Mantra.Tips
gauriparvatiambikaadi-shankaracharya

గౌరీదశకమ్

गौरीदशकम् in Telugu · తెలుగు

🕉️ hindu·📿 10× జపం·🕐 ప్రాతఃకాలమున (ఉషఃకాలమున) స్నానము తరువాత, ఫలశ్రుతి విశేషముగా 'ప్రాతఃకాలే' అని నిర్దేశించును; అట్లే శుక్రవారములు మరియు నవరాత్రిలో·📜 Devotional hymn attributed to Adi Shankaracharya (Shakta / Advaita tradition)
Share:

అర్థం

గౌరీదశకం ఆది శంకరాచార్యులచే రచింపబడిన దేవి గౌరి (పార్వతి / అంబిక) యొక్క పది శ్లోకముల గూఢ స్తుతి. ప్రతి శ్లోకము 'గౌరీమంబామంబురుహాక్షీమహమీడే' అను పల్లవితో ముగుస్తుంది, కలిసి అవి ఆమెను లీలతో జగత్తును సృష్టి-సంహారము చేయు, సత్-చిత్-ఆనందమయి, కుండలిని రూపమున చక్రములలో ఉత్థితమగు, శివుని అర్ధాంగ రూపమున ఆయనకు అభిన్నమైన పరా-శక్తిగా చిత్రిస్తాయి. పదకొండవ ఫలశ్రుతి శ్లోకము ప్రాతఃకాలమున పఠించువారికి వాక్-సిద్ధి, సంపద, శివభక్తిని వరమిస్తుంది.

మూలం & కథ

Devotional hymn attributed to Adi Shankaracharya (Shakta / Advaita tradition) · Adi Shankaracharya · c. 8th century CE (traditional attribution)

గౌరీదశకం ఆది శంకరాచార్యుల దేవి దర్శనమును ప్రతిబింబిస్తుంది, అందులో వారు బ్రహ్మమునే దాని గతిశీల, సృజనాత్మక పక్షము (శక్తి) రూపమున చూస్తారు. అద్వైత నిరపేక్షమును బోధించుచునే శంకరులు దివ్య మాతకు అనేక స్తోత్రములను సమర్పించారు; ఇచట వారు గౌరిని ఆ కమలనయన మాతగా స్తుతిస్తారు, ఆమె ఏకకాలమున యోగులచే అన్వేషింపబడు పరా సచ్చిదానందమును, శివునితో కైలాసమున నివసించు కరుణామయి దేవియును. ఈ స్తోత్రము అద్వైత తత్త్వజ్ఞానమును, కుండలిని యోగమును, కోమల భక్తిని కలిపి అల్లుతుంది.

శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు

భక్తులు మరియు సాంప్రదాయిక వ్యాఖ్యాతలు నమ్మునదేమనగా, దాని ఫలశ్రుతికి అనుగుణముగా, ప్రాతఃకాలమున గౌరీదశకము యొక్క నిజాయితీ గల నిత్య పఠనము వాక్-సిద్ధిని ప్రసాదించును — ప్రభావవంతమైన, సత్య వాక్కు యొక్క శక్తి — తద్వారా పఠించువాని మాటలు ప్రాముఖ్యమును ధరించి ఫలించును, అట్లే సంపద మరియు శివుని పట్ల అచంచల భక్తియు కలుగును.

అర్థంతో పూర్తి పాఠం

ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్‌పై తాకి వినండి

శ్లోకం 1

లీలారబ్ధస్థాపితలుప్తాఖిలలోకాం లోకాతీతైర్యోగిభిరన్తశ్చిరమృగ్యామ్ బాలాదిత్యశ్రేణిసమానద్యుతిపుఞ్జాం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ౧॥

līlārabdhasthāpitaluptākhilalokāṃ lokātītairyogibhirantaściramṛgyām | bālādityaśreṇisamānadyutipuñjāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 1||

అర్థం:1. లీలామాత్రముగా సమస్త లోకములను సృష్టించి, పోషించి, లయము చేయు; లోకాతీత యోగులచే అంతఃకరణములో చిరకాలము అన్వేషింపబడు; ఉదయించు సూర్యుల పంక్తి వంటి తేజఃపుంజమైన ఆ కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.

శ్లోకం 2

ప్రత్యాహారధ్యానసమాధిస్థితిభాజాం నిత్యం చిత్తే నిర్వృతికాష్ఠాం కలయన్తీమ్ సత్యజ్ఞానానన్దమయీం తాం తనురూపాం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ౨॥

pratyāhāradhyānasamādhisthitibhājāṃ nityaṃ citte nirvṛtikāṣṭhāṃ kalayantīm | satyajñānānandamayīṃ tāṃ tanurūpāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 2||

అర్థం:2. ప్రత్యాహార-ధ్యాన-సమాధిలో నిలిచిన సాధకుల చిత్తములో నిత్యము పరమ నిర్వృతి (ఆనందము) యొక్క కాష్ఠయై; సత్-చిత్-ఆనందమయి యైనను సుందర రూపమును ధరించు ఆ కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.

శ్లోకం 3

చన్ద్రాపీడానన్దితమన్దస్మితవక్త్రాం చన్ద్రాపీడాలఙ్కృతనీలాలకభారామ్ ఇన్ద్రోపేన్ద్రాద్యర్చితపాదామ్బురుహాం తాం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ౩॥

candrāpīḍānanditamandasmitavaktrāṃ candrāpīḍālaṅkṛtanīlālakabhārām | indropendrādyarcitapādāmburuhāṃ tāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 3||

అర్థం:3. మంద మందహాసముతో ప్రఫుల్లమై చంద్రునిచే అలంకృతమైన ముఖము కలది; నీల కేశపాశమును చంద్రకళ అలంకరించునది; ఇంద్ర-ఉపేంద్రాది దేవులచే పూజింపబడు చరణకమలములు కలది యైన ఆ కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.

శ్లోకం 4

ఆదిక్షాన్తామక్షరమూర్త్యా విలసన్తీం భూతే భూతే భూతకదమ్బప్రసవిత్రీమ్ శబ్దబ్రహ్మానన్దమయీం తాం తటిదాభాం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ౪॥

ādikṣāntāmakṣaramūrtyā vilasantīṃ bhūte bhūte bhūtakadambaprasavitrīm | śabdabrahmānandamayīṃ tāṃ taṭidābhāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 4||

అర్థం:4. 'అ' నుండి 'క్ష' వరకు సమస్త అక్షరముల (సంస్కృత వర్ణమాల) స్వరూపమున విలసిల్లునది; ప్రతి భూతములో భూతసమూహమును ప్రసవించు మాత; శబ్దబ్రహ్మ-ఆనందమయి, విద్యుత్తు వంటి ప్రభ కలది యైన ఆ కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.

శ్లోకం 5

మూలాధారాదుత్థితరూపాం శశినాడీ- మధ్యాకాశే శుద్ధమరీచిం ప్రకటన్తీమ్ హస్తే ముద్రామక్షవలీం పుస్తకమమ్బాం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ౫॥

mūlādhārādutthitarūpāṃ śaśināḍī- madhyākāśe śuddhamarīciṃ prakaṭantīm | haste mudrāmakṣavalīṃ pustakamambāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 5||

అర్థం:5. మూలాధారము నుండి ఊర్ధ్వముగా ఉత్థితమగు రూపము కలది; శశినాడి (సుషుమ్న) మధ్యాకాశములో శుద్ధ కిరణ రూపమున ప్రకటమగునది; చేతులలో ముద్ర, అక్షమాల, పుస్తకము ధరించు ఆ కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.

శ్లోకం 6

నిత్యః శుద్ధో నిష్కల ఏకో జగదీశః సాక్షీ యస్యాః సర్గవిధౌ సంహరణే విశ్వత్రాణక్రీడనలోలాం శివపత్నీం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ౬॥

nityaḥ śuddho niṣkala eko jagadīśaḥ sākṣī yasyāḥ sargavidhau saṃharaṇe ca | viśvatrāṇakrīḍanalolāṃ śivapatnīṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 6||

అర్థం:6. నిత్య-శుద్ధ-నిష్కల-ఏక జగదీశ్వరుడైన (శివుని) పత్నియై; ఆయన సృష్టి-సంహార లీలలో కేవలము సాక్షియై ఉండు; విశ్వ పరిత్రాణ క్రీడలో సదా మగ్నమగు ఆ కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.

శ్లోకం 7

యస్యాః కుక్షౌ లీనమఖణ్డం జగదణ్డం భూయో భూయః ప్రాదురభూదుత్థితమేవ పత్యా సార్ధం తాం రజతాద్రౌ నివసన్తీం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ౭॥

yasyāḥ kukṣau līnamakhaṇḍaṃ jagadaṇḍaṃ bhūyo bhūyaḥ prādurabhūdutthitameva | patyā sārdhaṃ tāṃ rajatādrau nivasantīṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 7||

అర్థం:7. ఎవరి ఉదరములో అఖండ బ్రహ్మాండము లయమై మరల మరల పునః ప్రకటమగునో; తన పతితో రజతాద్రి (కైలాసము) పై నివసించు ఆ కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.

శ్లోకం 8

యస్యామోతం ప్రోతమశేషం మణిమాలా- సూత్రే యద్వత్క్వాపి చరం చాప్యచరం తాం సర్వజ్ఞాం సర్వగతాం సత్యవిరూపాం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ౮॥

yasyāmotaṃ protamaśeṣaṃ maṇimālā- sūtre yadvatkvāpi caraṃ cāpyacaraṃ ca | tāṃ sarvajñāṃ sarvagatāṃ satyavirūpāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 8||

అర్థం:8. ఒక సూత్రములో మణిమాల కూర్చబడినట్లు, ఎవరిలో సమస్త చర-అచరములు ఓతప్రోతమై ఉన్నవో; సర్వజ్ఞ, సర్వవ్యాపిని, సత్యస్వరూపిణి యైన ఆ కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.

శ్లోకం 9

నానాకారైః శక్తికదమ్బైర్భువనాని వ్యాప్య స్వైరం క్రీడతి యైషా స్వయమేకా కల్యాణీం తాం కల్పలతామానతిభాజాం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ౯॥

nānākāraiḥ śaktikadambairbhuvanāni vyāpya svairaṃ krīḍati yaiṣā svayamekā | kalyāṇīṃ tāṃ kalpalatāmānatibhājāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 9||

అర్థం:9. ఏకాకి, ఏకమై ఉండియు వివిధ శక్తిసమూహములచే సమస్త భువనములను వ్యాపించి స్వేచ్ఛగా క్రీడించు; కల్యాణి యైన, నమస్కరించువారికి కల్పలత వంటి ఆ కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.

శ్లోకం 10

ఆశాపాశక్లేశవినాశం విదధానాం పాదామ్భోజధ్యానపరాణాం పురుషాణామ్ ఈశామీశార్ధాఙ్గహరాం తామభిరామాం గౌరీమమ్బామమ్బురుహాక్షీమహమీడే ౧౦॥

āśāpāśakleśavināśaṃ vidadhānāṃ pādāmbhojadhyānaparāṇāṃ puruṣāṇām | īśāmīśārdhāṅgaharāṃ tāmabhirāmāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 10||

అర్థం:10. తన చరణకమలముల ధ్యానములో నిమగ్నులైన పురుషుల ఆశా-పాశ రూప క్లేశమును నశింపజేయు; ఈశ్వరి యైన, శివుని అర్ధాంగమును ధరించు (అర్ధనారీశ్వర రూప) ఆ సుందర కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను.

శ్లోకం 11

ప్రాతఃకాలే భావవిశుద్ధః ప్రణిధానాత్ భక్త్యా నిత్యం జల్పతి గౌరీదశకం యః వాచాం సిద్ధిం సమ్పదమగ్ర్యాం శివభక్తిం తస్య ప్రయచ్ఛత్యచిరాన్మాతృసమేతా ౧౧॥

prātaḥkāle bhāvaviśuddhaḥ praṇidhānāt bhaktyā nityaṃ jalpati gaurīdaśakaṃ yaḥ | vācāṃ siddhiṃ sampadamagryāṃ śivabhaktiṃ tasya prayacchatyacirānmātṛsametā || 11||

అర్థం:11. శుద్ధ భావముతో ప్రాతఃకాలమున నిత్యము భక్తి-ప్రణిధానముతో ఈ గౌరీదశకమును పఠించువానికి, మాత (స్వామితో సహా) శీఘ్రముగా వాక్-సిద్ధి, శ్రేష్ఠ సంపద, శివభక్తిని ప్రసాదించును.

పదం-పదం అర్థం

ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి

లీలారబ్ధస్థాపితలుప్తాఖిలలోకామ్🔊līlā-rabdha-sthāpita-lupta-akhila-lokāmలీలామాత్రముగా సమస్త లోకములను సృష్టించి, పోషించి, లయము చేయునది
లోకాతీతైః యోగిభిః🔊lokātītaiḥ yogibhiḥలోకాతీత యోగులచే
అన్తః చిరమ్ మృగ్యామ్🔊antaḥ ciram mṛgyāmఅంతఃకరణములో చిరకాలము అన్వేషింపబడునది
బాలాదిత్యశ్రేణిసమానద్యుతిపుఞ్జామ్🔊bālāditya-śreṇi-samāna-dyuti-puñjāmఉదయించు సూర్యుల పంక్తి వంటి తేజఃపుంజము
గౌరీమ్ అమ్బామ్🔊gaurīm ambāmగౌరి, మాత
అమ్బురుహాక్షీమ్🔊amburuha-akṣīmకమలనయన
అహమ్ ఈడే🔊aham īḍeనేను స్తుతించుచున్నాను / నేను కీర్తించుచున్నాను
ప్రత్యాహారధ్యానసమాధిస్థితిభాజామ్🔊pratyāhāra-dhyāna-samādhi-sthiti-bhājāmప్రత్యాహార, ధ్యాన, సమాధి (యోగ స్థితులలో) నిలిచిన సాధకుల కొరకు
సత్యజ్ఞానానన్దమయీమ్🔊satya-jñāna-ānanda-mayīmసత్, జ్ఞాన, ఆనంద (సచ్చిదానంద) స్వరూపిణి యైనది
చన్ద్రాపీడానన్దితమన్దస్మితవక్త్రామ్🔊candrāpīḍa-ānandita-mandasmita-vaktrāmచంద్రునిచే అలంకృతమై మంద మందహాసముతో ప్రఫుల్లమైన ముఖము కలది
ఇన్ద్రోపేన్ద్రాద్యర్చితపాదామ్బురుహామ్🔊indra-upendra-ādya-arcita-pāda-amburuhāmఇంద్ర, విష్ణు, ఇతర దేవులచే పూజింపబడు చరణకమలములు కలది
ఆదిక్షాన్తామ్ అక్షరమూర్త్యా🔊ādi-kṣāntām akṣara-mūrtyā'అ' నుండి 'క్ష' వరకు సమస్త అక్షరముల (సంస్కృత వర్ణమాల) స్వరూపమున విలసిల్లునది
శబ్దబ్రహ్మానన్దమయీమ్🔊śabda-brahma-ānanda-mayīmశబ్దబ్రహ్మ (నాదబ్రహ్మ) ఆనందస్వరూపిణి
మూలాధారాత్ ఉత్థితరూపామ్🔊mūlādhārāt utthita-rūpāmమూలాధారము (మూల చక్రము) నుండి ఊర్ధ్వముగా ఉత్థితమగు రూపము కలది — కుండలిని
హస్తే ముద్రామ్ అక్షవలీమ్ పుస్తకమ్🔊haste mudrām akṣavalīm pustakamచేతులలో ముద్ర (హస్తసంకేతము), అక్షమాల, పుస్తకము ధరించునది
నిత్యః శుద్ధో నిష్కల ఏకో జగదీశః🔊nityaḥ śuddho niṣkala eko jagadīśaḥనిత్య, శుద్ధ, నిష్కల, ఏక జగదీశ్వరుడు (శివుడు, ఆమెకు సాక్షి)
విశ్వత్రాణక్రీడనలోలామ్ శివపత్నీమ్🔊viśva-trāṇa-krīḍana-lolām śiva-patnīmశివుని పత్ని, విశ్వ పరిత్రాణ క్రీడలో సదా మగ్నమగునది
యస్యాః కుక్షౌ లీనమ్ అఖణ్డమ్ జగదణ్డమ్🔊yasyāḥ kukṣau līnam akhaṇḍam jagad-aṇḍamఎవరి ఉదరములో అఖండ బ్రహ్మాండము (ప్రళయకాలమున) లయమగునో
రజతాద్రౌ నివసన్తీమ్🔊rajatādrau nivasantīmతన పతితో రజతాద్రి (కైలాసము) పై నివసించునది
ఆశాపాశక్లేశవినాశమ్ విదధానామ్🔊āśā-pāśa-kleśa-vināśam vidadhānāmఇచ్ఛా బంధనమును, క్లేశమును నశింపజేయునది
ఈశార్ధాఙ్గహరామ్🔊īśa-ardhāṅga-harāmఈశ్వరుని అర్ధాంగమును ధరించునది (అర్ధనారీశ్వర)
వాచామ్ సిద్ధిమ్ సమ్పదమ్ అగ్ర్యామ్ శివభక్తిమ్🔊vācām siddhim sampadam agryām śiva-bhaktimవాక్-సిద్ధి, శ్రేష్ఠ సంపద, శివభక్తి (ఆమె ప్రసాదించు ఫలములు)

गौरीदशकम् పారాయణ ప్రయోజనాలు

ఫలశ్రుతి శ్లోకము ప్రకారము వాక్-సిద్ధిని (వాక్కు యొక్క నైపుణ్యము, శక్తి) ప్రసాదించును

శ్రేష్ఠ సంపద (సంపదమ్ అగ్ర్యామ్) మరియు శివుని పట్ల అచంచల భక్తిని ఇచ్చును

అద్వైతమును (సచ్చిదానంద) దివ్య మాత భక్తితో అనుసంధానించు ఒక గూఢ తాత్త్విక స్తోత్రము

ధ్యానమునకు మరియు చక్రముల ద్వారా కుండలిని అంతఃఉత్థానమునకు సహాయకము (ఐదవ శ్లోకము)

ప్రాతఃకాలమున భక్తిపూర్వకముగా పఠించినప్పుడు శుద్ధ, ఏకాగ్ర మనస్సును పెంపొందించును

గౌరిని పరబ్రహ్మ-శక్తిగాను, కరుణామయి యైన కమలనయన మాతగాను ఆవాహన చేయును

నిజాయితీ గల సాధకులకు సాంసారిక ఇచ్ఛా బంధనమును, క్లేశమును (ఆశా-పాశ) నశింపజేయును

गौरीदशकम् పారాయణ విధి

జప సంఖ్య10సార్లు
ఉత్తమ సమయంప్రాతఃకాలమున (ఉషఃకాలమున) స్నానము తరువాత, ఫలశ్రుతి విశేషముగా 'ప్రాతఃకాలే' అని నిర్దేశించును; అట్లే శుక్రవారములు మరియు నవరాత్రిలో

అంతిమ శ్లోకములో చెప్పినట్లు, గౌరీదశకమును ప్రాతఃకాలమున (ప్రాతఃకాలే) శుద్ధ హృదయముతో (భావ-విశుద్ధ), ఏకాగ్ర ప్రణిధానముతో పఠించండి. స్నానము తరువాత గౌరి/పార్వతి ప్రతిమ ముందు తూర్పుముఖముగా కూర్చొని, పది శ్లోకముల అర్థమును చింతిస్తూ నెమ్మదిగా పఠించి, పదకొండవ ఫలశ్రుతి శ్లోకముతో ముగించండి. వాక్-సిద్ధి, సంపద, భక్తి ఫలములను పొందుటకు నిత్య పఠనమే సాంప్రదాయిక విధానము.

తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు

ఈ పేజీలో పూర్తి गौरीदशकम् తెలుగు లిపిలో ఇవ్వబడింది — అవే మూల శ్లోకాలు, అక్షరం-అక్షరం లిప్యంతరించి, మీరు సౌకర్యంగా చదివి పఠించగలిగేలా. ఏ పంక్తిపైన అయినా (లేదా ▶ బటన్) తాకి దాని పఠనం వినండి.
అవును — లిపి మాత్రమే మారుతుంది; పదాలు, వాటి అర్థం మూలమే. ఈ పేజీలోని శ్లోకం-శ్లోకం అర్థం, ప్రయోజనాలు, పారాయణ విధి యథాతథంగా వర్తిస్తాయి.
గౌరీదశకము సాంప్రదాయికముగా ఆది శంకరాచార్యులకు ఆపాదింపబడుతుంది, వారు మహా అద్వైత దార్శనిక-సాధువు, దివ్య మాతకు అనేక స్తోత్రములను రచించారు. దీనిని గౌరీ స్తుతి అనియు అంటారు.
'దశకం' అనగా 'పదింటి సమూహము' — ఈ స్తోత్రము పది శ్లోకములతో కూడినది (పఠన ఫలములను వర్ణించు అదనపు పదకొండవ శ్లోకముతో). పదింటిలో ప్రతి శ్లోకము దేవి గౌరిని స్తుతిస్తుంది.
పది ముఖ్య శ్లోకములలో ప్రతి ఒక్కటి 'గౌరీమంబామంబురుహాక్షీమహమీడే' — 'కమలనయన మాత గౌరిని నేను స్తుతించుచున్నాను' — తో ముగుస్తుంది. ఈ పదేపదే పునరావృతమగు పల్లవి స్తోత్రమును దేవిపై ఒక నిరంతర ధ్యానముగా చేస్తుంది.
పదకొండవ (ఫలశ్రుతి) శ్లోకము చెప్పునదేమనగా, శుద్ధ, భక్తి, ఏకాగ్ర హృదయముతో ప్రాతఃకాలమున దీనిని పఠించువానికి మాత (స్వామితో సహా) శీఘ్రముగా వాక్-సిద్ధి, శ్రేష్ఠ సంపద, శివభక్తిని ప్రసాదించును.

ఇవి కూడా చదవండి

ఉపయోగపడిందా? ఆత్మీయులతో పంచుకోండి 🙏

Share:

పూర్తి गौरीदशकम्ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి