महिषासुर मर्दिनी स्तोत्रम् — Complete Lyrics
महिषासुर मर्दिनी स्तोत्रम्
Sanskrit text with English transliteration and translation
Verse 1
अयि गिरिनन्दिनि नन्दितमेदिनि विश्वविनोदिनि नन्दनुते
गिरिवरविन्ध्यशिरोधिनिवासिनि विष्णुविलासिनि जिष्णुनुते ।
भगवति हे शितिकण्ठकुटुम्बिनि भूरिकुटुम्बिनि भूरिकृते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Ayi girinandini nanditamedini vishvavinodini nandanute
Girivaravindhyashirodhinivasini vishnuvilasini jishnunute
Bhagavati he shitikanthakutumbini bhurikutumbini bhurikrite
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
हे गिरिराजपुत्री, पृथ्वी को आनन्दित करने वाली, विश्व को विनोद देने वाली, नन्दी से वन्दित; विन्ध्य के श्रेष्ठ शिखर पर निवास करने वाली, विष्णु की विलासिनी, इन्द्र से स्तुत; हे भगवती, नीलकण्ठ की कुटुम्बिनी, विशाल कुल वाली, अपार कल्याण करने वाली — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 2
सुरवरवर्षिणि दुर्धरधर्षिणि दुर्मुखमर्षिणि हर्षरते
त्रिभुवनपोषिणि शङ्करतोषिणि किल्बिषमोषिणि घोषरते ।
दनुजनिरोषिणि दितिसुतरोषिणि दुर्मदशोषिणि सिन्धुसुते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Suravaravarshini durdharadharshini durmukhamarshini harsharate
Tribhuvanaposhini shankaratoshini kilbishamoshini ghosharate
Danujaniroshini ditisutaroshini durmadashoshini sindhusute
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
हे देवों पर वरदान बरसाने वाली, दुर्धरों को परास्त करने वाली, दुर्मुख दैत्यों का दमन करने वाली, हर्षमयी; तीनों लोकों का पोषण करने वाली, शंकर को प्रसन्न करने वाली, पाप हरने वाली, घोर दैत्यों का संहार करने वाली — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 3
अयि जगदम्ब मदम्ब कदम्बवनप्रियवासिनि हासरते
शिखरिशिरोमणितुङ्गहिमालयशृङ्गनिजालयमध्यगते ।
मधुमधुरे मधुकैटभगञ्जिनि कैटभभञ्जिनि रासरते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Ayi jagadamba madamba kadambavanapriyavasini hasarate
Shikharishiromanitungahimalayasharinganijalayamadhyagate
Madhumadhure madhukaitabhaganjini kaitabhabhanjini rasarate
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
हे जगदम्ब, मेरी माता, कदम्बवन में प्रिय निवास करने वाली, हास्यरत; पर्वतशिरोमणि हिमालय के उच्च शृंग पर अपने आलय में विराजमान — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 4
अयि शतखण्डविखण्डितरुण्डवितुण्डितशुण्डगजाधिपते
रिपुगजगण्डविदारणचण्डपराक्रमशुण्ड मृगाधिपते ।
निजभुजदण्डनिपातितखण्डविपातितमुण्डभटाधिपते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Ayi shatakhandavikhanditarundavitunditashundagajadhipate
Ripugajagandavidaranachandaparakramashunda mrigadhipate
Nijabhujadandanipatitakhandavipatitamundabhatadhipate
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
हे सैकड़ों खण्डों में दैत्य-गजों के शुण्ड को विदीर्ण करने वाली, शत्रु-गजों के गण्डस्थल को चीरने वाली प्रचण्ड पराक्रमी मृगाधिपति (सिंहवाहिनी) — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 5
अयि रणदुर्मदशत्रुवधोदितदुर्धरनिर्जरशक्तिभृते
चतुरविचारधुरीणमहाशिवदूतकृतप्रमथाधिपते ।
दुरितदुरीहदुराशयदुर्मतिदानवदूतकृतान्तमते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Ayi ranadurmadashatruvadhoditadurdharanirjarashaktibhrite
Chaturavicharadhurinamahashivadutakritapramathadhipate
Duritadurihadurashayadurmatidanavadutakritantamate
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
हे रणोन्मत्त शत्रुओं के वध हेतु उदित अजेय शक्ति धारण करने वाली, चतुर महाशिव-दूत द्वारा रचित प्रमथगणों की अधिपति — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 6
अयि शरणागतवैरिवधूवरवीरवराभयदायकरे
त्रिभुवनमस्तकशूलविरोधिशिरोधिकृतामलशूलकरे ।
दुमिदुमितामरदुन्दुभिनादमहोमुखरीकृततिग्मकरे
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Ayi sharanagatavairivadhuvaraviravarabhayadayakare
Tribhuvanamastakashulavirodhishirodhikritamalashulakare
Dumidumitamaradundubhinadamahomukharikritatigmakare
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
हे शरणागत शत्रुओं की वधुओं और वीरों को अभय देने वाली, तीनों लोकों के शत्रुओं के मस्तक को विदीर्ण करने वाला निर्मल शूल धारण करने वाली — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 7
अयि निजहुँकृतिमात्रनिराकृतधूम्रविलोचनधूम्रशते
समरविशोषितशोणितबीजसमुद्भवशोणितबीजलते ।
शिवशिव शुम्भनिशुम्भमहाहवतर्पितभूतपिशाचरते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Ayi nijahunkritimatranirakritadhumravilochanadhumrashate
Samaravishoshitashonitabijasamudbhavashonitabijalate
Shivashiva shumbhanishumbhamahahavatarpitabhutapishacharate
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
हे अपनी हुँकार मात्र से धूम्रलोचन के सैकड़ों को नष्ट करने वाली, समर में रक्तबीज के रक्त से उत्पन्न बीजों को सोख लेने वाली — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 8
धनुरनुषङ्गरणक्षणसङ्गपरिस्फुरदङ्गनटत्कटके
कनकपिशङ्गपृषत्कनिषङ्गरसद्भटशृङ्गहतावटुके ।
कृतचतुरङ्गबलक्षितिरङ्गघटद्बहुरङ्गरटद्बटुके
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Dhanuranushangaranakshanasangaparisphuradanganatatkatake
Kanakapishangaprishatkanishangarasadbhatasharingahatavatuke
Kritachaturangabalakshitirangaghatadbahurangaratadbatuke
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
हे युद्ध के क्षण में धनुष चढ़ाते समय जिसके अंग नृत्य करते और कंकण झंकृत होते हैं, स्वर्ण-पिंगल बाणों के तूणीर से जिसके वीर गर्जते हैं — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 9
सुरललनाततथेयितथेयितथाभिनयोत्तरनृत्यरते
हासविलासहुलासमयि प्रणतार्तजनेऽमितप्रेमभरे ।
धिमिकिटधिक्कटधिकटधिमिध्वनिधीरमृदङ्गनिनादरते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Suralalanatatatheyitatheyitathabhinayottaranrityarate
Hasavilasahulasamayi pranatartajanemitapremabhare
Dhimikitadhikkatadhikatadhimidhvanidhiramridanganinadarate
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
हे देवांगनाओं के साथ 'तथेयि-तथेयि' की मनोहर नृत्यलीला में रत, हास-विलास से उल्लसित, शरणागत आर्तजनों पर अपार प्रेम बरसाने वाली — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 10
जय जय जप्यजये जयशब्दपरस्तुतितत्परविश्वनुते
झणझणझिञ्झिमिझङ्कृतनूपुरसिञ्जितमोहितभूतपते ।
नटितनटार्धनटीनटनायकनाटितनाट्यसुगानरते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Jaya jaya japyajaye jayashabdaparastutitatparavishvanute
Jhanajhanajhinjhimijhankritanupurasinjitamohitabhutapate
Natitanatardhanatinatanayakanatitanatyasuganarate
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
जय जय! समस्त विश्व जिसकी 'जय' ध्वनि से स्तुति में तत्पर है; जिसके 'झणझण-झिञ्झिमि' नूपुर-निनाद से भूतपति (शिव) तक मोहित हो जाते हैं — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 11
अयि सुमनःसुमनः सुमनः सुमनः सुमनोहरकान्तियुते
श्रितरजनीरजनीरजनीरजनीरजनीकरवक्त्रवृते ।
सुनयनविभ्रमरभ्रमरभ्रमरभ्रमरभ्रमराधिपते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Ayi sumanahsumanah sumanah sumanah sumanoharakantiyute
Shritarajanirajanirajanirajanirajanikaravaktravrite
Sunayanavibhramarabhramarabhramarabhramarabhramaradhipate
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
हे सुन्दर मन वाली, मनोहर कान्ति वाली, रात्रि-सी श्याम केशराशि से घिरे मुख वाली, सुन्दर नेत्रों वाली — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 12
सहितमहाहवमल्लमतल्लिकमल्लितरल्लकमल्लरते
विरचितवल्लिकपल्लिकमल्लिकझिल्लिकभिल्लिकवर्गवृते ।
सितकृतफुल्लसमुल्लसितारुणतल्लजपल्लवसल्ललिते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Sahitamahahavamallamatallikamallitarallakamallarate
Virachitavallikapallikamallikajhillikabhillikavargavrite
Sitakritaphullasamullasitarunatallajapallavasallalite
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
हे महायुद्ध में महामल्लों से कुश्ती कर उन्हें परास्त करने वाली, अपने वन-कुंजों में लता-पुष्पों की क्रीड़ा रचने वाली — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 13
अविरलगण्डगलन्मदमेदुरमत्तमतङ्गजराजपते
त्रिभुवनभूषणभूतकलानिधिरूपपयोनिधिराजसुते ।
अयि सुदतीजनलालसमानसमोहनमन्मथराजसुते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Aviralagandagalanmadameduramattamatangajarajapate
Tribhuvanabhushanabhutakalanidhirupapayonidhirajasute
Ayi sudatijanalalasamanasamohanamanmatharajasute
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
हे निरन्तर मद बहाते मत्त गजराज-सी गति वाली, तीनों लोकों के आभूषण चन्द्र-रूप क्षीरसागर की राजपुत्री, हे सुदती जनों से सेवित — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 14
कमलदलामलकोमलकान्तिकलाकलितामलभाललते
सकलविलासकलानिलयक्रमकेलिचलत्कलहंसकुले ।
अलिकुलसङ्कुलकुवलयमण्डलमौलिमिलद्बकुलालिकुले
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Kamaladalamalakomalakantikalakalitamalabhalalate
Sakalavilasakalanilayakramakelichalatkalahamsakule
Alikulasankulakuvalayamandalamaulimiladbakulalikule
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
हे कमलदल-सी निर्मल कोमल कान्ति वाले भाल वाली, समस्त विलास-कलाओं की निधि, जिसके चारों ओर राजहंस क्रीड़ा करते और भ्रमर गुंजार करते हैं — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 15
करमुरलीरववीजितकूजितलज्जितकोकिलमञ्जुमते
मिलितमिलिन्दमनोहरगुञ्जितरञ्जितशैलनिकुञ्जगते ।
निजगुणभूतमहाशबरीगणसद्गुणसम्भृतकेलितले
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Karamuraliravavijitakujitalajjitakokilamanjumate
Militamilindamanoharagunjitaranjitashailanikunjagate
Nijagunabhutamahashabariganasadgunasambhritakelitale
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
हे जिसके मुरली-स्वर से कोयल की कूक भी लज्जित हो जाती है, गुंजार करते भ्रमरों से मनोहर पर्वत-कुंजों में विचरने वाली — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 16
कटितटपीतदुकूलविचित्रमयूखतिरस्कृतचन्द्ररुचे
प्रणतसुरासुरमौलिमणिस्फुरदंशुलसन्नखचन्द्ररुचे ।
जितकनकाचलमौलिपदोर्जितनिर्जरकुञ्जरकुम्भकुचे
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Katitatapitadukulavichitramayukhatiraskritachandraruche
Pranatasurasuramaulimanisphuradamshulasannakhachandraruche
Jitakanakachalamaulipadorjitanirjarakunjarakumbhakuche
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
हे जिसके कटि पर पीत वस्त्र की विचित्र किरणें चन्द्र की कान्ति को भी तिरस्कृत करती हैं, नत देव-असुरों के मुकुटमणियों से जिसके नखचन्द्र दीप्त होते हैं — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 17
विजितसहस्रकरैकसहस्रकरैकसहस्रकरैकनुते
कृतसुरतारकसङ्गरतारकसङ्गरतारकसूनुसुते ।
सुरथसमाधिसमानसमाधिसमाधिसमाधिसुजातरते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥)
Vijitasahasrakaraikasahasrakaraikasahasrakaraikanute
Kritasuratarakasangaratarakasangaratarakasunusute
Surathasamadhisamanasamadhisamadhisamadhisujatarate
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute )
हे सहस्र किरणों (सूर्य) और सहस्र करों को जीतने वाली एकमात्र शक्ति रूप में स्तुत; तारकासुर से युद्ध करने वाले (स्कन्द) की जननी; सुरथ और समाधि के समान ध्यान वाली — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 18
पदकमलं करुणानिलये वरिवस्यति योऽनुदिनं सुशिवे
अयि कमले कमलानिलये कमलानिलयः स कथं न भवेत् ।
तव पदमेव परम्पदमेवनुशीलयतो मम किं न शिवे
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Padakamalam karunanilaye varivasyati yonudinam sushive
Ayi kamale kamalanilaye kamalanilayah sa katham na bhavet
Tava padameva parampadamevanushilayato mama kim na shive
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
हे करुणानिलया कमले! जो प्रतिदिन तुम्हारे चरणकमल की उपासना करता है — हे शिवे! वह स्वयं कमला (लक्ष्मी) का धाम कैसे न बने? — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 19
कनकलसत्कलसिन्धुजलैरनुसिञ्चिनुते गुण रङ्गभुवं
भजति स किं न शचीकुचकुम्भतटीपरिरम्भसुखानुभवम् ।
तव चरणं शरणं करवाणि नतामरवाणिनिवासि शिवं
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Kanakalasatkalasindhujalairanusinchinute guna rangabhuvam
Bhajati sa kim na shachikuchakumbhatatiparirambhasukhanubhavam
Tava charanam sharanam karavani natamaravaninivasi shivam
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
जो क्षीरसागर के स्वर्ण-कलशों के जल से तुम्हारी रंगभूमि को सींचता है — क्या वह शची के कुचकुम्भों के आलिंगन-सुख (स्वर्गसुख) को नहीं पाता? — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 20
तव विमलेन्दुकुलं वदनेन्दुमलं सकलं ननु कूलयते
किमु पुरुहूतपुरीन्दुमुखीसुमुखीभिरसौ विमुखीक्रियते ।
मम तु मतं शिवनामधने भवतीकृपया किमुत क्रियते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Tava vimalendukulam vadanendumalam sakalam nanu kulayate
Kimu puruhutapurindumukhisumukhibhirasau vimukhikriyate
Mama tu matam shivanamadhane bhavatikripaya kimuta kriyate
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
तुम्हारा निर्मल चन्द्र-सा मुख पूर्ण चन्द्र को भी मात देता और सब कुछ उज्ज्वल करता है; इन्द्रपुरी की सुमुखी स्त्रियों से भी उसकी तुलना कैसे हो? — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 21
अयि मयि दीनदयालुतया कृपयैव त्वया भवितव्यमुमे
अयि जगतो जननी कृपयासि यथासि तथाऽनुमितासि रते ।
यदुचितमत्र भवत्युररीकुरुतादुरुतापमपाकुरुते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥
Ayi mayi dinadayalutaya kripayaiva tvaya bhavitavyamume
Ayi jagato janani kripayasi yathasi tathanumitasi rate
Yaduchitamatra bhavatyurarikurutadurutapamapakurute
Jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute
हे उमे! दीनों पर दयालुता के कारण तुम मुझ पर कृपा करो; हे जगन्माता! तुम स्वभाव से ही दयामयी हो — जो उचित हो स्वीकार करो और मेरा महान दुःख दूर करो — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि, रम्यकपर्दिनि, शैलसुते!
Verse 22
स्तुतिमितस्तिमितः सुसमाधिना नियमतोऽयमतोऽनुदिनं पठेत् ।
परमया रमयापि निषेव्यते परिजनोऽरिजनोऽपि च तं भजेत् ॥
Stutimitastimitah susamadhina niyamatoyamatonudinam pathet
Paramaya ramayapi nishevyate parijanorijanopi cha tam bhajet
जो शान्तचित्त होकर गहन समाधि में नियमपूर्वक प्रतिदिन इस स्तोत्र का पाठ करता है, उसकी सेवा परम लक्ष्मी करती हैं; उसके शत्रु भी उसके स्वजन बन जाते हैं।
Verse 23
रमयति किल कर्षस्तेषु चित्तं नराणामवरजवरयस्माद्रामकृष्णः कवीनाम् ।
अकृत सुकृतिगम्यं रम्यपद्यैकहर्म्यं स्तवनमवनहेतुं प्रीतये विश्वमातुः ॥
Ramayati kila karshasteshu chittam naranamavarajavarayasmadramakrishnah kavinam
Akrita sukritigamyam ramyapadyaikaharmyam stavanamavanahetum pritaye vishvamatuh
क्योंकि रामकृष्ण (कवि) इन रमणीय पद्यों से मनुष्यों के चित्त को देवी की ओर आकृष्ट करता है, इसीलिए उसने यह सुकृतियों के लिए सुलभ, रम्य स्तोत्र रचा है।
Verse 24
इन्दुरम्यो मुहुर्बिन्दुरम्यो मुहुर्बिन्दुरम्यो यतः साऽनवद्यं स्मृतः ।
श्रीपतेः सूनूना कारितो योऽधुना विश्वमातुः पदे पद्यपुष्पाञ्जलिः ॥
Induramyo muhurbinduramyo muhurbinduramyo yatah sanavadyam smritah
Shripateh sununa karito yodhuna vishvamatuh pade padyapushpanjalih
बार-बार चन्द्र-सा रमणीय, बार-बार बिन्दु-सा रमणीय — श्रीपति के पुत्र द्वारा रचित यह निर्दोष स्तोत्र (परम मंगलमय रूप में) स्मरण किया जाता है।
Want to understand every word?
Read Word-by-Word Meaning →