ઇન્દ્રકૃત લક્ષ્મીસ્તોત્રમ્
इन्द्रकृत लक्ष्मीस्तोत्रम् in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ઇન્દ્રકૃત લક્ષ્મીસ્તોત્રમ્ દેવરાજ ઇન્દ્ર દ્વારા દેવી મહાલક્ષ્મીની સ્તુતિમાં રચાયેલું સ્તોત્ર છે, જે બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણમાં (અને દેવીભાગવતમાં સમાંતર રૂપે) મળે છે. તે પ્રથમ 'નમો નમઃ'ની સુંદર માળાથી દેવીને નમન કરે છે, પછી જણાવે છે કે તેઓ વૈકુંઠ, ક્ષીરસાગર, સ્વર્ગ, રાજમહેલ અને ઘર — દરેક લોકમાં લક્ષ્મીરૂપે પ્રગટ છે, અને ચેતવે છે કે તેમની કૃપા વિના સમગ્ર જગત નિર્જીવ છે. અંતે ઇન્દ્ર રાજ્ય, ધન, જ્ઞાન, વિજય અને પરમ સમૃદ્ધિ માટે હૃદયસ્પર્શી પ્રાર્થના કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Brahmavaivarta Purana (Prakriti Khanda, Adhyaya 39); parallel in Devi Bhagavata Purana (Skandha 9, Adhyaya 42) · Attributed to Indra (Devaraja) · Puranic
જ્યારે દેવતાઓ પોતાનું ભાગ્ય, વૈભવ અને રાજ્ય ગુમાવી બેઠા, ત્યારે ઇન્દ્ર દેવી મહાલક્ષ્મી પાસે પહોંચ્યા અને આ સ્તુતિ અર્પણ કરી. બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણમાં (અને દેવીભાગવતમાં પ્રતિધ્વનિત) વર્ણવાયેલું આ સ્તોત્ર પ્રથમ 'નમો નમઃ'ની માળાથી દેવીને નમન કરે છે, પછી તેમને દરેક લોકમાં નિવાસ કરનારી સમૃદ્ધિ રૂપે ઓળખે છે, અને અંતે તેમને ખોવાયેલા ધન, શક્તિ અને વિજયને પાછા આપવાની પ્રાર્થના કરે છે. પ્રસન્ન થઈને લક્ષ્મીએ દેવતાઓને તેમના વર પ્રદાન કર્યા. ત્યારથી આ સ્તોત્ર સમૃદ્ધિને પુનઃ પ્રાપ્ત કરવા અને વધારવાની એક પ્રસિદ્ધ પ્રાર્થના બની ગયું છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
પુરાણ જણાવે છે કે ઇન્દ્ર અને દેવતાઓ દ્વારા આ સ્તોત્રનો પાઠ કર્યા પછી મહાલક્ષ્મી પ્રસન્ન થયાં અને તેમને તેમનું ખોવાયેલું રાજ્ય, વૈભવ અને સમૃદ્ધિ પાછી આપી. તેના જ બળ પર સ્તોત્રની પોતાની ફલશ્રુતિ વચન આપે છે કે જે તેને ત્રણ સંધ્યાઓમાં પઢે છે, તે કુબેર સમાન ધનવાન અને 'રાજાઓમાં મહારાજ' બની જાય છે.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ૐ નમઃ કમલવાસિન્યૈ નારાયણ્યૈ નમો નમઃ। કૃષ્ણપ્રિયાયૈ સારાયૈ પદ્માયૈ ચ નમો નમઃ॥
Om Namah Kamala Vasinyai Narayanyai Namo Namah Krishnapriyayai Sarayai Padmayai Cha Namo Namah
અર્થ:ૐ, કમળ પર નિવાસ કરનારી નારાયણીને વારંવાર નમસ્કાર; કૃષ્ણપ્રિયા, સારસ્વરૂપા, પદ્માને નમસ્કાર.
પદ્મપત્રેક્ષણાયૈ ચ પદ્માસ્યાયૈ નમો નમઃ। પદ્માસનાયૈ પદ્મિન્યૈ વૈષ્ણવ્યૈ ચ નમો નમઃ॥
Padma Patrekshanayai Cha Padmasyayai Namo Namah Padmasanayai Padminyai Vaishnavyai Cha Namo Namah
અર્થ:કમળ-નયના, કમળ-મુખી, કમળાસના, પદ્મિની, વૈષ્ણવીને વારંવાર નમસ્કાર.
સર્વસમ્પત્સ્વરૂપાયૈ સર્વદાત્ર્યૈ નમો નમઃ। સુખદાયૈ મોક્ષદાયૈ સિદ્ધિદાયૈ નમો નમઃ॥
Sarva Sampat Svarupayai Sarvadatryai Namo Namah Sukhadayai Mokshadayai Siddhidayai Namo Namah
અર્થ:સમસ્ત સંપત્તિની સ્વરૂપા, સૌને આપનારી; સુખ, મોક્ષ અને સિદ્ધિ આપનારીને નમસ્કાર.
હરિભક્તિપ્રદાત્ર્યૈ ચ હર્ષદાત્ર્યૈ નમો નમઃ। કૃષ્ણવક્ષસ્થિતાયૈ ચ કૃષ્ણેશાયૈ નમો નમઃ॥
Haribhakti Pradatryai Cha Harshadatryai Namo Namah Krishna Vakshasthitayai Cha Krishneshayai Namo Namah
અર્થ:હરિની ભક્તિ અને હર્ષ આપનારી; કૃષ્ણના વક્ષ પર સ્થિત, કૃષ્ણની ઈશ્વરીને નમસ્કાર.
કૃષ્ણશોભાસ્વરૂપાયૈ રત્નાઢ્યાયૈ નમો નમઃ। સમ્પત્ત્યધિષ્ઠાતૃદેવ્યૈ મહાદેવ્યૈ નમો નમઃ॥
Krishna Shobha Svarupayai Ratnadhyayai Namo Namah Sampatti Adhishthatru Devyai Mahadevyai Namo Namah
અર્થ:કૃષ્ણની શોભાસ્વરૂપા, રત્નોથી સંપન્ન; સંપત્તિની અધિષ્ઠાત્રી દેવી, મહાદેવીને નમસ્કાર.
સસ્યાધિષ્ઠાતૃદેવ્યૈ ચ સસ્યલક્ષ્મ્યૈ નમો નમઃ। નમો બુદ્ધિસ્વરૂપાયૈ બુદ્ધિદાયૈ નમો નમઃ॥
Sasya Adhishthatru Devyai Cha Sasya Lakshmyai Namo Namah Namo Buddhi Svarupayai Buddhidayai Namo Namah
અર્થ:સસ્ય (અન્ન) ની અધિષ્ઠાત્રી દેવી, સસ્યલક્ષ્મી; બુદ્ધિસ્વરૂપા, બુદ્ધિ આપનારીને નમસ્કાર.
વૈકુણ્ઠે ચ મહાલક્ષ્મીર્લક્ષ્મીઃ ક્ષીરોદસાગરે। સ્વર્ગલક્ષ્મીરિન્દ્રગેહે રાજલક્ષ્મીર્નૃપાલયે॥
Vaikunthe Cha Mahalakshmir Lakshmih Kshiroda Sagare Svarga Lakshmir Indra Gehe Raja Lakshmir Nripalaye
અર્થ:વૈકુંઠમાં આપ મહાલક્ષ્મી છો, ક્ષીરસાગરમાં લક્ષ્મી; ઇન્દ્રના ભવનમાં સ્વર્ગલક્ષ્મી, રાજાના મહેલમાં રાજલક્ષ્મી.
ગૃહલક્ષ્મીશ્ચ ગૃહિણાં ગેહે ચ ગૃહદેવતા। સુરભિસ્સા ગવાં માતા દક્ષિણા યજ્ઞકામિની॥
Griha Lakshmish Cha Grihinam Gehe Cha Griha Devata Surabhih Sa Gavam Mata Dakshina Yajna Kamini
અર્થ:ગૃહસ્થોના ઘરમાં ગૃહલક્ષ્મી અને ગૃહદેવતા; ગાયોની માતા સુરભિ, અને યજ્ઞની દક્ષિણા.
અદિતિર્દેવમાતા ત્વં કમલા કમલાલયે। સ્વાહા ત્વં ચ હવિર્દાને કવ્યદાને સ્વધા સ્મૃતા॥
Aditir Deva Mata Tvam Kamala Kamalalaye Svaha Tvam Cha Havirdane Kavyadane Svadha Smrita
અર્થ:આપ દેવોની માતા અદિતિ છો, કમલાલયમાં કમલા; હવિર્દાનમાં સ્વાહા અને કવ્યદાનમાં સ્વધા કહેવાઓ છો.
ત્વં હિ વિષ્ણુસ્વરૂપા ચ સર્વાધારા વસુન્ધરા। શુદ્ધસત્ત્વસ્વરૂપા ત્વં નારાયણપરાયણા॥
Tvam Hi Vishnu Svarupa Cha Sarvadhara Vasundhara Shuddha Sattva Svarupa Tvam Narayana Parayana
અર્થ:આપ જ વિષ્ણુસ્વરૂપા, સર્વાધાર વસુંધરા; શુદ્ધસત્ત્વસ્વરૂપા, નારાયણમાં પરાયણ છો.
ક્રોધહિંસાવર્જિતા ચ વરદા ચ શુભાનના। પરમાર્થપ્રદા ત્વં ચ હરિદાસ્યપ્રદા પરા॥
Krodha Himsa Varjita Cha Varada Cha Shubhanana Paramartha Prada Tvam Cha Haridasya Prada Para
અર્થ:ક્રોધ અને હિંસાથી રહિત, વરદાયિની, શુભાનના; પરમાર્થ આપનારી અને હરિની સેવા આપનારી પરા.
યયા વિના જગત્સર્વં ભસ્મીભૂતમસારકમ્। જીવન્મૃતં ચ વિશ્વં ચ શવતુલ્યં યયા વિના॥
Yaya Vina Jagat Sarvam Bhasmibhutam Asarakam Jivanmritam Cha Vishvam Cha Shava Tulyam Yaya Vina
અર્થ:જેના વિના સમસ્ત જગત ભસ્મીભૂત અને સારહીન થઈ જાય છે; જેના વિના વિશ્વ જીવિત હોવા છતાં મૃત, શવ-તુલ્ય છે.
સર્વેષાં ચ પરા ત્વં હિ સર્વબાન્ધવરૂપિણી। યયા વિના ન સમ્ભાષ્યો બાન્ધવૈર્બાન્ધવઃ સદા॥
Sarvesham Cha Para Tvam Hi Sarva Bandhava Rupini Yaya Vina Na Sambhashyo Bandhavair Bandhavah Sada
અર્થ:આપ સૌથી પરા અને સમસ્ત બંધુત્વની સ્વરૂપા છો; જેના વિના બંધુથી બંધુનું સંભાષણ પણ થતું નથી.
ત્વયા હીનો બન્ધુહીનસ્ત્વયા યુક્તઃ સબાન્ધવઃ। ધર્માર્થકામમોક્ષાણાં ત્વં ચ કારણરૂપિણી॥
Tvaya Hino Bandhuhinas Tvaya Yuktah Sabandhavah Dharma Artha Kama Mokshanam Tvam Cha Karana Rupini
અર્થ:આપથી રહિત મનુષ્ય બંધુહીન છે, આપથી યુક્ત સબંધુ; આપ જ ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષની કારણરૂપિણી છો.
સ્તનન્ધયાનાં ત્વં માતા શિશૂનાં શૈશવે યથા। તથા ત્વં સર્વદા માતા સર્વેષાં સર્વવિશ્વતઃ॥
Stanandhayanam Tvam Mata Shishunam Shaishave Yatha Tatha Tvam Sarvada Mata Sarvesham Sarva Vishvatah
અર્થ:જેમ શૈશવમાં સ્તનપાન કરતા શિશુઓની માતા હોય છે, તેમ જ આપ સમસ્ત વિશ્વમાં સૌની સદા માતા છો.
ત્યક્તસ્તનો માતૃહીનઃ સ ચેજ્જીવતિ દૈવતઃ। ત્વયા હીનો જનઃ કોઽપિ ન જીવત્યેવ નિશ્ચિતમ્॥
Tyakta Stano Matruhinah Sa Chej Jivati Daivatah Tvaya Hino Janah Kopi Na Jivatyeva Nishchitam
અર્થ:માતૃહીન, સ્તનહીન શિશુ પણ દૈવવશ જીવિત રહી શકે છે, પરંતુ આપથી રહિત કોઈ પણ જન નિશ્ચય જ જીવિત રહેતો નથી.
સુપ્રસન્નસ્વરૂપા ત્વં મે પ્રસન્ના ભવામ્બિકે। વૈરિગ્રહસ્તદ્વિષયં દેહિ મહ્યં સનાતનિ॥
Suprasanna Svarupa Tvam Me Prasanna Bhava Ambike Vairigrahas Tad Vishayam Dehi Mahyam Sanatani
અર્થ:આપ સુપ્રસન્ન સ્વરૂપા છો; હે માતા, મારા પર પ્રસન્ન થાઓ. હે સનાતની, શત્રુઓના અધીન ગયેલી તે સંપદા મને પાછી આપો.
વયં યાવત્ત્વયા હીના બન્ધુહીનાશ્ચ ભિક્ષુકાઃ। સર્વસમ્પદ્વિહીનાશ્ચ તાવદેવ હરિપ્રિયે॥
Vayam Yavat Tvaya Hina Bandhuhinash Cha Bhikshukah Sarva Sampad Vihinash Cha Tavadeva Haripriye
અર્થ:જ્યાં સુધી અમે આપથી રહિત છીએ, ત્યાં સુધી બંધુહીન, ભિક્ષુક અને સમસ્ત સંપત્તિથી રહિત છીએ, હે હરિપ્રિયે.
રાજ્યં દેહિ શ્રિયં દેહિ બલં દેહિ સુરેશ્વરિ। કીર્તિં દેહિ ધનં દેહિ પુત્રાન્મહ્યં ચ દેહિ વૈ॥
Rajyam Dehi Shriyam Dehi Balam Dehi Sureshvari Kirtim Dehi Dhanam Dehi Putran Mahyam Cha Dehi Vai
અર્થ:હે સુરેશ્વરી! મને રાજ્ય આપો, શ્રી આપો, બળ આપો; કીર્તિ આપો, ધન આપો અને પુત્રો આપો.
કામં દેહિ મતિં દેહિ ભોગાન્દેહિ હરિપ્રિયે। જ્ઞાનં દેહિ ચ ધર્મં ચ સર્વસૌભાગ્યમીપ્સિતમ્॥
Kamam Dehi Matim Dehi Bhogan Dehi Haripriye Jnanam Dehi Cha Dharmam Cha Sarva Saubhagyam Ipsitam
અર્થ:હે હરિપ્રિયે! મને કામ, મતિ અને ભોગ આપો; જ્ઞાન, ધર્મ અને સમસ્ત વાંછિત સૌભાગ્ય આપો.
સર્વાધિકારમેવં વૈ પ્રભાવં ચ પ્રતાપકમ્। જયં પરાક્રમં યુદ્ધે પરમૈશ્વર્યમેવ ચ॥
Sarva Adhikaram Evam Vai Prabhavam Cha Pratapakam Jayam Parakramam Yuddhe Paramaishvaryam Eva Cha
અર્થ:એ જ રીતે મને સમસ્ત અધિકાર, પ્રભાવ અને પ્રતાપ; યુદ્ધમાં જય, પરાક્રમ અને પરમ ઐશ્વર્ય આપો.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
इन्द्रकृत लक्ष्मीस्तोत्रम् પાઠના લાભ
સ્વયં ઇન્દ્ર દ્વારા કહેવાયેલું શાસ્ત્રીય (પૌરાણિક) સ્તોત્ર, જે મહાન પ્રામાણિકતા ધરાવે છે
લક્ષ્મીને દરેક ક્ષેત્રમાં ઉપસ્થિત દર્શાવે છે — વૈકુંઠ, સ્વર્ગ, રાજમહેલ, ઘર, પાક અને ગાયોમાં
'રાજ્યં દેહિ, શ્રિયં દેહિ, ધનં દેહિ'ની પ્રત્યક્ષ પ્રાર્થનાઓ તેને ધન, રાજ્ય અને વિજયની પ્રબળ યાચના બનાવે છે
ખોવાયેલા ભાગ્ય, સ્થિતિ અને શત્રુઓ દ્વારા છીનવાયેલી સમૃદ્ધિને પુનઃ પ્રાપ્ત કરવા પરંપરાગત રીતે પઢાય છે
આ બોધ જગાવે છે કે સમસ્ત સાંસારિક સફળતા માતાની કૃપાથી જ પ્રવાહિત થાય છે
દિવસના ત્રણ સંધ્યા સમયોમાં પાઠ કરવાથી કુબેર સમાન સંપન્ન થવાય છે એમ કહેવાયું છે
કીર્તિ, સંતાન, જ્ઞાન, ધર્મ અને સંપૂર્ણ સૌભાગ્ય ઇચ્છનારાઓ માટે યોગ્ય
इन्द्रकृत लक्ष्मीस्तोत्रम् જપ વિધિ
સ્નાન કરીને લક્ષ્મી-નારાયણની પ્રતિમા સામે બેસો, ઘીનો દીપ પ્રગટાવો અને લાલ અથવા કમળના પુષ્પ અર્પણ કરો. સ્તોત્રની પોતાની ફલશ્રુતિ ત્રણ સંધ્યાઓ (સંધિકાળ) માં પાઠની ભલામણ કરે છે. નમસ્કારોથી ('ૐ નમઃ કમલવાસિન્યૈ...') આરંભ કરો, પાઠ કરતા દરેક લોકમાં વ્યાપ્ત લક્ષ્મીનું ચિંતન કરો, અને અંતિમ યાચનાઓ ('રાજ્યં દેહિ, શ્રિયં દેહિ...') સાચા સમર્પણ સાથે અર્પણ કરો. એક માસ કે વધુ સમય નિયમિત પાઠ કરવો પરંપરાગત રીતે મહાન સૌભાગ્ય લાવનારો મનાય છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ इन्द्रकृत लक्ष्मीस्तोत्रम् શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ