કનકધારા સ્તોત્રમ્
कनकधारा स्तोत्रम् in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
કનકધારા સ્તોત્રની રચના આદિ શંકરાચાર્યે ત્યારે કરી જ્યારે એક ગરીબ સ્ત્રીએ ભિક્ષામાં પોતાનું એકમાત્ર આમળું તેમને આપ્યું; દ્રવિત થઈ તેમણે માતા લક્ષ્મીની સ્તુતિ કરી અને દેવીએ તે સ્ત્રીના ઘરે સોનાનાં આમળાંની વર્ષા કરી. તેના શ્લોકો ધન અને કલ્યાણ આપતી લક્ષ્મીની કરુણા-દૃષ્ટિની વંદના કરે છે. તેનો પાઠ દરિદ્રતા દૂર કરી સમૃદ્ધિ અને કૃપા લાવનાર મનાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Composed by Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · 8th century CE (composed at age 8)
માત્ર 8 વર્ષના બાળ બ્રહ્મચારી તરીકે શંકરાચાર્ય ઘેર ઘેર ભિક્ષા માગતા. એક ઘરે અત્યંત ગરીબ સ્ત્રી પાસે આપવા માટે એક સૂકા આમળા સિવાય કંઈ ન હતું. કંઈ ન હોવા છતાં તેની નિઃસ્વાર્થ ઉદારતાથી દ્રવિત થઈ બાળક શંકરાચાર્યે ત્યાં જ કનકધારા સ્તોત્રની રચના કરી, લક્ષ્મીની દિવ્ય દૃષ્ટિનું વર્ણન કરતા 21 અનુપમ શ્લોકોથી તેમની સ્તુતિ કરી. તેમની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈ લક્ષ્મીએ તે સ્ત્રીના ઘરે સોનાનાં આમળાંની વર્ષા કરી સદાને માટે તેની દરિદ્રતા સમાપ્ત કરી.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
શંકરવિજય (શંકરાચાર્યનું જીવનચરિત્ર) અનુસાર, જેમ જેમ 8 વર્ષનો બાળક લક્ષ્મીની દૃષ્ટિનું વર્ણન કરતો દરેક શ્લોક વાંચતો ગયો, આકાશ શ્યામ થયું અને તે ગરીબ સ્ત્રીના ઘર પર સોનાનાં આમળાં વર્ષા-સમાન વરસવા લાગ્યાં. સમગ્ર ગામે આ ચમત્કાર જોયો. જે સ્ત્રી પાસે ક્ષણ પહેલાં કંઈ ન હતું, તે અચાનક સોનાથી ઘેરાઈ ગઈ. આ શંકરાચાર્યને દિવ્ય અવતાર સિદ્ધ કરનારા નિશ્ચયાત્મક ચમત્કારોમાંનો એક મનાય છે, અને તે શૂન્યમાંથી ધન પ્રગટ કરવાની આ સ્તોત્રની શક્તિ દર્શાવે છે.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
વન્દે વન્દારુમન્દારમિન્દિરાનન્દકન્દલમ્ । અમન્દાનન્દસન્દોહબન્ધુરં સિન્ધુરાનનમ્ ॥
Vande vandarumandaramindiranandakandalam Amandanandasandohabandhuram sindhurananam
અર્થ:હું ગજમુખ સ્વામી (ગણેશ)ને વંદન કરું છું — વંદન કરનારાઓ માટે ઇચ્છિત આપનાર મંદાર (કલ્પવૃક્ષ), ઇન્દિરા (લક્ષ્મી)ના આનંદનો અંકુર, અપાર આનંદપ્રવાહથી મનોહર.
અઙ્ગં હરેઃ પુલકભૂષણમાશ્રયન્તી ભૃઙ્ગાઙ્ગનેવ મુકુલાભરણં તમાલમ્ । અઙ્ગીકૃતાખિલવિભૂતિરપાઙ્ગલીલા માઙ્ગલ્યદાઽસ્તુ મમ મઙ્ગલદેવતાયાઃ ॥
Angam hareh pulakabhushanamashrayanti Bhringanganeva mukulabharanam tamalam Angikritakhilavibhutirapangalila Mangalyadastu mama mangaladevatayah
અર્થ:તમાલ વૃક્ષની કળી પર ભમરી જેવી, હરિના રોમાંચિત અંગ પર વિરાજમાન — સમસ્ત ઐશ્વર્ય ધારણ કરનાર લક્ષ્મીની એ કટાક્ષ-દૃષ્ટિ ક્ષણભર મારા પર રહીને સમૃદ્ધિ આપે.
મુગ્ધા મુહુર્વિદધતી વદને મુરારેઃ પ્રેમત્રપાપ્રણિહિતાનિ ગતાગતાનિ । માલા દૃશોર્મધુકરીવ મહોત્પલે યા સા મે શ્રિયં દિશતુ સાગરસમ્ભવાયાઃ ॥
Mugdha muhurvidadhati vadane murareh Prematrapapranihitani gatagatani Mala drishormadhukariva mahotpale ya Sa me shriyam dishatu sagarasambhavayah
અર્થ:મુરારિના મુખ પર વારંવાર લજ્જાભરી પ્રેમદૃષ્ટિ આમતેમ વેરતી — મધુયુક્ત કમળ પર ભમરાઓની હાર જેવી લક્ષ્મીના નેત્રોની એ માળા મને કલ્યાણ આપે.
વિશ્વામરેન્દ્રપદવિભ્રમદાનદક્ષં આનન્દહેતુરધિકં મુરવિદ્વિષોઽપિ । ઈષન્નિષીદતુ મયિ ક્ષણમીક્ષણાર્ધમ્ ઇન્દીવરોદરસહોદરમિન્દિરાયાઃ ॥
Vishvamarendrapadavibhramadanadaksham Anandaheturadhikam muravidvishopi Ishannishidatu mayi kshanamikshanardham Indivarodarasahodaramindirayah
અર્થ:દેવોના અને વિશ્વના ઇન્દ્રપદ આપવામાં કુશળ, વિષ્ણુને પણ (મુરારિને પણ) આનંદનો હેતુ — લક્ષ્મીની એ દૃષ્ટિ થોડીક પણ મારા પર ઠરે.
આમીલિતાક્ષમધિગમ્ય મુદા મુકુન્દં આનન્દકન્દમનિમેષમનઙ્ગતન્ત્રમ્ । આકેકરસ્થિતકનીનિકપક્ષ્મનેત્રં ભૂત્યૈ ભવેન્મમ ભુજઙ્ગશયાઙ્ગનાયાઃ ॥
Amilitakshamadhigamya muda mukundam Anandakandamanimeshamanangatantram Akekarasthitakaninikapakshmanetram Bhutyai bhavenmama bhujangashayanganayah
અર્થ:અર્ધનિમીલિત નેત્રવાળા મુકુંદને પામીને, આનંદના મૂળ, અનિમેષ, કામદેવના વશથી પર — લક્ષ્મીની એ ત્રાંસી કીકી-દૃષ્ટિ મને સૌભાગ્ય આપે.
બાહ્વન્તરે મધુજિતઃ શ્રિતકૌસ્તુભે યા હારાવલીવ હરિનીલમયી વિભાતિ । કામપ્રદા ભગવતોઽપિ કટાક્ષમાલા કલ્યાણમાવહતુ મે કમલાલયાયાઃ ॥
Bahvantare madhujitah shritakaustubhe ya Haravaliva harinilamayi vibhati Kamaprada bhagavatopi katakshamala Kalyanamavahatu me kamalalayayah
અર્થ:મધુસૂદનના વક્ષ પર કૌસ્તુભમણિ પાસે નીલમણિ-મોતીની માળા જેવી ઝળકતી — ભગવાનને પણ વરદાન આપનાર એ મારી કામના પૂર્ણ કરે.
કાલામ્બુદાલિલલિતોરસિ કૈટભારેઃ ધારાધરે સ્ફુરતિ યા તડિદઙ્ગનેવ । માતુસ્સમસ્તજગતાં મહનીયમૂર્તિઃ ભદ્રાણિ મે દિશતુ ભાર્ગવનન્દનાયાઃ ॥
Kalambudalilalitorasi kaitabhareh Dharadhare sphurati ya tadidanganeva Matussamastajagatam mahaniyamurtih Bhadrani me dishatu bhargavanandanayah
અર્થ:કૈટભારિ (વિષ્ણુ)ના મેઘ જેવા સુંદર વક્ષ પર મેઘમાં વીજળીની રેખા જેવી ઝળકતી — સમસ્ત જગતની માતા એ શ્રીને હું વંદન કરું છું.
પ્રાપ્તં પદં પ્રથમતઃ ખલુ યત્પ્રભાવાત્ માઙ્ગલ્યભાજિ મધુમાથિનિ મન્મથેન । મય્યાપતેત્તદિહ મન્થરમીક્ષણાર્ધં મન્દાલસં ચ મકરાલયકન્યકાયાઃ ॥
Praptam padam prathamatah khalu yatprabhavat Mangalyabhaji madhumathini manmathena Mayyapatettadiha mantharamikshanardham Mandalasam cha makaralayakanyakayah
અર્થ:હે મધુસૂદનની મંગલમયી પ્રિયા! જેના પ્રભાવથી કામદેવે પ્રથમ પોતાનું પદ પ્રાપ્ત કર્યું — એ દૃષ્ટિ ક્ષણભર મારા પર પણ પડે.
દદ્યાદ્દયાનુપવનો દ્રવિણામ્બુધારાં અસ્મિન્નકિઞ્ચનવિહઙ્ગશિશૌ વિષણ્ણે । દુષ્કર્મઘર્મમપનીય ચિરાય દૂરં નારાયણપ્રણયિનીનયનામ્બુવાહઃ ॥
Dadyaddayanupavano dravinambudharam Asminnakinchanavihangashishau vishanne Dushkarmagharmamapaniya chiraya duram Narayanapranayininayanambuvahah
અર્થ:કરુણાનો પવન દુષ્કર્મની ગરમીથી કરમાયેલા, ખિન્ન, અકિંચન રૂપી પક્ષી-બચ્ચા પર (મારા પર) ધનની ધારા વરસાવે.
ઇષ્ટાવિશિષ્ટમતયોઽપિ યયા દયાર્દ્ર- દૃષ્ટ્યા ત્રિવિષ્ટપપદં સુલભં લભન્તે । દૃષ્ટિઃ પ્રહૃષ્ટકમલોદરદીપ્તિરિષ્ટાં પુષ્ટિં કૃષીષ્ટ મમ પુષ્કરવિષ્ટરાયાઃ ॥
Ishtavishishtamatayopi yaya dayardra- Drishtya trivishtapapadam sulabham labhante Drishtih prahrishtakamalodaradiptirishtam Pushtim krishishta mama pushkaravishtarayah
અર્થ:જેની દયા-આર્દ્ર દૃષ્ટિથી મંદબુદ્ધિ પણ સહેલાઈથી સ્વર્ગ (ઇન્દ્ર) પદ પામે છે — લક્ષ્મીની એ દૃષ્ટિ થોડીક પણ મારી તરફ વળે.
ગીર્દેવતેતિ ગરુડધ્વજસુન્દરીતિ શાકમ્ભરીતિ શશિશેખરવલ્લભેતિ । સૃષ્ટિસ્થિતિપ્રલયકેલિષુ સંસ્થિતાયૈ તસ્યૈ નમસ્ત્રિભુવનૈકગુરોસ્તરુણ્યૈ ॥
Girdevateti garudadhvajasundariti Shakambhariti shashishekharavallabheti Srishtisthitipralayakelishu samsthitayai Tasyai namastribhuvanaikagurostarunyai
અર્થ:વાગ્દેવી (સરસ્વતી), ગરુડધ્વજ વિષ્ણુની સુંદરતા, શાકંભરી, ચંદ્રશેખર શિવની વલ્લભા — લીલારૂપે સૃષ્ટિ, સ્થિતિ, પ્રલય કરનાર તને નમસ્કાર.
શ્રુત્યૈ નમોઽસ્તુ શુભકર્મફલપ્રસૂત્યૈ રત્યૈ નમોઽસ્તુ રમણીયગુણાર્ણવાયૈ । શક્ત્યૈ નમોઽસ્તુ શતપત્રનિકેતનાયૈ પુષ્ટ્યૈ નમોઽસ્તુ પુરુષોત્તમવલ્લભાયૈ ॥
Shrutyai namostu shubhakarmaphalaprasutyai Ratyai namostu ramaniyagunarnavayai Shaktyai namostu shatapatraniketanayai Pushtyai namostu purushottamavallabhayai
અર્થ:શુભકર્મનું ફળ આપનાર શ્રુતિ (વેદ) એવી તને નમસ્કાર; રમણીય ગુણોના સાગર રતિને નમસ્કાર; શક્તિને નમસ્કાર — વિષ્ણુપ્રિયાને નમસ્કાર.
નમોઽસ્તુ નાલીકનિભાનનાયૈ નમોઽસ્તુ દુગ્ધોદધિજન્મભૂમ્યૈ । નમોઽસ્તુ સોમામૃતસોદરાયૈ નમોઽસ્તુ નારાયણવલ્લભાયૈ ॥
Namostu nalikanibhananayai Namostu dugdhodadhijanmabhumyai Namostu somamritasodarayai Namostu narayanavallabhayai
અર્થ:કમળમુખીને નમસ્કાર; ક્ષીરસાગરમાં જન્મેલીને નમસ્કાર; ચંદ્ર અને અમૃતની બહેનને નમસ્કાર; નારાયણની પ્રિયાને નમસ્કાર.
સમ્પત્કરાણિ સકલેન્દ્રિયનન્દનાનિ સામ્રાજ્યદાનવિભવાનિ સરોરુહાક્ષિ । ત્વદ્વન્દનાનિ દુરિતાહરણોદ્યતાનિ મામેવ માતરનિશં કલયન્તુ માન્યે ॥
Sampatkarani sakalendriyanandanani Samrajyadanavibhavani saroruhakshi Tvadvandanani duritaharanodyatani Mameva mataranisham kalayantu manye
અર્થ:હે કમલનયની! જેની વંદના ધન આપી સમસ્ત ઇન્દ્રિયોને આનંદિત કરી, સામ્રાજ્યનું વૈભવ પ્રદાન કરે છે — વાણી, અંગ અને મનથી તને વંદન.
યત્કટાક્ષસમુપાસનાવિધિઃ સેવકસ્ય સકલાર્થસમ્પદઃ । સન્તનોતિ વચનાઙ્ગમાનસૈઃ ત્વાં મુરારિહૃદયેશ્વરીં ભજે ॥
Yatkatakshasamupasanavidhih Sevakasya sakalarthasampadah Santanoti vachanangamanasaih Tvam murarihridayeshvarim bhaje
અર્થ:જેના કટાક્ષની ઉપાસના જ સેવકને વાણી, અંગ અને મનથી સમસ્ત ધન અને દરેક ધ્યેયની પૂર્ણતા આપે છે — હે મુરારિની પ્રિયા, તને હું વંદન કરું છું.
સરસિજનિલયે સરોજહસ્તે ધવલતમાંશુકગન્ધમાલ્યશોભે । ભગવતિ હરિવલ્લભે મનોજ્ઞે ત્રિભુવનભૂતિકરિ પ્રસીદ મહ્યમ્ ॥
Sarasijanilaye sarojahaste Dhavalatamamshukagandhamalyashobhe Bhagavati harivallabhe manojne Tribhuvanabhutikari prasida mahyam
અર્થ:હે કમળમાં વસનારી, હાથમાં કમળ સાથે, અતિ શ્વેત વસ્ત્રો, સુગંધ અને માળાઓથી શોભતી — હે ભગવતી, હરિવલ્લભા, મનોજ્ઞા, ત્રિભુવનથી પૂજિતા: મારી રક્ષા કર.
દિગ્ હસ્તિભિઃ કનકકુમ્ભમુખાવસૃષ્ટ- સ્વર્વાહિનીવિમલચારુજલપ્લુતાઙ્ગીમ્ । પ્રાતર્નમામિ જગતાં જનનીમશેષ- લોકાધિનાથગૃહિણીમમૃતાબ્ધિપુત્રીમ્ ॥
Dig hastibhih kanakakumbhamukhavasrishta- Svarvahinivimalacharujalaplutangim Pratarnamami jagatam jananimashesha- Lokadhinathagrihinimamritabdhiputrim
અર્થ:દિગ્ગજોએ ધરેલા સોનાના કળશોમાંથી વહેલા સ્વર્ગગંગાના નિર્મળ સુંદર જળથી જેના અંગ ભીંજાયા છે એ ને — હું પ્રાતઃકાળે વંદન કરું છું.
કમલે કમલાક્ષવલ્લભે ત્વં કરુણાપૂરતરઙ્ગિતૈરપાઙ્ગૈઃ । અવલોકય મામકિઞ્ચનાનાં પ્રથમં પાત્રમકૃત્રિમં દયાયાઃ ॥
Kamale kamalakshavallabhe tvam Karunapuratarangitairapangaih Avalokaya mamakinchananam Prathamam patramakritrimam dayayah
અર્થ:હે કમલા, કમલનયન વિષ્ણુની પ્રિયા! કરુણાની લહેરોથી ઊછળતા તારા કટાક્ષોથી, દીનોમાં અગ્રણી એવા મને જો.
સ્તુવન્તિ યે સ્તુતિભિરમીભિરન્વહં ત્રયીમયીં ત્રિભુવનમાતરં રમામ્ । ગુણાધિકા ગુરુતરભાગ્યભાગિનો ભવન્તિ તે ભુવિ બુધભાવિતાશયાઃ ॥
Stuvanti ye stutibhiramibhiranvaham Trayimayim tribhuvanamataram ramam Gunadhika gurutarabhagyabhagino Bhavanti te bhuvi budhabhavitashayah
અર્થ:જે પ્રતિદિન આ સ્તુતિઓથી ત્રયીસ્વરૂપા, ત્રિભુવનની માતા રમા (લક્ષ્મી)ની સ્તુતિ કરે છે, તે અધિક ગુણવાન અને ગુરુતર ભાગ્યશાળી થઈને પરમ પદ પામે છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
कनकधारा स्तोत्रम् પાઠના લાભ
શંકરાચાર્ય દ્વારા ખાસ કરીને દરિદ્રતા દૂર કરવા માટે રચાયેલું.
'સોનાની વર્ષા' નો ચમત્કાર તેને સૌથી પ્રસિદ્ધ ધન-આકર્ષક સ્તોત્ર બનાવે છે.
દરેક શ્લોક લક્ષ્મીની દૃષ્ટિનું વર્ણન કરે છે — તેમની કૃપા સમસ્ત સમૃદ્ધિ લાવે છે.
દિવાળી, ધનતેરસ અને શુક્રવારે પાઠ કરવાથી અત્યંત પ્રભાવી.
શાસ્ત્રીય પરંપરા અનુસાર દરિદ્રતા દોષ (ગરીબીનું કર્મ) દૂર કરે છે.
આર્થિક ઉન્નતિ માટે સૌથી વધુ શોધાતી લક્ષ્મી સ્તુતિઓમાંની એક.
कनकधारा स्तोत्रम् જપ વિધિ
લક્ષ્મી અથવા વિષ્ણુ-લક્ષ્મી સાથેના ચિત્ર સામે બેસો. ઘીનો દીવો પ્રગટાવો. કમળ અથવા પીળાં ફૂલ અર્પણ કરો. નિયમિત અભ્યાસ માટે શુક્રવારે 11 વાર પાઠ કરો. દિવાળી સપ્તાહમાં 108 વાર પાઠ અત્યંત શક્તિશાળી મનાય છે. મુખ્ય વાત છે લક્ષ્મીની કરુણામયી દૃષ્ટિ તમારા પર પડતી હોવાનું ધ્યાનમાં લાવવું — એ જ દરેક શ્લોકનો કેન્દ્રીય ભાવ છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ कनकधारा स्तोत्रम् શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ