ਗੁਰੁ ਗੀਤਾ (ਚਯਨਿਤ ਸ਼੍ਲੋਕ)
गुरु गीता (चयनित श्लोक) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਗੁਰੁ ਗੀਤਾ ('ਗੁਰੂ ਦਾ ਗੀਤ') ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪੂਜ੍ਯ ਸੰਵਾਦ ਹੈ, ਜੋ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਰਮ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਲੋਕ 'ਗੁਰੂ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਬ੍ਰਹਮ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਚਰਨ, ਵਚਨ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ, ਪੂਜਾ, ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਦਾ ਮੂਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਪਨ ਧਿਆਨ-ਸਲੋਕ 'ਬ੍ਰਹਮਾਨੰਦਂ' ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਦਗੁਰੂ ਦੀ ਪਰਮ ਵੰਦਨਾ ਵਜੋਂ ਨਿਤ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Skanda Purana — the dialogue of Lord Shiva and Goddess Parvati (Uttara Khanda) · Traditional (revealed by Lord Shiva to Parvati; preserved in the Skanda Purana) · Ancient (Puranic)
ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਉਹ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ, ਤਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ-ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਗੁਰੁ ਗੀਤਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ — 'ਗੁਰੂ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪੂਜਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਤਿ ਖੋਲ੍ਹਦਿਆਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਦਾ ਦਾਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਲੋਕ ਗੁਰੂ-ਭਗਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਏ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਤ ਪਠਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਹਰ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਸੰਤ ਸਾਕਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੁ ਗੀਤਾ ਦਾ ਸੱਚਾ ਪਾਠ ਗੁਰੂ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਕਿਰਪਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਅਣਗਿਣਤ ਸਾਧਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਿਤ ਪਾਠ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ, ਚਿਰਕਾਲੀ ਸੰਦੇਹਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਰਣ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਚੂਕ, ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਉਪਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਇਸ ਵਚਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ 'ਮੋਕਸ਼ ਦਾ ਮੂਲ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ'।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਗੁਕਾਰਸ਼੍ਚਾਨ੍ਧਕਾਰੋ ਹਿ ਕਕਾਰਸ੍ਤੇਜ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਅਜ੍ਞਾਨਗ੍ਰਾਸਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਗੁਰੁਰੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ॥
Gukaarash-chaandhakaaro hi Kakaaras-teja uchyate. Ajnaana-graasakam Brahma Gurur-eva na samshayah.
ਅਰਥ:'ਗੁ' ਅੱਖਰ ਅੰਧਕਾਰ (ਅਗਿਆਨ) ਹੈ ਅਤੇ 'ਰੁ' ਅੱਖਰ ਤੇਜ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਗੁਰੂ ਹੈ।
ਗੁਕਾਰਃ ਪ੍ਰਥਮੋ ਵਰ੍ਣੋ ਮਾਯਾਦਿਗੁਣਭਾਸਕਃ। ਰਕਾਰੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਮਾਯਾਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍॥
Gukaarah prathamo varno maayaadi-guna-bhaasakah. Rakaaro dviteeyo Brahma maayaa-bhraanti-vinaashanam.
ਅਰਥ:ਪਹਿਲਾ 'ਗੁ' ਅੱਖਰ ਮਾਇਆ ਆਦਿ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੈ; ਦੂਜਾ 'ਰੁ' ਅੱਖਰ ਮਾਇਆ ਦੀ ਭ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਨਮੂਲਂ ਗੁਰੋਰ੍ਮੂਰ੍ਤਿਃ ਪੂਜਾਮੂਲਂ ਗੁਰੋਃ ਪਦਮ੍। ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੂਲਂ ਗੁਰੋਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮੂਲਂ ਗੁਰੋਃ ਕ੍ਰਿਪਾ॥
Dhyaana-moolam guror-moortih poojaa-moolam guroh padam. Mantra-moolam guror-vaakyam moksha-moolam guroh kripaa.
ਅਰਥ:ਧਿਆਨ ਦਾ ਮੂਲ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ, ਪੂਜਾ ਦਾ ਮੂਲ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਹਨ, ਮੰਤਰ ਦਾ ਮੂਲ ਗੁਰੂ ਦਾ ਵਚਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਦਾ ਮੂਲ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ।
ਗੁਰੁਰੇਵ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਗੁਰੁਰੇਵ ਪਰਾ ਗਤਿਃ। ਗੁਰੁਰੇਵ ਪਰਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਗੁਰੁਰੇਵ ਪਰਾਯਣਮ੍॥
Gurur-eva param Brahma Gurur-eva paraa gatih. Gurur-eva paraa vidyaa Gurur-eva paraayanam.
ਅਰਥ:ਗੁਰੂ ਹੀ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਹੀ ਪਰਾ ਗਤੀ ਹੈ; ਗੁਰੂ ਹੀ ਪਰਾ ਵਿੱਦਿਆ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਹੀ ਪਰਮ ਆਸ਼੍ਰਯ ਹੈ।
ਗੁਰੁਰੇਵ ਪਰਃ ਕਾਮੋ ਗੁਰੁਰੇਵ ਪਰਂ ਧਨਮ੍। ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵੋਪਦੇਸ਼੍ਟਾਸੌ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗੁਰੁਤਰੋ ਗੁਰੁਃ॥
Gurur-eva parah kaamo Gurur-eva param dhanam. Yasmaat-tattvopadeshtaasau tasmaad-gurutaro guruh.
ਅਰਥ:ਗੁਰੂ ਹੀ ਪਰਮ ਕਾਮ (ਅਭੀਸ਼ਟ) ਹੈ, ਗੁਰੂ ਹੀ ਪਰਮ ਧਨ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਤੱਤ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ (ਗੁਰੁਤਰ) ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਰੁਤਿਸ਼ਿਰੋਰਤ੍ਨਵਿਰਾਜਿਤਪਦਾਮ੍ਬੁਜਃ। ਵੇਦਾਨ੍ਤਾਮ੍ਬੁਜਸੂਰ੍ਯੋ ਯਃ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ॥
Sarva-shruti-shiro-ratna-viraajita-padaambujah. Vedaantaambuja-sooryo yah tasmai Shri-Gurave Namah.
ਅਰਥ:ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਸ਼੍ਰੁਤੀਆਂ (ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ) ਰੂਪੀ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦਾਂਤ-ਕਮਲ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਹਨ — ਉਸ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਨ੍ਦਂ ਪਰਮਸੁਖਦਂ ਕੇਵਲਂ ਜ੍ਞਾਨਮੂਰ੍ਤਿਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਤੀਤਂ ਗਗਨਸਦ੍ਰਿਸ਼ਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਸ੍ਯਾਦਿਲਕ੍ਸ਼੍ਯਮ੍। ਏਕਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਮਲਮਚਲਂ ਸਰ੍ਵਧੀਸਾਕ੍ਸ਼ਿਭੂਤਂ ਭਾਵਾਤੀਤਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਰਹਿਤਂ ਸਦ੍ਗੁਰੁਂ ਤਂ ਨਮਾਮਿ॥
Brahmaanandam parama-sukhadam kevalam jnaana-moortim Dvandvaateetam gagana-sadrisham tattvam-asyaadi-lakshyam. Ekam nityam vimalam-achalam sarva-dhee-saakshi-bhootam Bhaavaateetam triguna-rahitam sad-gurum tam namaami.
ਅਰਥ:ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾਨੰਦ-ਸਰੂਪ, ਪਰਮ ਸੁਖਦਾਈ, ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਦੁਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਅਤੀਤ, ਆਕਾਸ਼ ਸਮਾਨ ਵਿਆਪਕ, 'ਤੱਤ੍ਵਮਸਿ' ਆਦਿ ਮਹਾਵਾਕਾਂ ਦੇ ਲਕੜ, ਇੱਕ, ਨਿਤ, ਨਿਰਮਲ, ਅਚਲ, ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਬੁੱਧੀਆਂ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ੀ, ਭਾਵਾਤੀਤ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਗੁਣ-ਰਹਿਤ ਹਨ — ਉਸ ਸਦਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
गुरु गीता (चयनित श्लोक) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਰਮ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਗੁਰੂ-ਭਗਤੀ ਦਾ ਹਿਰਦਾ
ਹਰ ਸਲੋਕ ਸਦਗੁਰੂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਚਰਨ, ਵਚਨ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
'ਬ੍ਰਹਮਾਨੰਦਂ' ਧਿਆਨ-ਸਲੋਕ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੰਪੂਰਣ ਨਿਤ ਵੰਦਨਾ ਹੈ
ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਅਗਿਆਨ ('ਜੋ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਗਲਦਾ ਹੈ') ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤ ਉਪਸਥਿਤੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ
ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਪੂਰਣਿਮਾ ਅਤੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲਈ ਪਠਿਤ
ਇਹ ਬੋਧ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸਤਿ ਇੱਕ ਹਨ
गुरु गीता (चयनित श्लोक) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅੱਗੇ ਬੈਠੋ ਅਤੇ ਦੀਪ ਜਗਾਓ। ਗੁਰੁ ਗੀਤਾ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਧਿਆਨਪੂਰਵਕ ਪਾਠ ਕਰੋ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਿਆਂ। ਸੰਪੂਰਣ ਗੁਰੁ ਗੀਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੂਲ ਸਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਵੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਮਾਪਨ 'ਬ੍ਰਹਮਾਨੰਦਂ', ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗੁਰੂ-ਵੰਦਨਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ (ਮਾਨਸਿਕ ਨਮਸਕਾਰ) ਝੁਕ ਕੇ ਸਮਾਪਨ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ गुरु गीता (चयनित श्लोक) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ