsi tuṣṭā
ruṣṭā tu kāmān sakalānabhīṣṭān |
tvāmāśritānāṃ na vipannarāṇāṃ
tvāmāśritā hyāśrayatāṃ prayānti || 6||
6. प्रसन्न होने पर आप समस्त रोगों का नाश करती हैं और रुष्ट होने पर भी समस्त अभीष्ट कामनाओं को पूर्ण करती हैं। आपकी शरण में आए हुए लोग विपत्ति में नहीं पड़ते, बल्कि वे स्वयं दूसरों के आश्रय बन जाते हैं।
Verse 10
सर्वाबाधाप्रशमनं त्रैलोक्यस्याखिलेश्वरि ।
एवमेव त्वया कार्यमस्मद्वैरिविनाशनम् ॥ ७॥
sarvābādhāpraśamanaṃ trailokyasyākhileśvari |
evameva tvayā kāryamasmadvairivināśanam || 7||
7. हे तीनों लोकों की अखिलेश्वरी! जैसे आपने समस्त बाधाओं का शमन किया है, वैसे ही हमारे शत्रुओं का भी नाश कीजिए।
Want to understand every word?
Read Word-by-Word Meaning →