ષણ્મુખ ભુજઙ્ગમ્
षण्मुख भुजङ्गम् in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ષણ્મુખ ભુજંગમ્ છ-મુખ ભગવાન મુરુગન (સુબ્રહ્મણ્ય, કાર્તિકેય)ની ભુજંગ (સર્પ) છંદમાં રચિત સ્તુતિ છે. તે દેવસેનાપતિ તથા જ્ઞાન અને રક્ષા પ્રદાન કરનાર પ્રભુનું વંદન કરે છે. આ શૃંગેરી આચાર્યને આરોપિત એક મધુર સ્તોત્ર છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Traditional (Sringeri lineage) · Sringeri Acharya · Medieval
ષણ્મુખ ભુજંગમ્ પરંપરાગત રીતે શૃંગેરી આચાર્યને આરોપિત છે. આ ષણ્મુખ — છ-મુખ ભગવાન મુરુગન (સુબ્રહ્મણ્ય, કાર્તિકેય) — ની ભુજંગ (સર્પ) છંદમાં રચિત સ્તુતિ છે, જે દેવસેનાપતિ તથા જ્ઞાન અને રક્ષા પ્રદાન કરનાર પ્રભુનું વંદન કરે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
કહેવાય છે કે ષણ્મુખ ભુજંગમ્નો સાચા અને શ્રદ્ધાળુ હૃદયથી પાઠ કરવો એ પ્રભુની કૃપાની નજીક જવા સમાન છે, જે પ્રેમપૂર્વક પોકારનારાઓને ક્યારેય ત્યજતા નથી.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
શ્રીજગદ્ગુરુ શૃઙ્ગેરી શ્રીચન્દ્રશેખરભારતીસ્વામિ અનુગૃહીતા હ્રિયા લક્ષ્મ્યા વલ્યા સુરપૃતનયાઽઽલિઙ્ગિતતનુઃ મયૂરારૂઢોઽયં શિવવદનપઙ્કેરુહરવિઃ । ષડાસ્યો ભક્તાનામચલહૃદિ વાસં પ્રતનવા ઇતીમાં બુદ્ધિં દ્રાગચલનિલયઃ સઞ્જનયતિ ॥ ૧॥ સ્મિતન્યક્કૃતેન્દુપ્રભાકુન્દપુષ્પં સિતાભ્રાગરુપ્રષ્ઠગન્ધાનુલિપ્તમ્ । શ્રિતાશેષલોકેષ્ટદાનામરદ્રું સદા ષણ્મુખં ભાવયે હૃત્સરોજે ॥ ૨॥ શરીરેન્દ્રિયાદાવહમ્ભાવજાતાન્ ષડૂર્મીર્વિકારાંશ્ચ શત્રૂન્નિહન્તુમ્ । નતાનાં દધે યસ્તમાસ્યાબ્જષટ્કં સદા ષણ્મુખં ભાવયે હૃત્સરોજે ॥ ૩॥ અપર્ણાખ્યવલ્લીસમાશ્લેષયોગાત્ પુરા સ્થાણુતો યોઽજનિષ્ટામરાર્થમ્ । વિશાખં નગે વલ્લિકાલિઙ્ગિતં તં સદા ષણ્મુખં ભાવયે હૃત્સરોજે ॥ ૪॥ ગુકારેણ વાચ્યં તમો બાહ્યમન્તઃ સ્વદેહાભયા જ્ઞાનદાનેન હન્તિ । ય એનં ગુહં વેદશીર્ષૈકમેયં સદા ષણ્મુખં ભાવયે હૃત્સરોજે ॥ ૫॥ યતઃ કર્મમાર્ગો ભુવિ ખ્યાપિતસ્તં સ્વનૃત્યે નિમિત્તસ્ય હેતું વિદિત્વા । વહત્યાદરાન્મેઘનાદાનુલાસી સદા ષણ્મુખં ભાવયે હૃત્સરોજે ॥ ૬॥ કૃપાવારિરાશિર્નૃણામાસ્તિકત્વં દૃઢં કર્તુમદ્યાપિ યઃ કુક્કુટાદીન્ । ભૃશં પાચિતાન્જીવયન્ રાજતે તં સદા ષણ્મુખં ભાવયે હૃત્સરોજે ॥ ૭॥ ભુજઙ્ગપ્રયાતેન વૃત્તેન ક્લૃપ્તાં સ્તુતિં ષણ્મુખસ્યાદરાદ્યે પઠન્તિ । સુપુત્રાયુરારોગ્યસમ્પદ્વિશિષ્ટાન્ કરોત્યેવ તાન્ ષણ્મુખઃ સદ્વિદગ્ર્યાન્ ॥ ૮॥ ઇતિ શ્રીજગદ્રુરુ શ્રીશૃઙ્ગેરીપીઠાધિપ શ્રીચન્દ્રશેખરભારતી શ્રીપાદૈઃ વિરચિતા ષણ્મુખભુજઙ્ગસ્તુતિઃ સમાપ્તા ।
śrījagadguru śṛṅgerī śrīcandraśekharabhāratīsvāmi anugṛhītā hriyā lakṣmyā valyā surapṛtanayā''liṅgitatanuḥ mayūrārūḍho'yaṃ śivavadanapaṅkeruharaviḥ | ṣaḍāsyo bhaktānāmacalahṛdi vāsaṃ pratanavā itīmāṃ buddhiṃ drāgacalanilayaḥ sañjanayati || 1|| smitanyakkṛtenduprabhākundapuṣpaṃ sitābhrāgarupraṣṭhagandhānuliptam | śritāśeṣalokeṣṭadānāmaradruṃ sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 2|| śarīrendriyādāvahambhāvajātān ṣaḍūrmīrvikārāṃśca śatrūnnihantum | natānāṃ dadhe yastamāsyābjaṣaṭkaṃ sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 3|| aparṇākhyavallīsamāśleṣayogāt purā sthāṇuto yo'janiṣṭāmarārtham | viśākhaṃ nage vallikāliṅgitaṃ taṃ sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 4|| gukāreṇa vācyaṃ tamo bāhyamantaḥ svadehābhayā jñānadānena hanti | ya enaṃ guhaṃ vedaśīrṣaikameyaṃ sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 5|| yataḥ karmamārgo bhuvi khyāpitastaṃ svanṛtye nimittasya hetuṃ viditvā | vahatyādarānmeghanādānulāsī sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 6|| kṛpāvārirāśirnṛṇāmāstikatvaṃ dṛḍhaṃ kartumadyāpi yaḥ kukkuṭādīn | bhṛśaṃ pācitānjīvayan rājate taṃ sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 7|| bhujaṅgaprayātena vṛttena klṛptāṃ stutiṃ ṣaṇmukhasyādarādye paṭhanti | suputrāyurārogyasampadviśiṣṭān karotyeva tān ṣaṇmukhaḥ sadvidagryān || 8|| iti śrījagadruru śrīśṛṅgerīpīṭhādhipa śrīcandraśekharabhāratī śrīpādaiḥ viracitā ṣaṇmukhabhujaṅgastutiḥ samāptā |
અર્થ:ષણ્મુખ — છ-મુખવાળા ભગવાન મુરુગન (સુબ્રહ્મણ્ય, કાર્તિકેય) — ની સ્તુતિ, જે ભુજંગ ("સર્પ") છંદની લહેરાતી લયમાં રચાયેલી છે અને દેવોના સેનાપતિ તથા જ્ઞાન અને રક્ષાના દાતાને વંદન કરે છે.
षण्मुख भुजङ्गम् પાઠના લાભ
ષણ્મુખ ભુજંગમ્નો પાઠ પ્રભુની કૃપા, આશીર્વાદ અને રક્ષા લાવનાર મનાય છે.
ભક્તિ વધારે છે, મનને શાંત કરે છે અને પ્રભુના સ્મરણમાં હૃદયને સ્થિર કરે છે.
મંગળવાર અને કૃત્તિકાએ તથા સ્કંદ ષષ્ઠી અને કૃત્તિકામાં સૌથી શુભ.
એક નાનું, મધુર સ્તોત્ર જે કોઈ પણ શીખીને શ્રદ્ધાથી દરરોજ પાઠ કરી શકે.
षण्मुख भुजङ्गम् જપ વિધિ
સ્નાન કરી દેવતાના ચિત્ર સમક્ષ પૂર્વ તરફ મુખ કરી બેસો. દીવો પ્રગટાવો અને ષણ્મુખ ભુજંગમ્નો ધીમે ધીમે શ્રદ્ધાપૂર્વક પાઠ કરો. તેને દરરોજ, કે ખાસ કરીને સ્કંદ ષષ્ઠી અને કૃત્તિકામાં વાંચી શકાય. કૃપા અને રક્ષા માટે પ્રાર્થનાથી સમાપન કરો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ षण्मुख भुजङ्गम् શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ