वेंकटेश्वर सुप्रभातम् — Complete Lyrics
वेंकटेश्वर सुप्रभातम्
Sanskrit text with English transliteration and translation
कौसल्या सुप्रजा राम पूर्वासंध्या प्रवर्तते ।
उत्तिष्ठ नरशार्दूल कर्तव्यं दैवमाह्निकं ॥ 1 ॥
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ गोविंद उत्तिष्ठ गरुडध्वज ।
उत्तिष्ठ कमलाकांत त्रैलोक्यं मंगळं कुरु ॥ 2 ॥
मातस्समस्त जगतां मधुकैटभारेः
वक्षोविहारिणि मनोहर दिव्यमूर्ते ।
श्रीस्वामिनि श्रितजनप्रिय दानशीले
श्री वेंकटेश दयिते तव सुप्रभातं ॥ 3 ॥
तव सुप्रभातमरविंद लोचने
भवतु प्रसन्नमुख चंद्रमंडले ।
विधि शंकरेंद्र वनिताभिरर्चिते
वृश शैलनाथ दयिते दयानिधे ॥ 4 ॥
अत्र्यादि सप्त ऋषयस्समुपास्य संध्यां
आकाश सिंधु कमलानि मनोहराणि ।
आदाय पादयुग मर्चयितुं प्रपन्नाः
शेषाद्रि शेखर विभो तव सुप्रभातं ॥ 5 ॥
पंचाननाब्ज भव षण्मुख वासवाद्याः
त्रैविक्रमादि चरितं विबुधाः स्तुवंति ।
भाषापतिः पठति वासर शुद्धि मारात्
शेषाद्रि शेखर विभो तव सुप्रभातं ॥ 6 ॥
ईशत्-प्रफुल्ल सरसीरुह नारिकेळ
पूगद्रुमादि सुमनोहर पालिकानां ।
आवाति मंदमनिलः सहदिव्य गंधैः
शेषाद्रि शेखर विभो तव सुप्रभातं ॥ 7 ॥
उन्मील्यनेत्र युगमुत्तम पंजरस्थाः
पात्रावसिष्ट कदली फल पायसानि ।
भुक्त्वाः सलील मथकेळि शुकाः पठंति
शेषाद्रि शेखर विभो तव सुप्रभातं ॥ 8 ॥
तंत्री प्रकर्ष मधुर स्वनया विपंच्या
गायत्यनंत चरितं तव नारदोऽपि ।
भाषा समग्र मसकृत्करचारु रम्यं
शेषाद्रि शेखर विभो तव सुप्रभातं ॥ 9 ॥
भृंगावळी च मकरंद रसानु विद्ध
झुंकारगीत निनदैः सहसेवनाय ।
निर्यात्युपांत सरसी कमलोदरेभ्यः
शेषाद्रि शेखर विभो तव सुप्रभातं ॥ 10 ॥
योषागणेन वरदध्नि विमथ्यमाने
घोषालयेषु दधिमंथन तीव्रघोषाः ।
रोषात्कलिं विदधते ककुभश्च कुंभाः
शेषाद्रि शेखर विभो तव सुप्रभातं ॥ 11 ॥
पद्मेशमित्र शतपत्र गताळिवर्गाः
हर्तुं श्रियं कुवलयस्य निजांगलक्ष्म्याः ।
भेरी निनादमिव भिभ्रति तीव्रनादं
शेषाद्रि शेखर विभो तव सुप्रभातं ॥ 12 ॥
श्रीमन्नभीष्ट वरदाखिल लोक बंधो
श्री श्रीनिवास जगदेक दयैक सिंधो ।
श्री देवता गृह भुजांतर दिव्यमूर्ते
श्री वेंकटाचलपते तव सुप्रभातं ॥ 13 ॥
श्री स्वामि पुष्करिणिकाप्लव निर्मलांगाः
श्रेयार्थिनो हरविरिंचि सनंदनाद्याः ।
द्वारे वसंति वरवेत्र हतोत्त मांगाः
श्री वेंकटाचलपते तव सुप्रभातं ॥ 14 ॥
श्री शेषशैल गरुडाचल वेंकटाद्रि
नारायणाद्रि वृषभाद्रि वृषाद्रि मुख्यां ।
आख्यां त्वदीय वसते रनिशं वदंति
श्री वेंकटाचलपते तव सुप्रभातं ॥ 15 ॥
सेवापराः शिव सुरेश कृशानुधर्म
रक्षोंबुनाथ पवमान धनाधि नाथाः ।
बद्धांजलि प्रविलसन्निज शीर्षदेशाः
श्री वेंकटाचलपते तव सुप्रभातं ॥ 16 ॥
धाटीषु ते विहगराज मृगाधिराज
नागाधिराज गजराज हयाधिराजाः ।
स्वस्वाधिकार महिमाधिक मर्थयंते
श्री वेंकटाचलपते तव सुप्रभातं ॥ 17 ॥
सूर्येंदु भौम बुधवाक्पति काव्यशौरि
स्वर्भानुकेतु दिविशत्-परिशत्-प्रधानाः ।
त्वद्दासदास चरमावधि दासदासाः
श्री वेंकटाचलपते तव सुप्रभातं ॥ 18 ॥
तत्-पादधूळि भरित स्फुरितोत्तमांगाः
स्वर्गापवर्ग निरपेक्ष निजांतरंगाः ।
कल्पागमा कलनयाऽऽकुलतां लभंते
श्री वेंकटाचलपते तव सुप्रभातं ॥ 19 ॥
त्वद्गोपुराग्र शिखराणि निरीक्षमाणाः
स्वर्गापवर्ग पदवीं परमां श्रयंतः ।
मर्त्या मनुष्य भुवने मतिमाश्रयंते
श्री वेंकटाचलपते तव सुप्रभातं ॥ 20 ॥
श्री भूमिनायक दयादि गुणामृताब्दे
देवादिदेव जगदेक शरण्यमूर्ते ।
श्रीमन्ननंत गरुडादिभि रर्चितांघ्रे
श्री वेंकटाचलपते तव सुप्रभातं ॥ 21 ॥
श्री पद्मनाभ पुरुषोत्तम वासुदेव
वैकुंठ माधव जनार्धन चक्रपाणे ।
श्री वत्स चिह्न शरणागत पारिजात
श्री वेंकटाचलपते तव सुप्रभातं ॥ 22 ॥
कंदर्प दर्प हर सुंदर दिव्य मूर्ते
कांता कुचांबुरुह कुट्मल लोलदृष्टे ।
कल्याण निर्मल गुणाकर दिव्यकीर्ते
श्री वेंकटाचलपते तव सुप्रभातं ॥ 23 ॥
मीनाकृते कमठकोल नृसिंह वर्णिन्
स्वामिन् परश्वथ तपोधन रामचंद्र ।
शेषांशराम यदुनंदन कल्किरूप
श्री वेंकटाचलपते तव सुप्रभातं ॥ 24 ॥
एलालवंग घनसार सुगंधि तीर्थं
दिव्यं वियत्सरिति हेमघटेषु पूर्णं ।
धृत्वाद्य वैदिक शिखामणयः प्रहृष्टाः
तिष्ठंति वेंकटपते तव सुप्रभातं ॥ 25 ॥
भास्वानुदेति विकचानि सरोरुहाणि
संपूरयंति निनदैः ककुभो विहंगाः ।
श्रीवैष्णवाः सतत मर्थित मंगळास्ते
धामाश्रयंति तव वेंकट सुप्रभातं ॥ 26 ॥
ब्रह्मादया स्सुरवरा स्समहर्षयस्ते
संतस्सनंदन मुखास्त्वथ योगिवर्याः ।
धामांतिके तव हि मंगळ वस्तु हस्ताः
श्री वेंकटाचलपते तव सुप्रभातं ॥ 27 ॥
लक्श्मीनिवास निरवद्य गुणैक सिंधो
संसारसागर समुत्तरणैक सेतो ।
वेदांत वेद्य निजवैभव भक्त भोग्य
श्री वेंकटाचलपते तव सुप्रभातं ॥ 28 ॥
इत्थं वृषाचलपतेरिह सुप्रभातं
ये मानवाः प्रतिदिनं पठितुं प्रवृत्ताः ।
तेषां प्रभात समये स्मृतिरंगभाजां
प्रज्ञां परार्थ सुलभां परमां प्रसूते ॥ 29 ॥
Kausalya Supraja Rama Purvasandhya Pravartate |
Uttishtha Narashardula Kartavyam Daivamahnikam || 1 ||
Uttishthottishtha Govinda Uttishtha Garudadhvaja |
Uttishtha Kamalakanta Trailokyam Mangal̤am Kuru || 2 ||
Matassamasta Jagatam Madhukaitabhareh
Vakshoviharini Manohara Divyamurte |
Shrisvamini Shritajanapriya Danashile
Shri Venkatesha Dayite Tava Suprabhatam || 3 ||
Tava Suprabhatamaravinda Locane
Bhavatu Prasannamukha Candramamdale |
Vidhi Shankarendra Vanitabhirarcite
Vrisha Shailanatha Dayite Dayanidhe || 4 ||
Atryadi Sapta Rishayassamupasya Sandhyam
Akasha Sindhu Kamalani Manoharani |
Adaya Padayuga Marcayitum Prapannah
Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 5 ||
Pancananabja Bhava Shanmukha Vasavadyah
Traivikramadi Caritam Vibudhah Stuvanti |
Bhashapatih Pathati Vasara Shuddhi Marat
Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 6 ||
Ishat-praphulla Sarasiruha Narikel̤a
Pugadrumadi Sumanohara Palikanam |
Avati Mandamanilah Sahadivya Gandhaih
Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 7 ||
Unmilyanetra Yugamuttama Panjarasthah
Patravasishta Kadali Phala Payasani |
Bhuktvah Salila Mathakel̤i Shukah Pathanti
Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 8 ||
Tantri Prakarsha Madhura Svanaya Vipancya
Gayatyananta Caritam Tava Narado'pi |
Bhasha Samagra Masakritkaracaru Ramyam
Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 9 ||
Bhringaval̤i Ca Makaranda Rasanu Viddha
Jhunkaragita Ninadaih Sahasevanaya |
Niryatyupanta Sarasi Kamalodarebhyah
Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 10 ||
Yoshaganena Varadadhni Vimathyamane
Ghoshalayeshu Dadhimanthana Tivraghoshah |
Roshatkalim Vidadhate Kakubhashca Kumbhah
Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 11 ||
Padmeshamitra Shatapatra Gatal̤ivargah
Hartum Shriyam Kuvalayasya Nijangalakshmyah |
Bheri Ninadamiva Bhibhrati Tivranadam
Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 12 ||
Shrimannabhishta Varadakhila Loka Bandho
Shri Shrinivasa Jagadeka Dayaika Sindho |
Shri Devata Griha Bhujantara Divyamurte
Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 13 ||
Shri Svami Pushkarinikaplava Nirmalangah
Shreyarthino Haravirinci Sanandanadyah |
Dvare Vasanti Varavetra Hatotta Mangah
Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 14 ||
Shri Sheshashaila Garudacala Venkatadri
Narayanadri Vrishabhadri Vrishadri Mukhyam |
Akhyam Tvadiya Vasate Ranisham Vadanti
Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 15 ||
Sevaparah Shiva Suresha Krishanudharma
Rakshombunatha Pavamana Dhanadhi Nathah |
Baddhanjali Pravilasannija Shirshadeshah
Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 16 ||
Dhatishu Te Vihagaraja Mrigadhiraja
Nagadhiraja Gajaraja Hayadhirajah |
Svasvadhikara Mahimadhika Marthayante
Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 17 ||
Suryendu Bhauma Budhavakpati Kavyashauri
Svarbhanuketu Divishat-parishat-pradhanah |
Tvaddasadasa Caramavadhi Dasadasah
Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 18 ||
Tat-padadhul̤i Bharita Sphuritottamangah
Svargapavarga Nirapeksha Nijantarangah |
Kalpagama Kalanaya''kulatam Labhante
Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 19 ||
Tvadgopuragra Shikharani Nirikshamanah
Svargapavarga Padavim Paramam Shrayantah |
Martya Manushya Bhuvane Matimashrayante
Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 20 ||
Shri Bhuminayaka Dayadi Gunamritabde
Devadideva Jagadeka Sharanyamurte |
Shrimannananta Garudadibhi Rarcitanghre
Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 21 ||
Shri Padmanabha Purushottama Vasudeva
Vaikumtha Madhava Janardhana Cakrapane |
Shri Vatsa Cihna Sharanagata Parijata
Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 22 ||
Kandarpa Darpa Hara Sundara Divya Murte
Kanta Kucamburuha Kutmala Loladrishte |
Kalyana Nirmala Gunakara Divyakirte
Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 23 ||
Minakrite Kamathakola Nrisimha Varnin
Svamin Parashvatha Tapodhana Ramacandra |
Sheshamsharama Yadunandana Kalkirupa
Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 24 ||
Elalavanga Ghanasara Sugandhi Tirtham
Divyam Viyatsariti Hemaghateshu Purnam |
Dhritvadya Vaidika Shikhamanayah Prahrishtah
Tishthanti Venkatapate Tava Suprabhatam || 25 ||
Bhasvanudeti Vikacani Saroruhani
Sampurayanti Ninadaih Kakubho Vihangah |
Shrivaishnavah Satata Marthita Mangal̤aste
Dhamashrayanti Tava Venkata Suprabhatam || 26 ||
Brahmadaya Ssuravara Ssamaharshayaste
Santassanandana Mukhastvatha Yogivaryah |
Dhamantike Tava Hi Mangal̤a Vastu Hastah
Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 27 ||
Lakshminivasa Niravadya Gunaika Sindho
Samsarasagara Samuttaranaika Seto |
Vedanta Vedya Nijavaibhava Bhakta Bhogya
Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 28 ||
Ittham Vrishacalapateriha Suprabhatam
Ye Manavah Pratidinam Pathitum Pravrittah |
Tesham Prabhata Samaye Smritirangabhajam
Prajnam Parartha Sulabham Paramam Prasute || 29 ||
वेंकटेश्वर सुप्रभातम् तिरुमला के भगवान वेंकटेश्वर (बालाजी) का प्रातःकालीन "जागरण" स्तोत्र है — जो प्रतिदिन प्रातः तिरुमला तिरुपति मंदिर में भगवान को निद्रा से जगाने हेतु गाया जाता है। यह रामायण के उस प्रसिद्ध श्लोक से आरंभ होता है जिससे ऋषि विश्वामित्र राम को जगाते हैं — "कौसल्या सुप्रजा राम, पूर्व दिशा में संध्या हो रही है; उठो, हे नरश्रेष्ठ" — और फिर श्लोक-दर-श्लोक श्रीनिवास को जगाने की प्रार्थना करता है: ऋषिगण आकाशगंगा के कमल लिए खड़े हैं, देवता व उनकी देवियाँ चरण-पूजा हेतु प्रतीक्षारत हैं, पक्षी गा रहे हैं व दीप जल उठे हैं। प्रतिवादि भयंकर अण्णंगराचार्य रचित यह दक्षिण भारत के सर्वाधिक प्रिय प्रभात-गीतों में से एक है।
Want to understand every word?
Read Word-by-Word Meaning →