ગુરુ ગીતા (ચયનિત શ્લોક)
गुरु गीता (चयनित श्लोक) in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ગુરુ ગીતા ('ગુરુનું ગીત') ભગવાન શિવ અને દેવી પાર્વતી વચ્ચેનો પૂજ્ય સંવાદ છે, જે સ્કંદ પુરાણમાંથી લેવાયો છે, જેમાં શિવ ગુરુની પરમ મહિમાનું વર્ણન કરે છે. આ પ્રસિદ્ધ શ્લોકો 'ગુરુ' શબ્દની વ્યાખ્યા અંધકારને પ્રકાશમાં બદલનાર રૂપે કરે છે, ગુરુને સાક્ષાત્ બ્રહ્મ ઘોષિત કરે છે, અને ગુરુની મૂર્તિ, ચરણ, વચન તથા કૃપાને ધ્યાન, પૂજા, મંત્ર અને મોક્ષનું મૂળ બતાવે છે. સમાપન ધ્યાન-શ્લોક 'બ્રહ્માનંદં' સમગ્ર ભારતમાં સદ્ગુરુના પરમ વંદન રૂપે નિત્ય ગવાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Skanda Purana — the dialogue of Lord Shiva and Goddess Parvati (Uttara Khanda) · Traditional (revealed by Lord Shiva to Parvati; preserved in the Skanda Purana) · Ancient (Puranic)
જ્યારે દેવી પાર્વતી ભગવાન શિવને તે માર્ગ પ્રગટ કરવાની પ્રાર્થના કરે છે જેનાથી જીવ બ્રહ્મ સાથે ઐક્ય પ્રાપ્ત કરી શકે, ત્યારે શિવ ઉત્તર આપે છે કે ગુરુ-ભક્તિથી ઊંચું કોઈ સાધન નથી. પછી તેઓ ગુરુ ગીતાનો ઉપદેશ આપે છે — 'ગુરુ' શબ્દનો અર્થ, ગુરુના ચરણોનું પૂજન, અને આ સત્ય ખોલતાં કે ગુરુ સાક્ષાત્ બ્રહ્મનું સ્વરૂપ, અજ્ઞાનનો નાશક અને મોક્ષનો દાતા છે. આ શ્લોકો ગુરુ-ભક્તિના સૌથી પ્રિય શાસ્ત્રોમાંના એક બની ગયા, જે સમગ્ર ભારતના આશ્રમો અને ઘરોમાં નિત્ય પઠિત થાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
દરેક પરંપરાના સંતો સાક્ષી આપે છે કે ગુરુ ગીતાનો સાચો પાઠ ગુરુની જીવંત કૃપાને જગાડે છે — અસંખ્ય સાધકો જણાવે છે કે આ શ્લોકોના નિત્ય પાઠથી અચાનક આંતરિક સ્પષ્ટતા, ચિરકાલીન સંશયોનું નિવારણ, અને પોતાના ગુરુની અચૂક, માર્ગદર્શક ઉપસ્થિતિ પ્રાપ્ત થઈ, જે આ વચનને પૂર્ણ કરે છે કે 'મોક્ષનું મૂળ ગુરુની કૃપા છે'.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ગુકારશ્ચાન્ધકારો હિ કકારસ્તેજ ઉચ્યતે। અજ્ઞાનગ્રાસકં બ્રહ્મ ગુરુરેવ ન સંશયઃ॥
Gukaarash-chaandhakaaro hi Kakaaras-teja uchyate. Ajnaana-graasakam Brahma Gurur-eva na samshayah.
અર્થ:'ગુ' અક્ષર અંધકાર (અજ્ઞાન) છે અને 'રુ' અક્ષર તેજ (પ્રકાશ) કહેવાય છે; જે બ્રહ્મ અજ્ઞાનનો ગ્રાસ કરી લે છે, તે જ નિઃસંદેહ ગુરુ છે.
ગુકારઃ પ્રથમો વર્ણો માયાદિગુણભાસકઃ। રકારો દ્વિતીયો બ્રહ્મ માયાભ્રાન્તિવિનાશનમ્॥
Gukaarah prathamo varno maayaadi-guna-bhaasakah. Rakaaro dviteeyo Brahma maayaa-bhraanti-vinaashanam.
અર્થ:પ્રથમ 'ગુ' અક્ષર માયા આદિ ગુણોનો પ્રકાશક છે; બીજો 'રુ' અક્ષર માયાની ભ્રાંતિનો નાશક બ્રહ્મ છે.
ધ્યાનમૂલં ગુરોર્મૂર્તિઃ પૂજામૂલં ગુરોઃ પદમ્। મન્ત્રમૂલં ગુરોર્વાક્યં મોક્ષમૂલં ગુરોઃ કૃપા॥
Dhyaana-moolam guror-moortih poojaa-moolam guroh padam. Mantra-moolam guror-vaakyam moksha-moolam guroh kripaa.
અર્થ:ધ્યાનનું મૂળ ગુરુની મૂર્તિ છે, પૂજાનું મૂળ ગુરુના ચરણ છે, મંત્રનું મૂળ ગુરુનું વચન છે, અને મોક્ષનું મૂળ ગુરુની કૃપા છે.
ગુરુરેવ પરં બ્રહ્મ ગુરુરેવ પરા ગતિઃ। ગુરુરેવ પરા વિદ્યા ગુરુરેવ પરાયણમ્॥
Gurur-eva param Brahma Gurur-eva paraa gatih. Gurur-eva paraa vidyaa Gurur-eva paraayanam.
અર્થ:ગુરુ જ પરબ્રહ્મ છે, ગુરુ જ પરા ગતિ છે; ગુરુ જ પરા વિદ્યા છે, ગુરુ જ પરમ આશ્રય છે.
ગુરુરેવ પરઃ કામો ગુરુરેવ પરં ધનમ્। યસ્માદ્તત્ત્વોપદેષ્ટાસૌ તસ્માદ્ગુરુતરો ગુરુઃ॥
Gurur-eva parah kaamo Gurur-eva param dhanam. Yasmaat-tattvopadeshtaasau tasmaad-gurutaro guruh.
અર્થ:ગુરુ જ પરમ કામ (અભીષ્ટ) છે, ગુરુ જ પરમ ધન છે. કેમ કે તે જ તત્ત્વનો ઉપદેશ આપે છે, એટલે ગુરુ સૌથી શ્રેષ્ઠ (ગુરુતર) છે.
સર્વશ્રુતિશિરોરત્નવિરાજિતપદામ્બુજઃ। વેદાન્તામ્બુજસૂર્યો યઃ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ॥
Sarva-shruti-shiro-ratna-viraajita-padaambujah. Vedaantaambuja-sooryo yah tasmai Shri-Gurave Namah.
અર્થ:જેમના ચરણ-કમળ સમસ્ત શ્રુતિઓ (ઉપનિષદો) રૂપી શિરોમણિથી શોભે છે, જે વેદાંત-કમળને વિકસાવનાર સૂર્ય છે — તે શ્રીગુરુને નમસ્કાર.
બ્રહ્માનન્દં પરમસુખદં કેવલં જ્ઞાનમૂર્તિં દ્વન્દ્વાતીતં ગગનસદૃશં તત્ત્વમસ્યાદિલક્ષ્યમ્। એકં નિત્યં વિમલમચલં સર્વધીસાક્ષિભૂતં ભાવાતીતં ત્રિગુણરહિતં સદ્ગુરું તં નમામિ॥
Brahmaanandam parama-sukhadam kevalam jnaana-moortim Dvandvaateetam gagana-sadrisham tattvam-asyaadi-lakshyam. Ekam nityam vimalam-achalam sarva-dhee-saakshi-bhootam Bhaavaateetam triguna-rahitam sad-gurum tam namaami.
અર્થ:જે બ્રહ્માનંદ-સ્વરૂપ, પરમ સુખદાયી, કેવળ જ્ઞાનની મૂર્તિ, દ્વંદ્વોથી અતીત, આકાશ સમાન વ્યાપક, 'તત્ત્વમસિ' આદિ મહાવાક્યોના લક્ષ્ય, એક, નિત્ય, નિર્મળ, અચળ, સમસ્ત બુદ્ધિઓના સાક્ષી, ભાવાતીત અને ત્રિગુણરહિત છે — તે સદ્ગુરુને હું પ્રણામ કરું છું.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
गुरु गीता (चयनित श्लोक) પાઠના લાભ
ગુરુની પરમ મહિમાને સાક્ષાત્ બ્રહ્મ રૂપે પ્રગટ કરે છે — ગુરુ-ભક્તિનું હૃદય
દરેક શ્લોક સદ્ગુરુની મૂર્તિ, ચરણ, વચન અને કૃપા પ્રત્યે શ્રદ્ધા અને સમર્પણને ગહન કરે છે
'બ્રહ્માનંદં' ધ્યાન-શ્લોક ગુરુ અને આત્માનું સંપૂર્ણ નિત્ય વંદન છે
જ્ઞાન પ્રદાન કરે છે અને અંદરના અજ્ઞાનનો ('જે અંધકારનો ગ્રાસ કરે છે') નાશ કરે છે
શાંતિ, સ્થિરતા અને ધ્યાનમાં ગુરુની અનુભૂત ઉપસ્થિતિ લાવે છે
પરંપરાગત રીતે ગુરુ પૂર્ણિમા અને ગુરુવારે ગુરુના આશીર્વાદ માટે પઠિત
આ બોધ વિકસાવે છે કે ગુરુ અને પરમ સત્ય એક છે
गुरु गीता (चयनित श्लोक) જપ વિધિ
સ્નાન પછી પૂર્વ દિશા તરફ પોતાના ગુરુ અથવા ભગવાન શિવની પ્રતિમા સમક્ષ બેસો અને દીપ પ્રગટાવો. ગુરુ ગીતાના આ શ્લોકોનો ધીમે-ધીમે અને ધ્યાનપૂર્વક પાઠ કરો, ગુરુને બ્રહ્મ રૂપે જોતાં. સંપૂર્ણ ગુરુ ગીતાનો પાઠ પરંપરાગત રીતે સવારે કરાય છે; આ મૂળ શ્લોકોની પસંદગી પણ, ખાસ કરીને સમાપન 'બ્રહ્માનંદં', એક સંપૂર્ણ અને શુભ ગુરુ-વંદના છે. ગુરુના ચરણોમાં (માનસિક નમસ્કાર) ઝૂકીને સમાપન કરો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ गुरु गीता (चयनित श्लोक) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ