বিষ্ণু সহস্রনাম
विष्णु सहस्रनाम in Bengali · বাংলা
আপনার ভাষা/লিপিতে পড়ুন
✦ অর্থ
বিষ্ণু সহস্রনাম ভগবান বিষ্ণুর 1000 নামের স্তোত্র, যা মহাভারতের অনুশাসন পর্বে আছে। বেদব্যাস মহর্ষি রচিত এই স্তোত্র ভীষ্ম পিতামহ যুধিষ্ঠিরকে শুনিয়েছিলেন। নিত্য পাঠে শান্তি, রক্ষা ও মোক্ষ লাভ হয় বলে বিশ্বাস করা হয়।
উৎপত্তি ও কাহিনি
Mahabharata, Anushasana Parva (Book 13), Chapter 149 · Sage Vyasa (composed); narrated by Bhishma Pitamaha · Ancient — traditionally c. 3000 BCE; scholarly c. 400 BCE
কুরুক্ষেত্র যুদ্ধের পর যুধিষ্ঠির শরশয্যায় নিজের ইচ্ছামৃত্যুর প্রতীক্ষারত ভীষ্মের কাছে গেলেন। শোকগ্রস্ত রাজা ছয়টি গভীর প্রশ্ন করলেন, যার প্রথমটি — 'এই জগতের একমাত্র দেব কে, এবং কার নামের জপে প্রাণী সর্ব দুঃখ থেকে উত্তীর্ণ হয়?' উত্তরে, পাশে উপবিষ্ট ভগবান কৃষ্ণের উপস্থিতিতে, ভীষ্ম বিষ্ণুর হাজার নাম প্রকাশ করলেন এবং তাদের পাঠকে সর্বশ্রেষ্ঠ ধর্ম ও মোক্ষের নিশ্চিত পথ বলে ঘোষণা করলেন।
✦ শাস্ত্রে যেমন বলা হয়েছে
পরম্পরা বলে যে সহস্রনামের নাম স্বয়ং জীবন্ত শক্তি ধারণ করে: ভক্ত প্রহ্লাদ হিরণ্যকশিপুর প্রতিটি প্রাণঘাতী চেষ্টা থেকে এখানে সংকলিত বিষ্ণুর নামেই সুরক্ষিত ছিলেন। ফলশ্রুতি স্বয়ং প্রতিশ্রুতি দেয় যে 'বাসুদেবের ভক্তদের জন্য কখনো কোনো অমঙ্গল নেই' — শতাব্দীর পর শতাব্দী অসংখ্য ভক্ত এর নিত্য পাঠে রোগ, ভয় ও সংকট থেকে মুক্তির অভিজ্ঞতা জানিয়েছেন।
শুনতে শুনতে জপ করুন
অর্থসহ সম্পূর্ণ পাঠ
যেকোনো পঙ্ক্তি বা ▶ বোতাম ছুঁয়ে শুনুন
শুক্লাম্বরধরং বিষ্ণুং শশিবর্ণং চতুর্ভুজম্ । প্রসন্নবদনং ধ্যাযেত্ সর্ববিঘ্নোপশান্তযে ॥
Shuklambaradharam vishnum shashivarnam chaturbhujam Prasannavadanam dhyayet sarvavighnopashantaye
অর্থ:मैं भगवान विष्णु का ध्यान करता हूँ — श्वेत वस्त्रधारी, सर्वव्यापक, चन्द्र-से वर्ण वाले, चतुर्भुज और सदा प्रसन्नमुख — समस्त विघ्नों की शान्ति के लिए।
যস্য দ্বিরদবক্ত্রাদ্যাঃ পারিষদ্যাঃ পরঃ শতম্ । বিঘ্নং নিঘ্নন্তি সততং বিষ্বক্সেনং তমাশ্রযে ॥
Yasya dviradavaktradyah parishadyah parah shatam Vighnam nighnanti satatam vishvaksenam tamashraye
অর্থ:मैं विष्वक्सेन की शरण लेता हूँ, जिनके सौ से अधिक पार्षद — गजमुख गणेश आदि — निरन्तर समस्त विघ्नों का नाश करते हैं।
ব্যাসং বসিষ্ঠনপ্তারং শক্তেঃ পৌত্রমকল্মষম্ । পরাশরাত্মজং বন্দে শুকতাতং তপোনিধিম্ ॥ ব্যাসায বিষ্ণুরূপায ব্যাসরূপায বিষ্ণবে । নমো বৈ ব্রহ্মনিধযে বাসিষ্ঠায নমো নমঃ ॥
Vyasam vasishthanaptaram shakteh pautramakalmasham Parasharatmajam vande shukatatam taponidhim Vyasaya vishnurupaya vyasarupaya vishnave Namo vai brahmanidhaye vasishthaya namo namah
অর্থ:मैं व्यास को प्रणाम करता हूँ — वसिष्ठ के प्रपौत्र, शक्ति के पौत्र, पराशर के निष्कलंक पुत्र, शुक के पिता और तपोनिधि।
যস্য স্মরণমাত্রেণ জন্মসংসারবন্ধনাত্ । বিমুচ্যতে নমস্তস্মৈ বিষ্ণবে প্রভবিষ্ণবে ॥ ওঁ নমো বিষ্ণবে প্রভবিষ্ণবে ॥
Yasya smaranamatrena janmasamsarabandhanat Vimuchyate namastasmai vishnave prabhavishnave Om namo vishnave prabhavishnave
অর্থ:उस सर्वशक्तिमान विष्णु को नमस्कार, जिनके स्मरण मात्र से मनुष्य जन्म-संसार के बन्धन से मुक्त हो जाता है। ॐ विष्णु को नमस्कार।
যুধিষ্ঠির উবাচ — কিমেকং দৈবতং লোকে কিং বাপ্যেকং পরাযণম্ । স্তুবন্তঃ কং কমর্চন্তঃ প্রাপ্নুযুর্মানবাঃ শুভম্ ॥ কো ধর্মঃ সর্বধর্মাণাং ভবতঃ পরমো মতঃ । কিং জপন্মুচ্যতে জন্তুর্জন্মসংসারবন্ধনাত্ ॥
Yudhishthira uvacha — Kimekam daivatam loke kim vapyekam parayanam Stuvantah kam kamarchantah prapnuyurmanavah shubham Ko dharmah sarvadharmanam bhavatah paramo matah Kim japanmuchyate janturjanmasamsarabandhanat
অর্থ:युधिष्ठिर ने भीष्म से पूछा: जगत् का एक देव कौन है? एक परम आश्रय क्या है? किसकी स्तुति-पूजा से मनुष्य कल्याण पाते हैं? कौन-सा परम धर्म है, और किसका जप करने से जीव जन्म-मरण के बन्धन से मुक्त होता है?
ভীষ্ম উবাচ — জগত্প্রভুং দেবদেবমনন্তং পুরুষোত্তমম্ । স্তুবন্ নামসহস্রেণ পুরুষঃ সততোত্থিতঃ ॥ এষ মে সর্বধর্মাণাং ধর্মোঽধিকতমো মতঃ । যদ্ভক্ত্যা পুণ্ডরীকাক্ষং স্তবৈরর্চেন্নরঃ সদা ॥
Bhishma uvacha — Jagatprabhum devadevamanantam purushottamam Stuvan namasahasrena purushah satatotthitah Esha me sarvadharmanam dharmodhikatamo matah Yadbhaktya pundarikaksham stavairarchennarah sada
অর্থ:भीष्म बोले: जो सदा सावधान रहकर सहस्रनाम से जगत्पति — देवदेव, अनन्त पुरुषोत्तम — की स्तुति करता है, वह समस्त दुःखों से पार हो जाता है। मेरे मत में यही सर्वश्रेष्ठ धर्म है कि मनुष्य सदा भक्ति से कमलनयन प्रभु की स्तुति-पूजा करे।
ওঁ শান্তাকারং ভুজগশযনং পদ্মনাভং সুরেশং বিশ্বাধারং গগনসদৃশং মেঘবর্ণং শুভাঙ্গম্ । লক্ষ্মীকান্তং কমলনযনং যোগিভির্ধ্যানগম্যং বন্দে বিষ্ণুং ভবভযহরং সর্বলোকৈকনাথম্ ॥
Om shantakaram bhujagashayanam padmanabham suresham Vishvadharam gaganasadrisham meghavarnam shubhangam Lakshmikantam kamalanayanam yogibhirdhyanagamyam Vande vishnum bhavabhayaharam sarvalokaikanatham
অর্থ:मैं विष्णु को नमस्कार करता हूँ — समस्त लोकों के एकमात्र स्वामी, भव-भय हरने वाले, शान्त रूप, शेषशायी, पद्मनाभ, सुरेश; विश्व के आधार, गगन-से व्यापक, मेघवर्ण, शुभांग; लक्ष्मीकान्त, कमलनयन, योगियों द्वारा ध्यान में प्राप्य।
॥ অথ বিষ্ণোঃ সহস্রনামস্তোত্রম্ ॥ হরিঃ ওঁ ।
Atha vishnoh sahasranamastotram Harih Om
অর্থ:अब भगवान विष्णु के सहस्रनाम का पाठ आरम्भ होता है। हरिः ॐ।
বিশ্বং বিষ্ণুর্বষট্কারো ভূতভব্যভবত্প্রভুঃ । ভূতকৃদ্ভূতভৃদ্ভাবো ভূতাত্মা ভূতভাবনঃ ॥ ১॥
Vishvam vishnurvashatkaro bhutabhavyabhavatprabhuh Bhutakridbhutabhridbhavo bhutatma bhutabhavanah
অর্থ:वे विश्वरूप हैं; सर्वव्यापक विष्णु; यज्ञ में जिनके लिए वषट्कार होता है; भूत-भविष्य-वर्तमान के स्वामी; भूतों के स्रष्टा, धारक, साक्षात् सत्ता, सब भूतों के आत्मा और पोषक।
পূতাত্মা পরমাত্মা চ মুক্তানাং পরমা গতিঃ । অব্যযঃ পুরুষঃ সাক্ষী ক্ষেত্রজ্ঞোঽক্ষর এব চ ॥ ২॥
Putatma paramatma cha muktanam parama gatih Avyayah purushah sakshi kshetrajnokshara eva cha
অর্থ:पवित्र आत्मा, परमात्मा, मुक्तों की परम गति; अव्यय, पुरुष, सबके साक्षी, क्षेत्रज्ञ और अविनाशी अक्षर।
যোগো যোগবিদাং নেতা প্রধানপুরুষেশ্বরঃ । নারসিংহবপুঃ শ্রীমান্ কেশবঃ পুরুষোত্তমঃ ॥ ৩॥
Yogo yogavidam neta pradhanapurusheshvarah Narasimhavapuh shriman keshavah purushottamah
অর্থ:वे योगस्वरूप और योगियों के नेता हैं; प्रधान (प्रकृति) और पुरुष के ईश्वर; नृसिंहरूप, श्रीमान, केशव और पुरुषोत्तम।
সর্বঃ শর্বঃ শিবঃ স্থাণুর্ভূতাদির্নিধিরব্যযঃ । সম্ভবো ভাবনো ভর্তা প্রভবঃ প্রভুরীশ্বরঃ ॥ ৪॥
Sarvah sharvah shivah sthanurbhutadirnidhiravyayah Sambhavo bhavano bharta prabhavah prabhurishvarah
অর্থ:सर्व, शर्व, शिव, स्थाणु, भूतों के आदि, अव्यय निधि; उद्भव, भावन, भर्ता, प्रभव, प्रभु और ईश्वर।
স্বযম্ভূঃ শম্ভুরাদিত্যঃ পুষ্করাক্ষো মহাস্বনঃ । অনাদিনিধনো ধাতা বিধাতা ধাতুরুত্তমঃ ॥ ৫॥
Svayambhuh shambhuradityah pushkaraksho mahasvanah Anadinidhano dhata vidhata dhaturuttamah
অর্থ:स्वयम्भू, शम्भु, आदित्य, पुष्कराक्ष, महास्वन; अनादि-अनन्त, धाता, विधाता और सब तत्त्वों के परम आधार।
অপ্রমেযো হৃষীকেশঃ পদ্মনাভোঽমরপ্রভুঃ । বিশ্বকর্মা মনুস্ত্বষ্টা স্থবিষ্ঠঃ স্থবিরো ধ্রুবঃ ॥ ৬॥
Aprameyo hrishikeshah padmanabhomaraprabhuh Vishvakarma manustvashta sthavishthah sthaviro dhruvah
অর্থ:अप्रमेय, हृषीकेश, पद्मनाभ, अमरप्रभु; विश्वकर्मा, मनु, त्वष्टा, स्थविष्ठ, स्थविर और ध्रुव।
অগ্রাহ্যঃ শাশ্বতঃ কৃষ্ণো লোহিতাক্ষঃ প্রতর্দনঃ । প্রভূতস্ত্রিককুব্ধাম পবিত্রং মঙ্গলং পরম্ ॥ ৭॥
Agrahyah shashvatah krishno lohitakshah pratardanah Prabhutastrikakubdhama pavitram mangalam param
অর্থ:अग्राह्य, शाश्वत, कृष्ण, लोहिताक्ष, प्रतर्दन; प्रभूत, त्रिककुब्धाम, पवित्र और परम मंगल।
ঈশানঃ প্রাণদঃ প্রাণো জ্যেষ্ঠঃ শ্রেষ্ঠঃ প্রজাপতিঃ । হিরণ্যগর্ভো ভূগর্ভো মাধবো মধুসূদনঃ ॥ ৮॥
Ishanah pranadah prano jyeshthah shreshthah prajapatih Hiranyagarbho bhugarbho madhavo madhusudanah
অর্থ:ईशान, प्राणद, प्राण, ज्येष्ठ, श्रेष्ठ, प्रजापति; हिरण्यगर्भ, भूगर्भ, माधव और मधुसूदन।
ঈশ্বরো বিক্রমী ধন্বী মেধাবী বিক্রমঃ ক্রমঃ । অনুত্তমো দুরাধর্ষঃ কৃতজ্ঞঃ কৃতিরাত্মবান্ ॥ ৯॥
Ishvaro vikrami dhanvi medhavi vikramah kramah Anuttamo duradharshah kritajnah kritiratmavan
অর্থ:ईश्वर, विक्रमी, धन्वी, मेधावी, विक्रम, क्रम; अनुत्तम, दुराधर्ष, कृतज्ञ, कृति और आत्मवान।
সুরেশঃ শরণং শর্ম বিশ্বরেতাঃ প্রজাভবঃ । অহঃ সংবত্সরো ব্যালঃ প্রত্যযঃ সর্বদর্শনঃ ॥ ১০॥
Sureshah sharanam sharma vishvaretah prajabhavah Ahah samvatsaro vyalah pratyayah sarvadarshanah
অর্থ:सुरेश, शरण, शर्म (सुख), विश्वरेता, प्रजाभव; अह (दिन), संवत्सर, व्याल, प्रत्यय और सर्वदर्शी।
অজঃ সর্বেশ্বরঃ সিদ্ধঃ সিদ্ধিঃ সর্বাদিরচ্যুতঃ । বৃষাকপিরমেযাত্মা সর্বযোগবিনিঃসৃতঃ ॥ ১১॥
Ajah sarveshvarah siddhah siddhih sarvadirachyutah Vrishakapirameyatma sarvayogavinihsritah
অর্থ:अज, सर्वेश्वर, सिद्ध, सिद्धि, सर्वादि, अच्युत; वृषाकपि, अमेयात्मा और सब योगों से परे।
বসুর্বসুমনাঃ সত্যঃ সমাত্মাঽসম্মিতঃ সমঃ । অমোঘঃ পুণ্ডরীকাক্ষো বৃষকর্মা বৃষাকৃতিঃ ॥ ১২॥
Vasurvasumanah satyah samatmasammitah samah Amoghah pundarikaksho vrishakarma vrishakritih
অর্থ:वसु, वसुमना, सत्य, समात्मा, असम्मित, सम; अमोघ, पुण्डरीकाक्ष, वृषकर्मा और वृषाकृति।
রুদ্রো বহুশিরা বভ্রুর্বিশ্বযোনিঃ শুচিশ্রবাঃ । অমৃতঃ শাশ্বতস্থাণুর্বরারোহো মহাতপাঃ ॥ ১৩॥
Rudro bahushira babhrurvishvayonih shuchishravah Amritah shashvatasthanurvararoho mahatapah
অর্থ:रुद्र, बहुशिरा, बभ्रु, विश्वयोनि, शुचिश्रवा; अमृत, शाश्वत-स्थाणु, वरारोह और महातपा।
সর্বগঃ সর্ববিদ্ভানুর্বিষ্বক্সেনো জনার্দনঃ । বেদো বেদবিদব্যঙ্গো বেদাঙ্গো বেদবিত্ কবিঃ ॥ ১৪॥
Sarvagah sarvavidbhanurvishvakseno janardanah Vedo vedavidavyango vedango vedavit kavih
অর্থ:सर्वग, सर्वविद्, भानु, विष्वक्सेन, जनार्दन; वेद, वेदवित्, अव्यंग, वेदांग और वेदविद् कवि।
লোকাধ্যক্ষঃ সুরাধ্যক্ষো ধর্মাধ্যক্ষঃ কৃতাকৃতঃ । চতুরাত্মা চতুর্ব্যূহশ্চতুর্দংষ্ট্রশ্চতুর্ভুজঃ ॥ ১৫॥
Lokadhyakshah suradhyaksho dharmadhyakshah kritakritah Chaturatma chaturvyuhashchaturdamshtrashchaturbhujah
অর্থ:लोकाध्यक्ष, सुराध्यक्ष, धर्माध्यक्ष, कृत-अकृत; चतुरात्मा, चतुर्व्यूह, चतुर्दंष्ट्र और चतुर्भुज।
ভ্রাজিষ্ণুর্ভোজনং ভোক্তা সহিষ্ণুর্জগদাদিজঃ । অনঘো বিজযো জেতা বিশ্বযোনিঃ পুনর্বসুঃ ॥ ১৬॥
Bhrajishnurbhojanam bhokta sahishnurjagadadijah Anagho vijayo jeta vishvayonih punarvasuh
অর্থ:भ्राजिष्णु, भोजन, भोक्ता, सहिष्णु, जगदादिज; अनघ, विजय, जेता, विश्वयोनि और पुनर्वसु।
উপেন্দ্রো বামনঃ প্রাংশুরমোঘঃ শুচিরূর্জিতঃ । অতীন্দ্রঃ সঙ্গ্রহঃ সর্গো ধৃতাত্মা নিযমো যমঃ ॥ ১৭॥
Upendro vamanah pramshuramoghah shuchirurjitah Atindrah sangrahah sargo dhritatma niyamo yamah
অর্থ:उपेन्द्र, वामन, प्रांशु, अमोघ, शुचि, ऊर्जित; अतीन्द्र, संग्रह, सर्ग, धृतात्मा, नियम और यम।
বেদ্যো বৈদ্যঃ সদাযোগী বীরহা মাধবো মধুঃ । অতীন্দ্রিযো মহামাযো মহোত্সাহো মহাবলঃ ॥ ১৮॥
Vedyo vaidyah sadayogi viraha madhavo madhuh Atindriyo mahamayo mahotsaho mahabalah
অর্থ:वेद्य, वैद्य, सदायोगी, वीरहा, माधव, मधु; अतीन्द्रिय, महामाय, महोत्साह और महाबल।
মহাবুদ্ধির্মহাবীর্যো মহাশক্তির্মহাদ্যুতিঃ । অনির্দেশ্যবপুঃ শ্রীমানমেযাত্মা মহাদ্রিধৃক্ ॥ ১৯॥
Mahabuddhirmahaviryo mahashaktirmahadyutih Anirdeshyavapuh shrimanameyatma mahadridhrik
অর্থ:महाबुद्धि, महावीर्य, महाशक्ति, महाद्युति; अनिर्देश्यवपु, श्रीमान, अमेयात्मा और महाद्रिधृक् (मन्दराधारी)।
মহেষ্বাসো মহীভর্তা শ্রীনিবাসঃ সতাং গতিঃ । অনিরুদ্ধঃ সুরানন্দো গোবিন্দো গোবিদাং পতিঃ ॥ ২০॥
Maheshvaso mahibharta shrinivasah satam gatih Aniruddhah suranando govindo govidam patih
অর্থ:महेष्वास (महाधनुर्धर), महीभर्ता, श्रीनिवास, सतां गति; अनिरुद्ध, सुरानन्द, गोविन्द और गोविदां पति।
মরীচির্দমনো হংসঃ সুপর্ণো ভুজগোত্তমঃ । হিরণ্যনাভঃ সুতপাঃ পদ্মনাভঃ প্রজাপতিঃ ॥ ২১॥
Marichirdamano hamsah suparno bhujagottamah Hiranyanabhah sutapah padmanabhah prajapatih
অর্থ:मरीचि, दमन, हंस, सुपर्ण, भुजगोत्तम; हिरण्यनाभ, सुतपा, पद्मनाभ और प्रजापति।
অমৃত্যুঃ সর্বদৃক্ সিংহঃ সন্ধাতা সন্ধিমান্ স্থিরঃ । অজো দুর্মর্ষণঃ শাস্তা বিশ্রুতাত্মা সুরারিহা ॥ ২২॥
Amrityuh sarvadrik simhah sandhata sandhiman sthirah Ajo durmarshanah shasta vishrutatma surariha
অর্থ:अमृत्यु, सर्वदृक्, सिंह, सन्धाता, सन्धिमान, स्थिर; अज, दुर्मर्षण, शास्ता, विश्रुतात्मा और सुरारिहा।
গুরুর্গুরুতমো ধাম সত্যঃ সত্যপরাক্রমঃ । নিমিষোঽনিমিষঃ স্রগ্বী বাচস্পতিরুদারধীঃ ॥ ২৩॥
Gururgurutamo dhama satyah satyaparakramah Nimishonimishah sragvi vachaspatirudaradhih
অর্থ:गुरु, गुरुतम, धाम, सत्य, सत्यपराक्रम; निमिष, अनिमिष, स्रग्वी, वाचस्पति और उदारधी।
অগ্রণীর্গ্রামণীঃ শ্রীমান্ ন্যাযো নেতা সমীরণঃ । সহস্রমূর্ধা বিশ্বাত্মা সহস্রাক্ষঃ সহস্রপাত্ ॥ ২৪॥
Agranirgramanih shriman nyayo neta samiranah Sahasramurdha vishvatma sahasrakshah sahasrapat
অর্থ:अग्रणी, ग्रामणी, श्रीमान, न्याय, नेता, समीरण; सहस्रमूर्धा, विश्वात्मा, सहस्राक्ष और सहस्रपात्।
আবর্তনো নিবৃত্তাত্মা সংবৃতঃ সম্প্রমর্দনঃ । অহঃ সংবর্তকো বহ্নিরনিলো ধরণীধরঃ ॥ ২৫॥
Avartano nivrittatma samvritah sampramardanah Ahah samvartako vahniranilo dharanidharah
অর্থ:आवर्तन, निवृत्तात्मा, संवृत, सम्प्रमर्दन; अह (प्रलयकाल), संवर्तक, वह्नि, अनिल और धरणीधर।
সুপ্রসাদঃ প্রসন্নাত্মা বিশ্বধৃগ্বিশ্বভুগ্বিভুঃ । সত্কর্তা সত্কৃতঃ সাধুর্জহ্নুর্নারাযণো নরঃ ॥ ২৬॥
Suprasadah prasannatma vishvadhrigvishvabhugvibhuh Satkarta satkritah sadhurjahnurnarayano narah
অর্থ:सुप्रसाद, प्रसन्नात्मा, विश्वधृक्, विश्वभुक्, विभु; सत्कर्ता, सत्कृत, साधु, जह्नु, नारायण और नर।
অসঙ্খ্যেযোঽপ্রমেযাত্মা বিশিষ্টঃ শিষ্টকৃচ্ছুচিঃ । সিদ্ধার্থঃ সিদ্ধসঙ্কল্পঃ সিদ্ধিদঃ সিদ্ধিসাধনঃ ॥ ২৭॥
Asankhyeyoprameyatma vishishtah shishtakrichchhuchih Siddharthah siddhasankalpah siddhidah siddhisadhanah
অর্থ:असंख्येय, अप्रमेयात्मा, विशिष्ट, शिष्टकृत्, शुचि; सिद्धार्थ, सिद्धसंकल्प, सिद्धिद और सिद्धिसाधन।
বৃষাহী বৃষভো বিষ্ণুর্বৃষপর্বা বৃষোদরঃ । বর্ধনো বর্ধমানশ্চ বিবিক্তঃ শ্রুতিসাগরঃ ॥ ২৮॥
Vrishahi vrishabho vishnurvrishaparva vrishodarah Vardhano vardhamanashcha viviktah shrutisagarah
অর্থ:वृषाही, वृषभ, विष्णु, वृषपर्वा, वृषोदर; वर्धन, वर्धमान, विविक्त और श्रुतिसागर।
সুভুজো দুর্ধরো বাগ্মী মহেন্দ্রো বসুদো বসুঃ । নৈকরূপো বৃহদ্রূপঃ শিপিবিষ্টঃ প্রকাশনঃ ॥ ২৯॥
Subhujo durdharo vagmi mahendro vasudo vasuh Naikarupo brihadrupah shipivishtah prakashanah
অর্থ:सुभुज, दुर्धर, वाग्मी, महेन्द्र, वसुद, वसु; नैकरूप, बृहद्रूप, शिपिविष्ट और प्रकाशन।
ওজস্তেজোদ্যুতিধরঃ প্রকাশাত্মা প্রতাপনঃ । ঋদ্ধঃ স্পষ্টাক্ষরো মন্ত্রশ্চন্দ্রাংশুর্ভাস্করদ্যুতিঃ ॥ ৩০॥
Ojastejodyutidharah prakashatma pratapanah Riddhah spashtaksharo mantrashchandramshurbhaskaradyutih
অর্থ:ओज-तेज-द्युति धारण करने वाले; प्रकाशात्मा, प्रतापन; ऋद्ध, स्पष्टाक्षर, मन्त्र, चन्द्रांशु और भास्करद्युति।
অমৃতাংশূদ্ভবো ভানুঃ শশবিন্দুঃ সুরেশ্বরঃ । ঔষধং জগতঃ সেতুঃ সত্যধর্মপরাক্রমঃ ॥ ৩১॥
Amritamshudbhavo bhanuh shashabinduh sureshvarah Aushadham jagatah setuh satyadharmaparakramah
অর্থ:अमृतांशूद्भव, भानु, शशबिन्दु, सुरेश्वर; जगत् की औषधि, सेतु, सत्यधर्म और पराक्रमी।
ভূতভব্যভবন্নাথঃ পবনঃ পাবনোঽনলঃ । কামহা কামকৃত্কান্তঃ কামঃ কামপ্রদঃ প্রভুঃ ॥ ৩২॥
Bhutabhavyabhavannathah pavanah pavanonalah Kamaha kamakritkantah kamah kamapradah prabhuh
অর্থ:भूत-भविष्य-वर्तमान के नाथ; पवन, पावन, अनल; कामहा, कामकृत्, कान्त, काम और कामप्रद प्रभु।
যুগাদিকৃদ্যুগাবর্তো নৈকমাযো মহাশনঃ । অদৃশ্যো ব্যক্তরূপশ্চ সহস্রজিদনন্তজিত্ ॥ ৩৩॥
Yugadikridyugavarto naikamayo mahashanah Adrishyo vyaktarupashcha sahasrajidanantajit
অর্থ:युगों के कर्ता और परिवर्तक; नैकमाय, महाशन; अदृश्य, व्यक्तरूप, सहस्रजित् और अनन्तजित्।
ইষ্টোঽবিশিষ্টঃ শিষ্টেষ্টঃ শিখণ্ডী নহুষো বৃষঃ । ক্রোধহা ক্রোধকৃত্কর্তা বিশ্ববাহুর্মহীধরঃ ॥ ৩৪॥
Ishtovishishtah shishteshtah shikhandi nahusho vrishah Krodhaha krodhakritkarta vishvabahurmahidharah
অর্থ:इष्ट, अविशिष्ट, शिष्टेष्ट, शिखण्डी, नहुष, वृष; क्रोधहा, क्रोधकृत्, कर्ता, विश्वबाहु और महीधर।
অচ্যুতঃ প্রথিতঃ প্রাণঃ প্রাণদো বাসবানুজঃ । অপাংনিধিরধিষ্ঠানমপ্রমত্তঃ প্রতিষ্ঠিতঃ ॥ ৩৫॥
Achyutah prathitah pranah pranado vasavanujah Apamnidhiradhishthanamapramattah pratishthitah
অর্থ:अच्युत, प्रथित, प्राण, प्राणद, वासवानुज; अपांनिधि, अधिष्ठान, अप्रमत्त और प्रतिष्ठित।
স্কন্দঃ স্কন্দধরো ধুর্যো বরদো বাযুবাহনঃ । বাসুদেবো বৃহদ্ভানুরাদিদেবঃ পুরন্দরঃ ॥ ৩৬॥
Skandah skandadharo dhuryo varado vayuvahanah Vasudevo brihadbhanuradidevah purandarah
অর্থ:स्कन्द, स्कन्दधर, धुर्य, वरद, वायुवाहन; वासुदेव, बृहद्भानु, आदिदेव और पुरन्दर।
অশোকস্তারণস্তারঃ শূরঃ শৌরির্জনেশ্বরঃ । অনুকূলঃ শতাবর্তঃ পদ্মী পদ্মনিভেক্ষণঃ ॥ ৩৭॥
Ashokastaranastarah shurah shaurirjaneshvarah Anukulah shatavartah padmi padmanibhekshanah
অর্থ:अशोक, तारण, तार, शूर, शौरि, जनेश्वर; अनुकूल, शतावर्त, पद्मी और पद्मनिभेक्षण।
পদ্মনাভোঽরবিন্দাক্ষঃ পদ্মগর্ভঃ শরীরভৃত্ । মহর্দ্ধিরৃদ্ধো বৃদ্ধাত্মা মহাক্ষো গরুডধ্বজঃ ॥ ৩৮॥
Padmanabhoravindakshah padmagarbhah sharirabhrit Maharddhirriddho vriddhatma mahaksho garudadhvajah
অর্থ:पद्मनाभ, अरविन्दाक्ष, पद्मगर्भ, शरीरभृत्; महर्द्धि, ऋद्ध, वृद्धात्मा, महाक्ष और गरुडध्वज।
অতুলঃ শরভো ভীমঃ সমযজ্ঞো হবির্হরিঃ । সর্বলক্ষণলক্ষণ্যো লক্ষ্মীবান্ সমিতিঞ্জযঃ ॥ ৩৯॥
Atulah sharabho bhimah samayajno havirharih Sarvalakshanalakshanyo lakshmivan samitinjayah
অর্থ:अतुल, शरभ, भीम, समयज्ञ, हविर्हरि; सर्वलक्षणलक्षण्य, लक्ष्मीवान और समितिञ्जय।
বিক্ষরো রোহিতো মার্গো হেতুর্দামোদরঃ সহঃ । মহীধরো মহাভাগো বেগবানমিতাশনঃ ॥ ৪০॥
Viksharo rohito margo heturdamodarah sahah Mahidharo mahabhago vegavanamitashanah
অর্থ:विक्षर, रोहित, मार्ग, हेतु, दामोदर, सह; महीधर, महाभाग, वेगवान और अमिताशन।
উদ্ভবঃ ক্ষোভণো দেবঃ শ্রীগর্ভঃ পরমেশ্বরঃ । করণং কারণং কর্তা বিকর্তা গহনো গুহঃ ॥ ৪১॥
Udbhavah kshobhano devah shrigarbhah parameshvarah Karanam karanam karta vikarta gahano guhah
অর্থ:उद्भव, क्षोभण, देव, श्रीगर्भ, परमेश्वर; करण, कारण, कर्ता, विकर्ता, गहन और गुह।
ব্যবসাযো ব্যবস্থানঃ সংস্থানঃ স্থানদো ধ্রুবঃ । পরর্দ্ধিঃ পরমস্পষ্টস্তুষ্টঃ পুষ্টঃ শুভেক্ষণঃ ॥ ৪২॥
Vyavasayo vyavasthanah samsthanah sthanado dhruvah Pararddhih paramaspashtastushtah pushtah shubhekshanah
অর্থ:व्यवसाय, व्यवस्थान, संस्थान, स्थानद, ध्रुव; परर्द्धि, परमस्पष्ट, तुष्ट, पुष्ट और शुभेक्षण।
রামো বিরামো বিরজো মার্গো নেযো নযোঽনযঃ । বীরঃ শক্তিমতাং শ্রেষ্ঠো ধর্মো ধর্মবিদুত্তমঃ ॥ ৪৩॥
Ramo viramo virajo margo neyo nayonayah Virah shaktimatam shreshtho dharmo dharmaviduttamah
অর্থ:राम, विराम, विरज, मार्ग, नेय, नय, अनय; वीर, शक्तिमानों में श्रेष्ठ, धर्म और धर्मविदुत्तम।
বৈকুণ্ঠঃ পুরুষঃ প্রাণঃ প্রাণদঃ প্রণবঃ পৃথুঃ । হিরণ্যগর্ভঃ শত্রুঘ্নো ব্যাপ্তো বাযুরধোক্ষজঃ ॥ ৪৪॥
Vaikunthah purushah pranah pranadah pranavah prithuh Hiranyagarbhah shatrughno vyapto vayuradhokshajah
অর্থ:वैकुण्ठ, पुरुष, प्राण, प्राणद, प्रणव, पृथु; हिरण्यगर्भ, शत्रुघ्न, व्याप्त, वायु और अधोक्षज।
ঋতুঃ সুদর্শনঃ কালঃ পরমেষ্ঠী পরিগ্রহঃ । উগ্রঃ সংবত্সরো দক্ষো বিশ্রামো বিশ্বদক্ষিণঃ ॥ ৪৫॥
Rituh sudarshanah kalah parameshthi parigrahah Ugrah samvatsaro daksho vishramo vishvadakshinah
অর্থ:ऋतु, सुदर्शन, काल, परमेष्ठी, परिग्रह; उग्र, संवत्सर, दक्ष, विश्राम और विश्वदक्षिण।
বিস্তারঃ স্থাবরস্থাণুঃ প্রমাণং বীজমব্যযম্ । অর্থোঽনর্থো মহাকোশো মহাভোগো মহাধনঃ ॥ ৪৬॥
Vistarah sthavarasthanuh pramanam bijamavyayam Arthonartho mahakosho mahabhogo mahadhanah
অর্থ:विस्तार, स्थावर-स्थाणु, प्रमाण, अव्यय बीज; अर्थ, अनर्थ, महाकोश, महाभोग और महाधन।
অনির্বিণ্ণঃ স্থবিষ্ঠোঽভূর্ধর্মযূপো মহামখঃ । নক্ষত্রনেমির্নক্ষত্রী ক্ষমঃ ক্ষামঃ সমীহনঃ ॥ ৪৭॥
Anirvinnah sthavishthobhurdharmayupo mahamakhah Nakshatranemirnakshatri kshamah kshamah samihanah
অর্থ:अनिर्विण्ण, स्थविष्ठ, अभू, धर्मयूप, महामख; नक्षत्रनेमि, नक्षत्री, क्षम, क्षाम और समीहन।
যজ্ঞ ইজ্যো মহেজ্যশ্চ ক্রতুঃ সত্রং সতাং গতিঃ । সর্বদর্শী বিমুক্তাত্মা সর্বজ্ঞো জ্ঞানমুত্তমম্ ॥ ৪৮॥
Yajna ijyo mahejyashcha kratuh satram satam gatih Sarvadarshi vimuktatma sarvajno jnanamuttamam
অর্থ:यज्ञ, इज्य, महेज्य, क्रतु, सत्र, सतां गति; सर्वदर्शी, विमुक्तात्मा, सर्वज्ञ और उत्तम ज्ञान।
সুব্রতঃ সুমুখঃ সূক্ষ্মঃ সুঘোষঃ সুখদঃ সুহৃত্ । মনোহরো জিতক্রোধো বীরবাহুর্বিদারণঃ ॥ ৪৯॥
Suvratah sumukhah sukshmah sughoshah sukhadah suhrit Manoharo jitakrodho virabahurvidaranah
অর্থ:सुव्रत, सुमुख, सूक्ष्म, सुघोष, सुखद, सुहृत्; मनोहर, जितक्रोध, वीरबाहु और विदारण।
স্বাপনঃ স্ববশো ব্যাপী নৈকাত্মা নৈককর্মকৃত্ । বত্সরো বত্সলো বত্সী রত্নগর্ভো ধনেশ্বরঃ ॥ ৫০॥
Svapanah svavasho vyapi naikatma naikakarmakrit Vatsaro vatsalo vatsi ratnagarbho dhaneshvarah
অর্থ:स्वापन, स्ववश, व्यापी, नैकात्मा, नैककर्मकृत्; वत्सर, वत्सल, वत्सी, रत्नगर्भ और धनेश्वर।
ধর্মগুব্ধর্মকৃদ্ধর্মী সদসত্ক্ষরমক্ষরম্ । অবিজ্ঞাতা সহস্রাংশুর্বিধাতা কৃতলক্ষণঃ ॥ ৫১॥
Dharmagubdharmakriddharmi sadasatksharamaksharam Avijnata sahasramshurvidhata kritalakshanah
অর্থ:धर्मगुप्, धर्मकृत्, धर्मी, सत्-असत्, क्षर-अक्षर; अविज्ञाता, सहस्रांशु, विधाता और कृतलक्षण।
গভস্তিনেমিঃ সত্ত্বস্থঃ সিংহো ভূতমহেশ্বরঃ । আদিদেবো মহাদেবো দেবেশো দেবভৃদ্গুরুঃ ॥ ৫২॥
Gabhastinemih sattvasthah simho bhutamaheshvarah Adidevo mahadevo devesho devabhridguruh
অর্থ:गभस्तिनेमि, सत्त्वस्थ, सिंह, भूतमहेश्वर; आदिदेव, महादेव, देवेश और देवभृद् गुरु।
উত্তরো গোপতির্গোপ্তা জ্ঞানগম্যঃ পুরাতনঃ । শরীরভূতভৃদ্ভোক্তা কপীন্দ্রো ভূরিদক্ষিণঃ ॥ ৫৩॥
Uttaro gopatirgopta jnanagamyah puratanah Sharirabhutabhridbhokta kapindro bhuridakshinah
অর্থ:उत्तर, गोपति, गोप्ता, ज्ञानगम्य, पुरातन; शरीर-भूत-भृत्, भोक्ता, कपीन्द्र और भूरिदक्षिण।
সোমপোঽমৃতপঃ সোমঃ পুরুজিত্পুরুসত্তমঃ । বিনযো জযঃ সত্যসন্ধো দাশার্হঃ সাত্বতাম্পতিঃ ॥ ৫৪॥ বিনিযোজ্যঃ
Somapomritapah somah purujitpurusattamah Vinayo jayah satyasandho dasharhah satvatampatih viniyojyah
অর্থ:सोमप, अमृतप, सोम, पुरुजित्, पुरुसत्तम; विनय, जय, सत्यसन्ध, दाशार्ह और सात्वतां पति।
জীবো বিনযিতা সাক্ষী মুকুন্দোঽমিতবিক্রমঃ । অম্ভোনিধিরনন্তাত্মা মহোদধিশযোঽন্তকঃ ॥ ৫৫॥
Jivo vinayita sakshi mukundomitavikramah Ambhonidhiranantatma mahodadhishayontakah
অর্থ:जीव, विनयिता, साक्षी, मुकुन्द, अमितविक्रम; अम्भोनिधि, अनन्तात्मा, महोदधिशय और अन्तक।
অজো মহার্হঃ স্বাভাব্যো জিতামিত্রঃ প্রমোদনঃ । আনন্দো নন্দনো নন্দঃ সত্যধর্মা ত্রিবিক্রমঃ ॥ ৫৬॥
Ajo maharhah svabhavyo jitamitrah pramodanah Anando nandano nandah satyadharma trivikramah
অর্থ:अज, महार्ह, स्वाभाव्य, जितामित्र, प्रमोदन; आनन्द, नन्दन, नन्द, सत्यधर्मा और त्रिविक्रम।
মহর্ষিঃ কপিলাচার্যঃ কৃতজ্ঞো মেদিনীপতিঃ । ত্রিপদস্ত্রিদশাধ্যক্ষো মহাশৃঙ্গঃ কৃতান্তকৃত্ ॥ ৫৭॥
Maharshih kapilacharyah kritajno medinipatih Tripadastridashadhyaksho mahashringah kritantakrit
অর্থ:महर्षि, कपिलाचार्य, कृतज्ञ, मेदिनीपति; त्रिपद, त्रिदशाध्यक्ष, महाशृंग और कृतान्तकृत्।
মহাবরাহো গোবিন্দঃ সুষেণঃ কনকাঙ্গদী । গুহ্যো গভীরো গহনো গুপ্তশ্চক্রগদাধরঃ ॥ ৫৮॥
Mahavaraho govindah sushenah kanakangadi Guhyo gabhiro gahano guptashchakragadadharah
অর্থ:महावराह, गोविन्द, सुषेण, कनकांगदी; गुह्य, गभीर, गहन, गुप्त और चक्र-गदाधर।
বেধাঃ স্বাঙ্গোঽজিতঃ কৃষ্ণো দৃঢঃ সঙ্কর্ষণোঽচ্যুতঃ । বরুণো বারুণো বৃক্ষঃ পুষ্করাক্ষো মহামনাঃ ॥ ৫৯॥
Vedhah svangojitah krishno dridhah sankarshanochyutah Varuno varuno vrikshah pushkaraksho mahamanah
অর্থ:वेधा, स्वांग, अजित, कृष्ण, दृढ़, सङ्कर्षण, अच्युत; वरुण, वारुण, वृक्ष, पुष्कराक्ष और महामना।
ভগবান্ ভগহাঽঽনন্দী বনমালী হলাযুধঃ । আদিত্যো জ্যোতিরাদিত্যঃ সহিষ্ণুর্গতিসত্তমঃ ॥ ৬০॥
Bhagavan bhagahanandi vanamali halayudhah Adityo jyotiradityah sahishnurgatisattamah
অর্থ:भगवान, भगहा, आनन्दी, वनमाली, हलायुध; आदित्य, ज्योतिरादित्य, सहिष्णु और गतिसत्तम।
সুধন্বা খণ্ডপরশুর্দারুণো দ্রবিণপ্রদঃ । দিবস্পৃক্ সর্বদৃগ্ব্যাসো বাচস্পতিরযোনিজঃ ॥ ৬১॥
Sudhanva khandaparashurdaruno dravinapradah Divasprik sarvadrigvyaso vachaspatirayonijah
অর্থ:सुधन्वा, खण्डपरशु, दारुण, द्रविणप्रद; दिवस्पृक्, सर्वदृक्, व्यास, वाचस्पति और अयोनिज।
ত্রিসামা সামগঃ সাম নির্বাণং ভেষজং ভিষক্ । সংন্যাসকৃচ্ছমঃ শান্তো নিষ্ঠা শান্তিঃ পরাযণম্ ॥ ৬২॥
Trisama samagah sama nirvanam bheshajam bhishak Samnyasakrichchhamah shanto nishtha shantih parayanam
অর্থ:त्रिसामा, सामग, साम, निर्वाण, भेषज, भिषक्; संन्यासकृत्, शम, शान्त, निष्ठा, शान्ति और परायण।
শুভাঙ্গঃ শান্তিদঃ স্রষ্টা কুমুদঃ কুবলেশযঃ । গোহিতো গোপতির্গোপ্তা বৃষভাক্ষো বৃষপ্রিযঃ ॥ ৬৩॥
Shubhangah shantidah srashta kumudah kuvaleshayah Gohito gopatirgopta vrishabhaksho vrishapriyah
অর্থ:शुभांग, शान्तिद, स्रष्टा, कुमुद, कुवलेशय; गोहित, गोपति, गोप्ता, वृषभाक्ष और वृषप्रिय।
অনিবর্তী নিবৃত্তাত্মা সঙ্ক্ষেপ্তা ক্ষেমকৃচ্ছিবঃ । শ্রীবত্সবক্ষাঃ শ্রীবাসঃ শ্রীপতিঃ শ্রীমতাংবরঃ ॥ ৬৪॥
Anivarti nivrittatma sankshepta kshemakrichchhivah Shrivatsavakshah shrivasah shripatih shrimatamvarah
অর্থ:अनिवर्ती, निवृत्तात्मा, संक्षेप्ता, क्षेमकृत्, शिव; श्रीवत्सवक्ष, श्रीवास, श्रीपति और श्रीमतां वर।
শ্রীদঃ শ্রীশঃ শ্রীনিবাসঃ শ্রীনিধিঃ শ্রীবিভাবনঃ । শ্রীধরঃ শ্রীকরঃ শ্রেযঃ শ্রীমাংল্লোকত্রযাশ্রযঃ ॥ ৬৫॥
Shridah shrishah shrinivasah shrinidhih shrivibhavanah Shridharah shrikarah shreyah shrimanllokatrayashrayah
অর্থ:श्रीद, श्रीश, श्रीनिवास, श्रीनिधि, श्रीविभावन; श्रीधर, श्रीकर, श्रेय, श्रीमान और लोकत्रयाश्रय।
স্বক্ষঃ স্বঙ্গঃ শতানন্দো নন্দির্জ্যোতির্গণেশ্বরঃ । বিজিতাত্মাঽবিধেযাত্মা সত্কীর্তিশ্ছিন্নসংশযঃ ॥ ৬৬॥
Svakshah svangah shatanando nandirjyotirganeshvarah Vijitatmavidheyatma satkirtishchhinnasamshayah
অর্থ:स्वक्ष, स्वंग, शतानन्द, नन्दि, ज्योतिर्गणेश्वर; विजितात्मा, अविधेयात्मा, सत्कीर्ति और छिन्नसंशय।
উদীর্ণঃ সর্বতশ্চক্ষুরনীশঃ শাশ্বতস্থিরঃ । ভূশযো ভূষণো ভূতির্বিশোকঃ শোকনাশনঃ ॥ ৬৭॥
Udirnah sarvatashchakshuranishah shashvatasthirah Bhushayo bhushano bhutirvishokah shokanashanah
অর্থ:उदीर्ण, सर्वतश्चक्षु, अनीश, शाश्वत-स्थिर; भूशय, भूषण, भूति, विशोक और शोकनाशन।
অর্চিষ্মানর্চিতঃ কুম্ভো বিশুদ্ধাত্মা বিশোধনঃ । অনিরুদ্ধোঽপ্রতিরথঃ প্রদ্যুম্নোঽমিতবিক্রমঃ ॥ ৬৮॥
Archishmanarchitah kumbho vishuddhatma vishodhanah Aniruddhopratirathah pradyumnomitavikramah
অর্থ:अर्चिष्मान, अर्चित, कुम्भ, विशुद्धात्मा, विशोधन; अनिरुद्ध, अप्रतिरथ, प्रद्युम्न और अमितविक्रम।
কালনেমিনিহা বীরঃ শৌরিঃ শূরজনেশ্বরঃ । ত্রিলোকাত্মা ত্রিলোকেশঃ কেশবঃ কেশিহা হরিঃ ॥ ৬৯॥
Kalaneminiha virah shaurih shurajaneshvarah Trilokatma trilokeshah keshavah keshiha harih
অর্থ:कालनेमिनिहा, वीर, शौरि, शूरजनेश्वर; त्रिलोकात्मा, त्रिलोकेश, केशव, केशिहा और हरि।
কামদেবঃ কামপালঃ কামী কান্তঃ কৃতাগমঃ । অনির্দেশ্যবপুর্বিষ্ণুর্বীরোঽনন্তো ধনঞ্জযঃ ॥ ৭০॥
Kamadevah kamapalah kami kantah kritagamah Anirdeshyavapurvishnurvironanto dhananjayah
অর্থ:कामदेव, कामपाल, कामी, कान्त, कृतागम; अनिर्देश्यवपु, विष्णु, वीर, अनन्त और धनञ्जय।
ব্রহ্মণ্যো ব্রহ্মকৃদ্ ব্রহ্মা ব্রহ্ম ব্রহ্মবিবর্ধনঃ । ব্রহ্মবিদ্ ব্রাহ্মণো ব্রহ্মী ব্রহ্মজ্ঞো ব্রাহ্মণপ্রিযঃ ॥ ৭১॥
Brahmanyo brahmakrid brahma brahma brahmavivardhanah Brahmavid brahmano brahmi brahmajno brahmanapriyah
অর্থ:ब्रह्मण्य, ब्रह्मकृत्, ब्रह्मा, ब्रह्म, ब्रह्मविवर्धन; ब्रह्मविद्, ब्राह्मण, ब्रह्मी, ब्रह्मज्ञ और ब्राह्मणप्रिय।
মহাক্রমো মহাকর্মা মহাতেজা মহোরগঃ । মহাক্রতুর্মহাযজ্বা মহাযজ্ঞো মহাহবিঃ ॥ ৭২॥
Mahakramo mahakarma mahateja mahoragah Mahakraturmahayajva mahayajno mahahavih
অর্থ:महाक्रम, महाकर्मा, महातेजा, महोरग; महाक्रतु, महायज्वा, महायज्ञ और महाहवि।
স্তব্যঃ স্তবপ্রিযঃ স্তোত্রং স্তুতিঃ স্তোতা রণপ্রিযঃ । পূর্ণঃ পূরযিতা পুণ্যঃ পুণ্যকীর্তিরনামযঃ ॥ ৭৩॥
Stavyah stavapriyah stotram stutih stota ranapriyah Purnah purayita punyah punyakirtiranamayah
অর্থ:स्तव्य, स्तवप्रिय, स्तोत्र, स्तुति, स्तोता, रणप्रिय; पूर्ण, पूरयिता, पुण्य, पुण्यकीर्ति और अनामय।
মনোজবস্তীর্থকরো বসুরেতা বসুপ্রদঃ । বসুপ্রদো বাসুদেবো বসুর্বসুমনা হবিঃ ॥ ৭৪॥
Manojavastirthakaro vasureta vasupradah Vasuprado vasudevo vasurvasumana havih
অর্থ:मनोजव, तीर्थकर, वसुरेता, वसुप्रद; वसुप्रद, वासुदेव, वसु, वसुमना और हवि।
সদ্গতিঃ সত্কৃতিঃ সত্তা সদ্ভূতিঃ সত্পরাযণঃ । শূরসেনো যদুশ্রেষ্ঠঃ সন্নিবাসঃ সুযামুনঃ ॥ ৭৫॥
Sadgatih satkritih satta sadbhutih satparayanah Shuraseno yadushreshthah sannivasah suyamunah
অর্থ:सद्गति, सत्कृति, सत्ता, सद्भूति, सत्परायण; शूरसेन, यदुश्रेष्ठ, सन्निवास और सुयामुन।
ভূতাবাসো বাসুদেবঃ সর্বাসুনিলযোঽনলঃ । দর্পহা দর্পদো দৃপ্তো দুর্ধরোঽথাপরাজিতঃ ॥ ৭৬॥
Bhutavaso vasudevah sarvasunilayonalah Darpaha darpado dripto durdharothaparajitah
অর্থ:भूतावास, वासुदेव, सर्वासुनिलय, अनल; दर्पहा, दर्पद, दृप्त, दुर्धर और अपराजित।
বিশ্বমূর্তির্মহামূর্তির্দীপ্তমূর্তিরমূর্তিমান্ । অনেকমূর্তিরব্যক্তঃ শতমূর্তিঃ শতাননঃ ॥ ৭৭॥
Vishvamurtirmahamurtirdiptamurtiramurtiman Anekamurtiravyaktah shatamurtih shatananah
অর্থ:विश्वमूर्ति, महामूर्ति, दीप्तमूर्ति, अमूर्तिमान; अनेकमूर्ति, अव्यक्त, शतमूर्ति और शतानन।
একো নৈকঃ সবঃ কঃ কিং যত্ তত্পদমনুত্তমম্ । লোকবন্ধুর্লোকনাথো মাধবো ভক্তবত্সলঃ ॥ ৭৮॥
Eko naikah savah kah kim yat tatpadamanuttamam Lokabandhurlokanatho madhavo bhaktavatsalah
অর্থ:एक, नैक, सव, क, किं, यत्, तत्, परम पद; लोकबन्धु, लोकनाथ, माधव और भक्तवत्सल।
সুবর্ণবর্ণো হেমাঙ্গো বরাঙ্গশ্চন্দনাঙ্গদী । বীরহা বিষমঃ শূন্যো ঘৃতাশীরচলশ্চলঃ ॥ ৭৯॥
Suvarnavarno hemango varangashchandanangadi Viraha vishamah shunyo ghritashirachalashchalah
অর্থ:सुवर्णवर्ण, हेमांग, वरांग, चन्दनांगदी; वीरहा, विषम, शून्य, घृताशी, अचल और चल।
অমানী মানদো মান্যো লোকস্বামী ত্রিলোকধৃক্ । সুমেধা মেধজো ধন্যঃ সত্যমেধা ধরাধরঃ ॥ ৮০॥
Amani manado manyo lokasvami trilokadhrik Sumedha medhajo dhanyah satyamedha dharadharah
অর্থ:अमानी, मानद, मान्य, लोकस्वामी, त्रिलोकधृक्; सुमेधा, मेधज, धन्य, सत्यमेधा और धराधर।
তেজোবৃষো দ্যুতিধরঃ সর্বশস্ত্রভৃতাং বরঃ । প্রগ্রহো নিগ্রহো ব্যগ্রো নৈকশৃঙ্গো গদাগ্রজঃ ॥ ৮১॥
Tejovrisho dyutidharah sarvashastrabhritam varah Pragraho nigraho vyagro naikashringo gadagrajah
অর্থ:तेजोवृष, द्युतिधर, सर्व शस्त्रधारियों में श्रेष्ठ; प्रग्रह, निग्रह, व्यग्र, नैकशृंग और गदाग्रज।
চতুর্মূর্তিশ্চতুর্বাহুশ্চতুর্ব্যূহশ্চতুর্গতিঃ । চতুরাত্মা চতুর্ভাবশ্চতুর্বেদবিদেকপাত্ ॥ ৮২॥
Chaturmurtishchaturbahushchaturvyuhashchaturgatih Chaturatma chaturbhavashchaturvedavidekapat
অর্থ:चतुर्मूर्ति, चतुर्बाहु, चतुर्व्यूह, चतुर्गति; चतुरात्मा, चतुर्भाव, चतुर्वेदविद् और एकपात्।
সমাবর্তোঽনিবৃত্তাত্মা দুর্জযো দুরতিক্রমঃ । দুর্লভো দুর্গমো দুর্গো দুরাবাসো দুরারিহা ॥ ৮৩॥
Samavartonivrittatma durjayo duratikramah Durlabho durgamo durgo duravaso durariha
অর্থ:समावर्त, अनिवृत्तात्मा, दुर्जय, दुरतिक्रम; दुर्लभ, दुर्गम, दुर्ग, दुरावास और दुरारिहा।
শুভাঙ্গো লোকসারঙ্গঃ সুতন্তুস্তন্তুবর্ধনঃ । ইন্দ্রকর্মা মহাকর্মা কৃতকর্মা কৃতাগমঃ ॥ ৮৪॥
Shubhango lokasarangah sutantustantuvardhanah Indrakarma mahakarma kritakarma kritagamah
অর্থ:शुभांग, लोकसारंग, सुतन्तु, तन्तुवर्धन; इन्द्रकर्मा, महाकर्मा, कृतकर्मा और कृतागम।
উদ্ভবঃ সুন্দরঃ সুন্দো রত্ননাভঃ সুলোচনঃ । অর্কো বাজসনঃ শৃঙ্গী জযন্তঃ সর্ববিজ্জযী ॥ ৮৫॥
Udbhavah sundarah sundo ratnanabhah sulochanah Arko vajasanah shringi jayantah sarvavijjayi
অর্থ:उद्भव, सुन्दर, सुन्द, रत्ननाभ, सुलोचन; अर्क, वाजसन, शृंगी, जयन्त और सर्वविज्जयी।
সুবর্ণবিন্দুরক্ষোভ্যঃ সর্ববাগীশ্বরেশ্বরঃ । মহাহ্রদো মহাগর্তো মহাভূতো মহানিধিঃ ॥ ৮৬॥
Suvarnabindurakshobhyah sarvavagishvareshvarah Mahahrado mahagarto mahabhuto mahanidhih
অর্থ:सुवर्णबिन्दु, अक्षोभ्य, समस्त वाणी के ईश्वरों के ईश्वर; महाह्रद, महागर्त, महाभूत और महानिधि।
কুমুদঃ কুন্দরঃ কুন্দঃ পর্জন্যঃ পাবনোঽনিলঃ । অমৃতাশোঽমৃতবপুঃ সর্বজ্ঞঃ সর্বতোমুখঃ ॥ ৮৭॥
Kumudah kundarah kundah parjanyah pavanonilah Amritashomritavapuh sarvajnah sarvatomukhah
অর্থ:कुमुद, कुन्दर, कुन्द, पर्जन्य, पावन, अनिल; अमृताश, अमृतवपु, सर्वज्ञ और सर्वतोमुख।
সুলভঃ সুব্রতঃ সিদ্ধঃ শত্রুজিচ্ছত্রুতাপনঃ । ন্যগ্রোধোঽদুম্বরোঽশ্বত্থশ্চাণূরান্ধ্রনিষূদনঃ ॥ ৮৮॥
Sulabhah suvratah siddhah shatrujichchhatrutapanah Nyagrodhodumbaroshvatthashchanurandhranishudanah
অর্থ:सुलभ, सुव्रत, सिद्ध, शत्रुजित्, शत्रुतापन; न्यग्रोध, उदुम्बर, अश्वत्थ और चाणूर-आन्ध्र-निषूदन।
সহস্রার্চিঃ সপ্তজিহ্বঃ সপ্তৈধাঃ সপ্তবাহনঃ । অমূর্তিরনঘোঽচিন্ত্যো ভযকৃদ্ভযনাশনঃ ॥ ৮৯॥
Sahasrarchih saptajihvah saptaidhah saptavahanah Amurtiranaghochintyo bhayakridbhayanashanah
অর্থ:सहस्रार्चि, सप्तजिह्व, सप्तैधा, सप्तवाहन; अमूर्ति, अनघ, अचिन्त्य, भयकृत् और भयनाशन।
অণুর্বৃহত্কৃশঃ স্থূলো গুণভৃন্নির্গুণো মহান্ । অধৃতঃ স্বধৃতঃ স্বাস্যঃ প্রাগ্বংশো বংশবর্ধনঃ ॥ ৯০॥
Anurbrihatkrishah sthulo gunabhrinnirguno mahan Adhritah svadhritah svasyah pragvamsho vamshavardhanah
অর্থ:अणु-बृहत्, कृश-स्थूल; गुणभृत्, निर्गुण, महान; अधृत, स्वधृत, स्वास्य, प्राग्वंश और वंशवर्धन।
ভারভৃত্ কথিতো যোগী যোগীশঃ সর্বকামদঃ । আশ্রমঃ শ্রমণঃ ক্ষামঃ সুপর্ণো বাযুবাহনঃ ॥ ৯১॥
Bharabhrit kathito yogi yogishah sarvakamadah Ashramah shramanah kshamah suparno vayuvahanah
অর্থ:भारभृत्, कथित, योगी, योगीश, सर्वकामद; आश्रम, श्रमण, क्षाम, सुपर्ण और वायुवाहन।
ধনুর্ধরো ধনুর্বেদো দণ্ডো দমযিতা দমঃ । অপরাজিতঃ সর্বসহো নিযন্তাঽনিযমোঽযমঃ ॥ ৯২॥
Dhanurdharo dhanurvedo dando damayita damah Aparajitah sarvasaho niyantaniyamoyamah
অর্থ:धनुर्धर, धनुर्वेद, दण्ड, दमयिता, दम; अपराजित, सर्वसह, नियन्ता, अनियम और अयम।
সত্ত্ববান্ সাত্ত্বিকঃ সত্যঃ সত্যধর্মপরাযণঃ । অভিপ্রাযঃ প্রিযার্হোঽর্হঃ প্রিযকৃত্ প্রীতিবর্ধনঃ ॥ ৯৩॥
Sattvavan sattvikah satyah satyadharmaparayanah Abhiprayah priyarhorhah priyakrit pritivardhanah
অর্থ:सत्त्ववान, सात्त्विक, सत्य, सत्यधर्मपरायण; अभिप्राय, प्रियार्ह, अर्ह, प्रियकृत् और प्रीतिवर्धन।
বিহাযসগতির্জ্যোতিঃ সুরুচির্হুতভুগ্বিভুঃ । রবির্বিরোচনঃ সূর্যঃ সবিতা রবিলোচনঃ ॥ ৯৪॥
Vihayasagatirjyotih suruchirhutabhugvibhuh Ravirvirochanah suryah savita ravilochanah
অর্থ:विहायसगति, ज्योति, सुरुचि, हुतभुक्, विभु; रवि, विरोचन, सूर्य, सविता और रविलोचन।
অনন্তো হুতভুগ্ভোক্তা সুখদো নৈকজোঽগ্রজঃ । অনির্বিণ্ণঃ সদামর্ষী লোকাধিষ্ঠানমদ্ভুতঃ ॥ ৯৫॥
Ananto hutabhugbhokta sukhado naikajograjah Anirvinnah sadamarshi lokadhishthanamadbhutah
অর্থ:अनन्त, हुतभुक्-भोक्ता, सुखद, नैकज, अग्रज; अनिर्विण्ण, सदामर्षी, लोकाधिष्ठान और अद्भुत।
সনাত্সনাতনতমঃ কপিলঃ কপিরব্যযঃ । স্বস্তিদঃ স্বস্তিকৃত্স্বস্তি স্বস্তিভুক্স্বস্তিদক্ষিণঃ ॥ ৯৬॥
Sanatsanatanatamah kapilah kapiravyayah Svastidah svastikritsvasti svastibhuksvastidakshinah
অর্থ:सनात्, सनातनतम, कपिल, कपि, अव्यय; स्वस्तिद, स्वस्तिकृत्, स्वस्ति, स्वस्तिभुक् और स्वस्तिदक्षिण।
অরৌদ্রঃ কুণ্ডলী চক্রী বিক্রম্যূর্জিতশাসনঃ । শব্দাতিগঃ শব্দসহঃ শিশিরঃ শর্বরীকরঃ ॥ ৯৭॥
Araudrah kundali chakri vikramyurjitashasanah Shabdatigah shabdasahah shishirah sharvarikarah
অর্থ:अरौद्र, कुण्डली, चक्री, विक्रमी, ऊर्जितशासन; शब्दातिग, शब्दसह, शिशिर और शर्वरीकर।
অক্রূরঃ পেশলো দক্ষো দক্ষিণঃ ক্ষমিণাংবরঃ । বিদ্বত্তমো বীতভযঃ পুণ্যশ্রবণকীর্তনঃ ॥ ৯৮॥
Akrurah peshalo daksho dakshinah kshaminamvarah Vidvattamo vitabhayah punyashravanakirtanah
অর্থ:अक्रूर, पेशल, दक्ष, दक्षिण, क्षमिणां वर; विद्वत्तम, वीतभय और पुण्यश्रवणकीर्तन।
উত্তারণো দুষ্কৃতিহা পুণ্যো দুঃস্বপ্ননাশনঃ । বীরহা রক্ষণঃ সন্তো জীবনঃ পর্যবস্থিতঃ ॥ ৯৯॥
Uttarano dushkritiha punyo duhsvapnanashanah Viraha rakshanah santo jivanah paryavasthitah
অর্থ:उत्तारण, दुष्कृतिहा, पुण्य, दुःस्वप्ननाशन; वीरहा, रक्षण, सन्त, जीवन और पर्यवस्थित।
অনন্তরূপোঽনন্তশ্রীর্জিতমন্যুর্ভযাপহঃ । চতুরশ্রো গভীরাত্মা বিদিশো ব্যাদিশো দিশঃ ॥ ১০০॥
Anantaruponantashrirjitamanyurbhayapahah Chaturashro gabhiratma vidisho vyadisho dishah
অর্থ:अनन्तरूप, अनन्तश्री, जितमन्यु, भयापह; चतुरश्र, गभीरात्मा, विदिश, व्यादिश और दिश।
অনাদির্ভূর্ভুবো লক্ষ্মীঃ সুবীরো রুচিরাঙ্গদঃ । জননো জনজন্মাদির্ভীমো ভীমপরাক্রমঃ ॥ ১০১॥
Anadirbhurbhuvo lakshmih suviro ruchirangadah Janano janajanmadirbhimo bhimaparakramah
অর্থ:अनादि, भू-भुवः, लक्ष्मी, सुवीर, रुचिरांगद; जनन, जनजन्मादि, भीम और भीमपराक्रम।
আধারনিলযোঽধাতা পুষ্পহাসঃ প্রজাগরঃ । ঊর্ধ্বগঃ সত্পথাচারঃ প্রাণদঃ প্রণবঃ পণঃ ॥ ১০২॥
Adharanilayodhata pushpahasah prajagarah Urdhvagah satpathacharah pranadah pranavah panah
অর্থ:आधारनिलय, अधाता, पुष्पहास, प्रजागर; ऊर्ध्वग, सत्पथाचार, प्राणद, प्रणव और पण।
প্রমাণং প্রাণনিলযঃ প্রাণভৃত্প্রাণজীবনঃ । তত্ত্বং তত্ত্ববিদেকাত্মা জন্মমৃত্যুজরাতিগঃ ॥ ১০৩॥
Pramanam prananilayah pranabhritpranajivanah Tattvam tattvavidekatma janmamrityujaratigah
অর্থ:प्रमाण, प्राणनिलय, प्राणभृत्, प्राणजीवन; तत्त्व, तत्त्वविद्, एकात्मा और जन्म-मृत्यु-जरा से परे।
ভূর্ভুবঃস্বস্তরুস্তারঃ সবিতা প্রপিতামহঃ । যজ্ঞো যজ্ঞপতির্যজ্বা যজ্ঞাঙ্গো যজ্ঞবাহনঃ ॥ ১০৪॥
Bhurbhuvahsvastarustarah savita prapitamahah Yajno yajnapatiryajva yajnango yajnavahanah
অর্থ:भूर्भुवःस्व-स्तरु, तार, सविता, प्रपितामह; यज्ञ, यज्ञपति, यज्वा, यज्ञांग और यज्ञवाहन।
যজ্ঞভৃদ্ যজ্ঞকৃদ্ যজ্ঞী যজ্ঞভুগ্ যজ্ঞসাধনঃ । যজ্ঞান্তকৃদ্ যজ্ঞগুহ্যমন্নমন্নাদ এব চ ॥ ১০৫॥
Yajnabhrid yajnakrid yajni yajnabhug yajnasadhanah Yajnantakrid yajnaguhyamannamannada eva cha
অর্থ:यज्ञभृत्, यज्ञकृत्, यज्ञी, यज्ञभुक्, यज्ञसाधन; यज्ञान्तकृत्, यज्ञगुह्य, अन्न और अन्नाद।
আত্মযোনিঃ স্বযঞ্জাতো বৈখানঃ সামগাযনঃ । দেবকীনন্দনঃ স্রষ্টা ক্ষিতীশঃ পাপনাশনঃ ॥ ১০৬॥
Atmayonih svayanjato vaikhanah samagayanah Devakinandanah srashta kshitishah papanashanah
অর্থ:आत्मयोनि, स्वयञ्जात, वैखान, सामगायन; देवकीनन्दन, स्रष्टा, क्षितीश और पापनाशन।
শঙ্খভৃন্নন্দকী চক্রী শার্ঙ্গধন্বা গদাধরঃ । রথাঙ্গপাণিরক্ষোভ্যঃ সর্বপ্রহরণাযুধঃ ॥ ১০৭॥
Shankhabhrinnandaki chakri sharngadhanva gadadharah Rathangapanirakshobhyah sarvapraharanayudhah
অর্থ:शंखभृत्, नन्दकी, चक्री, शार्ङ्गधन्वा, गदाधर; रथांगपाणि, अक्षोभ्य और सर्वप्रहरणायुध।
বনমালী গদী শার্ঙ্গী শঙ্খী চক্রী চ নন্দকী । শ্রীমান্ নারাযণো বিষ্ণুর্বাসুদেবোঽভিরক্ষতু ॥ ১০৮॥
Vanamali gadi sharngi shankhi chakri cha nandaki Shriman narayano vishnurvasudevobhirakshatu
অর্থ:वनमाला, गदा, शार्ङ्ग, शंख, चक्र और नन्दक धारण करने वाले — श्रीमान नारायण, विष्णु, वासुदेव हमारी पूर्ण रक्षा करें!
॥ ফলশ্রুতিঃ ॥
Phalashrutih
অর্থ:फलश्रुति — इन सहस्रनामों के पाठ का फल:
ভীষ্ম উবাচ — ইতীদং কীর্তনীযস্য কেশবস্য মহাত্মনঃ । নাম্নাং সহস্রং দিব্যানামশেষেণ প্রকীর্তিতম্ ॥
Bhishma uvacha — Itidam kirtaniyasya keshavasya mahatmanah Namnam sahasram divyanamasheshena prakirtitam
অর্থ:भीष्म बोले: इस प्रकार मैंने स्तुति-योग्य महात्मा केशव के एक हजार दिव्य नामों का पूर्ण कीर्तन किया।
য ইদং শৃণুযান্নিত্যং যশ্চাপি পরিকীর্তযেত্ । নাশুভং প্রাপ্নুযাত্কিঞ্চিত্সোঽমুত্রেহ চ মানবঃ ॥
Ya idam sharinuyannityam yashchapi parikirtayet Nashubham prapnuyatkinchitsomutreha cha manavah
অর্থ:जो मनुष्य प्रतिदिन इसे सुनता और इसका कीर्तन करता है, उसका इस लोक और परलोक में कोई अशुभ नहीं होता।
দুর্গাণ্যতিতরত্যাশু পুরুষঃ পুরুষোত্তমম্ । স্তুবন্নামসহস্রেণ নিত্যং ভক্তিসমন্বিতঃ ॥ বাসুদেবাশ্রযো মর্ত্যো বাসুদেবপরাযণঃ । সর্বপাপবিশুদ্ধাত্মা যাতি ব্রহ্ম সনাতনম্ ॥
Durganyatitaratyashu purushah purushottamam Stuvannamasahasrena nityam bhaktisamanvitah Vasudevashrayo martyo vasudevaparayanah Sarvapapavishuddhatma yati brahma sanatanam
অর্থ:जो भक्तिपूर्वक प्रतिदिन इन सहस्रनामों से पुरुषोत्तम की स्तुति करता है, वह शीघ्र समस्त कठिनाइयों से पार हो जाता है। जो मनुष्य वासुदेव की शरण लेता और उनमें परायण रहता है, उसकी आत्मा सब पापों से शुद्ध होकर सनातन ब्रह्म को प्राप्त होती है।
ন বাসুদেবভক্তানামশুভং বিদ্যতে ক্বচিত্ । জন্মমৃত্যুজরাব্যাধিভযং নৈবোপজাযতে ॥
Na vasudevabhaktanamashubham vidyate kvachit Janmamrityujaravyadhibhayam naivopajayate
অর্থ:वासुदेव के भक्तों का कभी कोई अशुभ नहीं होता; उन्हें जन्म, मृत्यु, जरा और रोग का भय नहीं रहता।
অর্জুন উবাচ — পদ্মপত্রবিশালাক্ষ পদ্মনাভ সুরোত্তম । ভক্তানামনুরক্তানাং ত্রাতা ভব জনার্দন ॥ শ্রীভগবানুবাচ — যো মাং নামসহস্রেণ স্তোতুমিচ্ছতি পাণ্ডব । সোঽহমেকেন শ্লোকেন স্তুত এব ন সংশযঃ ॥
Arjuna uvacha — Padmapatravishalaksha padmanabha surottama Bhaktanamanuraktanam trata bhava janardana Shribhagavanuvacha — Yo mam namasahasrena stotumichchhati pandava Sohamekena shlokena stuta eva na samshayah
অর্থ:अर्जुन बोले: हे कमलनयन, पद्मनाभ, देवश्रेष्ठ! अपने प्रेमी भक्तों के रक्षक बनिए, हे जनार्दन। श्रीभगवान बोले: हे पाण्डव! जो सहस्रनाम से मेरी स्तुति करना चाहता है, वह एक श्लोक मात्र से भी मेरी पूर्ण स्तुति कर लेता है — इसमें सन्देह नहीं।
ব্যাস উবাচ — বাসনাদ্বাসুদেবস্য বাসিতং ভুবনত্রযম্ । সর্বভূতনিবাসোঽসি বাসুদেব নমোঽস্তু তে ॥
Vyasa uvacha — Vasanadvasudevasya vasitam bhuvanatrayam Sarvabhutanivasosi vasudeva namostu te
অর্থ:व्यास बोले: वासुदेव के निवास से तीनों लोक व्याप्त हैं। आप समस्त भूतों के निवास हैं — हे वासुदेव, आपको नमस्कार।
পার্বত্যুবাচ — কেনোপাযেন লঘুনা বিষ্ণোর্নামসহস্রকম্ । পঠ্যতে পণ্ডিতৈর্নিত্যং শ্রোতুমিচ্ছাম্যহং প্রভো ॥ ঈশ্বর উবাচ — শ্রীরাম রাম রামেতি রমে রামে মনোরমে । সহস্রনাম তত্তুল্যং রামনাম বরাননে ॥
Parvatyuvacha — Kenopayena laghuna vishnornamasahasrakam Pathyate panditairnityam shrotumichchhamyaham prabho Ishvara uvacha — Shrirama rama rameti rame rame manorame Sahasranama tattulyam ramanama varanane
অর্থ:पार्वती ने पूछा: हे प्रभु! विद्वान किस सरल उपाय से विष्णु के सहस्रनाम का नित्य पाठ करते हैं? मैं सुनना चाहती हूँ। शिव बोले: 'श्रीराम, राम, राम' — इस मनोरम राम में मैं रमण करता हूँ; हे सुमुखी! रामनाम सम्पूर्ण सहस्रनाम के तुल्य है।
ব্রহ্মোবাচ — নমোঽস্ত্বনন্তায সহস্রমূর্তযে সহস্রপাদাক্ষিশিরোরুবাহবে । সহস্রনাম্নে পুরুষায শাশ্বতে সহস্রকোটিযুগধারিণে নমঃ ॥
Brahmovacha — Namostvanantaya sahasramurtaye Sahasrapadakshishirorubahave Sahasranamne purushaya shashvate Sahasrakotiyugadharine namah
অর্থ:ब्रह्मा बोले: सहस्र रूपों वाले अनन्त को नमस्कार — सहस्र चरण, नेत्र, शीश और भुजाओं वाले; सहस्र नामों वाले शाश्वत पुरुष, सहस्र-कोटि युगों के धारक को नमस्कार।
সঞ্জয উবাচ — যত্র যোগেশ্বরঃ কৃষ্ণো যত্র পার্থো ধনুর্ধরঃ । তত্র শ্রীর্বিজযো ভূতির্ধ্রুবা নীতির্মতির্মম ॥
Sanjaya uvacha — Yatra yogeshvarah krishno yatra partho dhanurdharah Tatra shrirvijayo bhutirdhruva nitirmatirmama
অর্থ:सञ्जय बोले: जहाँ योगेश्वर कृष्ण हैं और जहाँ धनुर्धर अर्जुन हैं — वहीं श्री, विजय, विभूति और अचल नीति है: यही मेरा निश्चय है।
কাযেন বাচা মনসেন্দ্রিযৈর্বা বুদ্ধ্যাত্মনা বা প্রকৃতেঃ স্বভাবাত্ । করোমি যদ্যত্সকলং পরস্মৈ নারাযণাযেতি সমর্পযামি ॥
Kayena vacha manasendriyairva Buddhyatmana va prakriteh svabhavat Karomi yadyatsakalam parasmai Narayanayeti samarpayami
অর্থ:मैं शरीर, वाणी, मन, इन्द्रियों, बुद्धि या आत्मा से, अथवा स्वभाववश जो कुछ भी करता हूँ, वह सब परम नारायण को समर्पित करता हूँ।
ইতি শ্রীবিষ্ণোর্দিব্যসহস্রনামস্তোত্রং সম্পূর্ণম্ ॥ ওঁ তত্ সত্ ॥
Iti shrivishnordivyasahasranamastotram sampurnam Om tat sat
অর্থ:इस प्रकार भगवान विष्णु का दिव्य सहस्रनाम स्तोत्र सम्पूर्ण हुआ। ॐ तत् सत्।
শব্দে-শব্দে অর্থ
উচ্চারণ শুনতে যেকোনো শব্দে ক্লিক করুন
विष्णु सहस्रनाम পাঠের উপকারিতা
সর্ব দুঃখের সর্বোচ্চ নিবারণ মনে করা হয় — ভীষ্ম একে মোক্ষের সহজ পথ ও পরম ধর্ম বলেছেন।
ফলশ্রুতি অনুসারে নিত্য পাঠ বা শ্রবণে ইহলোক ও পরলোকে কোনো অমঙ্গল হয় না।
জন্ম, মৃত্যু, জরা ও রোগের ভয় থেকে মুক্ত করে।
ক্রোধ, লোভ ও ঈর্ষা থেকে মনকে শুদ্ধ করে শান্তি, ধৈর্য, স্মৃতি ও সৌভাগ্য দেয়।
রোগ থেকে মুক্তি দেয় বলা হয় — রোগী রোগ থেকে ও বদ্ধ ব্যক্তি বন্ধন থেকে মুক্ত হয়।
ধন, যশ, জয় ও সন্তান দেয়: প্রতিটি সাধক যা চান তাই পান।
সর্বমান্য — আদি শঙ্করাচার্য এর উপর বিখ্যাত ভাষ্য লিখেছেন, এবং এটি সকল সম্প্রদায়ে পূজিত।
বৃহস্পতিবার, একাদশী, শনিবার ও বিষ্ণু/সত্যনারায়ণ পূজায় সবচেয়ে বেশি পাঠ করা হয়।
विष्णु सहस्रनाम পাঠের নিয়ম
স্নান করে বিষ্ণু, কৃষ্ণ বা নারায়ণের প্রতিমার সামনে পূর্ব বা উত্তরমুখী হয়ে বসুন। প্রদীপ জ্বালিয়ে আরম্ভের ধ্যান শ্লোক (শুক্লাম্বরধরং ও শান্তাকারং) দিয়ে শুরু করুন। হাজার নাম ধীরে, স্পষ্ট ও ভক্তিভরে পাঠ করুন — পূর্ণ পাঠ প্রায় 25–30 মিনিট নেয়। পূর্ণ পাঠ সম্ভব না হলে পরম্পরা বলে যে একটি শ্লোক বা শুধু 'রাম' নামও সম্পূর্ণ হাজারের ফল দেয়। শেষে ফলশ্রুতি পাঠ করুন।
প্রায়শ জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
এগুলিও পড়ুন
ॐ
সম্পূর্ণ विष्णु सहस्रनाम শ্লোকে-শ্লোকে অর্থসহ পড়ুন, অথবা আরও পবিত্র পাঠ দেখুন