Mantra.Tips

कृष्ण चालीसा Meaning — Line by Line

कृष्ण चालीसा

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of कृष्ण चालीसा with its Hindi meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Doha 1. Bamshi shobhita kara madhura, nila jalada tana shyama
  2. Doha 2. Jaya manamohana madana chhavi, krishnachandra maharaja
  3. Chaupai 1. Jaya yadunandana jaya jagavandana
  4. Chaupai 2. Jaya yashuda suta nanda dulare
  5. Chaupai 3. Jaya nata-nagara naga nathaiya
  6. Chaupai 4. Puni nakha para prabhu girivara dharo
  7. Chaupai 5. Vamshi madhura adhara dhari teri
  8. Chaupai 6. Ao hari puni makhana chakho
  9. Chaupai 7. Gola kapola, chibuka arunare
  10. Chaupai 8. Ramjita rajiva nayana vishala
  11. Chaupai 9. Kundala shravana pitapata achhe
  12. Chaupai 10. Nila jalaja sundara tanu sohe
  13. Chaupai 11. Mastaka tilaka, alaka ghumgharale
  14. Chaupai 12. Kari paya pana, putanahi tarayo
  15. Chaupai 13. Madhuvana jalata agni jaba jvala
  16. Chaupai 14. Surapati jaba braja chadha़yo risai
  17. Chaupai 15. Lagata-lagata braja chahana bahayo
  18. Chaupai 16. Lakhi yasuda mana bhrama adhikai
  19. Chaupai 17. Dushta kamsa ati udhama machayo
  20. Chaupai 18. Nathi kaliyahim taba tuma linhem
  21. Chaupai 19. Kari gopina samga rasa vilasa
  22. Chaupai 20. Ketika maha asura samharayo
  23. Chaupai 21. Mata-pita ki bandi chhuड़ai
  24. Chaupai 22. Mahi se mritaka chhahom suta layo
  25. Chaupai 23. Bhaumasura mura daitya samhari
  26. Chaupai 24. Dai bhinhim trina chira sahara
  27. Chaupai 25. Asura bakasura adika marayo
  28. Chaupai 26. Dina sudama ke duhkha tarayo
  29. Chaupai 27. Prema ke saga vidura ghara mamge
  30. Chaupai 28. Lakhi prema ki mahima bhari
  31. Chaupai 29. Bharata ke paratha ratha hamke
  32. Chaupai 30. Nija gita ke jnana sunaye
  33. Chaupai 31. Mira thi aisi matavali
  34. Chaupai 32. Rana bheja sampa pitari
  35. Chaupai 33. Nija maya tuma vidhihim dikhayo
  36. Chaupai 34. Taba shata ninda kari tatkala
  37. Chaupai 35. Jabahim draupadi tera lagai
  38. Chaupai 36. Turatahim vasana bane nanandalala
  39. Chaupai 37. Asa natha ke natha kanhaiya
  40. Chaupai 38. Sundaradasa asa ura dhari
  41. Chaupai 39. Natha sakala mama kumati nivaro
  42. Chaupai 40. Kholo pata aba darshana dijai
  43. Closing Doha. Ashta siddhi navanidhi phala, lahai padaratha chari
Doha 1#

Bamshi shobhita kara madhura, nila jalada tana shyama

बंशी शोभित कर मधुर, नील जलद तन श्याम। अरुण अधर जनु बिम्बा फल, पिताम्बर शुभ साज॥

Bamshi shobhita kara madhura, nila jalada tana shyama Aruna adhara janu bimba phala, pitambara shubha saja

Meaningउनके मधुर हाथों में बाँसुरी शोभायमान है; उनका शरीर नील जलधर सा श्याम है; उनके लाल अधर बिम्ब फल से हैं, और शुभ पीताम्बर उन्हें सुशोभित करता है।

Doha 2#

Jaya manamohana madana chhavi, krishnachandra maharaja

जय मनमोहन मदन छवि, कृष्णचन्द्र महाराज। करहु कृपा हे रवि तनय, राखहु जन की लाज॥

Jaya manamohana madana chhavi, krishnachandra maharaja Karahu kripa he ravi tanaya, rakhahu jana ki laja

Meaningमनमोहन को जय, कामदेव सी छवि वाले, कृष्णचन्द्र महाराज! कृपा करो, हे सूर्यपुत्र (के लोक के स्वामी), और अपने भक्तों की लाज रखो।

Chaupai 1#

Jaya yadunandana jaya jagavandana

जय यदुनन्दन जय जगवन्दन। जय वसुदेव देवकी नन्दन॥

Jaya yadunandana jaya jagavandana Jaya vasudeva devaki nandana

Meaningजय, हे यदुओं के आनन्द, जगत के वन्दनीय; जय, हे वसुदेव और देवकी के नन्दन!

Chaupai 2#

Jaya yashuda suta nanda dulare

जय यशुदा सुत नन्द दुलारे। जय प्रभु भक्तन के दृग तारे॥

Jaya yashuda suta nanda dulare Jaya prabhu bhaktana ke driga tare

Meaningजय, हे यशोदा और नन्द के दुलारे; जय, हे प्रभु, भक्तों के नेत्रों के तारे!

Chaupai 3#

Jaya nata-nagara naga nathaiya

जय नट-नागर नाग नथैया। कृष्ण कन्हैया धेनु चरैया॥

Jaya nata-nagara naga nathaiya Krishna kanhaiya dhenu charaiya

Meaningजय, हे नट-नागर जिसने नाग (कालिय) को नथा; कृष्ण कन्हैया, गायें चराने वाले!

Chaupai 4#

Puni nakha para prabhu girivara dharo

पुनि नख पर प्रभु गिरिवर धारो। आओ दीनन कष्ट निवारो॥

Puni nakha para prabhu girivara dharo Ao dinana kashta nivaro

Meaningफिर, हे प्रभु, आपने नख पर महान गिरिवर धारण किया; आओ और दीनों के कष्ट निवारण करो।

Chaupai 5#

Vamshi madhura adhara dhari teri

वंशी मधुर अधर धरी तेरी। होवे पूर्ण मनोरथ मेरो॥

Vamshi madhura adhara dhari teri Hove purna manoratha mero

Meaningआपके अधरों पर मधुर बाँसुरी सजी है; मेरे मन का मनोरथ पूर्ण हो।

Chaupai 6#

Ao hari puni makhana chakho

आओ हरि पुनि माखन चाखो। आज लाज भारत की राखो॥

Ao hari puni makhana chakho Aja laja bharata ki rakho

Meaningआओ, हे हरि, और फिर माखन चखो; आज भारत की लाज रखो।

Chaupai 7#

Gola kapola, chibuka arunare

गोल कपोल, चिबुक अरुणारे। मृदु मुस्कान मोहिनी डारे॥

Gola kapola, chibuka arunare Mridu muskana mohini dare

Meaningगोल कपोल, अरुणारी चिबुक, और मृदु मोहिनी मुस्कान;

Chaupai 8#

Ramjita rajiva nayana vishala

रंजित राजिव नयन विशाला। मोर मुकुट वैजयंती माला॥

Ramjita rajiva nayana vishala Mora mukuta vaijayamti mala

Meaning— विशाल सुन्दर कमल से नयन, मोर मुकुट और वैजयन्ती माला।

Chaupai 9#

Kundala shravana pitapata achhe

कुण्डल श्रवण पीतपट आछे। कटि किंकणी काछन काछे॥

Kundala shravana pitapata achhe Kati kimkani kachhana kachhe

Meaningकानों में कुण्डल, उत्तम पीतपट, कटि पर नन्ही किंकिणी का करधन;

Chaupai 10#

Nila jalaja sundara tanu sohe

नील जलज सुन्दर तनु सोहे। छवि लखि, सुर नर मुनिमन मोहे॥

Nila jalaja sundara tanu sohe Chhavi lakhi, sura nara munimana mohe

Meaning— आपका सुन्दर नील शरीर ऐसा शोभता है कि देव, मनुष्य और मुनि सब छवि देख मोहित हो जाते हैं।

Chaupai 11#

Mastaka tilaka, alaka ghumgharale

मस्तक तिलक, अलक घुंघराले। आओ कृष्ण बांसुरी वाले॥

Mastaka tilaka, alaka ghumgharale Ao krishna bamsuri vale

Meaningमस्तक पर तिलक और घुंघराली अलकें — आओ, हे बाँसुरी वाले कृष्ण!

Chaupai 12#

Kari paya pana, putanahi tarayo

करि पय पान, पुतनहि तारयो। अका बका कागासुर मारयो॥

Kari paya pana, putanahi tarayo Aka baka kagasura marayo

Meaningउसका विषभरा दूध पीकर आपने पूतना को तार दिया; आपने अघासुर, बकासुर और कागासुर का वध किया।

Chaupai 13#

Madhuvana jalata agni jaba jvala

मधुवन जलत अग्नि जब ज्वाला। भै शीतल, लखितहिं नन्दलाला॥

Madhuvana jalata agni jaba jvala Bhai shitala, lakhitahim nandalala

Meaningजब मधुवन अग्नि की ज्वाला से जला, तो नन्दलाल के देखते ही वह शीतल हो गया।

Chaupai 14#

Surapati jaba braja chadha़yo risai

सुरपति जब ब्रज चढ़यो रिसाई। मसूर धार वारि वर्षाई॥

Surapati jaba braja chadha़yo risai Masura dhara vari varshai

Meaningजब देवराज इन्द्र ब्रज पर क्रोधित होकर चढ़ आए और मूसलधार वर्षा बरसाई,

Chaupai 15#

Lagata-lagata braja chahana bahayo

लगत-लगत ब्रज चहन बहायो। गोवर्धन नखधारि बचायो॥

Lagata-lagata braja chahana bahayo Govardhana nakhadhari bachayo

Meaning— जब ब्रज बहने को था, तब आपने गोवर्धन को नख पर धारण कर उसे बचा लिया।

Chaupai 16#

Lakhi yasuda mana bhrama adhikai

लखि यसुदा मन भ्रम अधिकाई। मुख महं चौदह भुवन दिखाई॥

Lakhi yasuda mana bhrama adhikai Mukha maham chaudaha bhuvana dikhai

Meaningयह देख यशोदा का मन भ्रम से भर गया — और आपने अपने मुख में चौदह भुवन दिखा दिए।

Chaupai 17#

Dushta kamsa ati udhama machayo

दुष्ट कंस अति उधम मचायो। कोटि कमल जब फूल मंगायो॥

Dushta kamsa ati udhama machayo Koti kamala jaba phula mamgayo

Meaningजब दुष्ट कंस ने अति उधम मचाया और करोड़ कमल के फूल मँगवाए,

Chaupai 18#

Nathi kaliyahim taba tuma linhem

नाथि कालियहिं तब तुम लीन्हें। चरणचिन्ह दै निर्भय किन्हें॥

Nathi kaliyahim taba tuma linhem Charanachinha dai nirbhaya kinhem

Meaning— तब आपने कालिय नाग को नथा, और उस पर चरण-चिह्न देकर सबको निर्भय किया।

Chaupai 19#

Kari gopina samga rasa vilasa

करि गोपिन संग रास विलासा। सबकी पूरण करी अभिलाषा॥

Kari gopina samga rasa vilasa Sabaki purana kari abhilasha

Meaningगोपियों संग रास विलास करके, आपने उन सबकी अभिलाषा पूर्ण की।

Chaupai 20#

Ketika maha asura samharayo

केतिक महा असुर संहारयो। कंसहि केस पकड़ि दै मारयो॥

Ketika maha asura samharayo Kamsahi kesa pakaड़i dai marayo

Meaningआपने कितने ही महान असुरों का संहार किया, और कंस को केश पकड़कर मार डाला।

Chaupai 21#

Mata-pita ki bandi chhuड़ai

मात-पिता की बन्दि छुड़ाई। उग्रसेन कहं राज दिलाई॥

Mata-pita ki bandi chhuड़ai Ugrasena kaham raja dilai

Meaningआपने अपने माता-पिता को बन्दीगृह से छुड़ाया और उग्रसेन को राज दिलाया।

Chaupai 22#

Mahi se mritaka chhahom suta layo

महि से मृतक छहों सुत लायो। मातु देवकी शोक मिटायो॥

Mahi se mritaka chhahom suta layo Matu devaki shoka mitayo

Meaningआपने मृत्युलोक से छहों मृत पुत्रों को ले आकर माता देवकी का शोक मिटाया।

Chaupai 23#

Bhaumasura mura daitya samhari

भौमासुर मुर दैत्य संहारी। लाये षट दश सहसकुमारी॥

Bhaumasura mura daitya samhari Laye shata dasha sahasakumari

Meaningभौमासुर और मुर दैत्यों का संहार कर, आपने सोलह सहस्र कन्याओं को ले आए।

Chaupai 24#

Dai bhinhim trina chira sahara

दै भिन्हीं तृण चीर सहारा। जरासिंधु राक्षस कहं मारा॥

Dai bhinhim trina chira sahara Jarasimdhu rakshasa kaham mara

Meaningतिनके और चीर का भी सहारा देकर, आपने राक्षसराज जरासन्ध का वध किया।

Chaupai 25#

Asura bakasura adika marayo

असुर बकासुर आदिक मारयो। भक्तन के तब कष्ट निवारियो॥

Asura bakasura adika marayo Bhaktana ke taba kashta nivariyo

Meaningआपने बकासुर और अन्य असुरों का वध किया, और इस प्रकार अपने भक्तों के कष्ट निवारण किए।

Chaupai 26#

Dina sudama ke duhkha tarayo

दीन सुदामा के दुःख टारयो। तंदुल तीन मूंठ मुख डारयो॥

Dina sudama ke duhkha tarayo Tamdula tina mumtha mukha darayo

Meaningआपने दीन सुदामा का दुःख दूर किया, उनके विनम्र तीन मुट्ठी तन्दुल को स्वीकार करके।

Chaupai 27#

Prema ke saga vidura ghara mamge

प्रेम के साग विदुर घर मांगे। दुर्योधन के मेवा त्यागे॥

Prema ke saga vidura ghara mamge Duryodhana ke meva tyage

Meaningआपने विदुर के घर साधारण साग माँगा और दुर्योधन के मेवे त्याग दिए;

Chaupai 28#

Lakhi prema ki mahima bhari

लखि प्रेम की महिमा भारी। ऐसे श्याम दीन हितकारी॥

Lakhi prema ki mahima bhari Aise shyama dina hitakari

Meaning— प्रेम की महिमा देखकर, ऐसे हैं श्याम, दीनों के हितकारी।

Chaupai 29#

Bharata ke paratha ratha hamke

भारत के पारथ रथ हांके। लिए चक्र कर नहिं बल ताके॥

Bharata ke paratha ratha hamke Lie chakra kara nahim bala take

Meaningभारत के युद्ध में आपने पार्थ (अर्जुन) का रथ हाँका, चक्र हाथ में लेकर, यद्यपि आपको बल की आवश्यकता न थी।

Chaupai 30#

Nija gita ke jnana sunaye

निज गीता के ज्ञान सुनाये। भक्तन हृदय सुधा वर्षाये॥

Nija gita ke jnana sunaye Bhaktana hridaya sudha varshaye

Meaningआपने अपनी गीता का ज्ञान सुनाया, भक्तों के हृदय पर सुधा बरसाते हुए।

Chaupai 31#

Mira thi aisi matavali

मीरा थी ऐसी मतवाली। विष पी गई बजाकर ताली॥

Mira thi aisi matavali Visha pi gai bajakara tali

Meaningमीरा आपके प्रेम में ऐसी मतवाली थी कि वह ताली बजाकर विष पी गई;

Chaupai 32#

Rana bheja sampa pitari

राना भेजा सांप पिटारी। शालिग्राम बने बनवारी॥

Rana bheja sampa pitari Shaligrama bane banavari

Meaning— राणा ने पिटारी में साँप भेजा, पर वह आपकी कृपा से शालिग्राम बन गया।

Chaupai 33#

Nija maya tuma vidhihim dikhayo

निज माया तुम विधिहिं दिखायो। उर ते संशय सकल मिटायो॥

Nija maya tuma vidhihim dikhayo Ura te samshaya sakala mitayo

Meaningआपने अपनी माया सबको दिखाई, और हृदय से सारा संशय मिटा दिया।

Chaupai 34#

Taba shata ninda kari tatkala

तब शत निन्दा करी तत्काला। जीवन मुक्त भयो शिशुपाला॥

Taba shata ninda kari tatkala Jivana mukta bhayo shishupala

Meaningजब शिशुपाल ने सौ निन्दाएँ कीं, तब वह तत्काल जीवनमुक्त हो गया।

Chaupai 35#

Jabahim draupadi tera lagai

जबहिं द्रौपदी टेर लगाई। दीनानाथ लाज अब जाई॥

Jabahim draupadi tera lagai Dinanatha laja aba jai

Meaningजिस क्षण द्रौपदी ने पुकारा, 'हे दीनानाथ, अब मेरी लाज जाती है!' —

Chaupai 36#

Turatahim vasana bane nanandalala

तुरतहिं वसन बने ननन्दलाला। बढ़े चीर भै अरि मुँह काला॥

Turatahim vasana bane nanandalala Baढ़e chira bhai ari munha kala

Meaning— उसी क्षण आप, नन्दलाल, उसके अनन्त वस्त्र बन गए; चीर बढ़ता ही गया, शत्रुओं के मुँह काले करते हुए।

Chaupai 37#

Asa natha ke natha kanhaiya

अस नाथ के नाथ कन्हैया। डूबत भंवर बचावत नैया॥

Asa natha ke natha kanhaiya Dubata bhamvara bachavata naiya

Meaningऐसे हैं कन्हैया, नाथों के नाथ, जो भँवर में डूबती नैया को पार लगाते हैं।

Chaupai 38#

Sundaradasa asa ura dhari

सुन्दरदास आस उर धारी। दयादृष्टि कीजै बनवारी॥

Sundaradasa asa ura dhari Dayadrishti kijai banavari

Meaningसुन्दरदास हृदय में आस धारण कर प्रार्थना करते हैं: दयादृष्टि कीजिए, हे बनवारी।

Chaupai 39#

Natha sakala mama kumati nivaro

नाथ सकल मम कुमति निवारो। क्षमहु बेगि अपराध हमारो॥

Natha sakala mama kumati nivaro Kshamahu begi aparadha hamaro

Meaningहे नाथ, मेरी सारी कुमति दूर करो और शीघ्र मेरे अपराध क्षमा करो।

Chaupai 40#

Kholo pata aba darshana dijai

खोलो पट अब दर्शन दीजै। बोलो कृष्ण कन्हैया की जै॥

Kholo pata aba darshana dijai Bolo krishna kanhaiya ki jai

Meaningअब पट खोलो और मुझे दर्शन दो; बोलो, कृष्ण कन्हैया की जय!

Closing Doha#

Ashta siddhi navanidhi phala, lahai padaratha chari

अष्ट सिद्धि नवनिधि फल, लहै पदारथ चारि॥

Ashta siddhi navanidhi phala, lahai padaratha chari

Meaningजो कोई इसका पाठ करता है, वह अष्ट सिद्धि, नवनिधि और चारों पदार्थ (पुरुषार्थ) प्राप्त करता है।

Word-by-Word Breakdown

कन्हैया
Kanhaiya
बाल कृष्ण का स्नेहपूर्ण नाम
यदुनन्दन
Yadunandan
यदुवंश के आनन्द
मोर मुकुट
Mor Mukut
मोरपंख का मुकुट
गोवर्धन
Govardhan
वह पर्वत जिसे कृष्ण ने अँगुली पर उठाया
रास
Rasa
गोपियों के साथ दिव्य नृत्य
वैजयंती माला
Vaijayanti Mala
कृष्ण की वनफूलों की माला
कालिय
Kaliya
यमुना में कृष्ण द्वारा दमित नाग
बनवारी
Banwari
वनमालाएँ धारण करने वाले; कृष्ण

Origin & History

Source: Traditional Hindi devotional hymn

Author: Traditional (signed 'Sundardas')

Period: Devotional era

कृष्ण चालीसा लोकप्रिय चालीसा परम्परा की चालीस छंदों वाली हिंदी स्तुति है। यह वृंदावन के श्याम, मुरलीधर भगवान की वंदना करती है। इसमें एक-एक लीला का स्मरण है—उँगली पर गोवर्धन उठाना, कालिय नाग पर नृत्य, द्रौपदी की साड़ी बढ़ाना और सुदामा के तंदुल स्वीकार करना—जो दर्शाती हैं कि कृष्ण सदा दीनों के मित्र और रक्षक हैं।

Frequently Asked Questions

कृष्ण चालीसा क्या है?
कृष्ण चालीसा भगवान श्रीकृष्ण की स्तुति में रची चालीस छंदों की हिंदी स्तुति है, जो 'बंशी शोभित कर मधुर' से आरम्भ होती है। यह उनके सौंदर्य, बाल-लीलाओं तथा द्रौपदी, सुदामा और मीरा जैसे भक्तों की रक्षा का गुणगान करती है।
कृष्ण चालीसा किस दिन पढ़नी चाहिए?
यह जन्माष्टमी (कृष्ण-जन्मोत्सव), बुधवार और एकादशी पर सबसे शुभ है। अनेक भक्त इसे प्रतिदिन प्रातः या सायंकाल पढ़ते हैं।
कृष्ण चालीसा में कौन-सी लीलाओं का वर्णन है?
इसमें गोवर्धन धारण, कालिय-दमन, पूतना, कंस और अन्य असुरों का वध, रास-लीला, द्रौपदी की रक्षा तथा सुदामा और मीरा पर कृपा का वर्णन है।
कृष्ण चालीसा के क्या लाभ हैं?
माना जाता है कि यह प्रेम, शांति, समृद्धि और रक्षा देती है, भय और संशय दूर करती है तथा भगवान श्रीकृष्ण के प्रति भक्ति को गहरा करती है।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →