शिवाष्टकम् (व्यास)

Sanskrit text with English transliteration and translation

← Full Page Word-by-Word Meaning Benefits & How to Chant

व्यास उवाच । एको रुद्रो न द्वितीयो यतस्तद्ब्रह्मैवैकं नेह नानास्ति किञ्चित् । यद्यप्यन्यः कोऽपि वा कुत्रचिद्वा व्याचष्टां तद्यस्य शक्तिर्मदग्रे ॥ १॥ यः क्षीराब्धेर्मन्दराघातजातो ज्वालामाली कालकूटोऽतिभीमः । तं सोढुं वा को परोऽभून्महेशाद्यत्कीलाभिः कृष्णतामाप विष्णुः ॥ २॥ यद्वाणोऽभूच्छ्रीपतिर्यस्य यन्ता लोकेशो यत्स्यन्दनं भूः समस्ता । वाहा वेदा यस्य येनेषुपाताद्दग्धा ग्रामास्त्रैपुरास्तत्समः कः ॥ ३॥ यं कन्दर्पो वीक्षमाणः समानं देवैरन्यैर्भस्मजातः स्वयं हि । पौष्पैर्बाणैः सर्वविश्वैकजेता को वा स्तुत्यः कामजेतुस्ततोऽन्यः ॥ ४॥ यं वै वेदो वेद नो नैव विष्णुर्नो वा वेधा नो मनो नैव वाणी । तं देवेशं मादृशः कोऽल्पमेधा याथात्म्याद्वै वेत्त्यहो विश्वनाथम् ॥ ५॥ यस्मिन्सर्वं यस्तु सर्वत्र सर्वो यो वै कर्ता योऽविता योऽपहर्ता । नो यस्यादिर्यः समस्तादिरेको नो यस्यान्तो योऽन्तकृत्तं नतोऽस्मि ॥ ६॥ यस्यैकाख्या वाजिमेधेन तुल्या यस्य नत्या चैकयाल्पेन्द्रलक्ष्मीः । यस्य स्तुत्या लभ्यते सत्यलोको यस्यार्चातो मोक्षलक्ष्मीरदूरा ॥ ७। नान्यं देवं वेद्म्यहं श्रीमहेशान्नान्यं देवं स्तौमि शम्भोरृतेऽहम् । नान्यं देवं वा नमामि त्रिनेत्रात्सत्यं सत्यं सत्यमेतन्मृषा न ॥ ८॥ इत्थं यावत्स्तौति शम्भुं महर्षिस्तावन्नन्दी शाम्भवाद्दृक्प्रसादात् । तद्दोः स्तम्भं त्यक्तवांश्चाबभाषे स्मायं स्मायं ब्राह्मणेभ्यो नमो वः ॥ ९॥ नन्दिकेश्वर उवाच । इदं स्तवं महापुण्यं व्यास ते परिकीर्तितम् । यः पठिष्यति मेधावी तस्य तुष्यति शङ्करः ॥ १०॥ व्यासाष्टकमिदं प्रातः पठितव्यं प्रयत्नतः । दुःस्वप्नपापशमनं शिवसान्निध्यकारकम् ॥ ११॥ मातृहा पितृहा वापि गोघ्नो बालघ्र एव वा । सुरापी स्वर्णहृद्वापि निष्पापो स्याः स्तुतेर्जपात् ॥ १२॥ इति श्रीस्कादपुराणे काशीखण्डे पूर्वार्द्धे पञ्चनवतितमा- ध्यायान्तर्गतं व्यासकृतं शिवाष्टकस्तोत्रं समाप्तम् ।

vyāsa uvāca | eko rudro na dvitīyo yatastadbrahmaivaikaṃ neha nānāsti kiñcit | yadyapyanyaḥ ko'pi vā kutracidvā vyācaṣṭāṃ tadyasya śaktirmadagre || 1|| yaḥ kṣīrābdhermandarāghātajāto jvālāmālī kālakūṭo'tibhīmaḥ | taṃ soḍhuṃ vā ko paro'bhūnmaheśādyatkīlābhiḥ kṛṣṇatāmāpa viṣṇuḥ || 2|| yadvāṇo'bhūcchrīpatiryasya yantā lokeśo yatsyandanaṃ bhūḥ samastā | vāhā vedā yasya yeneṣupātāddagdhā grāmāstraipurāstatsamaḥ kaḥ || 3|| yaṃ kandarpo vīkṣamāṇaḥ samānaṃ devairanyairbhasmajātaḥ svayaṃ hi | pauṣpairbāṇaiḥ sarvaviśvaikajetā ko vā stutyaḥ kāmajetustato'nyaḥ || 4|| yaṃ vai vedo veda no naiva viṣṇurno vā vedhā no mano naiva vāṇī | taṃ deveśaṃ mādṛśaḥ ko'lpamedhā yāthātmyādvai vettyaho viśvanātham || 5|| yasminsarvaṃ yastu sarvatra sarvo yo vai kartā yo'vitā yo'pahartā | no yasyādiryaḥ samastādireko no yasyānto yo'ntakṛttaṃ nato'smi || 6|| yasyaikākhyā vājimedhena tulyā yasya natyā caikayālpendralakṣmīḥ | yasya stutyā labhyate satyaloko yasyārcāto mokṣalakṣmīradūrā || 7| nānyaṃ devaṃ vedmyahaṃ śrīmaheśānnānyaṃ devaṃ staumi śambhorṛte'ham | nānyaṃ devaṃ vā namāmi trinetrātsatyaṃ satyaṃ satyametanmṛṣā na || 8|| itthaṃ yāvatstauti śambhuṃ maharṣistāvannandī śāmbhavāddṛkprasādāt | taddoḥ stambhaṃ tyaktavāṃścābabhāṣe smāyaṃ smāyaṃ brāhmaṇebhyo namo vaḥ || 9|| nandikeśvara uvāca | idaṃ stavaṃ mahāpuṇyaṃ vyāsa te parikīrtitam | yaḥ paṭhiṣyati medhāvī tasya tuṣyati śaṅkaraḥ || 10|| vyāsāṣṭakamidaṃ prātaḥ paṭhitavyaṃ prayatnataḥ | duḥsvapnapāpaśamanaṃ śivasānnidhyakārakam || 11|| mātṛhā pitṛhā vāpi goghno bālaghra eva vā | surāpī svarṇahṛdvāpi niṣpāpo syāḥ stuterjapāt || 12|| iti śrīskādapurāṇe kāśīkhaṇḍe pūrvārddhe pañcanavatitamā- dhyāyāntargataṃ vyāsakṛtaṃ śivāṣṭakastotraṃ samāptam |

ऋषि वेद व्यास द्वारा कथित भगवान शिव की आठ श्लोकों की स्तुति, जो स्कन्द पुराण के काशीखण्ड में है — शिव को परमेश्वर व मोक्षदाता रूप में वंदन करती है।

Want to understand every word?

Read Word-by-Word Meaning →