વિષ્ણુ સહસ્રનામ
विष्णु सहस्रनाम in Gujarati · ગુજરાતી
✦ અર્થ
વિષ્ણુ સહસ્રનામ — ભગવાન વિષ્ણુનાં એક હજાર નામ — મહાભારતમાંથી છે; બાણશય્યા પર સૂતેલા પિતામહ ભીષ્મ તેને યુધિષ્ઠિરને સર્વ ધર્મોમાં શ્રેષ્ઠ તરીકે ઉપદેશે છે. પ્રત્યેક નામ બ્રહ્માંડના સર્વવ્યાપી પાલનહારના એક-એક સ્વરૂપની મહિમા ગાય છે. તેનો નિત્ય પાઠ મનની શાંતિ, ભય-શોકથી મુક્તિ, સમૃદ્ધિ અને પરમ મોક્ષ આપનાર મનાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Mahabharata, Anushasana Parva (Book 13), Chapter 149 · Sage Vyasa (composed); narrated by Bhishma Pitamaha · Ancient — traditionally c. 3000 BCE; scholarly c. 400 BCE
After the Kurukshetra war, Yudhishthira approached Bhishma, who lay on a bed of arrows awaiting his chosen hour of death. The grieving king asked six profound questions, the first being: 'Kim ekam daivatam loke — who is the one God of the universe, and by chanting whose name does a being cross beyond all sorrow?' In reply, with Lord Krishna seated beside him, Bhishma revealed the thousand names of Vishnu, declaring their recitation the highest of all dharmas and the surest path to liberation.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
When Adi Shankaracharya composed his celebrated commentary on the Sahasranama, tradition holds that the names themselves carry living power: the devotee Prahlada was protected through every attempt on his life by Hiranyakashipu solely through the names of Vishnu catalogued here. The Phalashruti itself records the promise that 'for the devotees of Vasudeva no evil ever exists' — countless devotees across the centuries have testified to relief from disease, fear and calamity through its daily recitation.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
શુક્લામ્બરધરં વિષ્ણું શશિવર્ણં ચતુર્ભુજમ્ । પ્રસન્નવદનં ધ્યાયેત્ સર્વવિઘ્નોપશાન્તયે ॥
Shuklambaradharam vishnum shashivarnam chaturbhujam Prasannavadanam dhyayet sarvavighnopashantaye
અર્થ:मैं भगवान विष्णु का ध्यान करता हूँ — श्वेत वस्त्रधारी, सर्वव्यापक, चन्द्र-से वर्ण वाले, चतुर्भुज और सदा प्रसन्नमुख — समस्त विघ्नों की शान्ति के लिए।
યસ્ય દ્વિરદવક્ત્રાદ્યાઃ પારિષદ્યાઃ પરઃ શતમ્ । વિઘ્નં નિઘ્નન્તિ સતતં વિષ્વક્સેનં તમાશ્રયે ॥
Yasya dviradavaktradyah parishadyah parah shatam Vighnam nighnanti satatam vishvaksenam tamashraye
અર્થ:मैं विष्वक्सेन की शरण लेता हूँ, जिनके सौ से अधिक पार्षद — गजमुख गणेश आदि — निरन्तर समस्त विघ्नों का नाश करते हैं।
વ્યાસં વસિષ્ઠનપ્તારં શક્તેઃ પૌત્રમકલ્મષમ્ । પરાશરાત્મજં વન્દે શુકતાતં તપોનિધિમ્ ॥ વ્યાસાય વિષ્ણુરૂપાય વ્યાસરૂપાય વિષ્ણવે । નમો વૈ બ્રહ્મનિધયે વાસિષ્ઠાય નમો નમઃ ॥
Vyasam vasishthanaptaram shakteh pautramakalmasham Parasharatmajam vande shukatatam taponidhim Vyasaya vishnurupaya vyasarupaya vishnave Namo vai brahmanidhaye vasishthaya namo namah
અર્થ:मैं व्यास को प्रणाम करता हूँ — वसिष्ठ के प्रपौत्र, शक्ति के पौत्र, पराशर के निष्कलंक पुत्र, शुक के पिता और तपोनिधि।
યસ્ય સ્મરણમાત્રેણ જન્મસંસારબન્ધનાત્ । વિમુચ્યતે નમસ્તસ્મૈ વિષ્ણવે પ્રભવિષ્ણવે ॥ ૐ નમો વિષ્ણવે પ્રભવિષ્ણવે ॥
Yasya smaranamatrena janmasamsarabandhanat Vimuchyate namastasmai vishnave prabhavishnave Om namo vishnave prabhavishnave
અર્થ:उस सर्वशक्तिमान विष्णु को नमस्कार, जिनके स्मरण मात्र से मनुष्य जन्म-संसार के बन्धन से मुक्त हो जाता है। ॐ विष्णु को नमस्कार।
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ — કિમેકં દૈવતં લોકે કિં વાપ્યેકં પરાયણમ્ । સ્તુવન્તઃ કં કમર્ચન્તઃ પ્રાપ્નુયુર્માનવાઃ શુભમ્ ॥ કો ધર્મઃ સર્વધર્માણાં ભવતઃ પરમો મતઃ । કિં જપન્મુચ્યતે જન્તુર્જન્મસંસારબન્ધનાત્ ॥
Yudhishthira uvacha — Kimekam daivatam loke kim vapyekam parayanam Stuvantah kam kamarchantah prapnuyurmanavah shubham Ko dharmah sarvadharmanam bhavatah paramo matah Kim japanmuchyate janturjanmasamsarabandhanat
અર્થ:युधिष्ठिर ने भीष्म से पूछा: जगत् का एक देव कौन है? एक परम आश्रय क्या है? किसकी स्तुति-पूजा से मनुष्य कल्याण पाते हैं? कौन-सा परम धर्म है, और किसका जप करने से जीव जन्म-मरण के बन्धन से मुक्त होता है?
ભીષ્મ ઉવાચ — જગત્પ્રભું દેવદેવમનન્તં પુરુષોત્તમમ્ । સ્તુવન્ નામસહસ્રેણ પુરુષઃ સતતોત્થિતઃ ॥ એષ મે સર્વધર્માણાં ધર્મોઽધિકતમો મતઃ । યદ્ભક્ત્યા પુણ્ડરીકાક્ષં સ્તવૈરર્ચેન્નરઃ સદા ॥
Bhishma uvacha — Jagatprabhum devadevamanantam purushottamam Stuvan namasahasrena purushah satatotthitah Esha me sarvadharmanam dharmodhikatamo matah Yadbhaktya pundarikaksham stavairarchennarah sada
અર્થ:भीष्म बोले: जो सदा सावधान रहकर सहस्रनाम से जगत्पति — देवदेव, अनन्त पुरुषोत्तम — की स्तुति करता है, वह समस्त दुःखों से पार हो जाता है। मेरे मत में यही सर्वश्रेष्ठ धर्म है कि मनुष्य सदा भक्ति से कमलनयन प्रभु की स्तुति-पूजा करे।
ૐ શાન્તાકારં ભુજગશયનં પદ્મનાભં સુરેશં વિશ્વાધારં ગગનસદૃશં મેઘવર્ણં શુભાઙ્ગમ્ । લક્ષ્મીકાન્તં કમલનયનં યોગિભિર્ધ્યાનગમ્યં વન્દે વિષ્ણું ભવભયહરં સર્વલોકૈકનાથમ્ ॥
Om shantakaram bhujagashayanam padmanabham suresham Vishvadharam gaganasadrisham meghavarnam shubhangam Lakshmikantam kamalanayanam yogibhirdhyanagamyam Vande vishnum bhavabhayaharam sarvalokaikanatham
અર્થ:मैं विष्णु को नमस्कार करता हूँ — समस्त लोकों के एकमात्र स्वामी, भव-भय हरने वाले, शान्त रूप, शेषशायी, पद्मनाभ, सुरेश; विश्व के आधार, गगन-से व्यापक, मेघवर्ण, शुभांग; लक्ष्मीकान्त, कमलनयन, योगियों द्वारा ध्यान में प्राप्य।
॥ અથ વિષ્ણોઃ સહસ્રનામસ્તોત્રમ્ ॥ હરિઃ ૐ ।
Atha vishnoh sahasranamastotram Harih Om
અર્થ:अब भगवान विष्णु के सहस्रनाम का पाठ आरम्भ होता है। हरिः ॐ।
વિશ્વં વિષ્ણુર્વષટ્કારો ભૂતભવ્યભવત્પ્રભુઃ । ભૂતકૃદ્ભૂતભૃદ્ભાવો ભૂતાત્મા ભૂતભાવનઃ ॥ ૧॥
Vishvam vishnurvashatkaro bhutabhavyabhavatprabhuh Bhutakridbhutabhridbhavo bhutatma bhutabhavanah
અર્થ:वे विश्वरूप हैं; सर्वव्यापक विष्णु; यज्ञ में जिनके लिए वषट्कार होता है; भूत-भविष्य-वर्तमान के स्वामी; भूतों के स्रष्टा, धारक, साक्षात् सत्ता, सब भूतों के आत्मा और पोषक।
પૂતાત્મા પરમાત્મા ચ મુક્તાનાં પરમા ગતિઃ । અવ્યયઃ પુરુષઃ સાક્ષી ક્ષેત્રજ્ઞોઽક્ષર એવ ચ ॥ ૨॥
Putatma paramatma cha muktanam parama gatih Avyayah purushah sakshi kshetrajnokshara eva cha
અર્થ:पवित्र आत्मा, परमात्मा, मुक्तों की परम गति; अव्यय, पुरुष, सबके साक्षी, क्षेत्रज्ञ और अविनाशी अक्षर।
યોગો યોગવિદાં નેતા પ્રધાનપુરુષેશ્વરઃ । નારસિંહવપુઃ શ્રીમાન્ કેશવઃ પુરુષોત્તમઃ ॥ ૩॥
Yogo yogavidam neta pradhanapurusheshvarah Narasimhavapuh shriman keshavah purushottamah
અર્થ:वे योगस्वरूप और योगियों के नेता हैं; प्रधान (प्रकृति) और पुरुष के ईश्वर; नृसिंहरूप, श्रीमान, केशव और पुरुषोत्तम।
સર્વઃ શર્વઃ શિવઃ સ્થાણુર્ભૂતાદિર્નિધિરવ્યયઃ । સમ્ભવો ભાવનો ભર્તા પ્રભવઃ પ્રભુરીશ્વરઃ ॥ ૪॥
Sarvah sharvah shivah sthanurbhutadirnidhiravyayah Sambhavo bhavano bharta prabhavah prabhurishvarah
અર્થ:सर्व, शर्व, शिव, स्थाणु, भूतों के आदि, अव्यय निधि; उद्भव, भावन, भर्ता, प्रभव, प्रभु और ईश्वर।
સ્વયમ્ભૂઃ શમ્ભુરાદિત્યઃ પુષ્કરાક્ષો મહાસ્વનઃ । અનાદિનિધનો ધાતા વિધાતા ધાતુરુત્તમઃ ॥ ૫॥
Svayambhuh shambhuradityah pushkaraksho mahasvanah Anadinidhano dhata vidhata dhaturuttamah
અર્થ:स्वयम्भू, शम्भु, आदित्य, पुष्कराक्ष, महास्वन; अनादि-अनन्त, धाता, विधाता और सब तत्त्वों के परम आधार।
અપ્રમેયો હૃષીકેશઃ પદ્મનાભોઽમરપ્રભુઃ । વિશ્વકર્મા મનુસ્ત્વષ્ટા સ્થવિષ્ઠઃ સ્થવિરો ધ્રુવઃ ॥ ૬॥
Aprameyo hrishikeshah padmanabhomaraprabhuh Vishvakarma manustvashta sthavishthah sthaviro dhruvah
અર્થ:अप्रमेय, हृषीकेश, पद्मनाभ, अमरप्रभु; विश्वकर्मा, मनु, त्वष्टा, स्थविष्ठ, स्थविर और ध्रुव।
અગ્રાહ્યઃ શાશ્વતઃ કૃષ્ણો લોહિતાક્ષઃ પ્રતર્દનઃ । પ્રભૂતસ્ત્રિકકુબ્ધામ પવિત્રં મઙ્ગલં પરમ્ ॥ ૭॥
Agrahyah shashvatah krishno lohitakshah pratardanah Prabhutastrikakubdhama pavitram mangalam param
અર્થ:अग्राह्य, शाश्वत, कृष्ण, लोहिताक्ष, प्रतर्दन; प्रभूत, त्रिककुब्धाम, पवित्र और परम मंगल।
ઈશાનઃ પ્રાણદઃ પ્રાણો જ્યેષ્ઠઃ શ્રેષ્ઠઃ પ્રજાપતિઃ । હિરણ્યગર્ભો ભૂગર્ભો માધવો મધુસૂદનઃ ॥ ૮॥
Ishanah pranadah prano jyeshthah shreshthah prajapatih Hiranyagarbho bhugarbho madhavo madhusudanah
અર્થ:ईशान, प्राणद, प्राण, ज्येष्ठ, श्रेष्ठ, प्रजापति; हिरण्यगर्भ, भूगर्भ, माधव और मधुसूदन।
ઈશ્વરો વિક્રમી ધન્વી મેધાવી વિક્રમઃ ક્રમઃ । અનુત્તમો દુરાધર્ષઃ કૃતજ્ઞઃ કૃતિરાત્મવાન્ ॥ ૯॥
Ishvaro vikrami dhanvi medhavi vikramah kramah Anuttamo duradharshah kritajnah kritiratmavan
અર્થ:ईश्वर, विक्रमी, धन्वी, मेधावी, विक्रम, क्रम; अनुत्तम, दुराधर्ष, कृतज्ञ, कृति और आत्मवान।
સુરેશઃ શરણં શર્મ વિશ્વરેતાઃ પ્રજાભવઃ । અહઃ સંવત્સરો વ્યાલઃ પ્રત્યયઃ સર્વદર્શનઃ ॥ ૧૦॥
Sureshah sharanam sharma vishvaretah prajabhavah Ahah samvatsaro vyalah pratyayah sarvadarshanah
અર્થ:सुरेश, शरण, शर्म (सुख), विश्वरेता, प्रजाभव; अह (दिन), संवत्सर, व्याल, प्रत्यय और सर्वदर्शी।
અજઃ સર્વેશ્વરઃ સિદ્ધઃ સિદ્ધિઃ સર્વાદિરચ્યુતઃ । વૃષાકપિરમેયાત્મા સર્વયોગવિનિઃસૃતઃ ॥ ૧૧॥
Ajah sarveshvarah siddhah siddhih sarvadirachyutah Vrishakapirameyatma sarvayogavinihsritah
અર્થ:अज, सर्वेश्वर, सिद्ध, सिद्धि, सर्वादि, अच्युत; वृषाकपि, अमेयात्मा और सब योगों से परे।
વસુર્વસુમનાઃ સત્યઃ સમાત્માઽસમ્મિતઃ સમઃ । અમોઘઃ પુણ્ડરીકાક્ષો વૃષકર્મા વૃષાકૃતિઃ ॥ ૧૨॥
Vasurvasumanah satyah samatmasammitah samah Amoghah pundarikaksho vrishakarma vrishakritih
અર્થ:वसु, वसुमना, सत्य, समात्मा, असम्मित, सम; अमोघ, पुण्डरीकाक्ष, वृषकर्मा और वृषाकृति।
રુદ્રો બહુશિરા બભ્રુર્વિશ્વયોનિઃ શુચિશ્રવાઃ । અમૃતઃ શાશ્વતસ્થાણુર્વરારોહો મહાતપાઃ ॥ ૧૩॥
Rudro bahushira babhrurvishvayonih shuchishravah Amritah shashvatasthanurvararoho mahatapah
અર્થ:रुद्र, बहुशिरा, बभ्रु, विश्वयोनि, शुचिश्रवा; अमृत, शाश्वत-स्थाणु, वरारोह और महातपा।
સર્વગઃ સર્વવિદ્ભાનુર્વિષ્વક્સેનો જનાર્દનઃ । વેદો વેદવિદવ્યઙ્ગો વેદાઙ્ગો વેદવિત્ કવિઃ ॥ ૧૪॥
Sarvagah sarvavidbhanurvishvakseno janardanah Vedo vedavidavyango vedango vedavit kavih
અર્થ:सर्वग, सर्वविद्, भानु, विष्वक्सेन, जनार्दन; वेद, वेदवित्, अव्यंग, वेदांग और वेदविद् कवि।
લોકાધ્યક્ષઃ સુરાધ્યક્ષો ધર્માધ્યક્ષઃ કૃતાકૃતઃ । ચતુરાત્મા ચતુર્વ્યૂહશ્ચતુર્દંષ્ટ્રશ્ચતુર્ભુજઃ ॥ ૧૫॥
Lokadhyakshah suradhyaksho dharmadhyakshah kritakritah Chaturatma chaturvyuhashchaturdamshtrashchaturbhujah
અર્થ:लोकाध्यक्ष, सुराध्यक्ष, धर्माध्यक्ष, कृत-अकृत; चतुरात्मा, चतुर्व्यूह, चतुर्दंष्ट्र और चतुर्भुज।
ભ્રાજિષ્ણુર્ભોજનં ભોક્તા સહિષ્ણુર્જગદાદિજઃ । અનઘો વિજયો જેતા વિશ્વયોનિઃ પુનર્વસુઃ ॥ ૧૬॥
Bhrajishnurbhojanam bhokta sahishnurjagadadijah Anagho vijayo jeta vishvayonih punarvasuh
અર્થ:भ्राजिष्णु, भोजन, भोक्ता, सहिष्णु, जगदादिज; अनघ, विजय, जेता, विश्वयोनि और पुनर्वसु।
ઉપેન્દ્રો વામનઃ પ્રાંશુરમોઘઃ શુચિરૂર્જિતઃ । અતીન્દ્રઃ સઙ્ગ્રહઃ સર્ગો ધૃતાત્મા નિયમો યમઃ ॥ ૧૭॥
Upendro vamanah pramshuramoghah shuchirurjitah Atindrah sangrahah sargo dhritatma niyamo yamah
અર્થ:उपेन्द्र, वामन, प्रांशु, अमोघ, शुचि, ऊर्जित; अतीन्द्र, संग्रह, सर्ग, धृतात्मा, नियम और यम।
વેદ્યો વૈદ્યઃ સદાયોગી વીરહા માધવો મધુઃ । અતીન્દ્રિયો મહામાયો મહોત્સાહો મહાબલઃ ॥ ૧૮॥
Vedyo vaidyah sadayogi viraha madhavo madhuh Atindriyo mahamayo mahotsaho mahabalah
અર્થ:वेद्य, वैद्य, सदायोगी, वीरहा, माधव, मधु; अतीन्द्रिय, महामाय, महोत्साह और महाबल।
મહાબુદ્ધિર્મહાવીર્યો મહાશક્તિર્મહાદ્યુતિઃ । અનિર્દેશ્યવપુઃ શ્રીમાનમેયાત્મા મહાદ્રિધૃક્ ॥ ૧૯॥
Mahabuddhirmahaviryo mahashaktirmahadyutih Anirdeshyavapuh shrimanameyatma mahadridhrik
અર્થ:महाबुद्धि, महावीर्य, महाशक्ति, महाद्युति; अनिर्देश्यवपु, श्रीमान, अमेयात्मा और महाद्रिधृक् (मन्दराधारी)।
મહેષ્વાસો મહીભર્તા શ્રીનિવાસઃ સતાં ગતિઃ । અનિરુદ્ધઃ સુરાનન્દો ગોવિન્દો ગોવિદાં પતિઃ ॥ ૨૦॥
Maheshvaso mahibharta shrinivasah satam gatih Aniruddhah suranando govindo govidam patih
અર્થ:महेष्वास (महाधनुर्धर), महीभर्ता, श्रीनिवास, सतां गति; अनिरुद्ध, सुरानन्द, गोविन्द और गोविदां पति।
મરીચિર્દમનો હંસઃ સુપર્ણો ભુજગોત્તમઃ । હિરણ્યનાભઃ સુતપાઃ પદ્મનાભઃ પ્રજાપતિઃ ॥ ૨૧॥
Marichirdamano hamsah suparno bhujagottamah Hiranyanabhah sutapah padmanabhah prajapatih
અર્થ:मरीचि, दमन, हंस, सुपर्ण, भुजगोत्तम; हिरण्यनाभ, सुतपा, पद्मनाभ और प्रजापति।
અમૃત્યુઃ સર્વદૃક્ સિંહઃ સન્ધાતા સન્ધિમાન્ સ્થિરઃ । અજો દુર્મર્ષણઃ શાસ્તા વિશ્રુતાત્મા સુરારિહા ॥ ૨૨॥
Amrityuh sarvadrik simhah sandhata sandhiman sthirah Ajo durmarshanah shasta vishrutatma surariha
અર્થ:अमृत्यु, सर्वदृक्, सिंह, सन्धाता, सन्धिमान, स्थिर; अज, दुर्मर्षण, शास्ता, विश्रुतात्मा और सुरारिहा।
ગુરુર્ગુરુતમો ધામ સત્યઃ સત્યપરાક્રમઃ । નિમિષોઽનિમિષઃ સ્રગ્વી વાચસ્પતિરુદારધીઃ ॥ ૨૩॥
Gururgurutamo dhama satyah satyaparakramah Nimishonimishah sragvi vachaspatirudaradhih
અર્થ:गुरु, गुरुतम, धाम, सत्य, सत्यपराक्रम; निमिष, अनिमिष, स्रग्वी, वाचस्पति और उदारधी।
અગ્રણીર્ગ્રામણીઃ શ્રીમાન્ ન્યાયો નેતા સમીરણઃ । સહસ્રમૂર્ધા વિશ્વાત્મા સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્ ॥ ૨૪॥
Agranirgramanih shriman nyayo neta samiranah Sahasramurdha vishvatma sahasrakshah sahasrapat
અર્થ:अग्रणी, ग्रामणी, श्रीमान, न्याय, नेता, समीरण; सहस्रमूर्धा, विश्वात्मा, सहस्राक्ष और सहस्रपात्।
આવર્તનો નિવૃત્તાત્મા સંવૃતઃ સમ્પ્રમર્દનઃ । અહઃ સંવર્તકો વહ્નિરનિલો ધરણીધરઃ ॥ ૨૫॥
Avartano nivrittatma samvritah sampramardanah Ahah samvartako vahniranilo dharanidharah
અર્થ:आवर्तन, निवृत्तात्मा, संवृत, सम्प्रमर्दन; अह (प्रलयकाल), संवर्तक, वह्नि, अनिल और धरणीधर।
સુપ્રસાદઃ પ્રસન્નાત્મા વિશ્વધૃગ્વિશ્વભુગ્વિભુઃ । સત્કર્તા સત્કૃતઃ સાધુર્જહ્નુર્નારાયણો નરઃ ॥ ૨૬॥
Suprasadah prasannatma vishvadhrigvishvabhugvibhuh Satkarta satkritah sadhurjahnurnarayano narah
અર્થ:सुप्रसाद, प्रसन्नात्मा, विश्वधृक्, विश्वभुक्, विभु; सत्कर्ता, सत्कृत, साधु, जह्नु, नारायण और नर।
અસઙ્ખ્યેયોઽપ્રમેયાત્મા વિશિષ્ટઃ શિષ્ટકૃચ્છુચિઃ । સિદ્ધાર્થઃ સિદ્ધસઙ્કલ્પઃ સિદ્ધિદઃ સિદ્ધિસાધનઃ ॥ ૨૭॥
Asankhyeyoprameyatma vishishtah shishtakrichchhuchih Siddharthah siddhasankalpah siddhidah siddhisadhanah
અર્થ:असंख्येय, अप्रमेयात्मा, विशिष्ट, शिष्टकृत्, शुचि; सिद्धार्थ, सिद्धसंकल्प, सिद्धिद और सिद्धिसाधन।
વૃષાહી વૃષભો વિષ્ણુર્વૃષપર્વા વૃષોદરઃ । વર્ધનો વર્ધમાનશ્ચ વિવિક્તઃ શ્રુતિસાગરઃ ॥ ૨૮॥
Vrishahi vrishabho vishnurvrishaparva vrishodarah Vardhano vardhamanashcha viviktah shrutisagarah
અર્થ:वृषाही, वृषभ, विष्णु, वृषपर्वा, वृषोदर; वर्धन, वर्धमान, विविक्त और श्रुतिसागर।
સુભુજો દુર્ધરો વાગ્મી મહેન્દ્રો વસુદો વસુઃ । નૈકરૂપો બૃહદ્રૂપઃ શિપિવિષ્ટઃ પ્રકાશનઃ ॥ ૨૯॥
Subhujo durdharo vagmi mahendro vasudo vasuh Naikarupo brihadrupah shipivishtah prakashanah
અર્થ:सुभुज, दुर्धर, वाग्मी, महेन्द्र, वसुद, वसु; नैकरूप, बृहद्रूप, शिपिविष्ट और प्रकाशन।
ઓજસ્તેજોદ્યુતિધરઃ પ્રકાશાત્મા પ્રતાપનઃ । ઋદ્ધઃ સ્પષ્ટાક્ષરો મન્ત્રશ્ચન્દ્રાંશુર્ભાસ્કરદ્યુતિઃ ॥ ૩૦॥
Ojastejodyutidharah prakashatma pratapanah Riddhah spashtaksharo mantrashchandramshurbhaskaradyutih
અર્થ:ओज-तेज-द्युति धारण करने वाले; प्रकाशात्मा, प्रतापन; ऋद्ध, स्पष्टाक्षर, मन्त्र, चन्द्रांशु और भास्करद्युति।
અમૃતાંશૂદ્ભવો ભાનુઃ શશબિન્દુઃ સુરેશ્વરઃ । ઔષધં જગતઃ સેતુઃ સત્યધર્મપરાક્રમઃ ॥ ૩૧॥
Amritamshudbhavo bhanuh shashabinduh sureshvarah Aushadham jagatah setuh satyadharmaparakramah
અર્થ:अमृतांशूद्भव, भानु, शशबिन्दु, सुरेश्वर; जगत् की औषधि, सेतु, सत्यधर्म और पराक्रमी।
ભૂતભવ્યભવન્નાથઃ પવનઃ પાવનોઽનલઃ । કામહા કામકૃત્કાન્તઃ કામઃ કામપ્રદઃ પ્રભુઃ ॥ ૩૨॥
Bhutabhavyabhavannathah pavanah pavanonalah Kamaha kamakritkantah kamah kamapradah prabhuh
અર્થ:भूत-भविष्य-वर्तमान के नाथ; पवन, पावन, अनल; कामहा, कामकृत्, कान्त, काम और कामप्रद प्रभु।
યુગાદિકૃદ્યુગાવર્તો નૈકમાયો મહાશનઃ । અદૃશ્યો વ્યક્તરૂપશ્ચ સહસ્રજિદનન્તજિત્ ॥ ૩૩॥
Yugadikridyugavarto naikamayo mahashanah Adrishyo vyaktarupashcha sahasrajidanantajit
અર્થ:युगों के कर्ता और परिवर्तक; नैकमाय, महाशन; अदृश्य, व्यक्तरूप, सहस्रजित् और अनन्तजित्।
ઇષ્ટોઽવિશિષ્ટઃ શિષ્ટેષ્ટઃ શિખણ્ડી નહુષો વૃષઃ । ક્રોધહા ક્રોધકૃત્કર્તા વિશ્વબાહુર્મહીધરઃ ॥ ૩૪॥
Ishtovishishtah shishteshtah shikhandi nahusho vrishah Krodhaha krodhakritkarta vishvabahurmahidharah
અર્થ:इष्ट, अविशिष्ट, शिष्टेष्ट, शिखण्डी, नहुष, वृष; क्रोधहा, क्रोधकृत्, कर्ता, विश्वबाहु और महीधर।
અચ્યુતઃ પ્રથિતઃ પ્રાણઃ પ્રાણદો વાસવાનુજઃ । અપાંનિધિરધિષ્ઠાનમપ્રમત્તઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ ॥ ૩૫॥
Achyutah prathitah pranah pranado vasavanujah Apamnidhiradhishthanamapramattah pratishthitah
અર્થ:अच्युत, प्रथित, प्राण, प्राणद, वासवानुज; अपांनिधि, अधिष्ठान, अप्रमत्त और प्रतिष्ठित।
સ્કન્દઃ સ્કન્દધરો ધુર્યો વરદો વાયુવાહનઃ । વાસુદેવો બૃહદ્ભાનુરાદિદેવઃ પુરન્દરઃ ॥ ૩૬॥
Skandah skandadharo dhuryo varado vayuvahanah Vasudevo brihadbhanuradidevah purandarah
અર્થ:स्कन्द, स्कन्दधर, धुर्य, वरद, वायुवाहन; वासुदेव, बृहद्भानु, आदिदेव और पुरन्दर।
અશોકસ્તારણસ્તારઃ શૂરઃ શૌરિર્જનેશ્વરઃ । અનુકૂલઃ શતાવર્તઃ પદ્મી પદ્મનિભેક્ષણઃ ॥ ૩૭॥
Ashokastaranastarah shurah shaurirjaneshvarah Anukulah shatavartah padmi padmanibhekshanah
અર્થ:अशोक, तारण, तार, शूर, शौरि, जनेश्वर; अनुकूल, शतावर्त, पद्मी और पद्मनिभेक्षण।
પદ્મનાભોઽરવિન્દાક્ષઃ પદ્મગર્ભઃ શરીરભૃત્ । મહર્દ્ધિરૃદ્ધો વૃદ્ધાત્મા મહાક્ષો ગરુડધ્વજઃ ॥ ૩૮॥
Padmanabhoravindakshah padmagarbhah sharirabhrit Maharddhirriddho vriddhatma mahaksho garudadhvajah
અર્થ:पद्मनाभ, अरविन्दाक्ष, पद्मगर्भ, शरीरभृत्; महर्द्धि, ऋद्ध, वृद्धात्मा, महाक्ष और गरुडध्वज।
અતુલઃ શરભો ભીમઃ સમયજ્ઞો હવિર્હરિઃ । સર્વલક્ષણલક્ષણ્યો લક્ષ્મીવાન્ સમિતિઞ્જયઃ ॥ ૩૯॥
Atulah sharabho bhimah samayajno havirharih Sarvalakshanalakshanyo lakshmivan samitinjayah
અર્થ:अतुल, शरभ, भीम, समयज्ञ, हविर्हरि; सर्वलक्षणलक्षण्य, लक्ष्मीवान और समितिञ्जय।
વિક્ષરો રોહિતો માર્ગો હેતુર્દામોદરઃ સહઃ । મહીધરો મહાભાગો વેગવાનમિતાશનઃ ॥ ૪૦॥
Viksharo rohito margo heturdamodarah sahah Mahidharo mahabhago vegavanamitashanah
અર્થ:विक्षर, रोहित, मार्ग, हेतु, दामोदर, सह; महीधर, महाभाग, वेगवान और अमिताशन।
ઉદ્ભવઃ ક્ષોભણો દેવઃ શ્રીગર્ભઃ પરમેશ્વરઃ । કરણં કારણં કર્તા વિકર્તા ગહનો ગુહઃ ॥ ૪૧॥
Udbhavah kshobhano devah shrigarbhah parameshvarah Karanam karanam karta vikarta gahano guhah
અર્થ:उद्भव, क्षोभण, देव, श्रीगर्भ, परमेश्वर; करण, कारण, कर्ता, विकर्ता, गहन और गुह।
વ્યવસાયો વ્યવસ્થાનઃ સંસ્થાનઃ સ્થાનદો ધ્રુવઃ । પરર્દ્ધિઃ પરમસ્પષ્ટસ્તુષ્ટઃ પુષ્ટઃ શુભેક્ષણઃ ॥ ૪૨॥
Vyavasayo vyavasthanah samsthanah sthanado dhruvah Pararddhih paramaspashtastushtah pushtah shubhekshanah
અર્થ:व्यवसाय, व्यवस्थान, संस्थान, स्थानद, ध्रुव; परर्द्धि, परमस्पष्ट, तुष्ट, पुष्ट और शुभेक्षण।
રામો વિરામો વિરજો માર્ગો નેયો નયોઽનયઃ । વીરઃ શક્તિમતાં શ્રેષ્ઠો ધર્મો ધર્મવિદુત્તમઃ ॥ ૪૩॥
Ramo viramo virajo margo neyo nayonayah Virah shaktimatam shreshtho dharmo dharmaviduttamah
અર્થ:राम, विराम, विरज, मार्ग, नेय, नय, अनय; वीर, शक्तिमानों में श्रेष्ठ, धर्म और धर्मविदुत्तम।
વૈકુણ્ઠઃ પુરુષઃ પ્રાણઃ પ્રાણદઃ પ્રણવઃ પૃથુઃ । હિરણ્યગર્ભઃ શત્રુઘ્નો વ્યાપ્તો વાયુરધોક્ષજઃ ॥ ૪૪॥
Vaikunthah purushah pranah pranadah pranavah prithuh Hiranyagarbhah shatrughno vyapto vayuradhokshajah
અર્થ:वैकुण्ठ, पुरुष, प्राण, प्राणद, प्रणव, पृथु; हिरण्यगर्भ, शत्रुघ्न, व्याप्त, वायु और अधोक्षज।
ઋતુઃ સુદર્શનઃ કાલઃ પરમેષ્ઠી પરિગ્રહઃ । ઉગ્રઃ સંવત્સરો દક્ષો વિશ્રામો વિશ્વદક્ષિણઃ ॥ ૪૫॥
Rituh sudarshanah kalah parameshthi parigrahah Ugrah samvatsaro daksho vishramo vishvadakshinah
અર્થ:ऋतु, सुदर्शन, काल, परमेष्ठी, परिग्रह; उग्र, संवत्सर, दक्ष, विश्राम और विश्वदक्षिण।
વિસ્તારઃ સ્થાવરસ્થાણુઃ પ્રમાણં બીજમવ્યયમ્ । અર્થોઽનર્થો મહાકોશો મહાભોગો મહાધનઃ ॥ ૪૬॥
Vistarah sthavarasthanuh pramanam bijamavyayam Arthonartho mahakosho mahabhogo mahadhanah
અર્થ:विस्तार, स्थावर-स्थाणु, प्रमाण, अव्यय बीज; अर्थ, अनर्थ, महाकोश, महाभोग और महाधन।
અનિર્વિણ્ણઃ સ્થવિષ્ઠોઽભૂર્ધર્મયૂપો મહામખઃ । નક્ષત્રનેમિર્નક્ષત્રી ક્ષમઃ ક્ષામઃ સમીહનઃ ॥ ૪૭॥
Anirvinnah sthavishthobhurdharmayupo mahamakhah Nakshatranemirnakshatri kshamah kshamah samihanah
અર્થ:अनिर्विण्ण, स्थविष्ठ, अभू, धर्मयूप, महामख; नक्षत्रनेमि, नक्षत्री, क्षम, क्षाम और समीहन।
યજ્ઞ ઇજ્યો મહેજ્યશ્ચ ક્રતુઃ સત્રં સતાં ગતિઃ । સર્વદર્શી વિમુક્તાત્મા સર્વજ્ઞો જ્ઞાનમુત્તમમ્ ॥ ૪૮॥
Yajna ijyo mahejyashcha kratuh satram satam gatih Sarvadarshi vimuktatma sarvajno jnanamuttamam
અર્થ:यज्ञ, इज्य, महेज्य, क्रतु, सत्र, सतां गति; सर्वदर्शी, विमुक्तात्मा, सर्वज्ञ और उत्तम ज्ञान।
સુવ્રતઃ સુમુખઃ સૂક્ષ્મઃ સુઘોષઃ સુખદઃ સુહૃત્ । મનોહરો જિતક્રોધો વીરબાહુર્વિદારણઃ ॥ ૪૯॥
Suvratah sumukhah sukshmah sughoshah sukhadah suhrit Manoharo jitakrodho virabahurvidaranah
અર્થ:सुव्रत, सुमुख, सूक्ष्म, सुघोष, सुखद, सुहृत्; मनोहर, जितक्रोध, वीरबाहु और विदारण।
સ્વાપનઃ સ્વવશો વ્યાપી નૈકાત્મા નૈકકર્મકૃત્ । વત્સરો વત્સલો વત્સી રત્નગર્ભો ધનેશ્વરઃ ॥ ૫૦॥
Svapanah svavasho vyapi naikatma naikakarmakrit Vatsaro vatsalo vatsi ratnagarbho dhaneshvarah
અર્થ:स्वापन, स्ववश, व्यापी, नैकात्मा, नैककर्मकृत्; वत्सर, वत्सल, वत्सी, रत्नगर्भ और धनेश्वर।
ધર્મગુબ્ધર્મકૃદ્ધર્મી સદસત્ક્ષરમક્ષરમ્ । અવિજ્ઞાતા સહસ્રાંશુર્વિધાતા કૃતલક્ષણઃ ॥ ૫૧॥
Dharmagubdharmakriddharmi sadasatksharamaksharam Avijnata sahasramshurvidhata kritalakshanah
અર્થ:धर्मगुप्, धर्मकृत्, धर्मी, सत्-असत्, क्षर-अक्षर; अविज्ञाता, सहस्रांशु, विधाता और कृतलक्षण।
ગભસ્તિનેમિઃ સત્ત્વસ્થઃ સિંહો ભૂતમહેશ્વરઃ । આદિદેવો મહાદેવો દેવેશો દેવભૃદ્ગુરુઃ ॥ ૫૨॥
Gabhastinemih sattvasthah simho bhutamaheshvarah Adidevo mahadevo devesho devabhridguruh
અર્થ:गभस्तिनेमि, सत्त्वस्थ, सिंह, भूतमहेश्वर; आदिदेव, महादेव, देवेश और देवभृद् गुरु।
ઉત્તરો ગોપતિર્ગોપ્તા જ્ઞાનગમ્યઃ પુરાતનઃ । શરીરભૂતભૃદ્ભોક્તા કપીન્દ્રો ભૂરિદક્ષિણઃ ॥ ૫૩॥
Uttaro gopatirgopta jnanagamyah puratanah Sharirabhutabhridbhokta kapindro bhuridakshinah
અર્થ:उत्तर, गोपति, गोप्ता, ज्ञानगम्य, पुरातन; शरीर-भूत-भृत्, भोक्ता, कपीन्द्र और भूरिदक्षिण।
સોમપોઽમૃતપઃ સોમઃ પુરુજિત્પુરુસત્તમઃ । વિનયો જયઃ સત્યસન્ધો દાશાર્હઃ સાત્વતામ્પતિઃ ॥ ૫૪॥ વિનિયોજ્યઃ
Somapomritapah somah purujitpurusattamah Vinayo jayah satyasandho dasharhah satvatampatih viniyojyah
અર્થ:सोमप, अमृतप, सोम, पुरुजित्, पुरुसत्तम; विनय, जय, सत्यसन्ध, दाशार्ह और सात्वतां पति।
જીવો વિનયિતા સાક્ષી મુકુન્દોઽમિતવિક્રમઃ । અમ્ભોનિધિરનન્તાત્મા મહોદધિશયોઽન્તકઃ ॥ ૫૫॥
Jivo vinayita sakshi mukundomitavikramah Ambhonidhiranantatma mahodadhishayontakah
અર્થ:जीव, विनयिता, साक्षी, मुकुन्द, अमितविक्रम; अम्भोनिधि, अनन्तात्मा, महोदधिशय और अन्तक।
અજો મહાર્હઃ સ્વાભાવ્યો જિતામિત્રઃ પ્રમોદનઃ । આનન્દો નન્દનો નન્દઃ સત્યધર્મા ત્રિવિક્રમઃ ॥ ૫૬॥
Ajo maharhah svabhavyo jitamitrah pramodanah Anando nandano nandah satyadharma trivikramah
અર્થ:अज, महार्ह, स्वाभाव्य, जितामित्र, प्रमोदन; आनन्द, नन्दन, नन्द, सत्यधर्मा और त्रिविक्रम।
મહર્ષિઃ કપિલાચાર્યઃ કૃતજ્ઞો મેદિનીપતિઃ । ત્રિપદસ્ત્રિદશાધ્યક્ષો મહાશૃઙ્ગઃ કૃતાન્તકૃત્ ॥ ૫૭॥
Maharshih kapilacharyah kritajno medinipatih Tripadastridashadhyaksho mahashringah kritantakrit
અર્થ:महर्षि, कपिलाचार्य, कृतज्ञ, मेदिनीपति; त्रिपद, त्रिदशाध्यक्ष, महाशृंग और कृतान्तकृत्।
મહાવરાહો ગોવિન્દઃ સુષેણઃ કનકાઙ્ગદી । ગુહ્યો ગભીરો ગહનો ગુપ્તશ્ચક્રગદાધરઃ ॥ ૫૮॥
Mahavaraho govindah sushenah kanakangadi Guhyo gabhiro gahano guptashchakragadadharah
અર્થ:महावराह, गोविन्द, सुषेण, कनकांगदी; गुह्य, गभीर, गहन, गुप्त और चक्र-गदाधर।
વેધાઃ સ્વાઙ્ગોઽજિતઃ કૃષ્ણો દૃઢઃ સઙ્કર્ષણોઽચ્યુતઃ । વરુણો વારુણો વૃક્ષઃ પુષ્કરાક્ષો મહામનાઃ ॥ ૫૯॥
Vedhah svangojitah krishno dridhah sankarshanochyutah Varuno varuno vrikshah pushkaraksho mahamanah
અર્થ:वेधा, स्वांग, अजित, कृष्ण, दृढ़, सङ्कर्षण, अच्युत; वरुण, वारुण, वृक्ष, पुष्कराक्ष और महामना।
ભગવાન્ ભગહાઽઽનન્દી વનમાલી હલાયુધઃ । આદિત્યો જ્યોતિરાદિત્યઃ સહિષ્ણુર્ગતિસત્તમઃ ॥ ૬૦॥
Bhagavan bhagahanandi vanamali halayudhah Adityo jyotiradityah sahishnurgatisattamah
અર્થ:भगवान, भगहा, आनन्दी, वनमाली, हलायुध; आदित्य, ज्योतिरादित्य, सहिष्णु और गतिसत्तम।
સુધન્વા ખણ્ડપરશુર્દારુણો દ્રવિણપ્રદઃ । દિવસ્પૃક્ સર્વદૃગ્વ્યાસો વાચસ્પતિરયોનિજઃ ॥ ૬૧॥
Sudhanva khandaparashurdaruno dravinapradah Divasprik sarvadrigvyaso vachaspatirayonijah
અર્થ:सुधन्वा, खण्डपरशु, दारुण, द्रविणप्रद; दिवस्पृक्, सर्वदृक्, व्यास, वाचस्पति और अयोनिज।
ત્રિસામા સામગઃ સામ નિર્વાણં ભેષજં ભિષક્ । સંન્યાસકૃચ્છમઃ શાન્તો નિષ્ઠા શાન્તિઃ પરાયણમ્ ॥ ૬૨॥
Trisama samagah sama nirvanam bheshajam bhishak Samnyasakrichchhamah shanto nishtha shantih parayanam
અર્થ:त्रिसामा, सामग, साम, निर्वाण, भेषज, भिषक्; संन्यासकृत्, शम, शान्त, निष्ठा, शान्ति और परायण।
શુભાઙ્ગઃ શાન્તિદઃ સ્રષ્ટા કુમુદઃ કુવલેશયઃ । ગોહિતો ગોપતિર્ગોપ્તા વૃષભાક્ષો વૃષપ્રિયઃ ॥ ૬૩॥
Shubhangah shantidah srashta kumudah kuvaleshayah Gohito gopatirgopta vrishabhaksho vrishapriyah
અર્થ:शुभांग, शान्तिद, स्रष्टा, कुमुद, कुवलेशय; गोहित, गोपति, गोप्ता, वृषभाक्ष और वृषप्रिय।
અનિવર્તી નિવૃત્તાત્મા સઙ્ક્ષેપ્તા ક્ષેમકૃચ્છિવઃ । શ્રીવત્સવક્ષાઃ શ્રીવાસઃ શ્રીપતિઃ શ્રીમતાંવરઃ ॥ ૬૪॥
Anivarti nivrittatma sankshepta kshemakrichchhivah Shrivatsavakshah shrivasah shripatih shrimatamvarah
અર્થ:अनिवर्ती, निवृत्तात्मा, संक्षेप्ता, क्षेमकृत्, शिव; श्रीवत्सवक्ष, श्रीवास, श्रीपति और श्रीमतां वर।
શ્રીદઃ શ્રીશઃ શ્રીનિવાસઃ શ્રીનિધિઃ શ્રીવિભાવનઃ । શ્રીધરઃ શ્રીકરઃ શ્રેયઃ શ્રીમાંલ્લોકત્રયાશ્રયઃ ॥ ૬૫॥
Shridah shrishah shrinivasah shrinidhih shrivibhavanah Shridharah shrikarah shreyah shrimanllokatrayashrayah
અર્થ:श्रीद, श्रीश, श्रीनिवास, श्रीनिधि, श्रीविभावन; श्रीधर, श्रीकर, श्रेय, श्रीमान और लोकत्रयाश्रय।
સ્વક્ષઃ સ્વઙ્ગઃ શતાનન્દો નન્દિર્જ્યોતિર્ગણેશ્વરઃ । વિજિતાત્માઽવિધેયાત્મા સત્કીર્તિશ્છિન્નસંશયઃ ॥ ૬૬॥
Svakshah svangah shatanando nandirjyotirganeshvarah Vijitatmavidheyatma satkirtishchhinnasamshayah
અર્થ:स्वक्ष, स्वंग, शतानन्द, नन्दि, ज्योतिर्गणेश्वर; विजितात्मा, अविधेयात्मा, सत्कीर्ति और छिन्नसंशय।
ઉદીર્ણઃ સર્વતશ્ચક્ષુરનીશઃ શાશ્વતસ્થિરઃ । ભૂશયો ભૂષણો ભૂતિર્વિશોકઃ શોકનાશનઃ ॥ ૬૭॥
Udirnah sarvatashchakshuranishah shashvatasthirah Bhushayo bhushano bhutirvishokah shokanashanah
અર્થ:उदीर्ण, सर्वतश्चक्षु, अनीश, शाश्वत-स्थिर; भूशय, भूषण, भूति, विशोक और शोकनाशन।
અર્ચિષ્માનર્ચિતઃ કુમ્ભો વિશુદ્ધાત્મા વિશોધનઃ । અનિરુદ્ધોઽપ્રતિરથઃ પ્રદ્યુમ્નોઽમિતવિક્રમઃ ॥ ૬૮॥
Archishmanarchitah kumbho vishuddhatma vishodhanah Aniruddhopratirathah pradyumnomitavikramah
અર્થ:अर्चिष्मान, अर्चित, कुम्भ, विशुद्धात्मा, विशोधन; अनिरुद्ध, अप्रतिरथ, प्रद्युम्न और अमितविक्रम।
કાલનેમિનિહા વીરઃ શૌરિઃ શૂરજનેશ્વરઃ । ત્રિલોકાત્મા ત્રિલોકેશઃ કેશવઃ કેશિહા હરિઃ ॥ ૬૯॥
Kalaneminiha virah shaurih shurajaneshvarah Trilokatma trilokeshah keshavah keshiha harih
અર્થ:कालनेमिनिहा, वीर, शौरि, शूरजनेश्वर; त्रिलोकात्मा, त्रिलोकेश, केशव, केशिहा और हरि।
કામદેવઃ કામપાલઃ કામી કાન્તઃ કૃતાગમઃ । અનિર્દેશ્યવપુર્વિષ્ણુર્વીરોઽનન્તો ધનઞ્જયઃ ॥ ૭૦॥
Kamadevah kamapalah kami kantah kritagamah Anirdeshyavapurvishnurvironanto dhananjayah
અર્થ:कामदेव, कामपाल, कामी, कान्त, कृतागम; अनिर्देश्यवपु, विष्णु, वीर, अनन्त और धनञ्जय।
બ્રહ્મણ્યો બ્રહ્મકૃદ્ બ્રહ્મા બ્રહ્મ બ્રહ્મવિવર્ધનઃ । બ્રહ્મવિદ્ બ્રાહ્મણો બ્રહ્મી બ્રહ્મજ્ઞો બ્રાહ્મણપ્રિયઃ ॥ ૭૧॥
Brahmanyo brahmakrid brahma brahma brahmavivardhanah Brahmavid brahmano brahmi brahmajno brahmanapriyah
અર્થ:ब्रह्मण्य, ब्रह्मकृत्, ब्रह्मा, ब्रह्म, ब्रह्मविवर्धन; ब्रह्मविद्, ब्राह्मण, ब्रह्मी, ब्रह्मज्ञ और ब्राह्मणप्रिय।
મહાક્રમો મહાકર્મા મહાતેજા મહોરગઃ । મહાક્રતુર્મહાયજ્વા મહાયજ્ઞો મહાહવિઃ ॥ ૭૨॥
Mahakramo mahakarma mahateja mahoragah Mahakraturmahayajva mahayajno mahahavih
અર્થ:महाक्रम, महाकर्मा, महातेजा, महोरग; महाक्रतु, महायज्वा, महायज्ञ और महाहवि।
સ્તવ્યઃ સ્તવપ્રિયઃ સ્તોત્રં સ્તુતિઃ સ્તોતા રણપ્રિયઃ । પૂર્ણઃ પૂરયિતા પુણ્યઃ પુણ્યકીર્તિરનામયઃ ॥ ૭૩॥
Stavyah stavapriyah stotram stutih stota ranapriyah Purnah purayita punyah punyakirtiranamayah
અર્થ:स्तव्य, स्तवप्रिय, स्तोत्र, स्तुति, स्तोता, रणप्रिय; पूर्ण, पूरयिता, पुण्य, पुण्यकीर्ति और अनामय।
મનોજવસ્તીર્થકરો વસુરેતા વસુપ્રદઃ । વસુપ્રદો વાસુદેવો વસુર્વસુમના હવિઃ ॥ ૭૪॥
Manojavastirthakaro vasureta vasupradah Vasuprado vasudevo vasurvasumana havih
અર્થ:मनोजव, तीर्थकर, वसुरेता, वसुप्रद; वसुप्रद, वासुदेव, वसु, वसुमना और हवि।
સદ્ગતિઃ સત્કૃતિઃ સત્તા સદ્ભૂતિઃ સત્પરાયણઃ । શૂરસેનો યદુશ્રેષ્ઠઃ સન્નિવાસઃ સુયામુનઃ ॥ ૭૫॥
Sadgatih satkritih satta sadbhutih satparayanah Shuraseno yadushreshthah sannivasah suyamunah
અર્થ:सद्गति, सत्कृति, सत्ता, सद्भूति, सत्परायण; शूरसेन, यदुश्रेष्ठ, सन्निवास और सुयामुन।
ભૂતાવાસો વાસુદેવઃ સર્વાસુનિલયોઽનલઃ । દર્પહા દર્પદો દૃપ્તો દુર્ધરોઽથાપરાજિતઃ ॥ ૭૬॥
Bhutavaso vasudevah sarvasunilayonalah Darpaha darpado dripto durdharothaparajitah
અર્થ:भूतावास, वासुदेव, सर्वासुनिलय, अनल; दर्पहा, दर्पद, दृप्त, दुर्धर और अपराजित।
વિશ્વમૂર્તિર્મહામૂર્તિર્દીપ્તમૂર્તિરમૂર્તિમાન્ । અનેકમૂર્તિરવ્યક્તઃ શતમૂર્તિઃ શતાનનઃ ॥ ૭૭॥
Vishvamurtirmahamurtirdiptamurtiramurtiman Anekamurtiravyaktah shatamurtih shatananah
અર્થ:विश्वमूर्ति, महामूर्ति, दीप्तमूर्ति, अमूर्तिमान; अनेकमूर्ति, अव्यक्त, शतमूर्ति और शतानन।
એકો નૈકઃ સવઃ કઃ કિં યત્ તત્પદમનુત્તમમ્ । લોકબન્ધુર્લોકનાથો માધવો ભક્તવત્સલઃ ॥ ૭૮॥
Eko naikah savah kah kim yat tatpadamanuttamam Lokabandhurlokanatho madhavo bhaktavatsalah
અર્થ:एक, नैक, सव, क, किं, यत्, तत्, परम पद; लोकबन्धु, लोकनाथ, माधव और भक्तवत्सल।
સુવર્ણવર્ણો હેમાઙ્ગો વરાઙ્ગશ્ચન્દનાઙ્ગદી । વીરહા વિષમઃ શૂન્યો ઘૃતાશીરચલશ્ચલઃ ॥ ૭૯॥
Suvarnavarno hemango varangashchandanangadi Viraha vishamah shunyo ghritashirachalashchalah
અર્થ:सुवर्णवर्ण, हेमांग, वरांग, चन्दनांगदी; वीरहा, विषम, शून्य, घृताशी, अचल और चल।
અમાની માનદો માન્યો લોકસ્વામી ત્રિલોકધૃક્ । સુમેધા મેધજો ધન્યઃ સત્યમેધા ધરાધરઃ ॥ ૮૦॥
Amani manado manyo lokasvami trilokadhrik Sumedha medhajo dhanyah satyamedha dharadharah
અર્થ:अमानी, मानद, मान्य, लोकस्वामी, त्रिलोकधृक्; सुमेधा, मेधज, धन्य, सत्यमेधा और धराधर।
તેજોવૃષો દ્યુતિધરઃ સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરઃ । પ્રગ્રહો નિગ્રહો વ્યગ્રો નૈકશૃઙ્ગો ગદાગ્રજઃ ॥ ૮૧॥
Tejovrisho dyutidharah sarvashastrabhritam varah Pragraho nigraho vyagro naikashringo gadagrajah
અર્થ:तेजोवृष, द्युतिधर, सर्व शस्त्रधारियों में श्रेष्ठ; प्रग्रह, निग्रह, व्यग्र, नैकशृंग और गदाग्रज।
ચતુર્મૂર્તિશ્ચતુર્બાહુશ્ચતુર્વ્યૂહશ્ચતુર્ગતિઃ । ચતુરાત્મા ચતુર્ભાવશ્ચતુર્વેદવિદેકપાત્ ॥ ૮૨॥
Chaturmurtishchaturbahushchaturvyuhashchaturgatih Chaturatma chaturbhavashchaturvedavidekapat
અર્થ:चतुर्मूर्ति, चतुर्बाहु, चतुर्व्यूह, चतुर्गति; चतुरात्मा, चतुर्भाव, चतुर्वेदविद् और एकपात्।
સમાવર્તોઽનિવૃત્તાત્મા દુર્જયો દુરતિક્રમઃ । દુર્લભો દુર્ગમો દુર્ગો દુરાવાસો દુરારિહા ॥ ૮૩॥
Samavartonivrittatma durjayo duratikramah Durlabho durgamo durgo duravaso durariha
અર્થ:समावर्त, अनिवृत्तात्मा, दुर्जय, दुरतिक्रम; दुर्लभ, दुर्गम, दुर्ग, दुरावास और दुरारिहा।
શુભાઙ્ગો લોકસારઙ્ગઃ સુતન્તુસ્તન્તુવર્ધનઃ । ઇન્દ્રકર્મા મહાકર્મા કૃતકર્મા કૃતાગમઃ ॥ ૮૪॥
Shubhango lokasarangah sutantustantuvardhanah Indrakarma mahakarma kritakarma kritagamah
અર્થ:शुभांग, लोकसारंग, सुतन्तु, तन्तुवर्धन; इन्द्रकर्मा, महाकर्मा, कृतकर्मा और कृतागम।
ઉદ્ભવઃ સુન્દરઃ સુન્દો રત્નનાભઃ સુલોચનઃ । અર્કો વાજસનઃ શૃઙ્ગી જયન્તઃ સર્વવિજ્જયી ॥ ૮૫॥
Udbhavah sundarah sundo ratnanabhah sulochanah Arko vajasanah shringi jayantah sarvavijjayi
અર્થ:उद्भव, सुन्दर, सुन्द, रत्ननाभ, सुलोचन; अर्क, वाजसन, शृंगी, जयन्त और सर्वविज्जयी।
સુવર્ણબિન્દુરક્ષોભ્યઃ સર્વવાગીશ્વરેશ્વરઃ । મહાહ્રદો મહાગર્તો મહાભૂતો મહાનિધિઃ ॥ ૮૬॥
Suvarnabindurakshobhyah sarvavagishvareshvarah Mahahrado mahagarto mahabhuto mahanidhih
અર્થ:सुवर्णबिन्दु, अक्षोभ्य, समस्त वाणी के ईश्वरों के ईश्वर; महाह्रद, महागर्त, महाभूत और महानिधि।
કુમુદઃ કુન્દરઃ કુન્દઃ પર્જન્યઃ પાવનોઽનિલઃ । અમૃતાશોઽમૃતવપુઃ સર્વજ્ઞઃ સર્વતોમુખઃ ॥ ૮૭॥
Kumudah kundarah kundah parjanyah pavanonilah Amritashomritavapuh sarvajnah sarvatomukhah
અર્થ:कुमुद, कुन्दर, कुन्द, पर्जन्य, पावन, अनिल; अमृताश, अमृतवपु, सर्वज्ञ और सर्वतोमुख।
સુલભઃ સુવ્રતઃ સિદ્ધઃ શત્રુજિચ્છત્રુતાપનઃ । ન્યગ્રોધોઽદુમ્બરોઽશ્વત્થશ્ચાણૂરાન્ધ્રનિષૂદનઃ ॥ ૮૮॥
Sulabhah suvratah siddhah shatrujichchhatrutapanah Nyagrodhodumbaroshvatthashchanurandhranishudanah
અર્થ:सुलभ, सुव्रत, सिद्ध, शत्रुजित्, शत्रुतापन; न्यग्रोध, उदुम्बर, अश्वत्थ और चाणूर-आन्ध्र-निषूदन।
સહસ્રાર્ચિઃ સપ્તજિહ્વઃ સપ્તૈધાઃ સપ્તવાહનઃ । અમૂર્તિરનઘોઽચિન્ત્યો ભયકૃદ્ભયનાશનઃ ॥ ૮૯॥
Sahasrarchih saptajihvah saptaidhah saptavahanah Amurtiranaghochintyo bhayakridbhayanashanah
અર્થ:सहस्रार्चि, सप्तजिह्व, सप्तैधा, सप्तवाहन; अमूर्ति, अनघ, अचिन्त्य, भयकृत् और भयनाशन।
અણુર્બૃહત્કૃશઃ સ્થૂલો ગુણભૃન્નિર્ગુણો મહાન્ । અધૃતઃ સ્વધૃતઃ સ્વાસ્યઃ પ્રાગ્વંશો વંશવર્ધનઃ ॥ ૯૦॥
Anurbrihatkrishah sthulo gunabhrinnirguno mahan Adhritah svadhritah svasyah pragvamsho vamshavardhanah
અર્થ:अणु-बृहत्, कृश-स्थूल; गुणभृत्, निर्गुण, महान; अधृत, स्वधृत, स्वास्य, प्राग्वंश और वंशवर्धन।
ભારભૃત્ કથિતો યોગી યોગીશઃ સર્વકામદઃ । આશ્રમઃ શ્રમણઃ ક્ષામઃ સુપર્ણો વાયુવાહનઃ ॥ ૯૧॥
Bharabhrit kathito yogi yogishah sarvakamadah Ashramah shramanah kshamah suparno vayuvahanah
અર્થ:भारभृत्, कथित, योगी, योगीश, सर्वकामद; आश्रम, श्रमण, क्षाम, सुपर्ण और वायुवाहन।
ધનુર્ધરો ધનુર્વેદો દણ્ડો દમયિતા દમઃ । અપરાજિતઃ સર્વસહો નિયન્તાઽનિયમોઽયમઃ ॥ ૯૨॥
Dhanurdharo dhanurvedo dando damayita damah Aparajitah sarvasaho niyantaniyamoyamah
અર્થ:धनुर्धर, धनुर्वेद, दण्ड, दमयिता, दम; अपराजित, सर्वसह, नियन्ता, अनियम और अयम।
સત્ત્વવાન્ સાત્ત્વિકઃ સત્યઃ સત્યધર્મપરાયણઃ । અભિપ્રાયઃ પ્રિયાર્હોઽર્હઃ પ્રિયકૃત્ પ્રીતિવર્ધનઃ ॥ ૯૩॥
Sattvavan sattvikah satyah satyadharmaparayanah Abhiprayah priyarhorhah priyakrit pritivardhanah
અર્થ:सत्त्ववान, सात्त्विक, सत्य, सत्यधर्मपरायण; अभिप्राय, प्रियार्ह, अर्ह, प्रियकृत् और प्रीतिवर्धन।
વિહાયસગતિર્જ્યોતિઃ સુરુચિર્હુતભુગ્વિભુઃ । રવિર્વિરોચનઃ સૂર્યઃ સવિતા રવિલોચનઃ ॥ ૯૪॥
Vihayasagatirjyotih suruchirhutabhugvibhuh Ravirvirochanah suryah savita ravilochanah
અર્થ:विहायसगति, ज्योति, सुरुचि, हुतभुक्, विभु; रवि, विरोचन, सूर्य, सविता और रविलोचन।
અનન્તો હુતભુગ્ભોક્તા સુખદો નૈકજોઽગ્રજઃ । અનિર્વિણ્ણઃ સદામર્ષી લોકાધિષ્ઠાનમદ્ભુતઃ ॥ ૯૫॥
Ananto hutabhugbhokta sukhado naikajograjah Anirvinnah sadamarshi lokadhishthanamadbhutah
અર્થ:अनन्त, हुतभुक्-भोक्ता, सुखद, नैकज, अग्रज; अनिर्विण्ण, सदामर्षी, लोकाधिष्ठान और अद्भुत।
સનાત્સનાતનતમઃ કપિલઃ કપિરવ્યયઃ । સ્વસ્તિદઃ સ્વસ્તિકૃત્સ્વસ્તિ સ્વસ્તિભુક્સ્વસ્તિદક્ષિણઃ ॥ ૯૬॥
Sanatsanatanatamah kapilah kapiravyayah Svastidah svastikritsvasti svastibhuksvastidakshinah
અર્થ:सनात्, सनातनतम, कपिल, कपि, अव्यय; स्वस्तिद, स्वस्तिकृत्, स्वस्ति, स्वस्तिभुक् और स्वस्तिदक्षिण।
અરૌદ્રઃ કુણ્ડલી ચક્રી વિક્રમ્યૂર્જિતશાસનઃ । શબ્દાતિગઃ શબ્દસહઃ શિશિરઃ શર્વરીકરઃ ॥ ૯૭॥
Araudrah kundali chakri vikramyurjitashasanah Shabdatigah shabdasahah shishirah sharvarikarah
અર્થ:अरौद्र, कुण्डली, चक्री, विक्रमी, ऊर्जितशासन; शब्दातिग, शब्दसह, शिशिर और शर्वरीकर।
અક્રૂરઃ પેશલો દક્ષો દક્ષિણઃ ક્ષમિણાંવરઃ । વિદ્વત્તમો વીતભયઃ પુણ્યશ્રવણકીર્તનઃ ॥ ૯૮॥
Akrurah peshalo daksho dakshinah kshaminamvarah Vidvattamo vitabhayah punyashravanakirtanah
અર્થ:अक्रूर, पेशल, दक्ष, दक्षिण, क्षमिणां वर; विद्वत्तम, वीतभय और पुण्यश्रवणकीर्तन।
ઉત્તારણો દુષ્કૃતિહા પુણ્યો દુઃસ્વપ્નનાશનઃ । વીરહા રક્ષણઃ સન્તો જીવનઃ પર્યવસ્થિતઃ ॥ ૯૯॥
Uttarano dushkritiha punyo duhsvapnanashanah Viraha rakshanah santo jivanah paryavasthitah
અર્થ:उत्तारण, दुष्कृतिहा, पुण्य, दुःस्वप्ननाशन; वीरहा, रक्षण, सन्त, जीवन और पर्यवस्थित।
અનન્તરૂપોઽનન્તશ્રીર્જિતમન્યુર્ભયાપહઃ । ચતુરશ્રો ગભીરાત્મા વિદિશો વ્યાદિશો દિશઃ ॥ ૧૦૦॥
Anantaruponantashrirjitamanyurbhayapahah Chaturashro gabhiratma vidisho vyadisho dishah
અર્થ:अनन्तरूप, अनन्तश्री, जितमन्यु, भयापह; चतुरश्र, गभीरात्मा, विदिश, व्यादिश और दिश।
અનાદિર્ભૂર્ભુવો લક્ષ્મીઃ સુવીરો રુચિરાઙ્ગદઃ । જનનો જનજન્માદિર્ભીમો ભીમપરાક્રમઃ ॥ ૧૦૧॥
Anadirbhurbhuvo lakshmih suviro ruchirangadah Janano janajanmadirbhimo bhimaparakramah
અર્થ:अनादि, भू-भुवः, लक्ष्मी, सुवीर, रुचिरांगद; जनन, जनजन्मादि, भीम और भीमपराक्रम।
આધારનિલયોઽધાતા પુષ્પહાસઃ પ્રજાગરઃ । ઊર્ધ્વગઃ સત્પથાચારઃ પ્રાણદઃ પ્રણવઃ પણઃ ॥ ૧૦૨॥
Adharanilayodhata pushpahasah prajagarah Urdhvagah satpathacharah pranadah pranavah panah
અર્થ:आधारनिलय, अधाता, पुष्पहास, प्रजागर; ऊर्ध्वग, सत्पथाचार, प्राणद, प्रणव और पण।
પ્રમાણં પ્રાણનિલયઃ પ્રાણભૃત્પ્રાણજીવનઃ । તત્ત્વં તત્ત્વવિદેકાત્મા જન્મમૃત્યુજરાતિગઃ ॥ ૧૦૩॥
Pramanam prananilayah pranabhritpranajivanah Tattvam tattvavidekatma janmamrityujaratigah
અર્થ:प्रमाण, प्राणनिलय, प्राणभृत्, प्राणजीवन; तत्त्व, तत्त्वविद्, एकात्मा और जन्म-मृत्यु-जरा से परे।
ભૂર્ભુવઃસ્વસ્તરુસ્તારઃ સવિતા પ્રપિતામહઃ । યજ્ઞો યજ્ઞપતિર્યજ્વા યજ્ઞાઙ્ગો યજ્ઞવાહનઃ ॥ ૧૦૪॥
Bhurbhuvahsvastarustarah savita prapitamahah Yajno yajnapatiryajva yajnango yajnavahanah
અર્થ:भूर्भुवःस्व-स्तरु, तार, सविता, प्रपितामह; यज्ञ, यज्ञपति, यज्वा, यज्ञांग और यज्ञवाहन।
યજ્ઞભૃદ્ યજ્ઞકૃદ્ યજ્ઞી યજ્ઞભુગ્ યજ્ઞસાધનઃ । યજ્ઞાન્તકૃદ્ યજ્ઞગુહ્યમન્નમન્નાદ એવ ચ ॥ ૧૦૫॥
Yajnabhrid yajnakrid yajni yajnabhug yajnasadhanah Yajnantakrid yajnaguhyamannamannada eva cha
અર્થ:यज्ञभृत्, यज्ञकृत्, यज्ञी, यज्ञभुक्, यज्ञसाधन; यज्ञान्तकृत्, यज्ञगुह्य, अन्न और अन्नाद।
આત્મયોનિઃ સ્વયઞ્જાતો વૈખાનઃ સામગાયનઃ । દેવકીનન્દનઃ સ્રષ્ટા ક્ષિતીશઃ પાપનાશનઃ ॥ ૧૦૬॥
Atmayonih svayanjato vaikhanah samagayanah Devakinandanah srashta kshitishah papanashanah
અર્થ:आत्मयोनि, स्वयञ्जात, वैखान, सामगायन; देवकीनन्दन, स्रष्टा, क्षितीश और पापनाशन।
શઙ્ખભૃન્નન્દકી ચક્રી શાર્ઙ્ગધન્વા ગદાધરઃ । રથાઙ્ગપાણિરક્ષોભ્યઃ સર્વપ્રહરણાયુધઃ ॥ ૧૦૭॥
Shankhabhrinnandaki chakri sharngadhanva gadadharah Rathangapanirakshobhyah sarvapraharanayudhah
અર્થ:शंखभृत्, नन्दकी, चक्री, शार्ङ्गधन्वा, गदाधर; रथांगपाणि, अक्षोभ्य और सर्वप्रहरणायुध।
વનમાલી ગદી શાર્ઙ્ગી શઙ્ખી ચક્રી ચ નન્દકી । શ્રીમાન્ નારાયણો વિષ્ણુર્વાસુદેવોઽભિરક્ષતુ ॥ ૧૦૮॥
Vanamali gadi sharngi shankhi chakri cha nandaki Shriman narayano vishnurvasudevobhirakshatu
અર્થ:वनमाला, गदा, शार्ङ्ग, शंख, चक्र और नन्दक धारण करने वाले — श्रीमान नारायण, विष्णु, वासुदेव हमारी पूर्ण रक्षा करें!
॥ ફલશ્રુતિઃ ॥
Phalashrutih
અર્થ:फलश्रुति — इन सहस्रनामों के पाठ का फल:
ભીષ્મ ઉવાચ — ઇતીદં કીર્તનીયસ્ય કેશવસ્ય મહાત્મનઃ । નામ્નાં સહસ્રં દિવ્યાનામશેષેણ પ્રકીર્તિતમ્ ॥
Bhishma uvacha — Itidam kirtaniyasya keshavasya mahatmanah Namnam sahasram divyanamasheshena prakirtitam
અર્થ:भीष्म बोले: इस प्रकार मैंने स्तुति-योग्य महात्मा केशव के एक हजार दिव्य नामों का पूर्ण कीर्तन किया।
ય ઇદં શૃણુયાન્નિત્યં યશ્ચાપિ પરિકીર્તયેત્ । નાશુભં પ્રાપ્નુયાત્કિઞ્ચિત્સોઽમુત્રેહ ચ માનવઃ ॥
Ya idam sharinuyannityam yashchapi parikirtayet Nashubham prapnuyatkinchitsomutreha cha manavah
અર્થ:जो मनुष्य प्रतिदिन इसे सुनता और इसका कीर्तन करता है, उसका इस लोक और परलोक में कोई अशुभ नहीं होता।
દુર્ગાણ્યતિતરત્યાશુ પુરુષઃ પુરુષોત્તમમ્ । સ્તુવન્નામસહસ્રેણ નિત્યં ભક્તિસમન્વિતઃ ॥ વાસુદેવાશ્રયો મર્ત્યો વાસુદેવપરાયણઃ । સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા યાતિ બ્રહ્મ સનાતનમ્ ॥
Durganyatitaratyashu purushah purushottamam Stuvannamasahasrena nityam bhaktisamanvitah Vasudevashrayo martyo vasudevaparayanah Sarvapapavishuddhatma yati brahma sanatanam
અર્થ:जो भक्तिपूर्वक प्रतिदिन इन सहस्रनामों से पुरुषोत्तम की स्तुति करता है, वह शीघ्र समस्त कठिनाइयों से पार हो जाता है। जो मनुष्य वासुदेव की शरण लेता और उनमें परायण रहता है, उसकी आत्मा सब पापों से शुद्ध होकर सनातन ब्रह्म को प्राप्त होती है।
ન વાસુદેવભક્તાનામશુભં વિદ્યતે ક્વચિત્ । જન્મમૃત્યુજરાવ્યાધિભયં નૈવોપજાયતે ॥
Na vasudevabhaktanamashubham vidyate kvachit Janmamrityujaravyadhibhayam naivopajayate
અર્થ:वासुदेव के भक्तों का कभी कोई अशुभ नहीं होता; उन्हें जन्म, मृत्यु, जरा और रोग का भय नहीं रहता।
અર્જુન ઉવાચ — પદ્મપત્રવિશાલાક્ષ પદ્મનાભ સુરોત્તમ । ભક્તાનામનુરક્તાનાં ત્રાતા ભવ જનાર્દન ॥ શ્રીભગવાનુવાચ — યો માં નામસહસ્રેણ સ્તોતુમિચ્છતિ પાણ્ડવ । સોઽહમેકેન શ્લોકેન સ્તુત એવ ન સંશયઃ ॥
Arjuna uvacha — Padmapatravishalaksha padmanabha surottama Bhaktanamanuraktanam trata bhava janardana Shribhagavanuvacha — Yo mam namasahasrena stotumichchhati pandava Sohamekena shlokena stuta eva na samshayah
અર્થ:अर्जुन बोले: हे कमलनयन, पद्मनाभ, देवश्रेष्ठ! अपने प्रेमी भक्तों के रक्षक बनिए, हे जनार्दन। श्रीभगवान बोले: हे पाण्डव! जो सहस्रनाम से मेरी स्तुति करना चाहता है, वह एक श्लोक मात्र से भी मेरी पूर्ण स्तुति कर लेता है — इसमें सन्देह नहीं।
વ્યાસ ઉવાચ — વાસનાદ્વાસુદેવસ્ય વાસિતં ભુવનત્રયમ્ । સર્વભૂતનિવાસોઽસિ વાસુદેવ નમોઽસ્તુ તે ॥
Vyasa uvacha — Vasanadvasudevasya vasitam bhuvanatrayam Sarvabhutanivasosi vasudeva namostu te
અર્થ:व्यास बोले: वासुदेव के निवास से तीनों लोक व्याप्त हैं। आप समस्त भूतों के निवास हैं — हे वासुदेव, आपको नमस्कार।
પાર્વત્યુવાચ — કેનોપાયેન લઘુના વિષ્ણોર્નામસહસ્રકમ્ । પઠ્યતે પણ્ડિતૈર્નિત્યં શ્રોતુમિચ્છામ્યહં પ્રભો ॥ ઈશ્વર ઉવાચ — શ્રીરામ રામ રામેતિ રમે રામે મનોરમે । સહસ્રનામ તત્તુલ્યં રામનામ વરાનને ॥
Parvatyuvacha — Kenopayena laghuna vishnornamasahasrakam Pathyate panditairnityam shrotumichchhamyaham prabho Ishvara uvacha — Shrirama rama rameti rame rame manorame Sahasranama tattulyam ramanama varanane
અર્થ:पार्वती ने पूछा: हे प्रभु! विद्वान किस सरल उपाय से विष्णु के सहस्रनाम का नित्य पाठ करते हैं? मैं सुनना चाहती हूँ। शिव बोले: 'श्रीराम, राम, राम' — इस मनोरम राम में मैं रमण करता हूँ; हे सुमुखी! रामनाम सम्पूर्ण सहस्रनाम के तुल्य है।
બ્રહ્મોવાચ — નમોઽસ્ત્વનન્તાય સહસ્રમૂર્તયે સહસ્રપાદાક્ષિશિરોરુબાહવે । સહસ્રનામ્ને પુરુષાય શાશ્વતે સહસ્રકોટિયુગધારિણે નમઃ ॥
Brahmovacha — Namostvanantaya sahasramurtaye Sahasrapadakshishirorubahave Sahasranamne purushaya shashvate Sahasrakotiyugadharine namah
અર્થ:ब्रह्मा बोले: सहस्र रूपों वाले अनन्त को नमस्कार — सहस्र चरण, नेत्र, शीश और भुजाओं वाले; सहस्र नामों वाले शाश्वत पुरुष, सहस्र-कोटि युगों के धारक को नमस्कार।
સઞ્જય ઉવાચ — યત્ર યોગેશ્વરઃ કૃષ્ણો યત્ર પાર્થો ધનુર્ધરઃ । તત્ર શ્રીર્વિજયો ભૂતિર્ધ્રુવા નીતિર્મતિર્મમ ॥
Sanjaya uvacha — Yatra yogeshvarah krishno yatra partho dhanurdharah Tatra shrirvijayo bhutirdhruva nitirmatirmama
અર્થ:सञ्जय बोले: जहाँ योगेश्वर कृष्ण हैं और जहाँ धनुर्धर अर्जुन हैं — वहीं श्री, विजय, विभूति और अचल नीति है: यही मेरा निश्चय है।
કાયેન વાચા મનસેન્દ્રિયૈર્વા બુદ્ધ્યાત્મના વા પ્રકૃતેઃ સ્વભાવાત્ । કરોમિ યદ્યત્સકલં પરસ્મૈ નારાયણાયેતિ સમર્પયામિ ॥
Kayena vacha manasendriyairva Buddhyatmana va prakriteh svabhavat Karomi yadyatsakalam parasmai Narayanayeti samarpayami
અર્થ:मैं शरीर, वाणी, मन, इन्द्रियों, बुद्धि या आत्मा से, अथवा स्वभाववश जो कुछ भी करता हूँ, वह सब परम नारायण को समर्पित करता हूँ।
ઇતિ શ્રીવિષ્ણોર્દિવ્યસહસ્રનામસ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્ ॥ ૐ તત્ સત્ ॥
Iti shrivishnordivyasahasranamastotram sampurnam Om tat sat
અર્થ:इस प्रकार भगवान विष्णु का दिव्य सहस्रनाम स्तोत्र सम्पूर्ण हुआ। ॐ तत् सत्।
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
विष्णु सहस्रनाम પાઠના લાભ
Recitation of all 1000 names is regarded as the supreme remedy for every sorrow — Bhishma declared it the highest dharma when asked the easiest path to liberation.
The Phalashruti promises that daily recitation or even listening brings no misfortune in this world or the next.
Frees the devotee from fear of birth, death, old age and disease (janma-mrityu-jara-vyadhi).
Purifies the mind of anger, greed and jealousy and bestows peace, patience, memory and good fortune.
Said to cure chronic illness — 'rogarto muchyate rogat' (the sick are freed from disease, the bound from bondage).
Grants wealth, fame, victory and progeny: each seeker attains exactly what they desire.
Universally revered — Adi Shankaracharya wrote his famous commentary on it, and it crosses every sampradaya.
Most commonly recited on Thursdays, Ekadashi, Saturdays and during the Vishnu/ Satyanarayan puja.
विष्णु सहस्रनाम જપ વિધિ
Bathe and sit facing east or north before an image of Vishnu, Krishna or Narayana. Light a lamp and begin with the opening dhyana shlokas (Shuklambaradharam and Shantakaram). Recite the 1000 names slowly, clearly and with devotion — the complete path takes about 25–30 minutes. If a full recitation is not possible, the tradition says even one shloka, or simply the name of Rama, carries the merit of all thousand. Conclude with the Phalashruti. Maintain unbroken attention on the Lord throughout.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ विष्णु सहस्रनाम શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ