గౌరీదశకమ్
गौरीदशकम् in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
గౌరీదశకం ఆది శంకరాచార్యులచే రచింపబడిన దేవి గౌరి (పార్వతి / అంబిక) యొక్క పది శ్లోకముల గూఢ స్తుతి. ప్రతి శ్లోకము 'గౌరీమంబామంబురుహాక్షీమహమీడే' అను పల్లవితో ముగుస్తుంది, కలిసి అవి ఆమెను లీలతో జగత్తును సృష్టి-సంహారము చేయు, సత్-చిత్-ఆనందమయి, కుండలిని రూపమున చక్రములలో ఉత్థితమగు, శివుని అర్ధాంగ రూపమున ఆయనకు అభిన్నమైన పరా-శక్తిగా చిత్రిస్తాయి. పదకొండవ ఫలశ్రుతి శ్లోకము ప్రాతఃకాలమున పఠించువారికి వాక్-సిద్ధి, సంపద, శివభక్తిని వరమిస్తుంది.
మూలం & కథ
Devotional hymn attributed to Adi Shankaracharya (Shakta / Advaita tradition) · Adi Shankaracharya · c. 8th century CE (traditional attribution)
గౌరీదశకం ఆది శంకరాచార్యుల దేవి దర్శనమును ప్రతిబింబిస్తుంది, అందులో వారు బ్రహ్మమునే దాని గతిశీల, సృజనాత్మక పక్షము (శక్తి) రూపమున చూస్తారు. అద్వైత నిరపేక్షమును బోధించుచునే శంకరులు దివ్య మాతకు అనేక స్తోత్రములను సమర్పించారు; ఇచట వారు గౌరిని ఆ కమలనయన మాతగా స్తుతిస్తారు, ఆమె ఏకకాలమున యోగులచే అన్వేషింపబడు పరా సచ్చిదానందమును, శివునితో కైలాసమున నివసించు కరుణామయి దేవియును. ఈ స్తోత్రము అద్వైత తత్త్వజ్ఞానమును, కుండలిని యోగమును, కోమల భక్తిని కలిపి అల్లుతుంది.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
భక్తులు మరియు సాంప్రదాయిక వ్యాఖ్యాతలు నమ్మునదేమనగా, దాని ఫలశ్రుతికి అనుగుణముగా, ప్రాతఃకాలమున గౌరీదశకము యొక్క నిజాయితీ గల నిత్య పఠనము వాక్-సిద్ధిని ప్రసాదించును — ప్రభావవంతమైన, సత్య వాక్కు యొక్క శక్తి — తద్వారా పఠించువాని మాటలు ప్రాముఖ్యమును ధరించి ఫలించును, అట్లే సంపద మరియు శివుని పట్ల అచంచల భక్తియు కలుగును.
అర్థంతో పూర్తి పాఠం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
లీలారబ్ధస్థాపితలుప్తాఖిలలోకాం లోకాతీతైర్యోగిభిరన్తశ్చిరమృగ్యామ్ । బాలాదిత్యశ్రేణిసమానద్యుతిపుఞ్జాం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ॥ ౧॥
līlārabdhasthāpitaluptākhilalokāṃ lokātītairyogibhirantaściramṛgyām | bālādityaśreṇisamānadyutipuñjāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 1||
అర్థం:1. లీలామాత్రముగా సమస్త లోకములను సృష్టించి, పోషించి, లయము చేయు; లోకాతీత యోగులచే అంతఃకరణములో చిరకాలము అన్వేషింపబడు; ఉదయించు సూర్యుల పంక్తి వంటి తేజఃపుంజమైన ఆ కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.
ప్రత్యాహారధ్యానసమాధిస్థితిభాజాం నిత్యం చిత్తే నిర్వృతికాష్ఠాం కలయన్తీమ్ । సత్యజ్ఞానానన్దమయీం తాం తనురూపాం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ॥ ౨॥
pratyāhāradhyānasamādhisthitibhājāṃ nityaṃ citte nirvṛtikāṣṭhāṃ kalayantīm | satyajñānānandamayīṃ tāṃ tanurūpāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 2||
అర్థం:2. ప్రత్యాహార-ధ్యాన-సమాధిలో నిలిచిన సాధకుల చిత్తములో నిత్యము పరమ నిర్వృతి (ఆనందము) యొక్క కాష్ఠయై; సత్-చిత్-ఆనందమయి యైనను సుందర రూపమును ధరించు ఆ కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.
చన్ద్రాపీడానన్దితమన్దస్మితవక్త్రాం చన్ద్రాపీడాలఙ్కృతనీలాలకభారామ్ । ఇన్ద్రోపేన్ద్రాద్యర్చితపాదామ్బురుహాం తాం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ॥ ౩॥
candrāpīḍānanditamandasmitavaktrāṃ candrāpīḍālaṅkṛtanīlālakabhārām | indropendrādyarcitapādāmburuhāṃ tāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 3||
అర్థం:3. మంద మందహాసముతో ప్రఫుల్లమై చంద్రునిచే అలంకృతమైన ముఖము కలది; నీల కేశపాశమును చంద్రకళ అలంకరించునది; ఇంద్ర-ఉపేంద్రాది దేవులచే పూజింపబడు చరణకమలములు కలది యైన ఆ కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.
ఆదిక్షాన్తామక్షరమూర్త్యా విలసన్తీం భూతే భూతే భూతకదమ్బప్రసవిత్రీమ్ । శబ్దబ్రహ్మానన్దమయీం తాం తటిదాభాం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ॥ ౪॥
ādikṣāntāmakṣaramūrtyā vilasantīṃ bhūte bhūte bhūtakadambaprasavitrīm | śabdabrahmānandamayīṃ tāṃ taṭidābhāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 4||
అర్థం:4. 'అ' నుండి 'క్ష' వరకు సమస్త అక్షరముల (సంస్కృత వర్ణమాల) స్వరూపమున విలసిల్లునది; ప్రతి భూతములో భూతసమూహమును ప్రసవించు మాత; శబ్దబ్రహ్మ-ఆనందమయి, విద్యుత్తు వంటి ప్రభ కలది యైన ఆ కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.
మూలాధారాదుత్థితరూపాం శశినాడీ- మధ్యాకాశే శుద్ధమరీచిం ప్రకటన్తీమ్ । హస్తే ముద్రామక్షవలీం పుస్తకమమ్బాం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ॥ ౫॥
mūlādhārādutthitarūpāṃ śaśināḍī- madhyākāśe śuddhamarīciṃ prakaṭantīm | haste mudrāmakṣavalīṃ pustakamambāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 5||
అర్థం:5. మూలాధారము నుండి ఊర్ధ్వముగా ఉత్థితమగు రూపము కలది; శశినాడి (సుషుమ్న) మధ్యాకాశములో శుద్ధ కిరణ రూపమున ప్రకటమగునది; చేతులలో ముద్ర, అక్షమాల, పుస్తకము ధరించు ఆ కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.
నిత్యః శుద్ధో నిష్కల ఏకో జగదీశః సాక్షీ యస్యాః సర్గవిధౌ సంహరణే చ । విశ్వత్రాణక్రీడనలోలాం శివపత్నీం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ॥ ౬॥
nityaḥ śuddho niṣkala eko jagadīśaḥ sākṣī yasyāḥ sargavidhau saṃharaṇe ca | viśvatrāṇakrīḍanalolāṃ śivapatnīṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 6||
అర్థం:6. నిత్య-శుద్ధ-నిష్కల-ఏక జగదీశ్వరుడైన (శివుని) పత్నియై; ఆయన సృష్టి-సంహార లీలలో కేవలము సాక్షియై ఉండు; విశ్వ పరిత్రాణ క్రీడలో సదా మగ్నమగు ఆ కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.
యస్యాః కుక్షౌ లీనమఖణ్డం జగదణ్డం భూయో భూయః ప్రాదురభూదుత్థితమేవ । పత్యా సార్ధం తాం రజతాద్రౌ నివసన్తీం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ॥ ౭॥
yasyāḥ kukṣau līnamakhaṇḍaṃ jagadaṇḍaṃ bhūyo bhūyaḥ prādurabhūdutthitameva | patyā sārdhaṃ tāṃ rajatādrau nivasantīṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 7||
అర్థం:7. ఎవరి ఉదరములో అఖండ బ్రహ్మాండము లయమై మరల మరల పునః ప్రకటమగునో; తన పతితో రజతాద్రి (కైలాసము) పై నివసించు ఆ కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.
యస్యామోతం ప్రోతమశేషం మణిమాలా- సూత్రే యద్వత్క్వాపి చరం చాప్యచరం చ । తాం సర్వజ్ఞాం సర్వగతాం సత్యవిరూపాం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ॥ ౮॥
yasyāmotaṃ protamaśeṣaṃ maṇimālā- sūtre yadvatkvāpi caraṃ cāpyacaraṃ ca | tāṃ sarvajñāṃ sarvagatāṃ satyavirūpāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 8||
అర్థం:8. ఒక సూత్రములో మణిమాల కూర్చబడినట్లు, ఎవరిలో సమస్త చర-అచరములు ఓతప్రోతమై ఉన్నవో; సర్వజ్ఞ, సర్వవ్యాపిని, సత్యస్వరూపిణి యైన ఆ కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.
నానాకారైః శక్తికదమ్బైర్భువనాని వ్యాప్య స్వైరం క్రీడతి యైషా స్వయమేకా । కల్యాణీం తాం కల్పలతామానతిభాజాం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ॥ ౯॥
nānākāraiḥ śaktikadambairbhuvanāni vyāpya svairaṃ krīḍati yaiṣā svayamekā | kalyāṇīṃ tāṃ kalpalatāmānatibhājāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 9||
అర్థం:9. ఏకాకి, ఏకమై ఉండియు వివిధ శక్తిసమూహములచే సమస్త భువనములను వ్యాపించి స్వేచ్ఛగా క్రీడించు; కల్యాణి యైన, నమస్కరించువారికి కల్పలత వంటి ఆ కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.
ఆశాపాశక్లేశవినాశం విదధానాం పాదామ్భోజధ్యానపరాణాం పురుషాణామ్ । ఈశామీశార్ధాఙ్గహరాం తామభిరామాం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ॥ ౧౦॥
āśāpāśakleśavināśaṃ vidadhānāṃ pādāmbhojadhyānaparāṇāṃ puruṣāṇām | īśāmīśārdhāṅgaharāṃ tāmabhirāmāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 10||
అర్థం:10. తన చరణకమలముల ధ్యానములో నిమగ్నులైన పురుషుల ఆశా-పాశ రూప క్లేశమును నశింపజేయు; ఈశ్వరి యైన, శివుని అర్ధాంగమును ధరించు (అర్ధనారీశ్వర రూప) ఆ సుందర కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.
ప్రాతఃకాలే భావవిశుద్ధః ప్రణిధానాత్ భక్త్యా నిత్యం జల్పతి గౌరీదశకం యః । వాచాం సిద్ధిం సమ్పదమగ్ర్యాం శివభక్తిం తస్య ప్రయచ్ఛత్యచిరాన్మాతృసమేతా ॥ ౧౧॥
prātaḥkāle bhāvaviśuddhaḥ praṇidhānāt bhaktyā nityaṃ jalpati gaurīdaśakaṃ yaḥ | vācāṃ siddhiṃ sampadamagryāṃ śivabhaktiṃ tasya prayacchatyacirānmātṛsametā || 11||
అర్థం:11. శుద్ధ భావముతో ప్రాతఃకాలమున నిత్యము భక్తి-ప్రణిధానముతో ఈ గౌరీదశకమును పఠించువానికి, మాత (స్వామితో సహా) శీఘ్రముగా వాక్-సిద్ధి, శ్రేష్ఠ సంపద, శివభక్తిని ప్రసాదించును.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
गौरीदशकम् పారాయణ ప్రయోజనాలు
ఫలశ్రుతి శ్లోకము ప్రకారము వాక్-సిద్ధిని (వాక్కు యొక్క నైపుణ్యము, శక్తి) ప్రసాదించును
శ్రేష్ఠ సంపద (సంపదమ్ అగ్ర్యామ్) మరియు శివుని పట్ల అచంచల భక్తిని ఇచ్చును
అద్వైతమును (సచ్చిదానంద) దివ్య మాత భక్తితో అనుసంధానించు ఒక గూఢ తాత్త్విక స్తోత్రము
ధ్యానమునకు మరియు చక్రముల ద్వారా కుండలిని అంతఃఉత్థానమునకు సహాయకము (ఐదవ శ్లోకము)
ప్రాతఃకాలమున భక్తిపూర్వకముగా పఠించినప్పుడు శుద్ధ, ఏకాగ్ర మనస్సును పెంపొందించును
గౌరిని పరబ్రహ్మ-శక్తిగాను, కరుణామయి యైన కమలనయన మాతగాను ఆవాహన చేయును
నిజాయితీ గల సాధకులకు సాంసారిక ఇచ్ఛా బంధనమును, క్లేశమును (ఆశా-పాశ) నశింపజేయును
गौरीदशकम् పారాయణ విధి
అంతిమ శ్లోకములో చెప్పినట్లు, గౌరీదశకమును ప్రాతఃకాలమున (ప్రాతఃకాలే) శుద్ధ హృదయముతో (భావ-విశుద్ధ), ఏకాగ్ర ప్రణిధానముతో పఠించండి. స్నానము తరువాత గౌరి/పార్వతి ప్రతిమ ముందు తూర్పుముఖముగా కూర్చొని, పది శ్లోకముల అర్థమును చింతిస్తూ నెమ్మదిగా పఠించి, పదకొండవ ఫలశ్రుతి శ్లోకముతో ముగించండి. వాక్-సిద్ధి, సంపద, భక్తి ఫలములను పొందుటకు నిత్య పఠనమే సాంప్రదాయిక విధానము.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి गौरीदशकम्ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి