କାମାସିକାଷ୍ଟକମ୍
कामासिकाष्टकम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Composed by Sri Vedanta Desika (Stotra literature, Kanchipuram) · Sri Vedanta Desika (Venkatanatha) · c. 13th–14th century CE
At Kanchipuram, near the Ashtabhuja temple on the bank of the river Vegavati, Lord Narasimha is enshrined in the serene Yoga-Narasimha form known as Kamasika. Sri Vedanta Desika, who spent much of his life at Kanchi, composed this eight-verse hymn in praise of this very deity. Rather than dwelling only on the terrifying man-lion who tore apart Hiranyakashipu, Desika reveals the Lord's inner calm and boundless compassion — a yogi seated in meditation, fierce only as a 'disguise' for his grace toward devotees.
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
Devotees of Kamasika Narasimha hold that the Lord, though fierce enough to rend a demon with his bare claws, is in truth as tender as a mother nursing her child; it is said that sincere recitation of this hymn, especially its closing verse of surrender, draws the Lord's protective grace so completely that no fear or affliction can touch one who has taken refuge in him.
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଶ୍ରୁତୀନାମୁତ୍ତରଂ ଭାଗଂ ଵେଗଵତ୍ଯାଶ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣମ୍ । କାମାଦଧିଵସନ୍ ଜୀଯାତ୍କଶ୍ଚିଦଦ୍ଭୁତକେସରୀ ॥ ୧ ॥
śrutīnāmuttaraṃ bhāgaṃ vegavatyāścha dakṣiṇam | kāmādadhivasan jīyātkaśchidadbhutakesarī || 1 ||
ଅର୍ଥ:वह अद्भुत सिंह-रूप (नृसिंह) सदा विजयी रहे, जो प्रेमपूर्वक वेदों के शिखर (उपनिषदों) के उत्तर में और वेगवती नदी (कांचीपुरम) के दक्षिण में निवास करते हैं।
ତପନେନ୍ଦ୍ଵଗ୍ନିନଯନଃ ତାପାନପଚିନୋତୁ ନଃ । ତାପନୀଯରହସ୍ଯାନାଂ ସାରଃ କାମାସିକାହରିଃ ॥ ୨ ॥
tapanendvagninayanaḥ tāpānapachinotu naḥ | tāpanīyarahasyānāṃ sāraḥ kāmāsikāhariḥ || 2 ||
ଅର୍ଥ:जिनके तीन नेत्र सूर्य, चन्द्र और अग्नि हैं, जो नृसिंह-तापनीय उपनिषद् के रहस्यों के सार हैं — वे कामासिका हरि हमारे समस्त तापों (त्रिविध दुःखों) को दूर करें।
ଆକଣ୍ଠମାଦିପୁରୁଷଂ କଣ୍ଠୀରଵମୁପରି କୁଣ୍ଠିତାରାତିମ୍ । ଵେଗୋପକଣ୍ଠସଙ୍ଗାଦ୍ଵିମୁକ୍ତଵୈକୁଣ୍ଠବହୁମତିମୁପାସେ ॥ ୩ ॥
ākaṇṭhamādipuruṣaṃ kaṇṭhīravamupari kuṇṭhitārātim | vegopakaṇṭhasaṅgādvimuktavaikuṇṭhabahumatimupāse || 3 ||
ଅର୍ଥ:मैं उस आदिपुरुष की उपासना करता हूँ, जो कण्ठ तक मनुष्य और ऊपर सिंह हैं, जो शत्रुओं को कुण्ठित करते हैं, और जो वेगवती के तट के प्रेमवश वैकुण्ठ के प्रति अपने अत्यधिक अनुराग को भी त्यागकर यहाँ विराजते हैं।
ବନ୍ଧୁମଖିଲସ୍ଯ ଜନ୍ତୋର୍ବନ୍ଧୁରପର୍ଯଙ୍କବନ୍ଧରମଣୀଯମ୍ । ଵିଷମଵିଲୋଚନମୀଡେ ଵେଗଵତୀପୁଲିନକେଲିନରସିଂହମ୍ ॥ ୪ ॥
bandhumakhilasya jantorbandhuraparyaṅkabandharamaṇīyam | viṣamavilochanamīḍe vegavatīpulinakelinarasiṃham || 4 ||
ଅର୍ଥ:मैं उन उग्र-नेत्र नृसिंह की स्तुति करता हूँ, जो वेगवती के बालुकामय तट पर क्रीड़ा करते हैं — जो समस्त प्राणियों के सच्चे बन्धु हैं, और अपने पर्यङ्क पर सुन्दर योगासन में बैठे मनोहर प्रतीत होते हैं।
ସ୍ଵସ୍ଥାନେଷୁ ମରୁଦ୍ଗଣାନ୍ ନିଯମଯନ୍ ସ୍ଵାଧୀନସର୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ପର୍ଯଙ୍କସ୍ଥିରଧାରଣାପ୍ରକଟିତପ୍ରତ୍ଯଙ୍ମୁଖାଵସ୍ଥିତିଃ । ପ୍ରାଯେଣ ପ୍ରଣିପେଦୁଷଃ ପ୍ରଭୁରସୌ ଯୋଗଂ ନିଜଂ ଶିକ୍ଷଯନ୍ କାମାନାତନୁତାଦଶେଷ ଜଗତାଂ କାମାସିକା କେସରୀ ॥ ୫ ॥
svasthāneṣu marudgaṇān niyamayan svādhīnasarvendriyaḥ paryaṅkasthiradhāraṇāprakaṭitapratyaṅmukhāvasthitiḥ | prāyeṇa praṇipeduṣaḥ prabhurasau yogaṃ nijaṃ śikṣayan kāmānātanutādaśeṣa jagatāṃ kāmāsikā kesarī || 5 ||
ଅର୍ଥ:वायुगणों (प्राणों) को उनके स्थानों में नियन्त्रित करते हुए, समस्त इन्द्रियों के स्वामी, पर्यङ्क पर स्थिर धारणा में अन्तर्मुख विराजमान — मानो प्रणाम करने वालों को अपना योग सिखाते हुए, कामासिका के यह सिंह-प्रभु समस्त लोकों के मनोरथ पूर्ण करें।
ଵିକସ୍ଵରନଖସ୍ଵରୁକ୍ଷତହିରଣ୍ଯଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲୀ ନିରର୍ଗଲଵିନିର୍ଗଲଦ୍ରୁଧିରସିନ୍ଧୁସନ୍ଧ୍ଯାଯିତାଃ । ଅଵନ୍ତୁ ମଦନାସିକା ମନୁଜପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରସ୍ଯ ମାଂ ଅହମ୍ପ୍ରଥମିକା ମିଥଃ ପ୍ରକଟିତାହଵା ବାହଵଃ ॥ ୬ ॥
vikasvaranakhasvarukṣatahiraṇyavakṣaḥsthalī nirargalavinirgaladrudhirasindhusandhyāyitāḥ | avantu madanāsikā manujapañchavaktrasya māṃ ahamprathamikā mithaḥ prakaṭitāhavā bāhavaḥ || 6 ||
ଅର୍ଥ:नृसिंह की वे भुजाएँ मेरी रक्षा करें — जो परस्पर 'मैं पहले' की होड़-सी करती हुई खुला युद्ध प्रकट कर रही थीं, जबकि उनके विकसित नखों ने हिरण्यकशिपु के स्वर्ण-वक्षःस्थल को विदीर्ण कर दिया, जिससे अबाध बहती रुधिर-धारा सन्ध्या-आकाश-सी लाल हो उठी।
ସଟାପଟଲଭୀଷଣେ ସରଭସାଟ୍ଟହାସୋଦ୍ଭଟେ ସ୍ଫୁରତ୍କ୍ରୁଧିପରିସ୍ଫୁଟଭ୍ରୁକୁଟିକେଽପି ଵକ୍ତ୍ରେ କୃତେ । କୃପାକପଟକେସରିନ୍ ଦନୁଜଡିମ୍ଭଦତ୍ତସ୍ତନା ସରୋଜସଦୃଶା ଦୃଶା ଵ୍ଯତିଵିଷଜ୍ଯ ତେ ଵ୍ଯଜ୍ଯତେ ॥ ୭ ॥
saṭāpaṭalabhīṣaṇe sarabhasāṭṭahāsodbhaṭe sphuratkrudhiparisphuṭabhrukuṭike'pi vaktre kṛte | kṛpākapaṭakesarin danujaḍimbhadattastanā sarojasadṛśā dṛśā vyativiṣajya te vyajyate || 7 ||
ଅର୍ଥ:हे करुणा को छिपाए कपट-सिंह! जब आपका मुख जटाओं की भीषणता, प्रचण्ड अट्टहास और क्रोध से फड़कती भृकुटि से भयंकर बना भी रहता है, तब भी आपका प्रेम झलक उठता है — जैसे माता दैत्य-शिशु (प्रह्लाद) को स्तनपान कराती हो, वह वात्सल्य आपके कमल-समान नेत्रों में प्रकट होता है।
ତ୍ଵଯି ରକ୍ଷତି ରକ୍ଷକୈଃ କିମନ୍ଯୈସ୍ତ୍ଵଯି ଚାରକ୍ଷତି ରକ୍ଷକୈଃ କିମନ୍ଯୈଃ । ଇତି ନିଶ୍ଚିତଧୀଃ ଶ୍ରଯାମି ନିତ୍ଯଂ ନୃହରେ ଵେଗଵତୀତଟାଶ୍ରଯଂ ତ୍ଵାମ୍ ॥ ୮ ॥
tvayi rakṣati rakṣakaiḥ kimanyaistvayi chārakṣati rakṣakaiḥ kimanyaiḥ | iti niśchitadhīḥ śrayāmi nityaṃ nṛhare vegavatītaṭāśrayaṃ tvām || 8 ||
ଅର୍ଥ:जब आप रक्षा करते हैं, तो अन्य किसी रक्षक की क्या आवश्यकता? और जब आप रक्षा न करें, तो अन्य रक्षकों से क्या लाभ? इसी निश्चय-बुद्धि से, हे नरहरि, मैं वेगवती-तट पर विराजमान आप में नित्य शरण लेता हूँ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
कामासिकाष्टकम् ପାଠର ଲାଭ
Invokes the protective grace of Yoga-Narasimha, who calms and shields his devotees
A model hymn of prapatti (total surrender) — its final verse expresses complete refuge in the Lord
Believed to remove the three afflictions (tapatraya) — bodily, mental and external sufferings
Distils the secret teaching of the Nrisimha-tapaniya Upanishad into devotional verse
Carries the blessing of Sri Vedanta Desika, the great Sri Vaishnava acharya-poet
Balances the fierce and gracious aspects of Narasimha, inspiring both awe and love
Traditionally recited for protection, fearlessness and steadiness of mind
कामासिकाष्टकम् ପାଠ ବିଧି
Sit calmly facing east before an image of Lord Narasimha, light a lamp and recite the eight verses slowly, picturing the serene Yoga-Narasimha of Kanchi seated in meditation on the bank of the Vegavati. Dwell on the final verse of surrender, offering yourself wholly to the Lord's protection. It is especially recited on Narasimha Jayanti and as a daily prayer for fearlessness.
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ कामासिकाष्टकम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ