ଶାରଦା ଭୁଜଙ୍ଗମ୍
शारदा भुजङ्गम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Composed by Adi Shankaracharya (Shankaracharya virachita); preserved in the Stotra tradition and at the Sringeri Sharada Peetham · Adi Shankaracharya (8th century CE) · 8th century CE
Adi Shankaracharya, the great Advaita teacher, established four monastic seats (mathas) across India, the southern one being at Sringeri in Karnataka, where he consecrated Goddess Sharada. This Bhujanga Prayata Ashtakam is his ecstatic eight-verse hymn to her, composed in the lilting bhujangaprayata metre. Each verse paints the Mother in loving detail — her nectar-giving form, her compassionate glance, her rosary and book, her mounts and her enchanting smile — and surrenders to her as 'my own Mother', making it one of the most beloved Saraswati hymns in the Shankara tradition.
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
Tradition at Sringeri holds that Goddess Sharada herself accompanied Adi Shankaracharya and made the seat her permanent abode, blessing sincere devotees with the gift of speech and learning. Devotees relate that those who were dull or mute have, through her grace and the recitation of such hymns, become eloquent and wise — echoing the hymn's praise of her as the one before whom even silent tongues find voice.
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ସୁଵକ୍ଷୋଜକୁମ୍ଭାଂ ସୁଧାପୂର୍ଣକୁମ୍ଭାଂ ପ୍ରସାଦାଵଲମ୍ବାଂ ପ୍ରପୁଣ୍ଯାଵଲମ୍ବାମ୍। ସଦାସ୍ଯେନ୍ଦୁବିମ୍ବାଂ ସଦାନୋଷ୍ଠବିମ୍ବାଂ ଭଜେ ଶାରଦାମ୍ବାମଜସ୍ରଂ ମଦମ୍ବାମ୍॥୧॥
Suvakshoja-kumbhaam Sudhaa-poorna-kumbhaam Prasaadaavalambaam Prapunyaavalambaam Sadaasyendu-bimbaam Sadaanoshtha-bimbaam Bhaje Shaaradaambaam Ajasram Madambaam (1)
ଅର୍ଥ:मैं सदा अपनी माता शारदा (सरस्वती) को भजता हूँ — जो ज्ञानरूपी अमृत से भरे कलशों के समान सुशोभित हैं, जो कृपा का आश्रय और परम पुण्य की आधार हैं, जिनका मुख सदा चन्द्रबिम्ब-सा और अधर बिम्बफल-सा शोभित है॥
କଟାକ୍ଷେ ଦଯାର୍ଦ୍ରାଂ କରେ ଜ୍ଞାନମୁଦ୍ରାଂ କଲାଭିର୍ଵିନିଦ୍ରାଂ କଲାପୈଃ ସୁଭଦ୍ରାମ୍। ପୁରସ୍ତ୍ରୀଂ ଵିନିଦ୍ରାଂ ପୁରସ୍ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରାଂ ଭଜେ ଶାରଦାମ୍ବାମଜସ୍ରଂ ମଦମ୍ବାମ୍॥୨॥
Kataakshe Dayaardraam Kare Jnaana-mudraam Kalaabhir-vinidraam Kalaapaih Subhadraam Purastreem Vinidraam Purastunga-bhadraam Bhaje Shaaradaambaam Ajasram Madambaam (2)
ଅର୍ଥ:मैं माता शारदा को भजता हूँ — जिनका कटाक्ष दया से आर्द्र है, जिनके कर में ज्ञानमुद्रा है, जो समस्त कलाओं से सदा जाग्रत और सुभद्र हैं, तुंगभद्रा-सी देदीप्यमान आदि देवी हैं॥
ଲଲାମାଙ୍କଫାଲାଂ ଲସଦ୍ଗାନଲୋଲାଂ ସ୍ଵଭକ୍ତୈକପାଲାଂ ଯଶଃଶ୍ରୀକପୋଲାମ୍। କରେ ତ୍ଵକ୍ଷମାଲାଂ କନତ୍ପ୍ରତ୍ନଲୋଲାଂ ଭଜେ ଶାରଦାମ୍ବାମଜସ୍ରଂ ମଦମ୍ବାମ୍॥୩॥
Lalaamaanka-phaalaam Lasad-gaana-lolaam Sva-bhaktaika-paalaam Yashah-shree-kapolaam Kare Tvaksha-maalaam Kanat-pratna-lolaam Bhaje Shaaradaambaam Ajasram Madambaam (3)
ଅର୍ଥ:मैं माता शारदा को भजता हूँ — जिनके ललाट पर सुन्दर तिलक है, जो मधुर गान में लीन हैं, जो अपने भक्तों की एकमात्र रक्षिका हैं, जिनके कपोल यश और श्री से शोभित हैं, जिनके कर में अक्षमाला है॥
ସୁସୀମନ୍ତଵେଣୀଂ ଦୃଶା ନିର୍ଜିତୈଣୀଂ ରମତ୍କୀରଵାଣୀଂ ନମଦ୍ଵଜ୍ରପାଣୀମ୍। ସୁଧାମନ୍ଥରାସ୍ଯାଂ ମୁଦା ଚିନ୍ତ୍ଯଵେଣୀଂ ଭଜେ ଶାରଦାମ୍ବାମଜସ୍ରଂ ମଦମ୍ବାମ୍॥୪॥
Suseemanta-veneem Drishaa Nirjitaineem Ramat-keera-vaaneem Namad-vajra-paaneem Sudhaa-mantharaasyaam Mudaa Chintya-veneem Bhaje Shaaradaambaam Ajasram Madambaam (4)
ଅର୍ଥ:मैं माता शारदा को भजता हूँ — जिनकी वेणी सुन्दर माँग से विभूषित है, जिनके नेत्र हरिणी को भी जीतते हैं, जिनकी वाणी शुक-सी मधुर है, जिन्हें वज्रपाणि इन्द्र भी नमन करते हैं॥
ସୁଶାନ୍ତାଂ ସୁଦେହାଂ ଦୃଗନ୍ତେ କଚାନ୍ତାଂ ଲସତ୍ସଲ୍ଲତାଙ୍ଗୀମନନ୍ତାମଚିନ୍ତ୍ଯାମ୍। ସ୍ମରେତ୍ତାପସୈଃ ସଙ୍ଗପୂର୍ଵସ୍ଥିତାଂ ତାଂ ଭଜେ ଶାରଦାମ୍ବାମଜସ୍ରଂ ମଦମ୍ବାମ୍॥୫॥
Sushaantaam Sudehaam Drigante Kachaantaam Lasat-sallataangeem Anantaam Achintyaam Smaret-taapasaih Sanga-poorva-sthitaam Taam Bhaje Shaaradaambaam Ajasram Madambaam (5)
ଅର୍ଥ:मैं माता शारदा को भजता हूँ — जो परम शान्त एवं सुन्दर देहवाली हैं, नेत्रप्रान्त में घुंघराले केशवाली, लता-सी सुकोमल अंगवाली, अनन्त और अचिन्त्य हैं, जिनका तपस्वी ध्यान करते हैं॥
କୁରଙ୍ଗେ ତୁରଙ୍ଗେ ମୃଗେନ୍ଦ୍ରେ ଖଗେନ୍ଦ୍ରେ ମରାଲେ ମଦେଭେ ମହୋକ୍ଷେଽଧିରୂଢାମ୍। ମହତ୍ଯାଂ ନଵମ୍ଯାଂ ସଦା ସାମରୂପାଂ ଭଜେ ଶାରଦାମ୍ବାମଜସ୍ରଂ ମଦମ୍ବାମ୍॥୬॥
Kurange Turange Mrigendre Khagendre Maraale Madebhe Mahokshe'dhiroodhaam Mahatyaam Navamyaam Sadaa Saama-roopaam Bhaje Shaaradaambaam Ajasram Madambaam (6)
ଅର୍ଥ:मैं माता शारदा को भजता हूँ — जो हरिण, अश्व, सिंह, गरुड़, हंस, मदमत्त गज और महान् वृषभ पर आरूढ़ होती हैं, जो महानवमी पर सदा सामवेद-स्वरूपा होती हैं॥
ଜ୍ଵଲତ୍କାନ୍ତିଵହ୍ନିଂ ଜଗନ୍ମୋହନାଙ୍ଗୀଂ ଭଜେ ମାନସାମ୍ଭୋଜସୁଭ୍ରାନ୍ତଭୃଙ୍ଗୀମ୍। ନିଜସ୍ତୋତ୍ରସଙ୍ଗୀତନୃତ୍ଯପ୍ରଭାଙ୍ଗୀଂ ଭଜେ ଶାରଦାମ୍ବାମଜସ୍ରଂ ମଦମ୍ବାମ୍॥୭॥
Jvalat-kaanti-vahnim Jagan-mohanaangeem Bhaje Maanasaambhoja-subhraanta-bhringeem Nija-stotra-sangeeta-nritya-prabhaangeem Bhaje Shaaradaambaam Ajasram Madambaam (7)
ଅର୍ଥ:मैं माता शारदा को भजता हूँ — जिनकी कान्ति अग्नि-सी प्रज्वलित है, जिनका अंग जगत् को मोहित करता है, जो भक्त के मानस-कमल में भ्रमर-सी विराजती हैं, जिनके अंग गीत-नृत्य और स्तोत्र की प्रभा से शोभित हैं॥
ଭଵାମ୍ଭୋଜନେତ୍ରାଜସମ୍ପୂଜ୍ଯମାନାଂ ଲସନ୍ମନ୍ଦହାସପ୍ରଭାଵକ୍ତ୍ରଚିହ୍ନାମ୍। ଚଲଚ୍ଚଞ୍ଚଲାଚାରୁତାଟଙ୍କକର୍ଣାଂ ଭଜେ ଶାରଦାମ୍ବାମଜସ୍ରଂ ମଦମ୍ବାମ୍॥୮॥
Bhavaambhoja-netraaja-sampoojyamaanaam Lasan-manda-haasa-prabhaa-vaktra-chihnaam Chalach-chanchalaa-chaaru-taatanka-karnaam Bhaje Shaaradaambaam Ajasram Madambaam (8)
ଅର୍ଥ:मैं माता शारदा को भजता हूँ — जिन्हें कमलनेत्र ब्रह्मा पूजते हैं, जिनके मुख पर मन्द मुस्कान की प्रभा है, जिनके कर्ण सुन्दर चंचल ताटंकों से सुशोभित हैं॥
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
शारदा भुजङ्गम् ପାଠର ଲାଭ
Invokes the grace of Goddess Sharada (Saraswati) for knowledge, memory and eloquence
Especially powerful during Navaratri and on Mahanavami for students and seekers
Bestows mastery in music, dance, poetry and all the arts (kalas)
The melodious bhujangaprayata metre calms and concentrates the mind for study
Removes mental dullness and kindles intuitive wisdom and discrimination
Recited at Sringeri Sharada Peetham and by followers of Adi Shankaracharya for divine blessings
Deepens devotion to the Divine Mother as the source of all learning
शारदा भुजङ्गम् ପାଠ ବିଧି
Sit facing east or north before an image of Goddess Sharada or Saraswati, ideally with a book, veena or musical instrument placed before you. Chant the eight verses melodiously, observing the flowing bhujangaprayata rhythm. Recite all eight verses as one continuous offering, completing with the refrain 'Bhaje Sharadambam Ajasram Madambam'. Daily recitation for nine days of Navaratri is especially recommended for students and artists.
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ शारदा भुजङ्गम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ