ଏକଦନ୍ତ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ଏକଦନ୍ତଶରଣାଗତି ସ୍ତୋତ୍ରମ୍)
एकदन्त स्तोत्रम् (एकदन्तशरणागति स्तोत्रम्) in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Mudgala Purana (Second Khanda, Chapter 3) · Traditional; spoken by the Devarshis (gods and sages), narrated by Gritsamada / Mudgala · Puranic
In the Mudgala Purana — the great Ganapatya scripture devoted to Ganesha's incarnations — the gods and sages, overwhelmed by the glory of Ekadanta, offer this hymn of total surrender. Unable to praise Him adequately, they simply take refuge in Him verse after verse as the supreme Brahman from whom and by whose command the entire cosmos proceeds. Pleased, Ekadanta appears, accepts their stuti, and grants the boon that whoever recites it as prescribed will gain every accomplishment and union with Brahman.
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
Pleased by this hymn of surrender, Ekadanta himself declared it to be 'sarva-siddhi-pradayakam' — the giver of every accomplishment — promising that one who recites its twenty-one verses twenty-one times for twenty-one days will find nothing in the three worlds beyond reach and will accomplish even the impossible.
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଶ୍ରୀଗଣେଶାଯ ନମଃ । ଦେଵର୍ଷଯ ଊଚୁଃ । ସଦାତ୍ମରୂପଂ ସକଲାଦିଭୂତମ୍ ଅମାଯିନଂ ସୋଽହମଚିନ୍ତ୍ଯବୋଧମ୍ । ଅନାଦିମଧ୍ଯାନ୍ତଵିହୀନମେକଂ ତମେକଦନ୍ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମଃ ॥୧॥
śrī gaṇeśāya namaḥ । devarṣaya ūchuḥ । sadātma-rūpaṁ sakalādi-bhūtam amāyinaṁ so'ham achintya-bodham । anādi-madhyānta-vihīnam ekaṁ tam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥1॥
ଅର୍ଥ:श्रीगणेश को नमस्कार। देवों और ऋषियों ने कहा:
ଅନନ୍ତଚିଦ୍ରୂପମଯଂ ଗଣେଶମ୍ ଅଭେଦଭେଦାଦିଵିହୀନମାଦ୍ଯମ୍ । ହୃଦି ପ୍ରକାଶସ୍ଯ ଧରଂ ସ୍ଵଧୀସ୍ଥଂ ତମେକଦନ୍ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମଃ ॥୨॥
ananta-chid-rūpam ayaṁ gaṇeśam abheda-bhedādi-vihīnam ādyam । hṛdi prakāśasya dharaṁ svadhī-sthaṁ tam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥2॥
ଅର୍ଥ:जो सदा सत्स्वरूप, समस्त के आदिकारण, माया से रहित, अचिन्त्य बोधस्वरूप 'सोऽहम्', आदि-मध्य-अन्त से रहित एकमेव हैं — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
ସମାଧିସଂସ୍ଥଂ ହୃଦି ଯୋଗିନାଂ ଯଂ ପ୍ରକାଶରୂପେଣ ଵିଭାତମେତମ୍ । ସଦା ନିରାଲମ୍ବସମାଧିଗମ୍ଯଂ ତମେକଦନ୍ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମଃ ॥୩॥
samādhi-saṁsthaṁ hṛdi yogināṁ yaṁ prakāśa-rūpeṇa vibhātam etam । sadā nirālamba-samādhi-gamyaṁ tam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥3॥
ଅର୍ଥ:जो अनन्त चिद्रूपमय गणेश हैं, भेद-अभेद आदि से रहित आदिपुरुष, हृदय में प्रकाश के धारक, हमारी बुद्धि में स्थित — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
ସ୍ଵବିମ୍ବଭାଵେନ ଵିଲାସଯୁକ୍ତାଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମାଯାଂ ଵିଵିଧସ୍ଵରୂପାମ୍ । ସ୍ଵଵୀର୍ଯକଂ ତତ୍ର ଦଦାତି ଯୋ ଵୈ ତମେକଦନ୍ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମଃ ॥୪॥
svabimba-bhāvena vilāsa-yuktāṁ pratyakṣa-māyāṁ vividha-svarūpām । sva-vīryakaṁ tatra dadāti yo vai tam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥4॥
ଅର୍ଥ:जिन्हें योगीजन हृदय की समाधि में प्रकाशरूप से विभासित देखते हैं, जो सदा निरालम्ब समाधि से प्राप्य हैं — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
ତ୍ଵଦୀଯଵୀର୍ଯେଣ ସମର୍ଥଭୂତ- ସ୍ଵମାଯଯା ସଂରଚିତଂ ଚ ଵିଶ୍ଵମ୍ । ତୁରୀଯକଂ ହ୍ଯାତ୍ମପ୍ରତୀତିସଂଜ୍ଞଂ ତମେକଦନ୍ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମଃ ॥୫॥
tvadīya-vīryeṇa samartha-bhūta- sva-māyayā saṁrachitaṁ cha viśvam । turīyakaṁ hy ātma-pratīti-saṁjñaṁ tam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥5॥
ଅର୍ଥ:जो अपने बिम्बभाव से विलासयुक्त, प्रत्यक्ष विविधरूपा माया को अपना वीर्य (शक्ति) प्रदान करते हैं — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
ତ୍ଵଦାଜ୍ଞଯା ଭାନ୍ତି ଗ୍ରହାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ପ୍ରକାଶରୂପାଣି ଵିଭାନ୍ତି ଖେ ଵୈ । ଭ୍ରମନ୍ତି ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵଵିହାରକାର୍ଯା- ସ୍ତମେକଦନ୍ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମଃ ॥୧୪॥
tvad-ājñayā bhānti grahāś cha sarve prakāśa-rūpāṇi vibhānti khe vai । bhramanti nityaṁ sva-vihāra-kāryā- stam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥14॥
ଅର୍ଥ:जिनके वीर्य से समर्थ हुई स्वमाया द्वारा यह विश्व रचा गया है, जो तुरीय अर्थात् आत्मप्रतीति-संज्ञक हैं — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
ତ୍ଵଦାଜ୍ଞଯା ସୃଷ୍ଟିକରୋ ଵିଧାତା ତ୍ଵଦାଜ୍ଞଯା ପାଲକ ଏଵ ଵିଷ୍ଣୁଃ । ତ୍ଵଦାଜ୍ଞଯା ସଂହରକୋ ହରୋଽପି ତମେକଦନ୍ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମଃ ॥୧୫॥
tvad-ājñayā sṛṣṭi-karo vidhātā tvad-ājñayā pālaka eva viṣṇuḥ । tvad-ājñayā saṁharako haro'pi tam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥15॥
ଅର୍ଥ:आपकी आज्ञा से समस्त ग्रह प्रकाशित होते हैं और आकाश में ज्योतियाँ विभासित होती हैं, नित्य अपने विहार-कार्य में भ्रमण करती हैं — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
ଯଦାଜ୍ଞଯା ଦେଵଗଣା ଦିଵିସ୍ଥା ଦଦନ୍ତି ଵୈ କର୍ମଫଲାନି ନିତ୍ଯମ୍ । ଯଦାଜ୍ଞଯା ଶୈଲଗଣାଃ ସ୍ଥିରା ଵୈ ତମେକଦନ୍ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମଃ ॥୧୭॥
yad-ājñayā deva-gaṇā divisthā dadanti vai karma-phalāni nityam । yad-ājñayā śaila-gaṇāḥ sthirā vai tam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥17॥
ଅର୍ଥ:आपकी आज्ञा से विधाता सृष्टि करते हैं, आपकी आज्ञा से विष्णु पालन करते हैं, और आपकी आज्ञा से हर (शिव) भी संहार करते हैं — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
ଯଦନ୍ତରେ ସଂସ୍ଥିତମେକଦନ୍ତ- ସ୍ତଦାଜ୍ଞଯା ସର୍ଵମିଦଂ ଵିଭାତି । ଅନନ୍ତରୂପଂ ହୃଦି ବୋଧକଂ ଯ- ସ୍ତମେକଦନ୍ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମଃ ॥୨୦॥
yad-antare saṁsthitam ekadanta- stad-ājñayā sarvam idaṁ vibhāti । ananta-rūpaṁ hṛdi bodhakaṁ ya- stam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥20॥
ଅର୍ଥ:जिनकी आज्ञा से स्वर्गस्थ देवगण नित्य कर्मफल देते हैं, जिनकी आज्ञा से पर्वतगण स्थिर रहते हैं — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
ସୁଯୋଗିନୋ ଯୋଗବଲେନ ସାଧ୍ଯଂ ପ୍ରକୁର୍ଵତେ କଃ ସ୍ତଵନେନ ସ୍ତୌତି । ଅତଃ ପ୍ରଣାମେନ ସୁସିଦ୍ଧିଦୋଽସ୍ତୁ ତମେକଦନ୍ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମଃ ॥୨୧॥
su-yogino yoga-balena sādhyaṁ prakurvate kaḥ stavanena stauti । ataḥ praṇāmena su-siddhido'stu tam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥21॥
ଅର୍ଥ:जिनके भीतर एकदन्त स्थित हैं, जिनकी आज्ञा से यह सब विभासित होता है, अनन्तरूप, हृदय में बोध कराने वाले — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
ଏକଦନ୍ତ ଉଵାଚ । ସ୍ତୋତ୍ରେଣାଽହଂ ପ୍ରସନ୍ନୋଽସ୍ମି ସୁରାଃ ସର୍ଷିଗଣାଃ କିଲ । ଵରଦଂ ଭୋ ଵୃଣୁତ ଵୋ ଦାସ୍ଯାମି ମନସୀପ୍ସିତମ୍ ॥୨୪॥
ekadanta uvācha । stotreṇā'haṁ prasanno'smi surāḥ sarṣi-gaṇāḥ kila । varadaṁ bho vṛṇuta vo dāsyāmi manasīpsitam ॥24॥
ଅର୍ଥ:जो सुयोगी योगबल से साध्य को सिद्ध करते हैं, उनकी स्तवन से कौन स्तुति कर सकता है? अतः प्रणाम से ही सुसिद्धि देने वाले हों — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
ଭଵତ୍କୃତଂ ମଦୀଯଂ ଯତ୍ସ୍ତୋତ୍ରଂ ପ୍ରୀତିପ୍ରଦଂ ଚ ତତ୍ । ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସନ୍ଦେହଃ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯକମ୍ ॥୨୫॥
bhavat-kṛtaṁ madīyaṁ yat stotraṁ prīti-pradaṁ cha tat । bhaviṣyati na sandehaḥ sarva-siddhi-pradāyakam ॥25॥
ଅର୍ଥ:एकदन्त बोले: हे देवों और ऋषिगणों! मैं इस स्तोत्र से प्रसन्न हूँ। वर माँगो, मैं तुम्हारा मनोवांछित दूँगा।
ଏକଵିଂଶତିଵାରଂ ଯଃ ଶ୍ଲୋକାନେଵୈକଵିଂଶତୀନ୍ । ପଠେଚ୍ଚ ହୃଦି ମାଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ଦିନାନି ତ୍ଵେକଵିଂଶତିଃ ॥୨୯॥
ekaviṁśati-vāraṁ yaḥ ślokān evaikaviṁśatīn । paṭhech cha hṛdi māṁ smṛtvā dināni tv ekaviṁśatiḥ ॥29॥
ଅର୍ଥ:तुम्हारे द्वारा रचित मेरा यह स्तोत्र प्रीतिप्रद है और समस्त सिद्धियों को देने वाला होगा — इसमें सन्देह नहीं।
ନ ତସ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭଂ କିଞ୍ଚିତ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵୈ ଭଵେତ୍ । ଅସାଧ୍ଯଂ ସାଧଯେନ୍ମର୍ତ୍ଯଃ ସର୍ଵତ୍ର ଵିଜଯୀ ଭଵେତ୍ ॥୩୦॥
na tasya durlabhaṁ kiñchit triṣu lokeṣu vai bhavet । asādhyaṁ sādhayen martyaḥ sarvatra vijayī bhavet ॥30॥
ଅର୍ଥ:जो मनुष्य इन इक्कीस श्लोकों को इक्कीस बार, हृदय में मेरा स्मरण करते हुए, इक्कीस दिन तक पढ़ता है —
ନିତ୍ଯଂ ଯଃ ପଠତି ସ୍ତୋତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମଭୂତଃ ସ ଵୈ ନରଃ । ତସ୍ଯ ଦର୍ଶନତଃ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ପୂତା ଭଵନ୍ତି ଚ ॥୩୧॥
nityaṁ yaḥ paṭhati stotraṁ brahma-bhūtaḥ sa vai naraḥ । tasya darśanataḥ sarve devāḥ pūtā bhavanti cha ॥31॥
ଅର୍ଥ:उसके लिए तीनों लोकों में कुछ भी दुर्लभ नहीं रहता; वह असाध्य को भी साध लेता है और सर्वत्र विजयी होता है।
ଇତି ଶ୍ରୀମୁଦ୍ଗଲପୁରାଣେ ଏକଦନ୍ତଶରଣାଗତିସ୍ତୋତ୍ରଂ ସମ୍ପୂର୍ଣମ୍ ॥
iti śrī-mudgala-purāṇe ekadanta-śaraṇāgati-stotraṁ sampūrṇam ॥
ଅର୍ଥ:जो नित्य इस स्तोत्र का पाठ करता है, वह मनुष्य ब्रह्मरूप हो जाता है, और उसके दर्शन से समस्त देव पवित्र हो जाते हैं।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
एकदन्त स्तोत्रम् (एकदन्तशरणागति स्तोत्रम्) ପାଠର ଲାଭ
Adores Ganesha as Ekadanta, the supreme Brahman beyond beginning, middle and end — a hymn of deep Vedantic surrender (sharanagati)
Its own phalashruti promises that reciting the verses 21 times a day for 21 days fulfils every desire and makes nothing in the three worlds difficult to attain
Removes obstacles and accomplishes even the seemingly impossible (asadhyam sadhayet)
Cultivates the contemplative vision of the Self as Turiya — the Fourth, transcendent state
Steadies the mind in object-less meditation (niralamba samadhi) as practised by yogis
Daily recitation is said to make the devotee 'brahma-bhuta' — established in Brahman
Invokes Ganesha as the inner light of the heart, deepening devotion and self-knowledge
एकदन्त स्तोत्रम् (एकदन्तशरणागति स्तोत्रम्) ପାଠ ବିଧି
Sit before an image of Ekadanta Ganesha, light a lamp and offer durva grass and red flowers. As prescribed in the phalashruti, recite the verses twenty-one times a day for twenty-one days while remembering Ganesha in the heart, for the fulfilment of a sincere wish. Dwell on the meaning of the refrain 'tam ekadantam sharanam vrajamah', surrendering completely at each verse. Conclude with the boon-granting verses and a prostration.
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ एकदन्त स्तोत्रम् (एकदन्तशरणागति स्तोत्रम्) ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ