Mantra.Tips

चामुण्डा मंत्र एवं नवार्ण मंत्र Meaning — Line by Line

चामुण्डा मंत्र एवं नवार्ण मंत्र

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of चामुण्डा मंत्र एवं नवार्ण मंत्र with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Verse 1#

Om Aim Hreem Kleem Chamundayai Vichche

ऐं ह्रीं क्लीं चामुण्डायै विच्चे॥

Om Aim Hreem Kleem Chamundayai Vichche

Meaningॐ ऐं ह्रीं क्लीं चामुण्डायै विच्चे — चामुण्डा को नमस्कार (यह नवार्ण मन्त्र है — देवी के नौ अक्षर)।

Verse 2#

Om Jayanti Mangala Kali Bhadrakali Kapalini

जयन्ती मंगला काली भद्रकाली कपालिनी। दुर्गा क्षमा शिवा धात्री स्वाहा स्वधा नमोऽस्तु ते॥

Om Jayanti Mangala Kali Bhadrakali Kapalini Durga Kshama Shiva Dhatri Svaha Svadha Namostu Te

Meaningॐ — हे जयन्ती, मंगला, काली, भद्रकाली, कपालिनी, दुर्गा (आदि नामों वाली देवी) — तुम्हें नमस्कार।

Verse 3#

Sarvamangala Mangalye Shive Sarvartha Sadhike

सर्वमंगलमांगल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके। शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमोऽस्तु ते॥

Sarvamangala Mangalye Shive Sarvartha Sadhike Sharanye Tryambake Gauri Narayani Namostu Te

Meaningहे समस्त मंगलों की मंगलमयी, शिवे, सब अर्थ सिद्ध करने वाली, शरण्ये, त्र्यम्बके, गौरी, नारायणी — तुम्हें नमस्कार।

Word-by-Word Breakdown

ऐं
Aim
सरस्वती का बीज — ज्ञान, वाणी
ह्रीं
Hreem
माया/शक्ति का बीज — ब्रह्मांडीय ऊर्जा
क्लीं
Kleem
काम का बीज — आकर्षण, इच्छा
चामुण्डा
Chamunda
चण्ड और मुण्ड का वध करने वाली
विच्चे
Vichche
पवित्र बीजाक्षर (समापन)
नवार्ण
Navarna
नौ अक्षर (नौ-अक्षरी मंत्र)
जयन्ती
Jayanti
विजयिनी
मंगला
Mangala
मंगलमयी
काली
Kali
उग्र/श्याम देवी
भद्रकाली
Bhadrakali
शुभ काली
कपालिनी
Kapalini
कपाल धारण करने वाली
क्षमा
Kshama
क्षमा
सर्वमंगलमांगल्ये
Sarvamangala Mangalye
हे समस्त मंगलों की मंगलमयी
सर्वार्थसाधिके
Sarvartha Sadhike
सब अर्थ सिद्ध करने वाली
शरण्ये
Sharanye
शरण देने वाली
त्र्यम्बके
Tryambake
त्रिनेत्रधारिणी
नारायणि
Narayani
नारायण की दिव्य स्त्री-शक्ति

Origin & History

Source: Devi Mahatmyam / Durga Saptashati (Markandeya Purana)

Author: Sage Markandeya

Period: 5th-6th century CE (Purana compilation)

नवार्ण मंत्र देवी महात्म्यम् (जिसे दुर्गा सप्तशती अथवा चण्डी पाठ भी कहते हैं) से उद्भूत होता है, जो मार्कण्डेय पुराण में 700 श्लोकों का ग्रंथ है। यह वह बीज मंत्र है जो 700 श्लोकों की समस्त शक्ति को मात्र नौ अक्षरों में समाहित कर देता है। चामुण्डा वह उग्र रूप हैं जो राक्षस सेना के विरुद्ध महायुद्ध के समय प्रकट हुईं — वे दुर्गा के सबसे भयंकर और रक्षात्मक स्वरूप में हैं।

Frequently Asked Questions

नवार्ण मंत्र क्या है?
नौ अक्षरों वाला मंत्र 'ॐ ऐं ह्रीं क्लीं चामुण्डायै विच्चे' नवार्ण (नौ-अक्षर) मंत्र कहलाता है। यह दुर्गा सप्तशती का मूल मंत्र है और हिंदू धर्म का सबसे शक्तिशाली शक्ति मंत्र माना जाता है।
चामुण्डा कौन हैं?
चामुण्डा देवी दुर्गा का उग्र रूप हैं जिन्होंने चण्ड और मुण्ड राक्षसों का वध किया (इसी से चा-मुण्डा)। देवी महात्म्यम् में वर्णित युद्ध के समय वे देवी काली के ललाट से प्रकट हुईं।
सर्वमंगल मांगल्ये का अर्थ क्या है?
'हे समस्त मंगलों में मंगलमयी, हे सब अर्थ सिद्ध करने वाली, हे शरण देने वाली, त्र्यम्बके गौरी, हे नारायणी — तुम्हें नमस्कार।' यह सर्वाधिक पठित दुर्गा श्लोक है, जिसका प्रयोग लगभग प्रत्येक देवी पूजा के समापन में होता है।
क्या पुरुष इस मंत्र का जप कर सकते हैं?
हाँ, बिल्कुल। नवार्ण मंत्र और चामुण्डा पूजा सभी भक्तों के लिए है, लिंग का कोई भेद नहीं। स्वयं देवी महात्म्यम् एक राजा और एक वैश्य को सुनाया गया था — दोनों पुरुष थे।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →