Mantra.Tips

हरिवरासनम् Meaning — Line by Line

हरिवरासनम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of हरिवरासनम् with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Harivarasanam Vishwamohanam
  2. Verse 2. Sharanakirtanam Shaktamanasam
  3. Verse 3. Pranayasatyakam Prananayakam
  4. Verse 4. Turagavahanam Sundarananam
  5. Verse 5. Tribhuvanarchitam Devatatmakam
  6. Verse 6. Bhavabhayapaham Bhavukavaham
  7. Verse 7. Kalamridusmitam Sundarananam
  8. Verse 8. Shritajanapriyam Chintitapradam
Verse 1#

Harivarasanam Vishwamohanam

हरिवरासनं विश्वमोहनं हरिदधीश्वरं आराध्यपादुकम्। अरिविमर्दनं नित्यनर्तनं हरिहरात्मजं देवमाश्रये॥

Harivarasanam Vishwamohanam Haridadhishwaram Aradhyapadukam Arivimardanam Nityanartanam Hariharatmajam Devamashraye

MeaningI take refuge in Hariharatmaja (Ayyappa) — seated on the noble throne of Hari, enchanter of the world, whose sandals are worshipped, destroyer of foes, ever in blissful dance.

Verse 2#

Sharanakirtanam Shaktamanasam

शरणकीर्तनं शक्तमानसं भजनमानसं नर्तनालसम्। अरुणभासुरं भूतनायकं हरिहरात्मजं देवमाश्रये॥

Sharanakirtanam Shaktamanasam Bhajanamanasam Nartanalasam Arunabhasuram Bhutanayakam Hariharatmajam Devamashraye

MeaningI take refuge in the Lord praised by the Saranam chants, ever in the hearts of devotees, radiant as the dawn, master of all beings.

Verse 3#

Pranayasatyakam Prananayakam

प्रणयसत्यकं प्राणनायकं प्रणतकल्पकं सुप्रभाञ्चितम्। प्रणवमन्दिरं कीर्तनप्रियं हरिहरात्मजं देवमाश्रये॥

Pranayasatyakam Prananayakam Pranatakalpakam Suprabhanchitam Pranavamandiram Kirtanapriyam Hariharatmajam Devamashraye

MeaningI take refuge in the Lord of true love, leader of life-breath, fulfiller of the prayers of those who bow, ever luminous, who dwells in Om and delights in song.

Verse 4#

Turagavahanam Sundarananam

तुरगवाहनं सुन्दराननं वरगदायुधं देववर्णितम्। गुरुकृपाकरं कीर्तनप्रियं हरिहरात्मजं देवमाश्रये॥

Turagavahanam Sundarananam Varagadayudham Devavarnitam Gurukripakaram Kirtanapriyam Hariharatmajam Devamashraye

MeaningI take refuge in him who rides the horse, of beautiful face, bearing the noble mace, praised by the gods, bestower of the guru's grace, lover of kirtan.

Verse 5#

Tribhuvanarchitam Devatatmakam

त्रिभुवनार्चितं देवतात्मकं त्रिनयनं प्रभुं दिव्यदेशिकम्। त्रिदशपूजितं चिन्तितप्रदं हरिहरात्मजं देवमाश्रये॥

Tribhuvanarchitam Devatatmakam Trinayanam Prabhum Divyadeshikam Tridashapujitam Chintitapradam Hariharatmajam Devamashraye

MeaningI take refuge in him worshipped in the three worlds, the soul of the gods, three-eyed Lord, divine teacher, adored by the celestials, granting all that is wished.

Verse 6#

Bhavabhayapaham Bhavukavaham

भवभयापहं भावुकावहं भुवनमोहनं भूतिभूषणम्। धवलवाहनं दिव्यवारणं हरिहरात्मजं देवमाश्रये॥

Bhavabhayapaham Bhavukavaham Bhuvanamohanam Bhutibhushanam Dhavalavahanam Divyavaranam Hariharatmajam Devamashraye

MeaningI take refuge in him who removes the fear of birth and death, who brings auspiciousness, enchanter of the worlds, adorned with sacred ash, of white mount and divine elephant.

Verse 7#

Kalamridusmitam Sundarananam

कलमृदुस्मितं सुन्दराननं कलभकोमलं गात्रमोहनम्। कलभकेसरी वाजिवाहनं हरिहरात्मजं देवमाश्रये॥

Kalamridusmitam Sundarananam Kalabhakomalam Gatramohanam Kalabhakesari Vajivahanam Hariharatmajam Devamashraye

MeaningI take refuge in him of gentle smile and lovely face, tender as a young elephant, of enchanting form, lion-like, rider of the horse.

Verse 8#

Shritajanapriyam Chintitapradam

श्रितजनप्रियं चिन्तितप्रदं श्रुतिविभूषणं साधुजीवनम्। श्रुतिमनोहरं गीतलालसं हरिहरात्मजं देवमाश्रये॥

Shritajanapriyam Chintitapradam Shrutivibhushanam Sadhujivanam Shrutimanoharam Gitalalasam Hariharatmajam Devamashraye

MeaningI take refuge in him dear to those who seek him, granter of wishes, ornament of the Vedas, life of the virtuous, ravisher of hearts through the scriptures, fond of song.

Word-by-Word Breakdown

हरिवरासनं
Harivarasanam
हरि (विष्णु) के श्रेष्ठ आसन पर विराजमान
विश्वमोहनं
Vishwamohanam
समस्त विश्व को मोहित करने वाले
अरिविमर्दनं
Arivimardanam
शत्रुओं (और भीतरी विकारों) का नाश करने वाले
हरिहरात्मजं
Hariharatmajam
हरि और हर (विष्णु और शिव) के पुत्र — अय्यप्पा
देवमाश्रये
Devamashraye
उस देव की मैं शरण लेता हूँ
शरणकीर्तनं
Sharanakirtanam
भक्तों के 'शरणम्' कीर्तन से स्तुत
अरुणभासुरं
Arunabhasuram
उदित होते सूर्य-से दीप्तिमान
प्रणवमन्दिरं
Pranavamandiram
पवित्र ओंकार (प्रणव) में निवास करने वाले
कीर्तनप्रियं
Kirtanapriyam
भक्ति-गीत के प्रेमी
त्रिभुवनार्चितं
Tribhuvanarchitam
तीनों लोकों में पूजित
भवभयापहं
Bhavabhayapaham
सांसारिक अस्तित्व के भय को दूर करने वाले
चिन्तितप्रदं
Chintitapradam
जो भी श्रद्धा से चाहा जाए, वह प्रदान करने वाले

Origin & History

Source: Devotional Sanskrit stotra to Lord Ayyappa; sung as the nightly closing prayer at Sabarimala

Author: Attributed to Kambakudi Kulathur Srinivasa Iyer

Period: Traditional; popularised in the 20th century

अय्यप्पा हरिहरात्मज हैं, जो विष्णु (मोहिनी रूप में) व शिव के मिलन से जन्मे — हिन्दू भक्ति की दो महान धाराओं को जोड़ते हुए। हरिवरासनम् शबरीमला में 'उराक्क पाट्टु' के रूप में गाया जाता है, वह लोरी जो प्रभु को शयन कराती है: जैसे ही अन्तिम श्लोक मन्द होता है, गर्भगृह का दीप धीमा कर दिया जाता है और रात्रि के लिए द्वार बन्द कर दिए जाते हैं। के. जे. येसुदास के स्वर द्वारा संसार भर में पहुँचकर यह प्रत्येक अय्यप्पा भक्त की प्रतीक-प्रार्थना बन गया है।

Frequently Asked Questions

हरिवरासनम् क्या है?
हरिवरासनम् भगवान अय्यप्पा (हरिहरात्मज, विष्णु व शिव के पुत्र) की स्तुति में आठ श्लोकों का संस्कृत स्तोत्र है। यह 'उराक्क पाट्टु' है — वह शयन-गीत जो प्रतिदिन रात्रि को शबरीमला मन्दिर के द्वार बन्द होते समय और देव को शयन कराते समय गाया जाता है।
हरिवरासनम् किसने रचा और इसे प्रसिद्ध किसने किया?
इन श्लोकों का श्रेय कम्बकुडी कुलथुर श्रीनिवास अय्यर को दिया जाता है। यह स्तोत्र गायक के. जे. येसुदास के भावपूर्ण गायन से सर्वप्रिय हुआ, जो अब प्रतिदिन रात्रि को शबरीमला व संसार भर के अय्यप्पा मन्दिरों में बजाया जाता है।
'हरिहरात्मजं देवमाश्रये' का क्या अर्थ है?
'मैं उस देव की शरण लेता हूँ जो हरि व हर के पुत्र हैं।' प्रत्येक श्लोक इसी पंक्ति पर समाप्त होता है, जिससे सम्पूर्ण स्तोत्र विष्णु व शिव के मिलन-स्वरूप अय्यप्पा के प्रति बारम्बार समर्पण का कर्म बन जाता है।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →