Mantra.Tips

श्री काली चालीसा Meaning — Line by Line

श्री काली चालीसा

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of श्री काली चालीसा with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Doha 1. Jayakali kalimalaharana, mahima agama apara
  2. Doha 2. Ari mada mana mitavana hari
  3. Chaupai 1. Ashtabhuji sukhadayaka mata
  4. Chaupai 2. Bhala vishala mukuta chhavi chhajai
  5. Chaupai 3. Duje hatha lie madhu pyala
  6. Chaupai 4. Chauthe khappara khadga kara panche
  7. Chaupai 5. Saptama kara damakata asi pyari
  8. Chaupai 6. Ashtama kara bhaktana vara data
  9. Chaupai 7. Bhaktana mem anurakta bhavani
  10. Chaupai 8. Mahashakti ati prabala punita
  11. Chaupai 9. Patita tarini he jaga palaka
  12. Chaupai 10. Shesha suresha na pavata para
  13. Chaupai 11. Tuma samana data nahim duja
  14. Chaupai 12. Rupa bhayankara jaba tuma dhara
  15. Chaupai 13. Nama anekana mata tumhare
  16. Chaupai 14. Kali ke kashta kaleshana harani
  17. Chaupai 15. Mahima agama veda yasha gavaim
  18. Chaupai 16. Bhu para bhara badhyau jaba bhari
  19. Chaupai 17. Adi anadi abhaya varadata
  20. Chaupai 18. Kusamaya nama tumharau linha
  21. Chaupai 19. Dhyana dharem shruti shesha suresha
  22. Chaupai 20. Kalua bhaimrom sanga tumhare
  23. Chaupai 21. Sevaka langura rahata agari
  24. Chaupai 22. Treta mem raghuvara hita ai
  25. Chaupai 23. Khela rana ka khela nirala
  26. Chaupai 24. Raudra rupa lakhi danava bhage
  27. Chaupai 25. Taba aisau tamasa chadha़ ayo
  28. Chaupai 26. Ye balaka lakhi shankara ae
  29. Chaupai 27. Taba mukha jibha nikara jo ai
  30. Chaupai 28. Badhyo mahishasura mada bhari
  31. Chaupai 29. Karuna pukara suni bhaktana ki
  32. Chaupai 30. Taba pragati nija saina sameta
  33. Chaupai 31. Shumbha nishumbha hane chhana mahim
  34. Chaupai 32. Mana mathanahari khala dala ke
  35. Chaupai 33. Dina vihina karaim nita seva
  36. Chaupai 34. Sankata mem jo sumirana karahim
  37. Chaupai 35. Prema sahita jo kiratigavaim
  38. Chaupai 36. Kali chalisa jo padha़him
  39. Chaupai 37. Daya drishti herau jagadamba
  40. Chaupai 38. Karahu matu bhaktana rakhavali
  41. Chaupai 39. Sevaka dina anatha anari
  42. Closing Doha. Prema sahita jo kare, kali chalisa patha
Doha 1#

Jayakali kalimalaharana, mahima agama apara

जयकाली कलिमलहरण, महिमा अगम अपार महिष मर्दिनी कालिका , देहु अभय अपार

Jayakali kalimalaharana, mahima agama apara Mahisha mardini kalika , dehu abhaya apara

Meaningजय काली, कलियुग के पापों का नाश करने वाली, जिनकी महिमा अथाह और असीम है! हे कालिका, महिषासुर का वध करने वाली, मुझे असीम अभय प्रदान करें।

Doha 2#

Ari mada mana mitavana hari

अरि मद मान मिटावन हारी मुण्डमाल गल सोहत प्यारी

Ari mada mana mitavana hari Mundamala gala sohata pyari

Meaningआप शत्रु के दर्प और अहंकार का नाश करती हैं; मुण्डों की माला आपके गले की शोभा है, हे प्रिय माँ।

Chaupai 1#

Ashtabhuji sukhadayaka mata

अष्टभुजी सुखदायक माता दुष्टदलन जग में विख्याता

Ashtabhuji sukhadayaka mata Dushtadalana jaga mem vikhyata

Meaningअष्टभुजी माँ, आनंद देने वाली, दुष्टों के संहार के रूप में समस्त संसार में विख्यात।

Chaupai 2#

Bhala vishala mukuta chhavi chhajai

भाल विशाल मुकुट छवि छाजै कर में शीश शत्रु का साजै

Bhala vishala mukuta chhavi chhajai Kara mem shisha shatru ka sajai

Meaningआपके विशाल भाल पर मुकुट सुशोभित है; एक हाथ में आप शत्रु का कटा शीश धारण करती हैं।

Chaupai 3#

Duje hatha lie madhu pyala

दूजे हाथ लिए मधु प्याला हाथ तीसरे सोहत भाला

Duje hatha lie madhu pyala Hatha tisare sohata bhala

Meaningदूसरे हाथ में आप मधु का पात्र धारण करती हैं; तीसरे हाथ में भाला चमकता है।

Chaupai 4#

Chauthe khappara khadga kara panche

चौथे खप्पर खड्ग कर पाञ्चे छठे त्रिशूल शत्रु बल जाञ्चे

Chauthe khappara khadga kara panche Chhathe trishula shatru bala janche

Meaningचौथे में कपाल-पात्र, पाँचवें में खड्ग; छठे में त्रिशूल से आप शत्रु के बल की परीक्षा लेती हैं।

Chaupai 5#

Saptama kara damakata asi pyari

सप्तम कर दमकत असि प्यारी शोभा अद्भुत मात तुम्हारी

Saptama kara damakata asi pyari Shobha adbhuta mata tumhari

Meaningआपके सातवें हाथ में प्रिय तलवार चमकती है; अद्भुत है आपका तेज, हे माँ।

Chaupai 6#

Ashtama kara bhaktana vara data

अष्टम कर भक्तन वर दाता जग मनहरण रूप ये माता

Ashtama kara bhaktana vara data Jaga manaharana rupa ye mata

Meaningआपका आठवाँ हाथ भक्तों को वरदान देता है; आपका यह रूप, हे माँ, समस्त संसार को मोहित करता है।

Chaupai 7#

Bhaktana mem anurakta bhavani

भक्तन में अनुरक्त भवानी निशदिन रटें ऋषि-मुनि ज्ञानी

Bhaktana mem anurakta bhavani Nishadina ratem rishi-muni jnani

Meaningहे भवानी, भक्तों के प्रति समर्पित, जिनका मुनि, ऋषि और ज्ञानी दिन-रात जप करते हैं।

Chaupai 8#

Mahashakti ati prabala punita

महशक्ति अति प्रबल पुनीता तू ही काली तू ही सीता

Mahashakti ati prabala punita Tu hi kali tu hi sita

Meaningमहाशक्ति, परम बलशालिनी और पवित्र, आप ही काली हैं और आप ही सीता हैं।

Chaupai 9#

Patita tarini he jaga palaka

पतित तारिणी हे जग पालक कल्याणी पापीकुल घालक

Patita tarini he jaga palaka Kalyani papikula ghalaka

Meaningपतितों की उद्धारक, हे जगत की पालनहार; कल्याणकारी कल्याणी, समस्त पापी-कुल की संहारक।

Chaupai 10#

Shesha suresha na pavata para

शेष सुरेश पावत पारा गौरी रूप धर्यो इक बारा

Shesha suresha na pavata para Gauri rupa dharyo ika bara

Meaningन शेष, न देवराज इंद्र आपका पार पा सकते हैं; एक बार आपने गौरी का सुंदर रूप धारण किया।

Chaupai 11#

Tuma samana data nahim duja

तुम समान दाता नहिं दूजा विधिवत करें भक्तजन पूजा

Tuma samana data nahim duja Vidhivata karem bhaktajana puja

Meaningआपके समान कोई अन्य दाता नहीं; आपके भक्त शास्त्र-विधि अनुसार आपकी पूजा करते हैं।

Chaupai 12#

Rupa bhayankara jaba tuma dhara

रूप भयङ्कर जब तुम धारा दुष्टदलन कीन्हेहु संहारा

Rupa bhayankara jaba tuma dhara Dushtadalana kinhehu samhara

Meaningजब आपने अपना भयंकर रूप धारण किया, तब आपने दुष्टों को कुचलकर उनका पूर्ण संहार किया।

Chaupai 13#

Nama anekana mata tumhare

नाम अनेकन मात तुम्हारे भक्तजनों के सङ्कट टारे

Nama anekana mata tumhare Bhaktajanom ke sankata tare

Meaningअनेक हैं आपके नाम, हे माँ; आप भक्तों की हर विपत्ति को टालती हैं।

Chaupai 14#

Kali ke kashta kaleshana harani

कलि के कष्ट कलेशन हरनी भव भय मोचन मङ्गल करनी

Kali ke kashta kaleshana harani Bhava bhaya mochana mangala karani

Meaningकलियुग के कष्टों और क्लेशों को हरने वाली; भवभय से मुक्त करने वाली, समस्त मंगल करने वाली।

Chaupai 15#

Mahima agama veda yasha gavaim

महिमा अगम वेद यश गावैं नारद शारद पार पावैं

Mahima agama veda yasha gavaim Narada sharada para na pavaim

Meaningआपकी महिमा अथाह है; वेद आपका यश गाते हैं; नारद और शारदा (सरस्वती) भी आपका पार नहीं पा सकते।

Chaupai 16#

Bhu para bhara badhyau jaba bhari

भू पर भार बढ्यौ जब भारी तब तब तुम प्रकटीं महतारी

Bhu para bhara badhyau jaba bhari Taba taba tuma prakatim mahatari

Meaningजब-जब पृथ्वी पर भार बढ़ा, तब-तब आप प्रकट हुईं, हे माँ।

Chaupai 17#

Adi anadi abhaya varadata

आदि अनादि अभय वरदाता विश्वविदित भव सङ्कट त्राता

Adi anadi abhaya varadata Vishvavidita bhava sankata trata

Meaningआदि और अनादि, अभय का वर देने वाली; समस्त ब्रह्मांड में भवसागर के संकटों से उद्धारक रूप में विख्यात।

Chaupai 18#

Kusamaya nama tumharau linha

कुसमय नाम तुम्हारौ लीन्हा उसको सदा अभय वर दीन्हा

Kusamaya nama tumharau linha Usako sada abhaya vara dinha

Meaningजिसने भी संकट के समय आपका नाम लिया, उसे आपने सदा अभय का वर दिया।

Chaupai 19#

Dhyana dharem shruti shesha suresha

ध्यान धरें श्रुति शेष सुरेशा काल रूप लखि तुमरो भेषा

Dhyana dharem shruti shesha suresha Kala rupa lakhi tumaro bhesha

Meaningवेद, शेष और इंद्र आपका ध्यान करते हैं, काल के ही रूप में आपके स्वरूप का दर्शन करते हुए।

Chaupai 20#

Kalua bhaimrom sanga tumhare

कलुआ भैंरों सङ्ग तुम्हारे अरि हित रूप भयानक धारे

Kalua bhaimrom sanga tumhare Ari hita rupa bhayanaka dhare

Meaningकालू और भैरव आपके साथी हैं; शत्रु के संहार हेतु आप भयंकर रूप धारण करती हैं।

Chaupai 21#

Sevaka langura rahata agari

सेवक लाङ्गुर रहत अगारी चौसठ जोगन आज्ञाकारी

Sevaka langura rahata agari Chausatha jogana ajnakari

Meaningआपका सेवक लंगूर (हनुमान) सदा आपके सामने खड़ा रहता है; चौंसठ योगिनियाँ आपकी आज्ञाकारी हैं।

Chaupai 22#

Treta mem raghuvara hita ai

त्रेता में रघुवर हित आई दशकन्धर की सैन नसाई

Treta mem raghuvara hita ai Dashakandhara ki saina nasai

Meaningत्रेता युग में आप रघुवर (राम) के लिए आईं, और दशमुख रावण की सेना का संहार किया।

Chaupai 23#

Khela rana ka khela nirala

खेला रण का खेल निराला भरा मांस-मज्जा से प्याला

Khela rana ka khela nirala Bhara mamsa-majja se pyala

Meaningआपने युद्ध का अद्भुत खेल खेला, और अपने पात्र को मांस और मज्जा से भर लिया।

Chaupai 24#

Raudra rupa lakhi danava bhage

रौद्र रूप लखि दानव भागे कियौ गवन भवन निज त्यागे

Raudra rupa lakhi danava bhage Kiyau gavana bhavana nija tyage

Meaningआपका प्रचंड रूप देखकर असुर अपने ही निवास छोड़ भाग खड़े हुए।

Chaupai 25#

Taba aisau tamasa chadha़ ayo

तब ऐसौ तामस चढ़ आयो स्वजन विजन को भेद भुलायो

Taba aisau tamasa chadha़ ayo Svajana vijana ko bheda bhulayo

Meaningतब आप में ऐसा प्रचंड क्रोध उठा कि आप अपने और पराये का भेद भूल गईं।

Chaupai 26#

Ye balaka lakhi shankara ae

ये बालक लखि शङ्कर आए राह रोक चरनन में धाए

Ye balaka lakhi shankara ae Raha roka charanana mem dhae

Meaningयह देखकर शंकर (शिव) आए और आपका मार्ग रोककर आपके चरणों में लेट गए।

Chaupai 27#

Taba mukha jibha nikara jo ai

तब मुख जीभ निकर जो आई यही रूप प्रचलित है माई

Taba mukha jibha nikara jo ai Yahi rupa prachalita hai mai

Meaningतब आपकी जीभ मुख से बाहर निकल आई (शिव पर पैर पड़ने की लज्जा से); यही वह रूप है, हे माँ, जो संसार भर में प्रसिद्ध है।

Chaupai 28#

Badhyo mahishasura mada bhari

बाढ्यो महिषासुर मद भारी पीड़इत किए सकल नर-नारी

Badhyo mahishasura mada bhari Pida़ita kie sakala nara-nari

Meaningमहिषासुर, महान अहंकार से फूला हुआ, हर नर-नारी को सताता था।

Chaupai 29#

Karuna pukara suni bhaktana ki

करूण पुकार सुनी भक्तन की पीर मिटावन हित जन-जन की

Karuna pukara suni bhaktana ki Pira mitavana hita jana-jana ki

Meaningआपने अपने भक्तों की करुण पुकार सुनी, हर एक जीव का दुख मिटाने के लिए।

Chaupai 30#

Taba pragati nija saina sameta

तब प्रगटी निज सैन समेता नाम पड़ा मां महिष विजेता

Taba pragati nija saina sameta Nama pada़a mam mahisha vijeta

Meaningतब आप अपनी सेना सहित प्रकट हुईं; और आपका नाम, हे माँ, 'महिषासुरमर्दिनी' पड़ा।

Chaupai 31#

Shumbha nishumbha hane chhana mahim

शुम्भ निशुम्भ हने छन माहीं तुम सम जग दूसर कौ नाहीं

Shumbha nishumbha hane chhana mahim Tuma sama jaga dusara kau nahim

Meaningआपने शुंभ और निशुंभ को क्षण भर में मारा; संसार में आपके समान कोई अन्य नहीं।

Chaupai 32#

Mana mathanahari khala dala ke

मान मथनहारी खल दल के सदा सहायक भक्त विकल के

Mana mathanahari khala dala ke Sada sahayaka bhakta vikala ke

Meaningदुष्ट-गणों के दर्प को कुचलने वाली; संकट में भक्त की सदा सहायक।

Chaupai 33#

Dina vihina karaim nita seva

दीन विहीन करैं नित सेवा पावैं मनवाञ्छित फल मेवा

Dina vihina karaim nita seva Pavaim manavanchhita phala meva

Meaningदीन-हीन जो नित्य आपकी सेवा करते हैं, वे अपने मनवांछित फल को पाते हैं।

Chaupai 34#

Sankata mem jo sumirana karahim

सङ्कट में जो सुमिरन करहीं उनके कष्ट मातु तुम हरहीं

Sankata mem jo sumirana karahim Unake kashta matu tuma harahim

Meaningजो विपत्ति में आपका स्मरण करते हैं, उनके कष्ट, हे माँ, आप हर लेती हैं।

Chaupai 35#

Prema sahita jo kiratigavaim

प्रेम सहित जो कीरतिगावैं भव बन्धन सों मुक्ती पावैं

Prema sahita jo kiratigavaim Bhava bandhana som mukti pavaim

Meaningजो प्रेम से आपकी महिमा गाते हैं, वे भवबंधन से मुक्ति पाते हैं।

Chaupai 36#

Kali chalisa jo padha़him

काली चालीसा जो पढ़हीं स्वर्गलोक बिनु बन्धन चढ़हीं

Kali chalisa jo padha़him Svargaloka binu bandhana chadha़him

Meaningजो काली चालीसा पढ़ते हैं, वे समस्त बंधनों से मुक्त होकर स्वर्गलोक को जाते हैं।

Chaupai 37#

Daya drishti herau jagadamba

दया दृष्टि हेरौ जगदम्बा केहि कारणमां कियौ विलम्बा

Daya drishti herau jagadamba Kehi karanamam kiyau vilamba

Meaningमुझ पर अपनी करुणा-दृष्टि डालें, हे जगदम्बा; किस कारण, हे माँ, आप विलंब करती हैं?

Chaupai 38#

Karahu matu bhaktana rakhavali

करहु मातु भक्तन रखवाली जयति जयति काली कङ्काली

Karahu matu bhaktana rakhavali Jayati jayati kali kankali

Meaningअपने भक्तों की रक्षा करें, हे माँ; जय, जय काली, कंकाली!

Chaupai 39#

Sevaka dina anatha anari

सेवक दीन अनाथ अनारी। भक्तिभाव युति शरण तुम्हारी

Sevaka dina anatha anari Bhaktibhava yuti sharana tumhari

Meaningआपका सेवक दीन, अनाथ और असहाय है; भक्ति से भरे हृदय से वह आपकी शरण लेता है।

Closing Doha#

Prema sahita jo kare, kali chalisa patha

प्रेम सहित जो करे, काली चालीसा पाठ तिनकी पूरन कामना, होय सकल जग ठाठ

Prema sahita jo kare, kali chalisa patha Tinaki purana kamana, hoya sakala jaga thatha

Meaningजो भी प्रेम से काली चालीसा का पाठ करता है, उसकी सभी कामनाएँ पूर्ण होती हैं, और संसार की समस्त सम्पदा उसकी हो जाती है।

Word-by-Word Breakdown

काली
Kali
काली — देवी (शक्ति) का उग्र, श्याम रूप, बुराई और अहंकार का नाश करने वाली, दुर्गा का स्वरूप
महिष मर्दिनी
Mahisha Mardini
महिष मर्दिनी — 'महिषासुर का वध करने वाली', जो उपाधि देवी ने उसका संहार कर पाई
मुण्डमाल
Mundamala
मुण्डमाला — काली द्वारा धारण किए गए कटे शीशों (मुण्डों) की माला, अहंकार के नाश की प्रतीक
अष्टभुजी
Ashtabhuji
अष्टभुजी — 'आठ भुजाओं वाली', अपने हाथों में शस्त्र और वरदान की मुद्रा धारण किए काली का वर्णन
कङ्काली
Kankali
कंकाली — काली का एक उग्र नाम, अस्थिमय रूप, सबका संहार करने वाला काल का स्वरूप

Origin & History

Source: Traditional Hindi devotional chalisa

Author: Traditional

Period: Devotional era

काली मातृदेवी का उग्र, श्याम स्वरूप हैं, जो उन दानवों के वध हेतु दुर्गा के क्रोध से प्रकट हुईं जिन्हें देवता भी न मार सके। चालीसा उनके मुण्डमाला धारी अष्टभुजी स्वरूप, महिषासुर तथा शुम्भ-निशुम्भ के वध, और उस क्षण को स्मरण कराती है जब युद्ध-उन्माद में अजेय होकर उन्होंने शिव पर पाँव रख दिया और जीभ काट ली — यही वह स्वरूप है जिससे वे आज तक जानी जाती हैं, एक साथ समस्त बुराई की नाशिनी और भक्तों को अभय देने वाली।

Frequently Asked Questions

काली चालीसा क्या है?
यह माँ काली — मातृदेवी के उग्र स्वरूप — की स्तुति में रचित चालीस पदों वाली हिन्दी स्तुति है। इसमें उनके अष्टभुजी स्वरूप और पराक्रमों का वर्णन है, और इसका पाठ रक्षा, साहस तथा भय, शत्रु और नकारात्मकता के नाश के लिए किया जाता है।
माँ काली कौन हैं?
माँ काली देवी (शक्ति, दुर्गा / पार्वती का स्वरूप) की उग्र, श्याम अभिव्यक्ति हैं, जो दानवों, बुराई और अहंकार का नाश करती हैं। मुण्डमाला धारण किए और अस्त्र-शस्त्र लिए वे एक साथ बुराई के लिए भयंकर और भक्तों के लिए असीम करुणामयी हैं, अभय देने वाली माता।
काली चालीसा कब पढ़नी चाहिए?
इसे विशेषकर रात्रि में, अमावस्या की रात्रियों और काली पूजा पर, नवरात्रि में (विशेषतः महाअष्टमी की काली रात्रि) तथा मंगलवार और शनिवार को पढ़ा जाता है। रक्षा हेतु इसे नित्य भी पढ़ा जा सकता है।
चित्रों में काली की जीभ बाहर क्यों रहती है?
चालीसा स्मरण कराती है कि युद्ध-उन्माद में काली तब तक रुक न सकीं जब तक शिव उनके मार्ग में न लेट गए; जब उनका पाँव अपने ही स्वामी पर पड़ा, तब चकित श्रद्धा से उन्होंने जीभ काट ली। यही काली का प्रसिद्ध जिह्वा-बाहर स्वरूप है, जो भक्ति द्वारा उनके क्रोध के थमने को व्यक्त करता है।
काली चालीसा और दुर्गा चालीसा में क्या अंतर है?
दोनों मातृदेवी की स्तुति करती हैं, परन्तु काली चालीसा उनके उग्र स्वरूप माँ काली — बुराई और भय की नाशिनी — को समर्पित है, जबकि दुर्गा चालीसा दुर्गा के अनेक स्वरूपों की स्तुति करती है। शक्ति के उपासक प्रायः दोनों का पाठ करते हैं, विशेषकर नवरात्रि और काली पूजा में।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →