কনকধারা স্তোত্রম্
कनकधारा स्तोत्रम् in Bengali · বাংলা
✦ অর্থ
কনকধারা স্তোত্র আদি শঙ্করাচার্য রচনা করেন — এক দরিদ্র নারী ভিক্ষায় তাঁর একমাত্র আমলকী দিলে, বিগলিত হয়ে তিনি লক্ষ্মীদেবীর স্তুতি করেন; দেবী সেই নারীর ঘরে সোনার আমলকী বর্ষণ করেন। এর শ্লোকগুলি ধন ও মঙ্গলদায়িনী লক্ষ্মীর করুণা-দৃষ্টির বন্দনা করে। এর পাঠ দারিদ্র্য ও দুর্ভাগ্য দূর করে সমৃদ্ধি ও কৃপা আনে বলে বিশ্বাস করা হয়।
উৎপত্তি ও কাহিনি
Composed by Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · 8th century CE (composed at age 8)
As a young Brahmachari (student monk) of just 8 years, Shankaracharya went door to door begging for food. At one house, a desperately poor woman had nothing to offer but a single dried amla fruit. Moved by her selfless generosity despite having nothing, the child Shankaracharya composed the Kanakadhara Stotram on the spot, praising Lakshmi with 21 exquisite verses describing her divine glance. Pleased by his devotion, Lakshmi showered golden amla fruits upon the woman's house, ending her poverty forever.
✦ শাস্ত্রে যেমন বলা হয়েছে
According to the Shankaravijaya (biography of Shankaracharya), as the 8-year-old boy chanted each verse describing Lakshmi's glance, the sky darkened and golden gooseberries began falling like rain upon the poor woman's house. The entire village witnessed the miracle. The woman, who moments before had nothing, was suddenly surrounded by gold. This is considered one of the definitive miracles establishing Shankaracharya as a divine incarnation, and it demonstrates the stotra's power to manifest wealth from nothing.
শুনতে শুনতে জপ করুন
অর্থসহ সম্পূর্ণ পাঠ
যেকোনো পঙ্ক্তি বা ▶ বোতাম ছুঁয়ে শুনুন
বন্দে বন্দারুমন্দারমিন্দিরানন্দকন্দলম্ । অমন্দানন্দসন্দোহবন্ধুরং সিন্ধুরাননম্ ॥
Vande vandarumandaramindiranandakandalam Amandanandasandohabandhuram sindhurananam
অর্থ:मैं उन गजमुख (गणेश) को वन्दन करता हूँ — जो वन्दना करने वालों के लिए कल्पवृक्ष-समान, इन्दिरा (लक्ष्मी) के आनन्द के अंकुर, और प्रचुर आनन्द-समूह से मनोहर हैं।
অঙ্গং হরেঃ পুলকভূষণমাশ্রযন্তী ভৃঙ্গাঙ্গনেব মুকুলাভরণং তমালম্ । অঙ্গীকৃতাখিলবিভূতিরপাঙ্গলীলা মাঙ্গল্যদাঽস্তু মম মঙ্গলদেবতাযাঃ ॥
Angam hareh pulakabhushanamashrayanti Bhringanganeva mukulabharanam tamalam Angikritakhilavibhutirapangalila Mangalyadastu mama mangaladevatayah
অর্থ:हरि के रोमांचित अंग पर, तमालवृक्ष पर बैठी भ्रमरी-सी विराजमान — समस्त ऐश्वर्य धारण करने वाली लक्ष्मी की वह कटाक्ष-दृष्टि क्षण भर मुझ पर पड़े और समृद्धि दे।
মুগ্ধা মুহুর্বিদধতী বদনে মুরারেঃ প্রেমত্রপাপ্রণিহিতানি গতাগতানি । মালা দৃশোর্মধুকরীব মহোত্পলে যা সা মে শ্রিযং দিশতু সাগরসম্ভবাযাঃ ॥
Mugdha muhurvidadhati vadane murareh Prematrapapranihitani gatagatani Mala drishormadhukariva mahotpale ya Sa me shriyam dishatu sagarasambhavayah
অর্থ:मुरारि के मुख पर बार-बार जाती-आती लज्जा भरी प्रेमदृष्टि — मधुयुक्त कमल पर भ्रमरपंक्ति-सी लक्ष्मी के नेत्रों की वह माला मुझे कल्याण दे।
বিশ্বামরেন্দ্রপদবিভ্রমদানদক্ষং আনন্দহেতুরধিকং মুরবিদ্বিষোঽপি । ঈষন্নিষীদতু মযি ক্ষণমীক্ষণার্ধম্ ইন্দীবরোদরসহোদরমিন্দিরাযাঃ ॥
Vishvamarendrapadavibhramadanadaksham Anandaheturadhikam muravidvishopi Ishannishidatu mayi kshanamikshanardham Indivarodarasahodaramindirayah
অর্থ:देवों और विश्व का इन्द्रपद देने में कुशल, विष्णु तक के आनन्द का हेतु — लक्ष्मी की वह दृष्टि थोड़ी-सी मुझ पर भी ठहरे।
আমীলিতাক্ষমধিগম্য মুদা মুকুন্দং আনন্দকন্দমনিমেষমনঙ্গতন্ত্রম্ । আকেকরস্থিতকনীনিকপক্ষ্মনেত্রং ভূত্যৈ ভবেন্মম ভুজঙ্গশযাঙ্গনাযাঃ ॥
Amilitakshamadhigamya muda mukundam Anandakandamanimeshamanangatantram Akekarasthitakaninikapakshmanetram Bhutyai bhavenmama bhujangashayanganayah
অর্থ:अर्धनिमीलित नेत्र मुकुन्द को पाकर, आनन्द के मूल, अनिमेष, कामदेव के वश से परे — लक्ष्मी की वह तिरछी पुतली-दृष्टि मुझे सौभाग्य दे।
বাহ্বন্তরে মধুজিতঃ শ্রিতকৌস্তুভে যা হারাবলীব হরিনীলমযী বিভাতি । কামপ্রদা ভগবতোঽপি কটাক্ষমালা কল্যাণমাবহতু মে কমলালযাযাঃ ॥
Bahvantare madhujitah shritakaustubhe ya Haravaliva harinilamayi vibhati Kamaprada bhagavatopi katakshamala Kalyanamavahatu me kamalalayayah
অর্থ:मधुसूदन के वक्ष पर, कौस्तुभ के पास, नीलमणि-हार-सी सुशोभित — भगवान को भी वर देने वाली वह लक्ष्मी मेरी कामना पूर्ण करे।
কালাম্বুদালিললিতোরসি কৈটভারেঃ ধারাধরে স্ফুরতি যা তডিদঙ্গনেব । মাতুস্সমস্তজগতাং মহনীযমূর্তিঃ ভদ্রাণি মে দিশতু ভার্গবনন্দনাযাঃ ॥
Kalambudalilalitorasi kaitabhareh Dharadhare sphurati ya tadidanganeva Matussamastajagatam mahaniyamurtih Bhadrani me dishatu bhargavanandanayah
অর্থ:कैटभारि (विष्णु) के मेघ-सुन्दर वक्ष पर मेघ में बिजली-सी चमकती — समस्त जगत् की माता उस श्री को मैं नमस्कार करता हूँ।
প্রাপ্তং পদং প্রথমতঃ খলু যত্প্রভাবাত্ মাঙ্গল্যভাজি মধুমাথিনি মন্মথেন । ময্যাপতেত্তদিহ মন্থরমীক্ষণার্ধং মন্দালসং চ মকরালযকন্যকাযাঃ ॥
Praptam padam prathamatah khalu yatprabhavat Mangalyabhaji madhumathini manmathena Mayyapatettadiha mantharamikshanardham Mandalasam cha makaralayakanyakayah
অর্থ:हे मधुसूदन की मंगलमयी प्रिये! जिसके प्रभाव से कामदेव ने पहले अपना पद पाया — वह दृष्टि क्षण भर मुझ पर भी पड़े।
দদ্যাদ্দযানুপবনো দ্রবিণাম্বুধারাং অস্মিন্নকিঞ্চনবিহঙ্গশিশৌ বিষণ্ণে । দুষ্কর্মঘর্মমপনীয চিরায দূরং নারাযণপ্রণযিনীনযনাম্বুবাহঃ ॥
Dadyaddayanupavano dravinambudharam Asminnakinchanavihangashishau vishanne Dushkarmagharmamapaniya chiraya duram Narayanapranayininayanambuvahah
অর্থ:करुणा का पवन दुष्कर्म की धूप से तप्त, खिन्न, अकिंचन रूपी पक्षी-शिशु (मुझ) पर धन की धारा बरसाए।
ইষ্টাবিশিষ্টমতযোঽপি যযা দযার্দ্র- দৃষ্ট্যা ত্রিবিষ্টপপদং সুলভং লভন্তে । দৃষ্টিঃ প্রহৃষ্টকমলোদরদীপ্তিরিষ্টাং পুষ্টিং কৃষীষ্ট মম পুষ্করবিষ্টরাযাঃ ॥
Ishtavishishtamatayopi yaya dayardra- Drishtya trivishtapapadam sulabham labhante Drishtih prahrishtakamalodaradiptirishtam Pushtim krishishta mama pushkaravishtarayah
অর্থ:जिसकी दया-आर्द्र दृष्टि से मन्दबुद्धि भी सुलभता से स्वर्गपद पा लेते हैं — लक्ष्मी की वह दृष्टि थोड़ी-सी मेरी ओर मुड़े।
গীর্দেবতেতি গরুডধ্বজসুন্দরীতি শাকম্ভরীতি শশিশেখরবল্লভেতি । সৃষ্টিস্থিতিপ্রলযকেলিষু সংস্থিতাযৈ তস্যৈ নমস্ত্রিভুবনৈকগুরোস্তরুণ্যৈ ॥
Girdevateti garudadhvajasundariti Shakambhariti shashishekharavallabheti Srishtisthitipralayakelishu samsthitayai Tasyai namastribhuvanaikagurostarunyai
অর্থ:वाग्देवी (सरस्वती), गरुडध्वज (विष्णु) की सुन्दरी, शाकम्भरी, चन्द्रशेखर (शिव) की वल्लभा — हे सृष्टि-स्थिति-प्रलय की लीला करने वाली! नमस्कार।
শ্রুত্যৈ নমোঽস্তু শুভকর্মফলপ্রসূত্যৈ রত্যৈ নমোঽস্তু রমণীযগুণার্ণবাযৈ । শক্ত্যৈ নমোঽস্তু শতপত্রনিকেতনাযৈ পুষ্ট্যৈ নমোঽস্তু পুরুষোত্তমবল্লভাযৈ ॥
Shrutyai namostu shubhakarmaphalaprasutyai Ratyai namostu ramaniyagunarnavayai Shaktyai namostu shatapatraniketanayai Pushtyai namostu purushottamavallabhayai
অর্থ:शुभकर्म का फल देने वाली श्रुति को नमस्कार; रमणीय गुणों के सागर रति को नमस्कार; शक्ति को नमस्कार — विष्णुप्रिया को नमस्कार।
নমোঽস্তু নালীকনিভাননাযৈ নমোঽস্তু দুগ্ধোদধিজন্মভূম্যৈ । নমোঽস্তু সোমামৃতসোদরাযৈ নমোঽস্তু নারাযণবল্লভাযৈ ॥
Namostu nalikanibhananayai Namostu dugdhodadhijanmabhumyai Namostu somamritasodarayai Namostu narayanavallabhayai
অর্থ:कमल-सी मुख वाली को नमस्कार; क्षीरसागर से उत्पन्न को नमस्कार; चन्द्र और अमृत की बहन को नमस्कार; नारायण की प्रिया को नमस्कार।
সম্পত্করাণি সকলেন্দ্রিযনন্দনানি সাম্রাজ্যদানবিভবানি সরোরুহাক্ষি । ত্বদ্বন্দনানি দুরিতাহরণোদ্যতানি মামেব মাতরনিশং কলযন্তু মান্যে ॥
Sampatkarani sakalendriyanandanani Samrajyadanavibhavani saroruhakshi Tvadvandanani duritaharanodyatani Mameva mataranisham kalayantu manye
অর্থ:हे कमलनयने! जिनकी वन्दना सम्पदा देती और समस्त इन्द्रियों को आनन्दित करती, साम्राज्य का वैभव प्रदान करती है — वाणी, अंग और मन से तुम्हें वन्दन।
যত্কটাক্ষসমুপাসনাবিধিঃ সেবকস্য সকলার্থসম্পদঃ । সন্তনোতি বচনাঙ্গমানসৈঃ ত্বাং মুরারিহৃদযেশ্বরীং ভজে ॥
Yatkatakshasamupasanavidhih Sevakasya sakalarthasampadah Santanoti vachanangamanasaih Tvam murarihridayeshvarim bhaje
অর্থ:जिसके कटाक्ष की उपासना मात्र सेवक को वचन, अंग और मन से समस्त अर्थ-सम्पदा देती है — हे मुरारि की प्रिये! तुम्हें नमस्कार।
সরসিজনিলযে সরোজহস্তে ধবলতমাংশুকগন্ধমাল্যশোভে । ভগবতি হরিবল্লভে মনোজ্ঞে ত্রিভুবনভূতিকরি প্রসীদ মহ্যম্ ॥
Sarasijanilaye sarojahaste Dhavalatamamshukagandhamalyashobhe Bhagavati harivallabhe manojne Tribhuvanabhutikari prasida mahyam
অর্থ:हे सरोवर-निवासिनी, कमलहस्ता, अति श्वेत वस्त्र, गन्ध और माल्य से सुशोभिता! हे भगवती, हरिवल्लभा, मनोज्ञा, त्रिभुवन से पूजिता — मेरी रक्षा करो।
দিগ্ হস্তিভিঃ কনককুম্ভমুখাবসৃষ্ট- স্বর্বাহিনীবিমলচারুজলপ্লুতাঙ্গীম্ । প্রাতর্নমামি জগতাং জননীমশেষ- লোকাধিনাথগৃহিণীমমৃতাব্ধিপুত্রীম্ ॥
Dig hastibhih kanakakumbhamukhavasrishta- Svarvahinivimalacharujalaplutangim Pratarnamami jagatam jananimashesha- Lokadhinathagrihinimamritabdhiputrim
অর্থ:दिग्गजों के स्वर्ण-कलशों से बहाए गए स्वर्गंगा के निर्मल सुन्दर जल से जिसके अंग सिंचित हैं — मैं प्रातःकाल उन्हें नमस्कार करता हूँ।
কমলে কমলাক্ষবল্লভে ত্বং করুণাপূরতরঙ্গিতৈরপাঙ্গৈঃ । অবলোকয মামকিঞ্চনানাং প্রথমং পাত্রমকৃত্রিমং দযাযাঃ ॥
Kamale kamalakshavallabhe tvam Karunapuratarangitairapangaih Avalokaya mamakinchananam Prathamam patramakritrimam dayayah
অর্থ:हे कमले, कमलाक्ष (विष्णु) की प्रिये! करुणा की तरंगों से युक्त अपने कटाक्षों से मुझ दीनों में अग्रणी को देखो।
স্তুবন্তি যে স্তুতিভিরমীভিরন্বহং ত্রযীমযীং ত্রিভুবনমাতরং রমাম্ । গুণাধিকা গুরুতরভাগ্যভাগিনো ভবন্তি তে ভুবি বুধভাবিতাশযাঃ ॥
Stuvanti ye stutibhiramibhiranvaham Trayimayim tribhuvanamataram ramam Gunadhika gurutarabhagyabhagino Bhavanti te bhuvi budhabhavitashayah
অর্থ:जो प्रतिदिन इन स्तुतियों से त्रयीस्वरूपा, त्रिभुवन की माता रमा (लक्ष्मी) की स्तुति करते हैं, वे अधिक गुणवान और गुरुतर होकर परम पद को प्राप्त होते हैं।
শব্দে-শব্দে অর্থ
উচ্চারণ শুনতে যেকোনো শব্দে ক্লিক করুন
कनकधारा स्तोत्रम् পাঠের উপকারিতা
Composed by Shankaracharya specifically to remove poverty
The 'golden rain' miracle makes this the most famous wealth-attracting stotra
Each verse describes Lakshmi's glance — her grace brings all prosperity
Extremely effective when chanted during Diwali, Dhanteras, and Fridays
Removes Daridra Dosha (poverty karma) as per scriptural tradition
One of the most searched Lakshmi prayers for financial improvement
कनकधारा स्तोत्रम् পাঠের নিয়ম
Sit before an image of Lakshmi or Vishnu-Lakshmi together. Light a ghee diya. Offer lotus flowers or yellow flowers. Chant 11 times on Fridays for regular practice. During Diwali week, chanting 108 times is considered extremely powerful. The key is to visualize Lakshmi's compassionate glance falling upon you — this is the central imagery of every verse.
প্রায়শ জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
এগুলিও পড়ুন
ॐ
সম্পূর্ণ कनकधारा स्तोत्रम् শ্লোকে-শ্লোকে অর্থসহ পড়ুন, অথবা আরও পবিত্র পাঠ দেখুন