গর্ভ স্তুতি
गर्भ स्तुति in Bengali · বাংলা
আপনার ভাষা/লিপিতে পড়ুন
উৎপত্তি ও কাহিনি
Srimad Bhagavata Purana, Canto 10, Chapter 2, verses 26–41 (Garbha-stuti / prayers of the demigods) · Sage Veda-Vyasa (as spoken by Brahma, Shiva and the demigods) · Classical Puranic era
Oppressed by the demoniac kings led by Kamsa, the goddess Earth, in the form of a cow, approached Lord Brahma for relief. Brahma, together with Lord Shiva and the host of demigods, went to the shore of the Milk Ocean and prayed to Lord Vishnu. The Lord assured them He would soon descend to remove the earth's burden. When the Supreme Lord then took His place within the womb of Devaki in Mathura, the demigods came and offered these sixteen verses of glorification — recognizing Him as the embodiment of Truth and the shelter of all worlds, and consoling Devaki that her son would be the saviour of the Yadu dynasty.
✦ শাস্ত্রে যেমন বলা হয়েছে
It is said that as the demigods sang these prayers, the prison of Mathura was filled with an extraordinary light and Devaki herself shone with the splendour of the Lord she carried, so radiant that even the cruel Kamsa was struck with wonder and dread. Tradition holds that an expectant mother who hears the Garbha Stuti with faith draws upon her the same protective grace of Vishnu and all the gods that surrounded the divine child within Devaki.
অর্থসহ সম্পূর্ণ পাঠ
যেকোনো পঙ্ক্তি বা ▶ বোতাম ছুঁয়ে শুনুন
সত্যব্রতং সত্যপরং ত্রিসত্যং সত্যস্য যোনিং নিহিতং চ সত্যে । সত্যস্য সত্যমৃতসত্যনেত্রং সত্যাত্মকং ত্বাং শরণং প্রপন্নাঃ ॥ ২৬ ॥
satya-vrataṃ satya-paraṃ tri-satyaṃ satyasya yoniṃ nihitaṃ ca satye | satyasya satyam ṛta-satya-netraṃ satyātmakaṃ tvāṃ śaraṇaṃ prapannāḥ || 26 ||
অর্থ:हम आपकी शरण में हैं, जिनका स्वरूप ही सत्य है — सत्यव्रत, परम सत्य, तीनों कालों में सत्य, सत्य के उद्गम, सत्य में निहित, सत्यों के भी सत्य, जिनके नेत्र (दृष्टि) अमोघ सत्य हैं, सत्यात्मक आप को हम शरण में प्राप्त हैं।
একাযনোঽসৌ দ্বিফলস্ত্রিমূল- শ্চতূরসঃ পঞ্চবিধঃ ষডাত্মা । সপ্তত্বগষ্টবিটপো নবাক্ষো দশচ্ছদী দ্বিখগো হ্যাদিবৃক্ষঃ ॥ ২৭ ॥
ekāyano 'sau dvi-phalas tri-mūlaś catū-rasaḥ pañca-vidhaḥ ṣaḍ-ātmā | sapta-tvag aṣṭa-viṭapo navākṣo daśa-cchadī dvi-khago hy ādi-vṛkṣaḥ || 27 ||
অর্থ:यह आदिवृक्ष (यह जगत्/यह शरीर) एक आश्रय वाला, दो फलों वाला, तीन मूलों वाला, चार रसों वाला, पाँच प्रकार के ज्ञान वाला, छह स्वभावों वाला, सात छालों वाला, आठ शाखाओं वाला, नौ कोटरों वाला, दस पत्तों वाला और दो पक्षियों वाला है।
ত্বমেক এবাস্য সতঃ প্রসূতি- স্ত্বং সন্নিধানং ত্বমনুগ্রহশ্চ । ত্বন্মাযযা সংবৃতচেতসস্ত্বাং পশ্যন্তি নানা ন বিপশ্চিতো যে ॥ ২৮ ॥
tvam eka evāsya sataḥ prasūtis tvaṃ sannidhānaṃ tvam anugrahaś ca | tvan-māyayā saṃvṛta-cetasas tvāṃ paśyanti nānā na vipaścito ye || 28 ||
অর্থ:केवल आप ही इस सत् जगत् के उद्गम हैं, आप ही इसका आश्रय (स्थिति) और आप ही इसका संहार (अनुग्रह) हैं। जिनका चित्त आपकी माया से ढका है वे ही नाना भेद देखते हैं, विवेकी जन नहीं।
বিভর্ষি রূপাণ্যববোধ আত্মা ক্ষেমায লোকস্য চরাচরস্য । সত্ত্বোপপন্নানি সুখাবহানি সতামভদ্রাণি মুহুঃ খলানাম্ ॥ ২৯ ॥
bibharṣi rūpāṇy avabodha ātmā kṣemāya lokasya carācarasya | sattvopapannāni sukhāvahāni satām abhadrāṇi muhuḥ khalānām || 29 ||
অর্থ:हे ज्ञानस्वरूप! आप चराचर जगत् के कल्याण के लिए विविध रूप धारण करते हैं — सत्त्वमय, सुखकारक रूप, जो सन्तों के लिए मंगलकारी और दुष्टों के लिए बारम्बार अमंगलकारी होते हैं।
ত্বয্যম্বুজাক্ষাখিলসত্ত্বধাম্নি সমাধিনাবেশিতচেতসৈকে । ত্বত্পাদপোতেন মহত্কৃতেন কুর্বন্তি গোবত্সপদং ভবাব্ধিম্ ॥ ৩০ ॥
tvayy ambujākṣākhila-sattva-dhāmni samādhināveśita-cetasaike | tvat-pāda-potena mahat-kṛtena kurvanti go-vatsa-padaṃ bhavābdhim || 30 ||
অর্থ:हे कमलनयन! समस्त सत्त्व के धाम आप में जिन्होंने समाधि द्वारा चित्त लगाया है, वे महापुरुषों द्वारा सम्मानित आपके चरणकमलरूपी नौका के सहारे इस भवसागर को बछड़े के खुर के गड्ढे के समान (सुगम) बना लेते हैं।
স্বযং সমুত্তীর্য সুদুস্তরং দ্যুমন্ ভবার্ণবং ভীমমদভ্রসৌহৃদাঃ । ভবত্পদাম্ভোরুহনাবমত্র তে নিধায যাতাঃ সদনুগ্রহো ভবান্ ॥ ৩১ ॥
svayaṃ samuttīrya sudustaraṃ dyuman bhavārṇavaṃ bhīmam adabhra-sauhṛdāḥ | bhavat-padāmbhoruha-nāvam atra te nidhāya yātāḥ sad-anugraho bhavān || 31 ||
অর্থ:हे स्वयंप्रकाश! वे अपार करुणावान् भक्त इस दुस्तर एवं भयानक भवसागर को स्वयं पार करके, यहाँ दूसरों के लिए आपके चरणकमलरूपी नौका को छोड़ जाते हैं — क्योंकि आप भक्तों पर परम अनुग्रहशील हैं।
যেঽন্যেঽরবিন্দাক্ষ বিমুক্তমানিন- স্ত্বয্যস্তভাবাদবিশুদ্ধবুদ্ধযঃ । আরুহ্য কৃচ্ছ্রেণ পরং পদং ততঃ পতন্ত্যধোঽনাদৃতযুষ্মদঙ্ঘ্রযঃ ॥ ৩২ ॥
ye 'nye 'ravindākṣa vimukta-māninas tvayy asta-bhāvād aviśuddha-buddhayaḥ | āruhya kṛcchreṇa paraṃ padaṃ tataḥ patanty adho 'nādṛta-yuṣmad-aṅghrayaḥ || 32 ||
অর্থ:हे कमलनयन! जो अन्य लोग अपने को मुक्त मान बैठते हैं, किन्तु आप में भक्ति न होने से जिनकी बुद्धि अशुद्ध है, वे बड़े कष्ट से परमपद तक चढ़कर भी आपके चरणों की उपेक्षा के कारण पुनः नीचे गिर जाते हैं।
তথা ন তে মাধব তাবকাঃ ক্বচিদ্ ভ্রশ্যন্তি মার্গাত্ত্বযি বদ্ধসৌহৃদাঃ । ত্বযাভিগুপ্তা বিচরন্তি নির্ভযা বিনাযকানীকপমূর্ধসু প্রভো ॥ ৩৩ ॥
tathā na te mādhava tāvakāḥ kvacid bhraśyanti mārgāt tvayi baddha-sauhṛdāḥ | tvayābhiguptā vicaranti nirbhayā vināyakānīkapa-mūrdhasu prabho || 33 ||
অর্থ:परन्तु, हे माधव! आप में दृढ़ प्रेम से बँधे आपके भक्त मार्ग से कभी नहीं गिरते; आपसे सुरक्षित होकर वे विघ्नों के सेनापतियों के सिरों पर पैर रखते हुए निर्भय विचरते हैं।
সত্ত্বং বিশুদ্ধং শ্রযতে ভবান্ স্থিতৌ শরীরিণাং শ্রেযউপাযনং বপুঃ । বেদক্রিযাযোগতপঃসমাধিভি- স্তবার্হণং যেন জনঃ সমীহতে ॥ ৩৪ ॥
sattvaṃ viśuddhaṃ śrayate bhavān sthitau śarīriṇāṃ śreya-upāyanaṃ vapuḥ | veda-kriyā-yoga-tapaḥ-samādhibhis tavārhaṇaṃ yena janaḥ samīhate || 34 ||
অর্থ:स्थिति (पालन) के समय आप विशुद्ध सत्त्व का आश्रय लेते हैं, जो देहधारियों के लिए परम कल्याणकारी रूप है — जिसकी आराधना वेद, कर्म, योग, तप और समाधि द्वारा मनुष्य अपने श्रेय के लिए करते हैं।
সত্ত্বং ন চেদ্ধাতরিদং নিজং ভবেদ্ বিজ্ঞানমজ্ঞানভিদাপমার্জনম্ । গুণপ্রকাশৈরনুমীযতে ভবান্ প্রকাশতে যস্য চ যেন বা গুণঃ ॥ ৩৫ ॥
sattvaṃ na ced dhātar idaṃ nijaṃ bhaved vijñānam ajñāna-bhidāpamārjanam | guṇa-prakāśair anumīyate bhavān prakāśate yasya ca yena vā guṇaḥ || 35 ||
অর্থ:हे विधाता! यदि आपका यह विशुद्ध सत्त्वमय रूप — जो अज्ञान का नाश करने वाला विज्ञान है — प्रकट न होता, तो आपका अस्तित्व केवल गुणों के कार्यों से अनुमित होता; क्योंकि जिस गुण से सब प्रकाशित होता है, उसी से आप जाने जाते हैं।
ন নামরূপে গুণজন্মকর্মভি- র্নিরূপিতব্যে তব তস্য সাক্ষিণঃ । মনোবচোভ্যামনুমেযবর্ত্মনো দেব ক্রিযাযাং প্রতিযন্ত্যথাপি হি ॥ ৩৬ ॥
na nāma-rūpe guṇa-janma-karmabhir nirūpitavye tava tasya sākṣiṇaḥ | mano-vacobhyām anumeya-vartmano deva kriyāyāṃ pratiyanty athāpi hi || 36 ||
অর্থ:गुण, जन्म और कर्म से जिनके नाम-रूप निरूपित नहीं किए जा सकते — आप उन सबके साक्षी हैं, आपका मार्ग मन और वाणी से ही (भक्तिपूर्वक) अनुमेय है; फिर भी आपकी लीला-क्रियाओं द्वारा लोग आपको पहचान लेते हैं।
শৃণ্বন্গৃণন্সংস্মরযংশ্চ চিন্তযন্ নামানি রূপাণি চ মঙ্গলানি তে । ক্রিযাসু যস্ত্বচ্চরণারবিন্দযো- রাবিষ্টচেতা ন ভবায কল্পতে ॥ ৩৭ ॥
śṛṇvan gṛṇan saṃsmarayaṃś ca cintayan nāmāni rūpāṇi ca maṅgalāni te | kriyāsu yas tvac-caraṇāravindayor āviṣṭa-cetā na bhavāya kalpate || 37 ||
অর্থ:जो मनुष्य किसी भी कार्य को करते हुए आपके मंगलमय नामों और रूपों का श्रवण, कीर्तन, स्मरण और चिन्तन करते हुए आपके चरणकमलों में चित्त लगा देता है, वह पुनः जन्म के योग्य नहीं रहता।
দিষ্ট্যা হরেঽস্যা ভবতঃ পদো ভুবো ভারোঽপনীতস্তব জন্মনেশিতুঃ । দিষ্ট্যাঙ্কিতাং ত্বত্পদকৈঃ সুশোভনৈ- র্দ্রক্ষ্যাম গাং দ্যাং চ তবানুকম্পিতাম্ ॥ ৩৮ ॥
diṣṭyā hare 'syā bhavataḥ pado bhuvo bhāro 'panītas tava janmaneśituḥ | diṣṭyāṅkitāṃ tvat-padakaiḥ suśobhanair drakṣyāma gāṃ dyāṃ ca tavānukampitām || 38 ||
অর্থ:हे हरि! सौभाग्य से, ईश्वर रूप आपके जन्म से इस पृथ्वी का भार उतर गया; और सौभाग्य से हम आपके चरणों के सुन्दर चिह्नों से अंकित, आपकी अनुकम्पा से सुशोभित इस पृथ्वी तथा स्वर्ग को भी देखेंगे।
ন তেঽভবস্যেশ ভবস্য কারণং বিনা বিনোদং বত তর্কযামহে । ভবো নিরোধঃ স্থিতিরপ্যবিদ্যযা কৃতা যতস্ত্বয্যভযাশ্রযাত্মনি ॥ ৩৯ ॥
na te 'bhavasyeśa bhavasya kāraṇaṃ vinā vinodaṃ bata tarkayāmahe | bhavo nirodhaḥ sthitir apy avidyayā kṛtā yatas tvayy abhayāśrayātmani || 39 ||
অর্থ:हे ईश! आप जन्मरहित हैं — आपके अवतार का आपकी लीला के अतिरिक्त हम कोई कारण नहीं सोच पाते; क्योंकि यद्यपि सृष्टि, संहार और स्थिति अविद्या से होती हैं, फिर भी वे अभय आश्रय रूप आप में ही टिकी हैं।
মত্স্যাশ্বকচ্ছপনৃসিংহবরাহহংস- রাজন্যবিপ্রবিবুধেষু কৃতাবতারঃ । ত্বং পাসি নস্ত্রিভুবনং চ যথাধুনেশ ভারং ভুবো হর যদূত্তম বন্দনং তে ॥ ৪০ ॥
matsyāśva-kacchapa-nṛsiṃha-varāha-haṃsa- rājanya-vipra-vibudheṣu kṛtāvatāraḥ | tvaṃ pāsi nas tri-bhuvanaṃ ca yathādhuneśa bhāraṃ bhuvo hara yadūttama vandanaṃ te || 40 ||
অর্থ:मत्स्य, अश्व, कच्छप, नृसिंह, वराह, हंस तथा क्षत्रियों, ब्राह्मणों और देवताओं में अवतार लेने वाले हे प्रभो! जैसे आप इस समय हमारी और त्रिभुवन की रक्षा कर रहे हैं, वैसे ही, हे यदुश्रेष्ठ! पृथ्वी का भार हरिए। आपको हमारा नमस्कार है।
দিষ্ট্যাম্ব তে কুক্ষিগতঃ পরঃ পুমা- নংশেন সাক্ষাদ্ভগবান্ ভবায নঃ । মাভূদ্ভযং ভোজপতের্মুমূর্ষো- র্গোপ্তা যদূনাং ভবিতা তবাত্মজঃ ॥ ৪১ ॥
diṣṭyāmba te kukṣi-gataḥ paraḥ pumān aṃśena sākṣād bhagavān bhavāya naḥ | mābhūd bhayaṃ bhoja-pater mumūrṣor goptā yadūnāṃ bhavitā tavātmajaḥ || 41 ||
অর্থ:हे माता देवकी! सौभाग्य से साक्षात् परमपुरुष भगवान् अपने अंश सहित हमारे कल्याण के लिए आपके गर्भ में आए हैं। मरणासन्न भोजराज (कंस) से तनिक भी भयभीत न हों — आपका पुत्र यदुवंश का रक्षक होगा।
শব্দে-শব্দে অর্থ
উচ্চারণ শুনতে যেকোনো শব্দে ক্লিক করুন
गर्भ स्तुति পাঠের উপকারিতা
Opens with the celebrated 'satya-vratam' verse glorifying the Lord as the very embodiment of eternal Truth.
A powerful prayer of protection, recited to invoke the Lord's shelter for an unborn child and expectant mother.
Especially chanted on Janmashtami and during pregnancy as a blessing for the well-being of mother and baby.
Teaches that devotion (bhakti) — not mere knowledge or austerity — is the sure boat across the ocean of birth and death (verses 30–32).
Assures the devotee that those bound to the Lord in love never fall from the spiritual path (verse 33).
Held to bestow fearlessness, faith, and the protective grace of the Supreme Lord and all the demigods.
गर्भ स्तुति পাঠের নিয়ম
Recite the sixteen verses with devotion before an image of Lord Krishna or Vishnu, reflecting on the demigods' realization that the Supreme Truth Himself had descended into Devaki's womb. The stuti is traditionally chanted during pregnancy and on Janmashtami, invoking divine protection for mother and child. Begin with the 'satya-vratam' verse and proceed slowly, meditating on the Lord as the source and shelter of all, with a heart of surrender and gratitude.
প্রায়শ জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
এগুলিও পড়ুন
ॐ
সম্পূর্ণ गर्भ स्तुति শ্লোকে-শ্লোকে অর্থসহ পড়ুন, অথবা আরও পবিত্র পাঠ দেখুন