ମଯୂରେଶ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍
मयूरेश स्तोत्रम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Ganesha Purana / Mudgala Purana tradition (Mayureshwar Morgaon Mahatmya) · Traditional; spoken by Lord Brahma (Brahma uvacha) · Puranic
Ganesha incarnated as Mayureshwara, riding a peacock, to destroy the demon Sindhu, and made Morgaon his abode — the kshetra that became the foremost of the eight Ashtavinayaka shrines. In this hymn the creator Brahma himself praises that Mayuresha, sweeping from His playful cosmic sports to His nature as the supreme consciousness-bliss and Lord of countless universes. Pleased, Mayuresha pronounces the fruits of the stotra, declaring it a destroyer of sin and a giver of freedom, health and liberation.
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
Mayuresha himself promises in the closing verses that this hymn frees even those locked in prison within seven days of devoted recitation and cures afflictions of mind and body — a phala echoed in the tradition of Morgaon, where countless pilgrims credit Moreshwar with release from bondage and relief from suffering.
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ପୁରାଣପୁରୁଷଂ ଦେଵଂ ନାନାକ୍ରୀଡାକରଂ ମୁଦା । ମାଯାଵିନଂ ଦୁର୍ଵିଭାଵ୍ଯଂ ମଯୂରେଶଂ ନମାମ୍ଯହମ୍ ॥୧॥
brahmovācha । purāṇa-puruṣaṁ devaṁ nānā-krīḍā-karaṁ mudā । māyāvinaṁ durvibhāvyaṁ mayūreśaṁ namāmy aham ॥1॥
ଅର୍ଥ:ब्रह्मा बोले:
ପରାତ୍ପରଂ ଚିଦାନନ୍ଦଂ ନିର୍ଵିକାରଂ ହୃଦି ସ୍ଥିତମ୍ । ଗୁଣାତୀତଂ ଗୁଣମଯଂ ମଯୂରେଶଂ ନମାମ୍ଯହମ୍ ॥୨॥
parāt-paraṁ chid-ānandaṁ nirvikāraṁ hṛdi sthitam । guṇātītaṁ guṇa-mayaṁ mayūreśaṁ namāmy aham ॥2॥
ଅର୍ଥ:पुराणपुरुष, देव, आनन्दपूर्वक नाना क्रीड़ाएँ करने वाले, मायावी, जिन्हें समझ पाना कठिन है — उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ସୃଜନ୍ତଂ ପାଲଯନ୍ତଂ ଚ ସଂହରନ୍ତଂ ନିଜେଚ୍ଛଯା । ସର୍ଵଵିଘ୍ନହରଂ ଦେଵଂ ମଯୂରେଶଂ ନମାମ୍ଯହମ୍ ॥୩॥
sṛjantaṁ pālayantaṁ cha saṁharantaṁ nijechchhayā । sarva-vighna-haraṁ devaṁ mayūreśaṁ namāmy aham ॥3॥
ଅର୍ଥ:परात्पर, चिदानन्दस्वरूप, निर्विकार, हृदय में स्थित, गुणातीत होकर भी गुणमय — उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ନାନାଦୈତ୍ଯନିହନ୍ତାରଂ ନାନାରୂପାଣି ବିଭ୍ରତମ୍ । ନାନାଯୁଧଧରଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ମଯୂରେଶଂ ନମାମ୍ଯହମ୍ ॥୪॥
nānā-daitya-nihantāraṁ nānā-rūpāṇi bibhratam । nānāyudha-dharaṁ bhaktyā mayūreśaṁ namāmy aham ॥4॥
ଅର୍ଥ:जो अपनी इच्छा से सृष्टि, पालन और संहार करते हैं, समस्त विघ्नों को हरने वाले देव — उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଦିଦେଵଵୃନ୍ଦୈଶ୍ଚ ଅଭିଷ୍ଟୁତମହର୍ନିଶମ୍ । ସଦସଦ୍ଵ୍ଯକ୍ତମଵ୍ଯକ୍ତଂ ମଯୂରେଶଂ ନମାମ୍ଯହମ୍ ॥୫॥
indrādi-deva-vṛndaiś cha abhiṣṭutam ahar-niśam । sad-asad-vyaktam avyaktaṁ mayūreśaṁ namāmy aham ॥5॥
ଅର୍ଥ:नाना दैत्यों के संहारक, नाना रूप धारण करने वाले, नाना आयुध धारण करने वाले — भक्तिपूर्वक उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ସର୍ଵଶକ୍ତିମଯଂ ଦେଵଂ ସର୍ଵରୂପଧରଂ ଵିଭୁମ୍ । ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାପ୍ରଵକ୍ତାରଂ ମଯୂରେଶଂ ନମାମ୍ଯହମ୍ ॥୬॥
sarva-śakti-mayaṁ devaṁ sarva-rūpa-dharaṁ vibhum । sarva-vidyā-pravaktāraṁ mayūreśaṁ namāmy aham ॥6॥
ଅର୍ଥ:इन्द्रादि देवगणों से दिन-रात स्तुत, सत्-असत् रूप में व्यक्त एवं अव्यक्त — उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ପାର୍ଵତୀନନ୍ଦନଂ ଶମ୍ଭୋରାନନ୍ଦପରିଵର୍ଧନମ୍ । ଭକ୍ତାନନ୍ଦକରଂ ନିତ୍ଯଂ ମଯୂରେଶଂ ନମାମ୍ଯହମ୍ ॥୭॥
pārvatī-nandanaṁ śambhor ānanda-parivardhanam । bhaktānanda-karaṁ nityaṁ mayūreśaṁ namāmy aham ॥7॥
ଅର୍ଥ:सर्वशक्तिमय देव, सर्वरूपधारी विभु, समस्त विद्याओं के प्रवक्ता — उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ମୁନିଧ୍ଯେଯଂ ମୁନିନୁତଂ ମୁନିକାମପ୍ରପୂରକମ୍ । ସମଷ୍ଟିଵ୍ଯଷ୍ଟିରୂପଂ ତ୍ଵାଂ ମଯୂରେଶଂ ନମାମ୍ଯହମ୍ ॥୮॥
muni-dhyeyaṁ muni-nutaṁ muni-kāma-prapūrakam । samaṣṭi-vyaṣṭi-rūpaṁ tvāṁ mayūreśaṁ namāmy aham ॥8॥
ଅର୍ଥ:पार्वती के नन्दन, शम्भु के आनन्द को बढ़ाने वाले, भक्तों को नित्य आनन्द देने वाले — उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ସର୍ଵାଜ୍ଞାନନିହନ୍ତାରଂ ସର୍ଵଜ୍ଞାନକରଂ ଶୁଚିମ୍ । ସତ୍ଯଜ୍ଞାନମଯଂ ସତ୍ଯଂ ମଯୂରେଶଂ ନମାମ୍ଯହମ୍ ॥୯॥
sarvājñāna-nihantāraṁ sarva-jñāna-karaṁ śuchim । satya-jñāna-mayaṁ satyaṁ mayūreśaṁ namāmy aham ॥9॥
ଅର୍ଥ:मुनियों द्वारा ध्येय, मुनियों से स्तुत, मुनियों की कामनाओं को पूर्ण करने वाले, समष्टि एवं व्यष्टि रूप — उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ଅନେକକୋଟିବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡନାଯକଂ ଜଗଦୀଶ୍ଵରମ୍ । ଅନନ୍ତଵିଭଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ମଯୂରେଶଂ ନମାମ୍ଯହମ୍ ॥୧୦॥
aneka-koṭi-brahmāṇḍa-nāyakaṁ jagad-īśvaram । ananta-vibhavaṁ viṣṇuṁ mayūreśaṁ namāmy aham ॥10॥
ଅର୍ଥ:समस्त अज्ञान के नाशक, समस्त ज्ञान के दाता, पवित्र, सत्यज्ञानमय एवं सत्यस्वरूप — उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ମଯୂରେଶ ଉଵାଚ । ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମକରଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । କାରାଗୃହଗତାନାଂ ଚ ମୋଚନଂ ଦିନସପ୍ତକାତ୍ ॥୧୧॥
mayūreśa uvācha । idaṁ brahma-karaṁ stotraṁ sarva-pāpa-praṇāśanam । kārā-gṛha-gatānāṁ cha mochanaṁ dina-saptakāt ॥11॥
ଅର୍ଥ:अनेक कोटि ब्रह्माण्डों के नायक, जगदीश्वर, अनन्त विभव वाले, विष्णुस्वरूप — उन मयूरेश को मैं प्रणाम करता हूँ।
ଆଧିଵ୍ଯାଧିହରଂ ଚୈଵ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍ ॥୧୨॥
ādhi-vyādhi-haraṁ chaiva bhukti-mukti-pradaṁ śubham ॥12॥
ଅର୍ଥ:मयूरेश बोले: ब्रह्मा द्वारा रचित यह स्तोत्र समस्त पापों का नाश करता है और कारागार में पड़े हुओं को सात दिन में मुक्त कर देता है। यह आधि-व्याधि को हरने वाला तथा भुक्ति-मुक्ति प्रदान करने वाला शुभ स्तोत्र है।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
मयूरेश स्तोत्रम् ପାଠର ଲାଭ
Invokes Ganesha as Mayuresha / Mayureshwara, the presiding deity of Morgaon — first and foremost of the eight Ashtavinayaka shrines
Its phalashruti promises destruction of all sins and the freeing of even imprisoned persons within seven days
Said to remove adhi and vyadhi — mental and bodily afflictions
Bestows both bhukti (worldly enjoyment) and mukti (liberation)
Removes obstacles of every kind, as Ganesha is praised here as 'sarva-vighna-hara'
Cultivates devotion through Brahma's vision of Ganesha as the supreme, all-pervading Reality
Excellent for recitation during pilgrimage to the Ashtavinayaka temples
मयूरेश स्तोत्रम् ପାଠ ବିଧି
Sit facing an image of Mayuresha Ganesha, light a lamp and offer durva grass, red flowers and modaka. Recite the ten verses with devotion, bowing inwardly at each refrain 'mayuresham namamy aham', then conclude with the two phalashruti verses spoken by Mayuresha himself. It is especially recited as part of Ashtavinayaka worship; those praying for release from confinement or relief from illness traditionally recite it daily for seven days.
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ मयूरेश स्तोत्रम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ