ଲଲିତା ପଞ୍ଚରତ୍ନମ୍
ललिता पञ्चरत्नम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Devotional hymn attributed to Adi Shankaracharya (Sri Vidya / Shakta tradition) · Adi Shankaracharya · c. 8th century CE (traditional attribution)
Adi Shankaracharya, alongside his Advaita philosophy, composed many hymns to the Divine Mother, regarding Shakti as inseparable from Brahman. The Lalita Pancharatnam belongs to his Sri Vidya devotional corpus, praising Lalita Tripurasundari — the same Goddess celebrated in the Lalita Sahasranama and Soundarya Lahari. Cast as a five-fold dawn meditation, it distils the worship of the supreme Goddess into a form any devotee can recite each morning.
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
It is traditionally held that one who recites these five verses every morning with devotion is never wanting in learning or livelihood, for the Mother herself promises in the final verse to grant 'vidya, shri, vimala saukhya and ananta kirti' — knowledge, wealth, untainted happiness and endless renown — swiftly and graciously.
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ପ୍ରାତଃ ସ୍ମରାମି ଲଲିତାଵଦନାରଵିନ୍ଦଂ ବିମ୍ବାଧରଂ ପୃଥୁଲମୌକ୍ତିକଶୋଭିନାସମ୍ । ଆକର୍ଣଦୀର୍ଘନଯନଂ ମଣିକୁଣ୍ଡଲାଢ୍ଯଂ ମନ୍ଦସ୍ମିତଂ ମୃଗମଦୋଜ୍ଜ୍ଵଲଭାଲଦେଶମ୍ ॥ ୧॥
prātaḥ smarāmi lalitāvadanāravindaṃ bimbādharaṃ pṛthulamauktikaśobhināsam | ākarṇadīrghanayanaṃ maṇikuṇḍalāḍhyaṃ mandasmitaṃ mṛgamadojjvalabhāladeśam || 1||
ଅର୍ଥ:1. प्रातःकाल मैं देवी ललिता के मुखारविन्द का स्मरण करता हूँ — बिम्बफल-से लाल अधर, बड़े मोती से सुशोभित नासिका, कानों तक लम्बे नेत्र, मणिमय कुण्डलों से युक्त, मन्द मुस्कान से सुशोभित, और कस्तूरी-तिलक से उज्ज्वल ललाटवाली।
ପ୍ରାତର୍ଭଜାମି ଲଲିତାଭୁଜକଲ୍ପଵଲ୍ଲୀଂ ରତ୍ନାଙ୍ଗୁଲୀଯଲସଦଙ୍ଗୁଲିପଲ୍ଲଵାଢ୍ଯାମ୍ । ମାଣିକ୍ଯହେମଵଲଯାଙ୍ଗଦଶୋଭମାନାଂ ପୁଣ୍ଡ୍ରେକ୍ଷୁଚାପକୁସୁମେଷୁସୃଣୀନ୍ଦଧାନାମ୍ ॥ ୨॥
prātarbhajāmi lalitābhujakalpavallīṃ ratnāṅgulīyalasadaṅgulipallavāḍhyām | māṇikyahemavalayāṅgadaśobhamānāṃ puṇḍrekṣucāpakusumeṣusṛṇīndadhānām || 2||
ଅର୍ଥ:2. प्रातःकाल मैं ललिता की कल्पवल्ली-सम भुजाओं की उपासना करता हूँ, जिनकी अँगुलियाँ रत्नजटित अँगूठियों से दीप्त पल्लव-सी हैं, जो माणिक्य और स्वर्ण के कंगन-बाजूबन्द से शोभित हैं, तथा जो इक्षु-धनुष, पुष्प-बाण, पाश और अंकुश धारण करती हैं।
ପ୍ରାତର୍ନମାମି ଲଲିତାଚରଣାରଵିନ୍ଦଂ ଭକ୍ତେଷ୍ଟଦାନନିରତଂ ଭଵସିନ୍ଧୁପୋତମ୍ । ପଦ୍ମାଙ୍କୁଶଧ୍ଵଜସୁଦର୍ଶନଲାଞ୍ଛନାଢ୍ଯଂ ପଦ୍ମାସନାଦିସୁରନାଯକପୂଜନୀଯମ୍ ॥ ୩॥
prātarnamāmi lalitācaraṇāravindaṃ bhakteṣṭadānaniratiṃ bhavasindhupotam | padmāṅkuśadhvajasudarśanalāñchanāḍhyaṃ padmāsanādisuranāyakapūjanīyam || 3||
ଅର୍ଥ:3. प्रातःकाल मैं ललिता के चरणारविन्द को प्रणाम करता हूँ, जो भक्तों की इष्ट-कामना पूर्ण करने में तत्पर हैं, संसार-सागर से पार उतारने वाली नौका हैं, पद्म-अंकुश-ध्वज-सुदर्शन आदि चिह्नों से युक्त हैं, तथा ब्रह्मादि देवश्रेष्ठों द्वारा पूजनीय हैं।
ପ୍ରାତଃ ସ୍ତୁଵେ ପରଶିଵାଂ ଲଲିତାଂ ଭଵାନୀଂ ତ୍ରଯ୍ଯନ୍ତଵେଦ୍ଯଵିଭଵାଂ କରୁଣାନଵଦ୍ଯାମ୍ । ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ସୃଷ୍ଟିଵିଲଯସ୍ଥିତିହେତୁଭୂତାଂ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୀଂ ନିଗମଵାଙ୍ମନସାତିଦୂରାମ୍ ॥ ୪॥
prātaḥ stuve paraśivāṃ lalitāṃ bhavānīṃ trayyantavedyavibhavāṃ karuṇānavadyām | viśvasya sṛṣṭivilayasthitihetubhūtāṃ viśveśvarīṃ nigamavāṅmanasātidūrām || 4||
ଅର୍ଥ:4. प्रातःकाल मैं परशिवा ललिता भवानी की स्तुति करता हूँ, जिनका वैभव वेदान्त द्वारा ज्ञेय है, जो करुणा में निर्दोष हैं, विश्व की सृष्टि-स्थिति-संहार की हेतुभूता विश्वेश्वरी हैं, और जो वेद, वाणी एवं मन से भी अत्यन्त परे हैं।
ପ୍ରାତର୍ଵଦାମି ଲଲିତେ ତଵ ପୁଣ୍ଯନାମ କାମେଶ୍ଵରୀତି କମଲେତି ମହେଶ୍ଵରୀତି । ଶ୍ରୀଶାମ୍ଭଵୀତି ଜଗତାଂ ଜନନୀ ପରେତି ଵାଗ୍ଦେଵତେତି ଵଚସା ତ୍ରିପୁରେଶ୍ଵରୀତି ॥ ୫॥
prātarvadāmi lalite tava puṇyanāma kāmeśvarīti kamaleti maheśvarīti | śrīśāmbhavīti jagatāṃ jananī pareti vāgdevateti vacasā tripureśvarīti || 5||
ଅର୍ଥ:5. प्रातःकाल मैं हे ललिते, आपके पुण्य नामों का उच्चारण करता हूँ — कामेश्वरी, कमला, महेश्वरी, श्रीशाम्भवी, जगज्जननी परा, वाग्देवता और त्रिपुरेश्वरी।
ଯଃ ଶ୍ଲୋକପଞ୍ଚକମିଦଂ ଲଲିତାମ୍ବିକାଯାଃ ସୌଭାଗ୍ଯଦଂ ସୁଲଲିତଂ ପଠତି ପ୍ରଭାତେ । ତସ୍ମୈ ଦଦାତି ଲଲିତା ଝଟିତି ପ୍ରସନ୍ନା ଵିଦ୍ଯାଂ ଶ୍ରିଯଂ ଵିମଲସୌଖ୍ଯମନନ୍ତକୀର୍ତିମ୍ ॥ ୬॥
yaḥ ślokapañcakamidaṃ lalitāmbikāyāḥ saubhāgyadaṃ sulalitaṃ paṭhati prabhāte | tasmai dadāti lalitā jhaṭiti prasannā vidyāṃ śriyaṃ vimalasaukhyamanantakīrtim || 6||
ଅର୍ଥ:6. जो प्रातःकाल ललिताम्बिका के इन पाँच सौभाग्यदायक एवं सुललित श्लोकों का पाठ करता है, उस पर शीघ्र प्रसन्न होकर ललिता विद्या, श्री (सम्पत्ति), निर्मल सुख और अनन्त कीर्ति प्रदान करती हैं।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
ललिता पञ्चरत्नम् ପାଠର ଲାଭ
An ideal short morning prayer (pratah smarana) to begin the day with the grace of the Divine Mother
Bestows knowledge (vidya), wealth (shri), pure happiness and lasting fame, as promised in the final verse
Invokes Lalita Tripurasundari, the supreme deity of Sri Vidya, in an accessible five-verse form
Cultivates devotion and one-pointed remembrance of the Goddess from waking
Calms and purifies the mind, fostering sattvic clarity
Removes obstacles to learning and is cherished by students and seekers of wisdom
Connects the devotee to the deeper Lalita Sahasranama tradition through its names (Kameshwari, Kamala, Tripureshwari)
ललिता पञ्चरत्नम् ପାଠ ବିଧି
As a pratah-smarana (dawn remembrance), recite the five verses soon after waking, ideally after a bath, seated facing east before an image or Sri Chakra of Lalita. Read slowly, visualising the Goddess described in each verse — face, arms, feet, cosmic form, and names. Conclude with the sixth (phala-shruti) verse. A single sincere recitation each morning is the traditional practice; it may also be repeated thrice.
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ ललिता पञ्चरत्नम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ