ਗਰ੍ਭ ਸ੍ਤੁਤਿ
गर्भ स्तुति in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Srimad Bhagavata Purana, Canto 10, Chapter 2, verses 26–41 (Garbha-stuti / prayers of the demigods) · Sage Veda-Vyasa (as spoken by Brahma, Shiva and the demigods) · Classical Puranic era
Oppressed by the demoniac kings led by Kamsa, the goddess Earth, in the form of a cow, approached Lord Brahma for relief. Brahma, together with Lord Shiva and the host of demigods, went to the shore of the Milk Ocean and prayed to Lord Vishnu. The Lord assured them He would soon descend to remove the earth's burden. When the Supreme Lord then took His place within the womb of Devaki in Mathura, the demigods came and offered these sixteen verses of glorification — recognizing Him as the embodiment of Truth and the shelter of all worlds, and consoling Devaki that her son would be the saviour of the Yadu dynasty.
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
It is said that as the demigods sang these prayers, the prison of Mathura was filled with an extraordinary light and Devaki herself shone with the splendour of the Lord she carried, so radiant that even the cruel Kamsa was struck with wonder and dread. Tradition holds that an expectant mother who hears the Garbha Stuti with faith draws upon her the same protective grace of Vishnu and all the gods that surrounded the divine child within Devaki.
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਂ ਸਤ੍ਯਪਰਂ ਤ੍ਰਿਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਸ੍ਯ ਯੋਨਿਂ ਨਿਹਿਤਂ ਚ ਸਤ੍ਯੇ । ਸਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸਤ੍ਯਮ੍ਰਿਤਸਤ੍ਯਨੇਤ੍ਰਂ ਸਤ੍ਯਾਤ੍ਮਕਂ ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਃ ॥ ੨੬ ॥
satya-vrataṃ satya-paraṃ tri-satyaṃ satyasya yoniṃ nihitaṃ ca satye | satyasya satyam ṛta-satya-netraṃ satyātmakaṃ tvāṃ śaraṇaṃ prapannāḥ || 26 ||
ਅਰਥ:हम आपकी शरण में हैं, जिनका स्वरूप ही सत्य है — सत्यव्रत, परम सत्य, तीनों कालों में सत्य, सत्य के उद्गम, सत्य में निहित, सत्यों के भी सत्य, जिनके नेत्र (दृष्टि) अमोघ सत्य हैं, सत्यात्मक आप को हम शरण में प्राप्त हैं।
ਏਕਾਯਨੋऽਸੌ ਦ੍ਵਿਫਲਸ੍ਤ੍ਰਿਮੂਲ- ਸ਼੍ਚਤੂਰਸਃ ਪਞ੍ਚਵਿਧਃ ਸ਼ਡਾਤ੍ਮਾ । ਸਪ੍ਤਤ੍ਵਗਸ਼੍ਟਵਿਟਪੋ ਨਵਾਕ੍ਸ਼ੋ ਦਸ਼ਚ੍ਛਦੀ ਦ੍ਵਿਖਗੋ ਹ੍ਯਾਦਿਵ੍ਰਿਕ੍ਸ਼ਃ ॥ ੨੭ ॥
ekāyano 'sau dvi-phalas tri-mūlaś catū-rasaḥ pañca-vidhaḥ ṣaḍ-ātmā | sapta-tvag aṣṭa-viṭapo navākṣo daśa-cchadī dvi-khago hy ādi-vṛkṣaḥ || 27 ||
ਅਰਥ:यह आदिवृक्ष (यह जगत्/यह शरीर) एक आश्रय वाला, दो फलों वाला, तीन मूलों वाला, चार रसों वाला, पाँच प्रकार के ज्ञान वाला, छह स्वभावों वाला, सात छालों वाला, आठ शाखाओं वाला, नौ कोटरों वाला, दस पत्तों वाला और दो पक्षियों वाला है।
ਤ੍ਵਮੇਕ ਏਵਾਸ੍ਯ ਸਤਃ ਪ੍ਰਸੂਤਿ- ਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਨ੍ਨਿਧਾਨਂ ਤ੍ਵਮਨੁਗ੍ਰਹਸ਼੍ਚ । ਤ੍ਵਨ੍ਮਾਯਯਾ ਸਂਵ੍ਰਿਤਚੇਤਸਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾ ਨ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤੋ ਯੇ ॥ ੨੮ ॥
tvam eka evāsya sataḥ prasūtis tvaṃ sannidhānaṃ tvam anugrahaś ca | tvan-māyayā saṃvṛta-cetasas tvāṃ paśyanti nānā na vipaścito ye || 28 ||
ਅਰਥ:केवल आप ही इस सत् जगत् के उद्गम हैं, आप ही इसका आश्रय (स्थिति) और आप ही इसका संहार (अनुग्रह) हैं। जिनका चित्त आपकी माया से ढका है वे ही नाना भेद देखते हैं, विवेकी जन नहीं।
ਬਿਭਰ੍ਸ਼ਿ ਰੂਪਾਣ੍ਯਵਬੋਧ ਆਤ੍ਮਾ ਕ੍ਸ਼ੇਮਾਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਚਰਾਚਰਸ੍ਯ । ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਪਪਨ੍ਨਾਨਿ ਸੁਖਾਵਹਾਨਿ ਸਤਾਮਭਦ੍ਰਾਣਿ ਮੁਹੁਃ ਖਲਾਨਾਮ੍ ॥ ੨੯ ॥
bibharṣi rūpāṇy avabodha ātmā kṣemāya lokasya carācarasya | sattvopapannāni sukhāvahāni satām abhadrāṇi muhuḥ khalānām || 29 ||
ਅਰਥ:हे ज्ञानस्वरूप! आप चराचर जगत् के कल्याण के लिए विविध रूप धारण करते हैं — सत्त्वमय, सुखकारक रूप, जो सन्तों के लिए मंगलकारी और दुष्टों के लिए बारम्बार अमंगलकारी होते हैं।
ਤ੍ਵਯ੍ਯਮ੍ਬੁਜਾਕ੍ਸ਼ਾਖਿਲਸਤ੍ਤ੍ਵਧਾਮ੍ਨਿ ਸਮਾਧਿਨਾਵੇਸ਼ਿਤਚੇਤਸੈਕੇ । ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦਪੋਤੇਨ ਮਹਤ੍ਕ੍ਰਿਤੇਨ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਗੋਵਤ੍ਸਪਦਂ ਭਵਾਬ੍ਧਿਮ੍ ॥ ੩੦ ॥
tvayy ambujākṣākhila-sattva-dhāmni samādhināveśita-cetasaike | tvat-pāda-potena mahat-kṛtena kurvanti go-vatsa-padaṃ bhavābdhim || 30 ||
ਅਰਥ:हे कमलनयन! समस्त सत्त्व के धाम आप में जिन्होंने समाधि द्वारा चित्त लगाया है, वे महापुरुषों द्वारा सम्मानित आपके चरणकमलरूपी नौका के सहारे इस भवसागर को बछड़े के खुर के गड्ढे के समान (सुगम) बना लेते हैं।
ਸ੍ਵਯਂ ਸਮੁਤ੍ਤੀਰ੍ਯ ਸੁਦੁਸ੍ਤਰਂ ਦ੍ਯੁਮਨ੍ ਭਵਾਰ੍ਣਵਂ ਭੀਮਮਦਭ੍ਰਸੌਹ੍ਰਿਦਾਃ । ਭਵਤ੍ਪਦਾਮ੍ਭੋਰੁਹਨਾਵਮਤ੍ਰ ਤੇ ਨਿਧਾਯ ਯਾਤਾਃ ਸਦਨੁਗ੍ਰਹੋ ਭਵਾਨ੍ ॥ ੩੧ ॥
svayaṃ samuttīrya sudustaraṃ dyuman bhavārṇavaṃ bhīmam adabhra-sauhṛdāḥ | bhavat-padāmbhoruha-nāvam atra te nidhāya yātāḥ sad-anugraho bhavān || 31 ||
ਅਰਥ:हे स्वयंप्रकाश! वे अपार करुणावान् भक्त इस दुस्तर एवं भयानक भवसागर को स्वयं पार करके, यहाँ दूसरों के लिए आपके चरणकमलरूपी नौका को छोड़ जाते हैं — क्योंकि आप भक्तों पर परम अनुग्रहशील हैं।
ਯੇऽਨ੍ਯੇऽਰਵਿਨ੍ਦਾਕ੍ਸ਼ ਵਿਮੁਕ੍ਤਮਾਨਿਨ- ਸ੍ਤ੍ਵਯ੍ਯਸ੍ਤਭਾਵਾਦਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਯਃ । ਆਰੁਹ੍ਯ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਪਰਂ ਪਦਂ ਤਤਃ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯਧੋऽਨਾਦ੍ਰਿਤਯੁਸ਼੍ਮਦਙ੍ਘ੍ਰਯਃ ॥ ੩੨ ॥
ye 'nye 'ravindākṣa vimukta-māninas tvayy asta-bhāvād aviśuddha-buddhayaḥ | āruhya kṛcchreṇa paraṃ padaṃ tataḥ patanty adho 'nādṛta-yuṣmad-aṅghrayaḥ || 32 ||
ਅਰਥ:हे कमलनयन! जो अन्य लोग अपने को मुक्त मान बैठते हैं, किन्तु आप में भक्ति न होने से जिनकी बुद्धि अशुद्ध है, वे बड़े कष्ट से परमपद तक चढ़कर भी आपके चरणों की उपेक्षा के कारण पुनः नीचे गिर जाते हैं।
ਤਥਾ ਨ ਤੇ ਮਾਧਵ ਤਾਵਕਾਃ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਾਰ੍ਗਾਤ੍ਤ੍ਵਯਿ ਬਦ੍ਧਸੌਹ੍ਰਿਦਾਃ । ਤ੍ਵਯਾਭਿਗੁਪ੍ਤਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਨਿਰ੍ਭਯਾ ਵਿਨਾਯਕਾਨੀਕਪਮੂਰ੍ਧਸੁ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੩੩ ॥
tathā na te mādhava tāvakāḥ kvacid bhraśyanti mārgāt tvayi baddha-sauhṛdāḥ | tvayābhiguptā vicaranti nirbhayā vināyakānīkapa-mūrdhasu prabho || 33 ||
ਅਰਥ:परन्तु, हे माधव! आप में दृढ़ प्रेम से बँधे आपके भक्त मार्ग से कभी नहीं गिरते; आपसे सुरक्षित होकर वे विघ्नों के सेनापतियों के सिरों पर पैर रखते हुए निर्भय विचरते हैं।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸ਼੍ਰਯਤੇ ਭਵਾਨ੍ ਸ੍ਥਿਤੌ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਂ ਸ਼੍ਰੇਯਉਪਾਯਨਂ ਵਪੁਃ । ਵੇਦਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਤਪਃਸਮਾਧਿਭਿ- ਸ੍ਤਵਾਰ੍ਹਣਂ ਯੇਨ ਜਨਃ ਸਮੀਹਤੇ ॥ ੩੪ ॥
sattvaṃ viśuddhaṃ śrayate bhavān sthitau śarīriṇāṃ śreya-upāyanaṃ vapuḥ | veda-kriyā-yoga-tapaḥ-samādhibhis tavārhaṇaṃ yena janaḥ samīhate || 34 ||
ਅਰਥ:स्थिति (पालन) के समय आप विशुद्ध सत्त्व का आश्रय लेते हैं, जो देहधारियों के लिए परम कल्याणकारी रूप है — जिसकी आराधना वेद, कर्म, योग, तप और समाधि द्वारा मनुष्य अपने श्रेय के लिए करते हैं।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਚੇਦ੍ਧਾਤਰਿਦਂ ਨਿਜਂ ਭਵੇਦ੍ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮਜ੍ਞਾਨਭਿਦਾਪਮਾਰ੍ਜਨਮ੍ । ਗੁਣਪ੍ਰਕਾਸ਼ੈਰਨੁਮੀਯਤੇ ਭਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ਯਸ੍ਯ ਚ ਯੇਨ ਵਾ ਗੁਣਃ ॥ ੩੫ ॥
sattvaṃ na ced dhātar idaṃ nijaṃ bhaved vijñānam ajñāna-bhidāpamārjanam | guṇa-prakāśair anumīyate bhavān prakāśate yasya ca yena vā guṇaḥ || 35 ||
ਅਰਥ:हे विधाता! यदि आपका यह विशुद्ध सत्त्वमय रूप — जो अज्ञान का नाश करने वाला विज्ञान है — प्रकट न होता, तो आपका अस्तित्व केवल गुणों के कार्यों से अनुमित होता; क्योंकि जिस गुण से सब प्रकाशित होता है, उसी से आप जाने जाते हैं।
ਨ ਨਾਮਰੂਪੇ ਗੁਣਜਨ੍ਮਕਰ੍ਮਭਿ- ਰ੍ਨਿਰੂਪਿਤਵ੍ਯੇ ਤਵ ਤਸ੍ਯ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣਃ । ਮਨੋਵਚੋਭ੍ਯਾਮਨੁਮੇਯਵਰ੍ਤ੍ਮਨੋ ਦੇਵ ਕ੍ਰਿਯਾਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਯਨ੍ਤ੍ਯਥਾਪਿ ਹਿ ॥ ੩੬ ॥
na nāma-rūpe guṇa-janma-karmabhir nirūpitavye tava tasya sākṣiṇaḥ | mano-vacobhyām anumeya-vartmano deva kriyāyāṃ pratiyanty athāpi hi || 36 ||
ਅਰਥ:गुण, जन्म और कर्म से जिनके नाम-रूप निरूपित नहीं किए जा सकते — आप उन सबके साक्षी हैं, आपका मार्ग मन और वाणी से ही (भक्तिपूर्वक) अनुमेय है; फिर भी आपकी लीला-क्रियाओं द्वारा लोग आपको पहचान लेते हैं।
ਸ਼੍ਰਿਣ੍ਵਨ੍ਗ੍ਰਿਣਨ੍ਸਂਸ੍ਮਰਯਂਸ਼੍ਚ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਨਾਮਾਨਿ ਰੂਪਾਣਿ ਚ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਤੇ । ਕ੍ਰਿਯਾਸੁ ਯਸ੍ਤ੍ਵਚ੍ਚਰਣਾਰਵਿਨ੍ਦਯੋ- ਰਾਵਿਸ਼੍ਟਚੇਤਾ ਨ ਭਵਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ ॥ ੩੭ ॥
śṛṇvan gṛṇan saṃsmarayaṃś ca cintayan nāmāni rūpāṇi ca maṅgalāni te | kriyāsu yas tvac-caraṇāravindayor āviṣṭa-cetā na bhavāya kalpate || 37 ||
ਅਰਥ:जो मनुष्य किसी भी कार्य को करते हुए आपके मंगलमय नामों और रूपों का श्रवण, कीर्तन, स्मरण और चिन्तन करते हुए आपके चरणकमलों में चित्त लगा देता है, वह पुनः जन्म के योग्य नहीं रहता।
ਦਿਸ਼੍ਟ੍ਯਾ ਹਰੇऽਸ੍ਯਾ ਭਵਤਃ ਪਦੋ ਭੁਵੋ ਭਾਰੋऽਪਨੀਤਸ੍ਤਵ ਜਨ੍ਮਨੇਸ਼ਿਤੁਃ । ਦਿਸ਼੍ਟ੍ਯਾਙ੍ਕਿਤਾਂ ਤ੍ਵਤ੍ਪਦਕੈਃ ਸੁਸ਼ੋਭਨੈ- ਰ੍ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ ਗਾਂ ਦ੍ਯਾਂ ਚ ਤਵਾਨੁਕਮ੍ਪਿਤਾਮ੍ ॥ ੩੮ ॥
diṣṭyā hare 'syā bhavataḥ pado bhuvo bhāro 'panītas tava janmaneśituḥ | diṣṭyāṅkitāṃ tvat-padakaiḥ suśobhanair drakṣyāma gāṃ dyāṃ ca tavānukampitām || 38 ||
ਅਰਥ:हे हरि! सौभाग्य से, ईश्वर रूप आपके जन्म से इस पृथ्वी का भार उतर गया; और सौभाग्य से हम आपके चरणों के सुन्दर चिह्नों से अंकित, आपकी अनुकम्पा से सुशोभित इस पृथ्वी तथा स्वर्ग को भी देखेंगे।
ਨ ਤੇऽਭਵਸ੍ਯੇਸ਼ ਭਵਸ੍ਯ ਕਾਰਣਂ ਵਿਨਾ ਵਿਨੋਦਂ ਬਤ ਤਰ੍ਕਯਾਮਹੇ । ਭਵੋ ਨਿਰੋਧਃ ਸ੍ਥਿਤਿਰਪ੍ਯਵਿਦ੍ਯਯਾ ਕ੍ਰਿਤਾ ਯਤਸ੍ਤ੍ਵਯ੍ਯਭਯਾਸ਼੍ਰਯਾਤ੍ਮਨਿ ॥ ੩੯ ॥
na te 'bhavasyeśa bhavasya kāraṇaṃ vinā vinodaṃ bata tarkayāmahe | bhavo nirodhaḥ sthitir apy avidyayā kṛtā yatas tvayy abhayāśrayātmani || 39 ||
ਅਰਥ:हे ईश! आप जन्मरहित हैं — आपके अवतार का आपकी लीला के अतिरिक्त हम कोई कारण नहीं सोच पाते; क्योंकि यद्यपि सृष्टि, संहार और स्थिति अविद्या से होती हैं, फिर भी वे अभय आश्रय रूप आप में ही टिकी हैं।
ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਕਚ੍ਛਪਨ੍ਰਿਸਿਂਹਵਰਾਹਹਂਸ- ਰਾਜਨ੍ਯਵਿਪ੍ਰਵਿਬੁਧੇਸ਼ੁ ਕ੍ਰਿਤਾਵਤਾਰਃ । ਤ੍ਵਂ ਪਾਸਿ ਨਸ੍ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਂ ਚ ਯਥਾਧੁਨੇਸ਼ ਭਾਰਂ ਭੁਵੋ ਹਰ ਯਦੂਤ੍ਤਮ ਵਨ੍ਦਨਂ ਤੇ ॥ ੪੦ ॥
matsyāśva-kacchapa-nṛsiṃha-varāha-haṃsa- rājanya-vipra-vibudheṣu kṛtāvatāraḥ | tvaṃ pāsi nas tri-bhuvanaṃ ca yathādhuneśa bhāraṃ bhuvo hara yadūttama vandanaṃ te || 40 ||
ਅਰਥ:मत्स्य, अश्व, कच्छप, नृसिंह, वराह, हंस तथा क्षत्रियों, ब्राह्मणों और देवताओं में अवतार लेने वाले हे प्रभो! जैसे आप इस समय हमारी और त्रिभुवन की रक्षा कर रहे हैं, वैसे ही, हे यदुश्रेष्ठ! पृथ्वी का भार हरिए। आपको हमारा नमस्कार है।
ਦਿਸ਼੍ਟ੍ਯਾਮ੍ਬ ਤੇ ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਗਤਃ ਪਰਃ ਪੁਮਾ- ਨਂਸ਼ੇਨ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਭਵਾਯ ਨਃ । ਮਾਭੂਦ੍ਭਯਂ ਭੋਜਪਤੇਰ੍ਮੁਮੂਰ੍ਸ਼ੋ- ਰ੍ਗੋਪ੍ਤਾ ਯਦੂਨਾਂ ਭਵਿਤਾ ਤਵਾਤ੍ਮਜਃ ॥ ੪੧ ॥
diṣṭyāmba te kukṣi-gataḥ paraḥ pumān aṃśena sākṣād bhagavān bhavāya naḥ | mābhūd bhayaṃ bhoja-pater mumūrṣor goptā yadūnāṃ bhavitā tavātmajaḥ || 41 ||
ਅਰਥ:हे माता देवकी! सौभाग्य से साक्षात् परमपुरुष भगवान् अपने अंश सहित हमारे कल्याण के लिए आपके गर्भ में आए हैं। मरणासन्न भोजराज (कंस) से तनिक भी भयभीत न हों — आपका पुत्र यदुवंश का रक्षक होगा।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
गर्भ स्तुति ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
Opens with the celebrated 'satya-vratam' verse glorifying the Lord as the very embodiment of eternal Truth.
A powerful prayer of protection, recited to invoke the Lord's shelter for an unborn child and expectant mother.
Especially chanted on Janmashtami and during pregnancy as a blessing for the well-being of mother and baby.
Teaches that devotion (bhakti) — not mere knowledge or austerity — is the sure boat across the ocean of birth and death (verses 30–32).
Assures the devotee that those bound to the Lord in love never fall from the spiritual path (verse 33).
Held to bestow fearlessness, faith, and the protective grace of the Supreme Lord and all the demigods.
गर्भ स्तुति ਪਾਠ ਵਿਧੀ
Recite the sixteen verses with devotion before an image of Lord Krishna or Vishnu, reflecting on the demigods' realization that the Supreme Truth Himself had descended into Devaki's womb. The stuti is traditionally chanted during pregnancy and on Janmashtami, invoking divine protection for mother and child. Begin with the 'satya-vratam' verse and proceed slowly, meditating on the Lord as the source and shelter of all, with a heart of surrender and gratitude.
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ गर्भ स्तुति ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ