ਸ਼ਬਦ ਹਜ਼ਾਰੇ
ਸ਼ਬਦ ਹਜ਼ਾਰੇ in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਸ਼ਬਦ ਹਜ਼ਾਰੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਤਾਂਘ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਲਗਨ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ 'ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ' ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਬਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਭਗਤੀ ਡੂੰਘੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Sri Guru Granth Sahib. English translation: Sant Singh Khalsa (public domain). · Guru Nanak Dev Ji · 15th–16th century CE
ਸ਼ਬਦ ਹਜ਼ਾਰੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਤਾਂਘ ਦੇ ਭਜਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਲਈ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਪੁਕਾਰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਸ਼ਬਦ ਹਜ਼ਾਰੇ
shabadh hazaare
ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੫ ਚਉਪਦੇ ਘਰੁ ੧ ॥
maajh mahalaa panjavaa chaupadhe ghar pehilaa ||
ਅਰਥ:ਮਾਝ, ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ (ਮਹਲਾ ੫), ਚਉਪਦੇ, ਘਰ ਪਹਿਲਾ:
ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਲੋਚੈ ਗੁਰ ਦਰਸਨ ਤਾਈ ॥ ਬਿਲਪ ਕਰੇ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਕੀ ਨਿਆਈ ॥ ਤ੍ਰਿਖਾ ਨ ਉਤਰੈ ਸਾਂਤਿ ਨ ਆਵੈ ਬਿਨੁ ਦਰਸਨ ਸੰਤ ਪਿਆਰੇ ਜੀਉ ॥੧॥ ਹਉ ਘੋਲੀ ਜੀਉ ਘੋਲਿ ਘੁਮਾਈ ਗੁਰ ਦਰਸਨ ਸੰਤ ਪਿਆਰੇ ਜੀਉ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
meraa man lochai gur dharasan taiee || bilap kare chaatirak kee niaaiee || tirakhaa na utarai saa(n)t na aavai bin dharasan sa(n)t piaare jeeau ||1|| hau gholee jeeau ghol ghumaiee gur dharasan sa(n)t piaare jeeau ||1|| rahaau ||
ਅਰਥ:ਮੇਰਾ ਮਨ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਤਰਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਪੀਹੇ ਵਾਂਗ ਵਿਲਕਦਾ ਹੈ। ਪਿਆਰੇ ਸੰਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰੀ ਤ੍ਰੇਹ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ॥੧॥ ਮੈਂ ਘੋਲੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਘੋਲ ਘੁਮਾਈ, ਪਿਆਰੇ ਸੰਤ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਉੱਤੇ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥
ਤੇਰਾ ਮੁਖੁ ਸੁਹਾਵਾ ਜੀਉ ਸਹਜ ਧੁਨਿ ਬਾਣੀ ॥ ਚਿਰੁ ਹੋਆ ਦੇਖੇ ਸਾਰਿੰਗਪਾਣੀ ॥ ਧੰਨੁ ਸੁ ਦੇਸੁ ਜਹਾ ਤੂੰ ਵਸਿਆ ਮੇਰੇ ਸਜਣ ਮੀਤ ਮੁਰਾਰੇ ਜੀਉ ॥੨॥ ਹਉ ਘੋਲੀ ਹਉ ਘੋਲਿ ਘੁਮਾਈ ਗੁਰ ਸਜਣ ਮੀਤ ਮੁਰਾਰੇ ਜੀਉ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
teraa mukh suhaavaa jeeau sahaj dhun baanee || chir hoaa dhekhe saari(n)gapaanee || dha(n)nu su dhes jahaa too(n) vasiaa mere sajan meet muraare jeeau ||2|| hau gholee hau ghol ghumaiee gur sajan meet muraare jeeau ||1|| rahaau ||
ਅਰਥ:ਤੇਰਾ ਮੁਖ ਕਿੰਨਾ ਸੁਹਾਵਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸਹਿਜ ਗਿਆਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਪੀਹੇ ਨੂੰ ਸਾਰਿੰਗਪਾਣੀ (ਪ੍ਰਭੂ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆਂ ਚਿਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ ਦੇਸ ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਵਸਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਸੱਜਣ ਮਿੱਤਰ ਮੁਰਾਰੇ। ॥੨॥ ਮੈਂ ਘੋਲੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਸਦਾ ਘੋਲ ਘੁਮਾਈ, ਆਪਣੇ ਸੱਜਣ ਮਿੱਤਰ ਮੁਰਾਰੇ ਗੁਰੂ ਉੱਤੇ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥
ਇਕ ਘੜੀ ਨ ਮਿਲਤੇ ਤਾ ਕਲਿਜੁਗੁ ਹੋਤਾ ॥ ਹੁਣਿ ਕਦਿ ਮਿਲੀਐ ਪ੍ਰਿਅ ਤੁਧੁ ਭਗਵੰਤਾ ॥ ਮੋਹਿ ਰੈਣਿ ਨ ਵਿਹਾਵੈ ਨੀਦ ਨ ਆਵੈ ਬਿਨੁ ਦੇਖੇ ਗੁਰ ਦਰਬਾਰੇ ਜੀਉ ॥੩॥
eik ghaRee na milate taa kalijug hotaa || hun kadh mileeaai pria tudh bhagava(n)taa || moh rain na vihaavai needh na aavai bin dhekhe gur dharabaare jeeau ||3||
ਅਰਥ:ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਘੜੀ ਵੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਲਿਜੁਗ ਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਦੋਂ ਮਿਲਾਂਗਾ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਭਗਵੰਤ? ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰੀ ਰਾਤ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦੀ ਤੇ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ॥੩॥
ਹਉ ਘੋਲੀ ਜੀਉ ਘੋਲਿ ਘੁਮਾਈ ਤਿਸੁ ਸਚੇ ਗੁਰ ਦਰਬਾਰੇ ਜੀਉ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਭਾਗੁ ਹੋਆ ਗੁਰਿ ਸੰਤੁ ਮਿਲਾਇਆ ॥ ਪ੍ਰਭੁ ਅਬਿਨਾਸੀ ਘਰ ਮਹਿ ਪਾਇਆ ॥ ਸੇਵ ਕਰੀ ਪਲੁ ਚਸਾ ਨ ਵਿਛੁੜਾ ਜਨ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਤੁਮਾਰੇ ਜੀਉ ॥੪॥ ਹਉ ਘੋਲੀ ਜੀਉ ਘੋਲਿ ਘੁਮਾਈ ਜਨ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਤੁਮਾਰੇ ਜੀਉ ॥ ਰਹਾਉ ॥੧॥੮॥
hau gholee jeeau ghol ghumaiee tis sache gur dharabaare jeeau ||1|| rahaau || bhaag hoaa gur sa(n)t milaiaa || prabh abinaasee ghar meh paiaa || sev karee pal chasaa na vichhuRaa jan naanak dhaas tumaare jeeau ||4|| hau gholee jeeau ghol ghumaiee jan naanak dhaas tumaare jeeau || rahaau ||1||8||
ਅਰਥ:ਮੈਂ ਘੋਲੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਘੋਲ ਘੁਮਾਈ, ਉਸ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਉੱਤੇ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮੇਰਾ ਭਾਗ ਜਾਗਿਆ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਅਬਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ (ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ) ਪਾ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗਾ ਤੇ ਪਲ ਛਿਣ ਵੀ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਨਾ ਵਿਛੁੜਾਂਗਾ। ਦਾਸ ਨਾਨਕ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਸੁਆਮੀ। ॥੪॥ ਮੈਂ ਘੋਲੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਘੋਲ ਘੁਮਾਈ; ਦਾਸ ਨਾਨਕ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ॥ ਰਹਾਉ॥੧॥੮॥
ੴ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥
ikOankaar sat naam karataa purakh nirabhau niravair akaal moorat ajoonee saibha(n) gur prasaadh ||
ਅਰਥ:ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ। ਸਤਿ ਹੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪੁਰਖ। ਨਿਰਭਉ। ਨਿਰਵੈਰ। ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ। ਅਜੂਨੀ। ਸੈਭੰ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ।
ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੧ ਚਉਪਦੇ
dhanaasaree mahalaa pehilaa ghar pehilaa chaupadhe
ਅਰਥ:ਧਨਾਸਰੀ, ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ (ਮਹਲਾ ੧), ਘਰ ਪਹਿਲਾ, ਚਉਪਦੇ:
ੴ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥
ikOankaar sat naam karataa purakh nirabhau niravair akaal moorat ajoonee saibha(n) gur prasaadh ||
ਅਰਥ:ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ। ਸਤਿ ਹੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪੁਰਖ। ਨਿਰਭਉ। ਨਿਰਵੈਰ। ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ। ਅਜੂਨੀ। ਸੈਭੰ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ।
ਜੀਉ ਡਰਤੁ ਹੈ ਆਪਣਾ ਕੈ ਸਿਉ ਕਰੀ ਪੁਕਾਰ ॥ ਦੂਖ ਵਿਸਾਰਣੁ ਸੇਵਿਆ ਸਦਾ ਸਦਾ ਦਾਤਾਰੁ ॥੧॥
jeeau ddarat hai aapanaa kai siau karee pukaar || dhookh visaaran seviaa sadhaa sadhaa dhaataar ||1||
ਅਰਥ:ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਡਰਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਕਿਸ ਅੱਗੇ ਪੁਕਾਰ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਦਾ ਸਦਾ ਦਾਤਾਰ ਹੈ। ॥੧॥
ਸਾਹਿਬੁ ਮੇਰਾ ਨੀਤ ਨਵਾ ਸਦਾ ਸਦਾ ਦਾਤਾਰੁ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਸਾਹਿਬੁ ਸੇਵੀਐ ਅੰਤਿ ਛਡਾਏ ਸੋਇ ॥ ਸੁਣਿ ਸੁਣਿ ਮੇਰੀ ਕਾਮਣੀ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰਾ ਹੋਇ ॥੨॥
saahib meraa neet navaa sadhaa sadhaa dhaataar ||1|| rahaau || anadhin saahib seveeaai a(n)t chhaddaae soi || sun sun meree kaamanee paar utaaraa hoi ||2||
ਅਰਥ:ਮੇਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨਿੱਤ ਨਵਾਂ ਹੈ; ਉਹ ਸਦਾ ਸਦਾ ਦਾਤਾਰ ਹੈ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਛੁਡਾਏਗਾ। ਸੁਣ-ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਜਿੰਦੇ, ਮੈਂ ਪਾਰ ਉਤਰ ਗਿਆ। ॥੨॥
ਦਇਆਲ ਤੇਰੈ ਨਾਮਿ ਤਰਾ ॥ ਸਦ ਕੁਰਬਾਣੈ ਜਾਉ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸਰਬੰ ਸਾਚਾ ਏਕੁ ਹੈ ਦੂਜਾ ਨਾਹੀ ਕੋਇ ॥ ਤਾ ਕੀ ਸੇਵਾ ਸੋ ਕਰੇ ਜਾ ਕਉ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ॥੩॥
dhiaal terai naam taraa || sadh kurabaanai jaau ||1|| rahaau || saraba(n) saachaa ek hai dhoojaa naahee koi || taa kee sevaa so kare jaa kau nadhar kare ||3||
ਅਰਥ:ਹੇ ਦਇਆਲ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਉਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਹ ਨਦਰਿ ਕਰਦਾ ਹੈ। ॥੩॥
ਤੁਧੁ ਬਾਝੁ ਪਿਆਰੇ ਕੇਵ ਰਹਾ ॥ ਸਾ ਵਡਿਆਈ ਦੇਹਿ ਜਿਤੁ ਨਾਮਿ ਤੇਰੇ ਲਾਗਿ ਰਹਾਂ ॥ ਦੂਜਾ ਨਾਹੀ ਕੋਇ ਜਿਸੁ ਆਗੈ ਪਿਆਰੇ ਜਾਇ ਕਹਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸੇਵੀ ਸਾਹਿਬੁ ਆਪਣਾ ਅਵਰੁ ਨ ਜਾਚੰਉ ਕੋਇ ॥ ਨਾਨਕੁ ਤਾ ਕਾ ਦਾਸੁ ਹੈ ਬਿੰਦ ਬਿੰਦ ਚੁਖ ਚੁਖ ਹੋਇ ॥੪॥ ਸਾਹਿਬ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਵਿਟਹੁ ਬਿੰਦ ਬਿੰਦ ਚੁਖ ਚੁਖ ਹੋਇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥੪॥੧॥
tudh baajh piaare kev rahaa || saa vaddiaaiee dheh jit naam tere laag rahaa(n) || dhoojaa naahee koi jis aagai piaare jai kahaa ||1|| rahaau || sevee saahib aapanaa avar na jaacha(n)au koi || naanak taa kaa dhaas hai bi(n)dh bi(n)dh chukh chukh hoi ||4|| saahib tere naam viTahu bi(n)dh bi(n)dh chukh chukh hoi ||1|| rahaau ||4||1||
ਅਰਥ:ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਰਹਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਵਡਿਆਈ ਦੇਹ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਾਂ। ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਜਿਸ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਆਖਾਂ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ। ਨਾਨਕ ਉਸ ਦਾ ਦਾਸ ਹੈ; ਬਿੰਦ ਬਿੰਦ, ਚੁਖ ਚੁਖ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹੈ। ॥੪॥ ਹੇ ਸਾਹਿਬ, ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਉੱਤੋਂ ਮੈਂ ਬਿੰਦ ਬਿੰਦ, ਚੁਖ ਚੁਖ ਹੋ ਕੇ ਕੁਰਬਾਨ ਹਾਂ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥੪॥੧॥
ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥
ikOankaar satigur prasaadh ||
ਅਰਥ:ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ।
ਤਿਲੰਗ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੩
tila(n)g mahalaa pehilaa ghar teejaa
ਅਰਥ:ਤਿਲੰਗ, ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ (ਮਹਲਾ ੧), ਘਰ ਤੀਜਾ:
ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥
ikOankaar satigur prasaadh ||
ਅਰਥ:ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ।
ਇਹੁ ਤਨੁ ਮਾਇਆ ਪਾਹਿਆ ਪਿਆਰੇ ਲੀਤੜਾ ਲਬਿ ਰੰਗਾਏ ॥ ਮੇਰੈ ਕੰਤ ਨ ਭਾਵੈ ਚੋਲੜਾ ਪਿਆਰੇ ਕਿਉ ਧਨ ਸੇਜੈ ਜਾਏ ॥੧॥
eih tan maiaa paahiaa piaare leetaRaa lab ra(n)gaae || merai ka(n)t na bhaavai cholaRaa piaare kiau dhan sejai jaae ||1||
ਅਰਥ:ਇਹ ਤਨ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ; ਇਹ ਚੋਲਾ ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਕੰਤ (ਪਤੀ-ਪ੍ਰਭੂ) ਨੂੰ ਇਹ ਚੋਲਾ ਨਹੀਂ ਭਾਉਂਦਾ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ; ਫਿਰ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਉਸ ਦੀ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਜਾਏ? ॥੧॥
ਹੰਉ ਕੁਰਬਾਨੈ ਜਾਉ ਮਿਹਰਵਾਨਾ ਹੰਉ ਕੁਰਬਾਨੈ ਜਾਉ ॥ ਹੰਉ ਕੁਰਬਾਨੈ ਜਾਉ ਤਿਨਾ ਕੈ ਲੈਨਿ ਜੋ ਤੇਰਾ ਨਾਉ ॥ ਲੈਨਿ ਜੋ ਤੇਰਾ ਨਾਉ ਤਿਨਾ ਕੈ ਹੰਉ ਸਦ ਕੁਰਬਾਨੈ ਜਾਉ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਕਾਇਆ ਰੰਙਣਿ ਜੇ ਥੀਐ ਪਿਆਰੇ ਪਾਈਐ ਨਾਉ ਮਜੀਠ ॥ ਰੰਙਣ ਵਾਲਾ ਜੇ ਰੰਙੈ ਸਾਹਿਬੁ ਐਸਾ ਰੰਗੁ ਨ ਡੀਠ ॥੨॥
ha(n)au kurabaanai jaau miharavaanaa ha(n)au kurabaanai jaau || ha(n)au kurabaanai jaau tinaa kai lain jo teraa naau || lain jo teraa naau tinaa kai ha(n)au sadh kurabaanai jaau ||1|| rahaau || kaiaa ra(n)n(g)n je theeaai piaare paieeaai naau majeeTh || ra(n)n(g)n vaalaa je ra(n)n(g)ai saahib aaisaa ra(n)g na ddeeTh ||2||
ਅਰਥ:ਮੈਂ ਕੁਰਬਾਨ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਿਹਰਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੋਂ ਮੈਂ ਸਦਾ ਕੁਰਬਾਨ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੇ ਸਰੀਰ ਰੰਗਣ ਦੀ ਮੱਟੀ ਬਣ ਜਾਏ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਤੇ ਨਾਮ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਜੀਠ-ਰੰਗ ਵਜੋਂ ਪਾਇਆ ਜਾਏ, ਤੇ ਰੰਗਣ ਵਾਲਾ ਆਪ ਸਾਹਿਬ ਹੋਵੇ — ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਰੰਗ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ! ॥੨॥
ਜਿਨ ਕੇ ਚੋਲੇ ਰਤੜੇ ਪਿਆਰੇ ਕੰਤੁ ਤਿਨਾ ਕੈ ਪਾਸਿ ॥ ਧੂੜਿ ਤਿਨਾ ਕੀ ਜੇ ਮਿਲੈ ਜੀ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਕੀ ਅਰਦਾਸਿ ॥੩॥
jin ke chole rataRe piaare ka(n)t tinaa kai paas || dhooR tinaa kee je milai jee kahu naanak kee aradhaas ||3||
ਅਰਥ:ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੋਲੇ ਅਜਿਹੇ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਤ ਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਮਾਣੇ ਜਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਮਿਲੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਨਾਨਕ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਹੈ। ॥੩॥
ਆਪੇ ਸਾਜੇ ਆਪੇ ਰੰਗੇ ਆਪੇ ਨਦਰਿ ਕਰੇਇ ॥ ਨਾਨਕ ਕਾਮਣਿ ਕੰਤੈ ਭਾਵੈ ਆਪੇ ਹੀ ਰਾਵੇਇ ॥੪॥੧॥੩॥
aape saaje aape ra(n)ge aape nadhar karei || naanak kaaman ka(n)tai bhaavai aape hee raavei ||4||1||3||
ਅਰਥ:ਉਹ ਆਪ ਸਾਜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਰੰਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪ ਨਦਰਿ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਾਨਕ, ਜੇ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਕੰਤ ਨੂੰ ਭਾ ਜਾਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ॥੪॥੧॥੩॥
ਤਿਲੰਗ ਮਃ ੧ ॥
tila(n)g mahalaa pehilaa ||
ਅਰਥ:ਤਿਲੰਗ, ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ (ਮਹਲਾ ੧):
ਇਆਨੜੀਏ ਮਾਨੜਾ ਕਾਇ ਕਰੇਹਿ ॥ ਆਪਨੜੈ ਘਰਿ ਹਰਿ ਰੰਗੋ ਕੀ ਨ ਮਾਣੇਹਿ ॥ ਸਹੁ ਨੇੜੈ ਧਨ ਕੰਮਲੀਏ ਬਾਹਰੁ ਕਿਆ ਢੂਢੇਹਿ ॥ ਭੈ ਕੀਆ ਦੇਹਿ ਸਲਾਈਆ ਨੈਣੀ ਭਾਵ ਕਾ ਕਰਿ ਸੀਗਾਰੋ ॥ ਤਾ ਸੋਹਾਗਣਿ ਜਾਣੀਐ ਲਾਗੀ ਜਾ ਸਹੁ ਧਰੇ ਪਿਆਰੋ ॥੧॥
eiaanaRe'e maanaRaa kai kareh || aapanaRai ghar har ra(n)go kee na maaneh || sahu neRai dhan ka(n)male'ee baahar kiaa ddooddeh || bhai keeaa dheh salaieeaa nainee bhaav kaa kar seegaaro || taa sohaagan jaaneeaai laagee jaa sahu dhare piaaro ||1||
ਅਰਥ:ਹੇ ਅੰਞਾਣ ਅਬੋਧ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ, ਤੂੰ ਏਨਾ ਮਾਣ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀ ਹੈਂ? ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਆਨੰਦ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਾਣਦੀ? ਤੇਰਾ ਕੰਤ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਹੇ ਕਮਲੀ ਇਸਤਰੀ; ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਿਉਂ ਢੂੰਡਦੀ ਹੈਂ? ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਭੈ ਦੀ ਸਲਾਈ ਆਪਣੇ ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਣਾ। ਤਦ ਤੂੰ ਸੁਹਾਗਣ ਜਾਣੀ ਜਾਏਂਗੀ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਧਾਰੇਂਗੀ। ॥੧॥
ਇਆਣੀ ਬਾਲੀ ਕਿਆ ਕਰੇ ਜਾ ਧਨ ਕੰਤ ਨ ਭਾਵੈ ॥ ਕਰਣ ਪਲਾਹ ਕਰੇ ਬਹੁਤੇਰੇ ਸਾ ਧਨ ਮਹਲੁ ਨ ਪਾਵੈ ॥ ਵਿਣੁ ਕਰਮਾ ਕਿਛੁ ਪਾਈਐ ਨਾਹੀ ਜੇ ਬਹੁਤੇਰਾ ਧਾਵੈ ॥ ਲਬ ਲੋਭ ਅਹੰਕਾਰ ਕੀ ਮਾਤੀ ਮਾਇਆ ਮਾਹਿ ਸਮਾਣੀ ॥ ਇਨੀ ਬਾਤੀ ਸਹੁ ਪਾਈਐ ਨਾਹੀ ਭਈ ਕਾਮਣਿ ਇਆਣੀ ॥੨॥
eiaanee baalee kiaa kare jaa dhan ka(n)t na bhaavai || karan palaeh kare bahutere saa dhan mahal na paavai || vin karamaa kichh paieeaai naahee je bahuteraa dhaavai || lab lobh aha(n)kaar kee maatee maiaa maeh samaanee || einee baatee sahu paieeaai naahee bhiee kaaman iaanee ||2||
ਅਰਥ:ਉਹ ਅੰਞਾਣ ਬਾਲੀ ਕੀ ਕਰੇ, ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਤ ਨੂੰ ਨਾ ਭਾਏ? ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੇ ਵਾਰ ਕਰਣ-ਪੁਕਾਰ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਇਸਤਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਮਹਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ। ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਭੱਜੇ। ਉਹ ਲੋਭ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਤਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਸਮਾਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੰਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਉਹ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਅੰਞਾਣ ਰਹਿ ਗਈ। ॥੨॥
ਜਾਇ ਪੁਛਹੁ ਸੋਹਾਗਣੀ ਵਾਹੈ ਕਿਨੀ ਬਾਤੀ ਸਹੁ ਪਾਈਐ ॥ ਜੋ ਕਿਛੁ ਕਰੇ ਸੋ ਭਲਾ ਕਰਿ ਮਾਨੀਐ ਹਿਕਮਤਿ ਹੁਕਮੁ ਚੁਕਾਈਐ ॥ ਜਾ ਕੈ ਪ੍ਰੇਮਿ ਪਦਾਰਥੁ ਪਾਈਐ ਤਉ ਚਰਣੀ ਚਿਤੁ ਲਾਈਐ ॥ ਸਹੁ ਕਹੈ ਸੋ ਕੀਜੈ ਤਨੁ ਮਨੋ ਦੀਜੈ ਐਸਾ ਪਰਮਲੁ ਲਾਈਐ ॥ ਏਵ ਕਹਹਿ ਸੋਹਾਗਣੀ ਭੈਣੇ ਇਨੀ ਬਾਤੀ ਸਹੁ ਪਾਈਐ ॥੩॥
jai puchhahu sohaaganee vaahai kinee baatee sahu paieeaai || jo kichh kare so bhalaa kar maaneeaai hikamat hukam chukaieeaai || jaa kai prem padhaarath paieeaai tau charanee chit laieeaai || sahu kahai so keejai tan mano dheejai aaisaa paramal laieeaai || ev kaheh sohaaganee bhaine inee baatee sahu paieeaai ||3||
ਅਰਥ:ਜਾ ਕੇ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ, ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੰਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਲਾ ਕਰ ਕੇ ਮੰਨੋ; ਆਪਣੀ ਚਤੁਰਾਈ ਤੇ ਹੁਕਮ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਪਦਾਰਥ (ਅਮੋਲਕ ਧਨ) ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਲਾਓ। ਕੰਤ ਜੋ ਆਖੇ ਸੋ ਕਰੋ, ਤਨ-ਮਨ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਓ, ਅਜਿਹਾ ਪਰਮਲ (ਸੁਗੰਧ) ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਾਓ। ਇੰਝ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਭੈਣ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ॥੩॥
ਆਪੁ ਗਵਾਈਐ ਤਾ ਸਹੁ ਪਾਈਐ ਅਉਰੁ ਕੈਸੀ ਚਤੁਰਾਈ ॥ ਸਹੁ ਨਦਰਿ ਕਰਿ ਦੇਖੈ ਸੋ ਦਿਨੁ ਲੇਖੈ ਕਾਮਣਿ ਨਉ ਨਿਧਿ ਪਾਈ ॥ ਆਪਣੇ ਕੰਤ ਪਿਆਰੀ ਸਾ ਸੋਹਾਗਣਿ ਨਾਨਕ ਸਾ ਸਭਰਾਈ ॥ ਐਸੈ ਰੰਗਿ ਰਾਤੀ ਸਹਜ ਕੀ ਮਾਤੀ ਅਹਿਨਿਸਿ ਭਾਇ ਸਮਾਣੀ ॥ ਸੁੰਦਰਿ ਸਾਇ ਸਰੂਪ ਬਿਚਖਣਿ ਕਹੀਐ ਸਾ ਸਿਆਣੀ ॥੪॥੨॥੪॥
aap gavaieeaai taa sahu paieeaai aaur kaisee chaturaiee || sahu nadhar kar dhekhai so dhin lekhai kaaman nau nidh paiee || aapane ka(n)t piaaree saa sohaagan naanak saa sabharaiee || aaisai ra(n)g raatee sahaj kee maatee ahinis bhai samaanee || su(n)dhar sai saroop bichakhan kaheeaai saa siaanee ||4||2||4||
ਅਰਥ:ਆਪਾ ਗਵਾਈਏ ਤਾਂ ਹੀ ਕੰਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਚਤੁਰਾਈ ਕੰਮ ਆਏ? ਜਿਸ ਦਿਨ ਕੰਤ ਨਦਰਿ ਕਰ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਨ ਸਫਲ ਹੈ — ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਨੌਂ ਨਿਧੀਆਂ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੰਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਸੁਹਾਗਣ ਹੈ; ਹੇ ਨਾਨਕ, ਉਹੀ ਸਭ ਦੀ ਰਾਣੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀ, ਸਹਿਜ ਵਿੱਚ ਮਤਵਾਲੀ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਸਮਾਈ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਸਰੂਪ ਤੇ ਸਿਆਣੀ ਹੈ; ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਬਿਚਖਣ (ਵਿਦਵਾਨ) ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ॥੪॥੨॥੪॥
ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੧ ॥
soohee mahalaa pehilaa ||
ਅਰਥ:ਸੂਹੀ, ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ (ਮਹਲਾ ੧):
ਕਉਣ ਤਰਾਜੀ ਕਵਣੁ ਤੁਲਾ ਤੇਰਾ ਕਵਣੁ ਸਰਾਫੁ ਬੁਲਾਵਾ ॥ ਕਉਣੁ ਗੁਰੂ ਕੈ ਪਹਿ ਦੀਖਿਆ ਲੇਵਾ ਕੈ ਪਹਿ ਮੁਲੁ ਕਰਾਵਾ ॥੧॥
kaun taraajee kavan tulaa teraa kavan saraaf bulaavaa || kaun guroo kai peh dheekhiaa levaa kai peh mul karaavaa ||1||
ਅਰਥ:ਕਿਹੜੀ ਤਰਾਜ਼ੀ, ਕਿਹੜੇ ਵੱਟੇ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਸਰਾਫ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੱਦਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ? ਕਿਹੜੇ ਗੁਰੂ ਪਾਸੋਂ ਮੈਂ ਦੀਖਿਆ ਲਵਾਂ? ਕਿਸ ਪਾਸੋਂ ਤੇਰਾ ਮੁੱਲ ਪਵਾਵਾਂ? ॥੧॥
ਮੇਰੇ ਲਾਲ ਜੀਉ ਤੇਰਾ ਅੰਤੁ ਨ ਜਾਣਾ ॥ ਤੂੰ ਜਲਿ ਥਲਿ ਮਹੀਅਲਿ ਭਰਿਪੁਰਿ ਲੀਣਾ ਤੂੰ ਆਪੇ ਸਰਬ ਸਮਾਣਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਮਨੁ ਤਾਰਾਜੀ ਚਿਤੁ ਤੁਲਾ ਤੇਰੀ ਸੇਵ ਸਰਾਫੁ ਕਮਾਵਾ ॥ ਘਟ ਹੀ ਭੀਤਰਿ ਸੋ ਸਹੁ ਤੋਲੀ ਇਨ ਬਿਧਿ ਚਿਤੁ ਰਹਾਵਾ ॥੨॥
mere laal jeeau teraa a(n)t na jaanaa || too(n) jal thal maheeal bharipur leenaa too(n) aape sarab samaanaa ||1|| rahaau || man taaraajee chit tulaa teree sev saraaf kamaavaa || ghaT hee bheetar so sahu tolee in bidh chit rahaavaa ||2||
ਅਰਥ:ਹੇ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਲਾਲ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਤੂੰ ਜਲ, ਥਲ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਵਿਆਪਕ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਸਰਬ ਸਮਾਇਆ ਹੈਂ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮਨ ਤਰਾਜ਼ੀ ਹੈ, ਚਿੱਤ ਵੱਟੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਹੀ ਸਰਾਫ਼ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕੰਤ ਨੂੰ ਤੋਲਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਚਿੱਤ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ॥੨॥
ਆਪੇ ਕੰਡਾ ਤੋਲੁ ਤਰਾਜੀ ਆਪੇ ਤੋਲਣਹਾਰਾ ॥ ਆਪੇ ਦੇਖੈ ਆਪੇ ਬੂਝੈ ਆਪੇ ਹੈ ਵਣਜਾਰਾ ॥੩॥
aape ka(n)ddaa tol taraajee aape tolanahaaraa || aape dhekhai aape boojhai aape hai vanajaaraa ||3||
ਅਰਥ:ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਕੰਡਾ, ਤੋਲ ਤੇ ਤਰਾਜ਼ੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਤੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਆਪ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਆਪ ਬੁੱਝਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਵਣਜਾਰਾ ਹੈਂ। ॥੩॥
ਅੰਧੁਲਾ ਨੀਚ ਜਾਤਿ ਪਰਦੇਸੀ ਖਿਨੁ ਆਵੈ ਤਿਲੁ ਜਾਵੈ ॥ ਤਾ ਕੀ ਸੰਗਤਿ ਨਾਨਕੁ ਰਹਦਾ ਕਿਉ ਕਰਿ ਮੂੜਾ ਪਾਵੈ ॥੪॥੨॥੯॥
a(n)dhulaa neech jaat paradhesee khin aavai til jaavai || taa kee sa(n)gat naanak rahadhaa kiau kar mooRaa paavai ||4||2||9||
ਅਰਥ:ਅੰਨ੍ਹਾ, ਨੀਚ ਜਾਤ, ਪਰਦੇਸੀ ਜੀਵ ਛਿਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਤਿਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਾਨਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਏ? ॥੪॥੨॥੯॥
ੴ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥
ikOankaar sat naam karataa purakh nirabhau niravair akaal moorat ajoonee saibha(n) gur prasaadh ||
ਅਰਥ:ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ। ਸਤਿ ਹੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪੁਰਖ। ਨਿਰਭਉ। ਨਿਰਵੈਰ। ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ। ਅਜੂਨੀ। ਸੈਭੰ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ।
ਰਾਗੁ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੧ ਚਉਪਦੇ ਘਰੁ ੧ ॥
raag bilaaval mahalaa pehilaa chaupadhe ghar pehilaa ||
ਅਰਥ:ਰਾਗ ਬਿਲਾਵਲ, ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ (ਮਹਲਾ ੧), ਚਉਪਦੇ, ਘਰ ਪਹਿਲਾ:
ਤੂ ਸੁਲਤਾਨੁ ਕਹਾ ਹਉ ਮੀਆ ਤੇਰੀ ਕਵਨ ਵਡਾਈ ॥ ਜੋ ਤੂ ਦੇਹਿ ਸੁ ਕਹਾ ਸੁਆਮੀ ਮੈ ਮੂਰਖ ਕਹਣੁ ਨ ਜਾਈ ॥੧॥
too sulataan kahaa hau meeaa teree kavan vaddaiee || jo too dheh su kahaa suaamee mai moorakh kahan na jaiee ||1||
ਅਰਥ:ਤੂੰ ਸੁਲਤਾਨ ਹੈਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੀਆਂ ਆਖਾਂ — ਇਸ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਤੂੰ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ ਸੋ ਹੀ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁਆਮੀ; ਮੈਂ ਮੂਰਖ, ਕਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ॥੧॥
ਤੇਰੇ ਗੁਣ ਗਾਵਾ ਦੇਹਿ ਬੁਝਾਈ ॥ ਜੈਸੇ ਸਚ ਮਹਿ ਰਹਉ ਰਜਾਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜੋ ਕਿਛੁ ਹੋਆ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਤੁਝ ਤੇ ਤੇਰੀ ਸਭ ਅਸਨਾਈ ॥ ਤੇਰਾ ਅੰਤੁ ਨ ਜਾਣਾ ਮੇਰੇ ਸਾਹਿਬ ਮੈ ਅੰਧੁਲੇ ਕਿਆ ਚਤੁਰਾਈ ॥੨॥
tere gun gaavaa dheh bujhaiee || jaise sach meh rahau rajaiee ||1|| rahaau || jo kichh hoaa sabh kichh tujh te teree sabh asanaiee || teraa a(n)t na jaanaa mere saahib mai a(n)dhule kiaa chaturaiee ||2||
ਅਰਥ:ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਸੂਝ ਦੇਹ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਗੁਣ ਗਾਵਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਭ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੇਰੀ ਹੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਿਬ; ਮੈਂ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਚਤੁਰਾਈ? ॥੨॥
ਕਿਆ ਹਉ ਕਥੀ ਕਥੇ ਕਥਿ ਦੇਖਾ ਮੈ ਅਕਥੁ ਨ ਕਥਨਾ ਜਾਈ ॥ ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ ਸੋਈ ਆਖਾ ਤਿਲੁ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ॥੩॥
kiaa hau kathee kathe kath dhekhaa mai akath na kathanaa jaiee || jo tudh bhaavai soiee aakhaa til teree vaddiaaiee ||3||
ਅਰਥ:ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂ? ਆਖ-ਆਖ ਕੇ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਅਕੱਥ ਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਹੀ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਤਿਲ ਮਾਤਰ ਹੈ। ॥੩॥
ਏਤੇ ਕੂਕਰ ਹਉ ਬੇਗਾਨਾ ਭਉਕਾ ਇਸੁ ਤਨ ਤਾਈ ॥ ਭਗਤਿ ਹੀਣੁ ਨਾਨਕੁ ਜੇ ਹੋਇਗਾ ਤਾ ਖਸਮੈ ਨਾਉ ਨ ਜਾਈ ॥੪॥੧॥
ete kookar hau begaanaa bhaukaa is tan taiee || bhagat heen naanak je hoigaa taa khasamai naau na jaiee ||4||1||
ਅਰਥ:ਏਨੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬੇਗਾਨਾ ਹਾਂ; ਆਪਣੇ ਤਨ ਦੇ ਢਿੱਡ ਲਈ ਭੌਂਕਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਨਾਨਕ ਭਗਤੀ-ਹੀਣ ਵੀ ਹੋ ਜਾਏ, ਤਾਂ ਵੀ ਖਸਮ (ਸੁਆਮੀ) ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ॥੪॥੧॥
ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੧ ॥
bilaaval mahalaa pehilaa ||
ਅਰਥ:ਬਿਲਾਵਲ, ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ (ਮਹਲਾ ੧):
ਮਨੁ ਮੰਦਰੁ ਤਨੁ ਵੇਸ ਕਲੰਦਰੁ ਘਟ ਹੀ ਤੀਰਥਿ ਨਾਵਾ ॥ ਏਕੁ ਸਬਦੁ ਮੇਰੈ ਪ੍ਰਾਨਿ ਬਸਤੁ ਹੈ ਬਾਹੁੜਿ ਜਨਮਿ ਨ ਆਵਾ ॥੧॥
man ma(n)dhar tan ves kala(n)dhar ghaT hee teerath naavaa || ek sabadh merai praan basat hai baahuR janam na aavaa ||1||
ਅਰਥ:ਮੇਰਾ ਮਨ ਮੰਦਰ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਤਨ ਨਿਮਾਣੇ ਸਾਧਕ ਦਾ ਸਾਦਾ ਵੇਸ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮੈਂ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ॥੧॥
ਮਨੁ ਬੇਧਿਆ ਦਇਆਲ ਸੇਤੀ ਮੇਰੀ ਮਾਈ ॥ ਕਉਣੁ ਜਾਣੈ ਪੀਰ ਪਰਾਈ ॥ ਹਮ ਨਾਹੀ ਚਿੰਤ ਪਰਾਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰ ਅਲਖ ਅਪਾਰਾ ਚਿੰਤਾ ਕਰਹੁ ਹਮਾਰੀ ॥ ਜਲਿ ਥਲਿ ਮਹੀਅਲਿ ਭਰਿਪੁਰਿ ਲੀਣਾ ਘਟਿ ਘਟਿ ਜੋਤਿ ਤੁਮੑਾਰੀ ॥੨॥
man bedhiaa dhiaal setee meree maiee || kaun jaanai peer paraiee || ham naahee chi(n)t paraiee ||1|| rahaau || agam agochar alakh apaaraa chi(n)taa karahu hamaaree || jal thal maheeal bharipur leenaa ghaT ghaT jot tum(h)aaree ||2||
ਅਰਥ:ਮੇਰਾ ਮਨ ਦਇਆਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ! ਦੂਜੇ ਦੀ ਪੀੜ ਕੌਣ ਜਾਣੇ? ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹੇ ਅਗਮ, ਅਗੋਚਰ, ਅਲਖ, ਅਪਾਰ: ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਤੂੰ ਕਰ! ਜਲ, ਥਲ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਭਰਪੂਰ ਵਿਆਪਕ ਹੈਂ। ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਹੀ ਜੋਤਿ ਹੈ। ॥੨॥
ਸਿਖ ਮਤਿ ਸਭ ਬੁਧਿ ਤੁਮੑਾਰੀ ਮੰਦਿਰ ਛਾਵਾ ਤੇਰੇ ॥ ਤੁਝ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨ ਜਾਣਾ ਮੇਰੇ ਸਾਹਿਬਾ ਗੁਣ ਗਾਵਾ ਨਿਤ ਤੇਰੇ ॥੩॥
sikh mat sabh budh tum(h)aaree ma(n)dhir chhaavaa tere || tujh bin avar na jaanaa mere saahibaa gun gaavaa nit tere ||3||
ਅਰਥ:ਸਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਮੱਤ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਤੇਰੀ ਹੈ; ਮੰਦਰ ਤੇ ਛਾਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਿਬ; ਮੈਂ ਨਿੱਤ ਤੇਰੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ॥੩॥
ਜੀਅ ਜੰਤ ਸਭਿ ਸਰਣਿ ਤੁਮੑਾਰੀ ਸਰਬ ਚਿੰਤ ਤੁਧੁ ਪਾਸੇ ॥ ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ ਸੋਈ ਚੰਗਾ ਇਕ ਨਾਨਕ ਕੀ ਅਰਦਾਸੇ ॥੪॥੨॥
jeea ja(n)t sabh saran tum(h)aaree sarab chi(n)t tudh paase || jo tudh bhaavai soiee cha(n)gaa ik naanak kee aradhaase ||4||2||
ਅਰਥ:ਸਾਰੇ ਜੀਅ-ਜੰਤ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਹੈ। ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਨਾਨਕ ਦੀ ਇੱਕ ਅਰਦਾਸ ਹੈ। ॥੪॥੨॥
ਸ਼ਬਦ ਹਜ਼ਾਰੇ ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਤਾਂਘ (ਬਿਰਹਾ) ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦਰਦ ਤੇ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਆਨੰਦ ਉੱਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ।
ਭਗਤੀ ਡੂੰਘੀ ਕਰਨ ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲ ਮੋੜਨ ਲਈ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਆਤਮਿਕ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ 'ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਹਜ਼ਾਰੇ ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਤਾਂਘ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਦਿਓ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ, ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ ਤੇ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ਸ਼ਬਦ ਹਜ਼ਾਰੇ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ