શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા 16.3 — તેજઃ ક્ષમા ધૃતિઃ શૌચમ્
श्रीमद्भगवद्गीता 16.3 — तेजः क्षमा धृतिः शौचम् in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
દૈવી અને આસુરી પ્રકૃતિના અધ્યાયમાં શ્રીકૃષ્ણ દૈવી સંપદ — દૈવી ગુણોના ધન — ની યાદી પૂર્ણ કરે છે. આ શ્લોક તેજ, ક્ષમા, ધૈર્ય, શુદ્ધિ, દ્વેષના અભાવ અને અભિમાનના અભાવને દૈવી ભાગ્ય માટે જન્મેલા પુરુષનાં લક્ષણો ગણાવે છે. આ ઉત્તમ, દિવ્ય ચારિત્ર્યનું ચિત્ર છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 16, Verse 3 · Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa) · Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)
સોળમો અધ્યાય, દૈવાસુર-સંપદ-વિભાગ યોગ, દૈવી ભાગ્ય માટે જન્મેલા લોકોના ગુણોની શ્રીકૃષ્ણ દ્વારા ગણનાથી શરૂ થાય છે. આ શ્લોક લગભગ છવ્વીસ દૈવી સદ્ગુણોની તે પ્રારંભિક યાદી પૂર્ણ કરે છે, જેના પછી શ્રીકૃષ્ણ વિરુદ્ધ આસુરી લક્ષણોનું વર્ણન કરે છે. આ પ્રસંગ લાંબા સમયથી સાત્ત્વિક આત્મ-વિકાસની કસોટી રહ્યો છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
પરંપરા શીખવે છે કે જે વ્યક્તિ આ શ્લોકના દૈવી ગુણોને સભાનપણે પોષે છે તે ધીમે ધીમે નીચલી પ્રકૃતિને પાર કરી જાય છે; સંતો આવા સદ્ગુણોને એવા ધન તરીકે વર્ણવે છે જેને કોઈ દુર્ભાગ્ય ચોરી શકતું નથી, અને જે સતત મુક્તિ તરફ દોરી જાય છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
તેજઃ ક્ષમા ધૃતિઃ શૌચમદ્રોહો નાતિમાનિતા। ભવન્તિ સમ્પદં દૈવીમભિજાતસ્ય ભારત॥
tejaḥ kṣhamā dhṛitiḥ śhaucham adroho nāti-mānitā bhavanti sampadaṁ daivīm abhijātasya bhārata
અર્થ:હે અર્જુન! તેજ, ક્ષમા, ધૈર્ય, શુદ્ધિ, દ્વેષનો અભાવ અને અભિમાનનો અભાવ — આ બધાં દૈવી સ્થિતિ માટે જન્મેલા પુરુષનાં લક્ષણો છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
श्रीमद्भगवद्गीता 16.3 — तेजः क्षमा धृतिः शौचम् પાઠના લાભ
દૈવી સંપદ — ઉત્તમ આત્માના દૈવી ગુણો — ની ગણના કરે છે
તેજ (તેજસ્), ક્ષમા અને ધૈર્ય (ધૃતિ)ને કેળવે છે
શુદ્ધિ, દ્વેષના અભાવ અને અભિમાનથી મુક્તિને પ્રોત્સાહન આપે છે
બંધન તરફ નહીં, મુક્તિ તરફ દોરી જતા ચારિત્ર્યનું વર્ણન કરે છે
દૈવી, સાત્ત્વિક ગુણોના વિકાસ માટે રોજિંદી પ્રેરણા
સાધકને પોતાની ઉચ્ચતર દૈવી પ્રકૃતિને ઓળખવા અને પોષવામાં મદદ કરે છે
श्रीमद्भगवद्गीता 16.3 — तेजः क्षमा धृतिः शौचम् જપ વિધિ
શ્લોકનો પાઠ કરો અને દરેક દૈવી ગુણ પર ચિંતન કરો — તેજ, ક્ષમા, ધૈર્ય, શુદ્ધિ, દ્વેષરહિત સદ્ભાવના, નમ્રતા. દિવસભર આમાંથી કોઈ એકને સભાનપણે વ્યક્ત કરવાનો સંકલ્પ કરો. શ્રીકૃષ્ણ આને 'દૈવી સ્થિતિ માટે જન્મેલા' પુરુષનાં લક્ષણો ગણાવે છે, તેથી આ જપ તમારા ચારિત્ર્યને તે દૈવી સંપદ તરફ વાળવા દો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ श्रीमद्भगवद्गीता 16.3 — तेजः क्षमा धृतिः शौचम् શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ