ಅಪ್ರತಿರಥ ಸೂಕ್ತಮ್
अप्रतिरथ सूक्तम् in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
✦ ಅರ್ಥ
ಅಪ್ರತಿರಥ ಸೂಕ್ತಂ (ಋಗ್ವೇದ 10.103) ಒಂದು ಓಜಸ್ವಿ ವೈದಿಕ ರಣಸೂಕ್ತ, ಇದು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಅಜೇಯ ಯೋಧ 'ಅಪ್ರತಿರಥ' (ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಇಲ್ಲದವ) ಆಗಿ ಆವಾಹನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ — ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ನೂರಾರು ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವವ. ಋಷಿ ಅಪ್ರತಿರಥ ಐಂದ್ರ ರಚಿಸಿದ ಈ ಸೂಕ್ತ ಇಂದ್ರ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಮರುತ್ಗಳನ್ನು ಶತ್ರು-ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಮುರಿಯಲು, ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ವಿಜಯದ ಕಡೆ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮೊದಲು, ಬಲ, ಸಾಹಸ, ವಿಜಯ ಆವಾಹನೆಗೆ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Rigveda 10.103 · Rishi Apratiratha Aindra (and Vihavya), of the line of Indra · Vedic period (c. 1500–1200 BCE)
ಈ ಸೂಕ್ತ ಋಗ್ವೇದದ ದಶಮ ಮಂಡಲದ್ದು, ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಋಷಿ ಅಪ್ರತಿರಥ — 'ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಇಲ್ಲದವ' — ಗೆ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ರಣಗೀತ, ಯೋಧರನ್ನು ಅಜೇಯ ವೀರ ಇಂದ್ರನ ಧ್ವಜದ ಕೆಳಗೆ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಮರುತ್ಗಳ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ, ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಜಯ, ರಕ್ಷಣೆ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಪಠಿಸುವ ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಸೈನಿಕ, ರಾಜ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
ಈ ಸೂಕ್ತ ಪಠನದೊಂದಿಗೆ — ಇಂದ್ರನನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು, ಮರುತ್ಗಳನ್ನು ಅಗ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು — ಕವಾಯತು ಮಾಡಿದ ಸೇನೆಗಳು ಅದಮ್ಯ ಸಾಹಸದಿಂದ ತುಂಬಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ ನಂಬುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಶತ್ರು-ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು, ಭಾರಿ ಪ್ರತಿಕೂಲತೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯ ಪಡೆಯಲು ಇದನ್ನು ಆವಾಹನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಓಂ ಆಶುಃ ಶಿಶಾನೋ ವೃಷಭೋ ನ ಭೀಮೋ ಘನಾಘನಃ ಕ್ಷೋಭಣಶ್ಚರ್ಷಣೀನಾಮ್। ಸಂಕ್ರನ್ದನೋಽನಿಮಿಷ ಏಕವೀರಃ ಶತಂ ಸೇನಾ ಅಜಯತ್ಸಾಕಮಿನ್ದ್ರಃ॥
Om Āśuḥ śiśāno vṛṣabho na bhīmo ghanāghanaḥ kṣobhaṇaś carṣaṇīnām Saṁkrandano 'nimiṣa ekavīraḥ śataṁ senā ajayat sākam indraḥ
ಅರ್ಥ:ಹರಿತಗೊಳಿಸಿದ ಆಯುಧದಂತೆ ವೇಗಶಾಲಿ, ಗೂಳಿಯಂತೆ ಭಯಂಕರ, ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಪ್ರಹರಿಸುವವ, ಜನರನ್ನು ಕಲಕುವವ; ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸುವವ, ಅನಿಮೇಷ (ಸದಾ ಜಾಗರೂಕ), ಏಕೈಕ ಅದ್ವಿತೀಯ ವೀರ — ಇಂದ್ರ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ನೂರಾರು ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದನು.
ಸಂಕ್ರನ್ದನೇನಾನಿಮಿಷೇಣ ಜಿಷ್ಣುನಾ ಯುತ್ಕಾರೇಣ ದುಶ್ಚ್ಯವನೇನ ಧೃಷ್ಣುನಾ। ತದಿನ್ದ್ರೇಣ ಜಯತ ತತ್ಸಹಧ್ವಂ ಯುಧೋ ನರ ಇಷುಹಸ್ತೇನ ವೃಷ್ಣಾ॥
Saṁkrandanenānimiṣeṇa jiṣṇunā yutkāreṇa duścyavanena dhṛṣṇunā Tad indreṇa jayata tat sahadhvaṁ yudho nara iṣuhastena vṛṣṇā
ಅರ್ಥ:ಗರ್ಜಿಸುವ, ಅನಿಮೇಷನಾದ, ಸದಾ ವಿಜಯಿಯಾದ, ದುರ್ಜಯನಾದ, ಸಾಹಸಿಯಾದ ಆ ಇಂದ್ರನ ಮೂಲಕ — ಓ ಯೋಧರೇ! ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಾಣ ಹಿಡಿದ ಆ ವೀರನೊಂದಿಗೆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ.
ಸ ಇಷುಹಸ್ತೈಃ ಸ ನಿಷಙ್ಗಿಭಿರ್ವಶೀ ಸಂಸ್ರಷ್ಟಾ ಸ ಯುಧ ಇನ್ದ್ರೋ ಗಣೇನ। ಸಂಸೃಷ್ಟಜಿತ್ಸೋಮಪಾ ಬಾಹುಶರ್ಧ್ಯುಗ್ರಧನ್ವಾ ಪ್ರತಿಹಿತಾಭಿರಸ್ತಾ॥
Sa iṣuhastaiḥ sa niṣaṅgibhir vaśī saṁsraṣṭā sa yudha indro gaṇena Saṁsṛṣṭajit somapā bāhuśardhy ugradhanvā pratihitābhir astā
ಅರ್ಥ:ಅವನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಾಣ ಹಿಡಿದು, ಬತ್ತಳಿಕೆ ಧರಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ, ವಶೀ (ನಿಯಂತ); ಅವನು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವವ, ತನ್ನ ಗಣದೊಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರ; ಸಮೀಪ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿ, ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡುವವ, ಬಲಿಷ್ಠ ಭುಜಗಳವ, ಉಗ್ರ ಧನುಸ್ಸಿನವ, ಸರಿಯಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಹರಿಸುವವ.
ಬೃಹಸ್ಪತೇ ಪರಿ ದೀಯಾ ರಥೇನ ರಕ್ಷೋಹಾಮಿತ್ರಾಂ ಅಪಬಾಧಮಾನಃ। ಪ್ರಭಞ್ಜನ್ಸೇನಾಃ ಪ್ರಮೃಣೋ ಯುಧಾ ಜಯನ್ನಸ್ಮಾಕಮೇಧ್ಯವಿತಾ ರಥಾನಾಮ್॥
Bṛhaspate pari dīyā rathena rakṣohāmitrāṁ apabādhamānaḥ Prabhañjan senāḥ pramṛṇo yudhā jayann asmākam edhy avitā rathānām
ಅರ್ಥ:ಓ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯೇ! ನಿನ್ನ ರಥದೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಹಾರು, ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದೂರ ಓಡಿಸುತ್ತಾ; ಅವರ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಾ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಜ್ಜುಗುಜ್ಜು ಮಾಡುತ್ತಾ, ವಿಜಯಿಯಾಗಿ — ನಮ್ಮ ರಥಗಳ (ಸೇನೆಗಳ) ರಕ್ಷಕನಾಗು.
ಇನ್ದ್ರ ಆಸಾಂ ನೇತಾ ಬೃಹಸ್ಪತಿರ್ದಕ್ಷಿಣಾ ಯಜ್ಞಃ ಪುರ ಏತು ಸೋಮಃ। ದೇವಸೇನಾನಾಮಭಿಭಞ್ಜತೀನಾಂ ಜಯನ್ತೀನಾಂ ಮರುತೋ ಯನ್ತ್ವಗ್ರಮ್॥
Indra āsāṁ netā bṛhaspatir dakṣiṇā yajñaḥ pura etu somaḥ Devasenānām abhibhañjatīnāṁ jayantīnāṁ maruto yantv agram
ಅರ್ಥ:ಇಂದ್ರ ನಮ್ಮ ಈ ಸೇನೆಗಳ ನೇತಾ ಆಗಲಿ; ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ದಕ್ಷಿಣ, ಯಜ್ಞ, ಸೋಮ ಮುಂದೆ ನಡೆಯಲಿ; ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಮುರಿದು ವಿಜಯ ಪಡೆಯುವ ದೇವ-ಸೇನೆಗಳ ಅಗ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರುತ್ ಗಣ ನಡೆಯಲಿ.
ಓಂ ಶಾನ್ತಿಃ ಶಾನ್ತಿಃ ಶಾನ್ತಿಃ॥
Om Śāntiḥ Śāntiḥ Śāntiḥ
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
अप्रतिरथ सूक्तम् ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಧರ್ಮಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ, ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯಕ್ಕೆ ಇಂದ್ರನ ಅಜೇಯ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಆವಾಹನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ
ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಕಠಿಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಮೊದಲು ಶತ್ರುವಿನ ಮೇಲೆ ವಿಜಯಕ್ಕೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ
ಸಾಹಸ, ನಿರ್ಭಯತೆ, ಭಾರಿ ಪ್ರತಿಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ದಾಟುವ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸುತ್ತದೆ
ತನ್ನ ಸೇನೆ, ಮಿತ್ರರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಮರುತ್ಗಳನ್ನು ಆವಾಹನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ
ಶತ್ರುಗಳು, ಅಡೆತಡೆಗಳ ಎದುರು ಭಯವನ್ನು ತೊಲಗಿಸಿ ಬಲವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ
ವಿಜಯ, ರಕ್ಷಣೆ, ಶತ್ರು-ಶಕ್ತಿಗಳ ಪರಾಭವಕ್ಕೆ ವೈದಿಕ ಹೋಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ
अप्रतिरथ सूक्तम् ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
ಓಜಸ್ಸು, ವೀರಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಪಠಿಸಿ, ಕಲಿತಿದ್ದರೆ ವೈದಿಕ ಸ್ವರದೊಂದಿಗೆ. 'ಓಂ' ನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಋಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ಇಂದ್ರನನ್ನು ಅಪರಾಜಿತ ವಿಜೇತನಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಾ. ಒಳಗೆ ಸಾಹಸ ಉದಯಿಸುವುದನ್ನು, ಅಡೆತಡೆಗಳು ಸೋತ ಸೇನೆಗಳಂತೆ ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಊಹಿಸಿ. ಶಾಂತಿ-ಪಾಠದಿಂದ ಮುಗಿಸಿ. ವೀರತ್ವ, ನಾಯಕತ್ವ, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಿಯೆ ಬೇಡುವ ಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಇದು ಸೂಕ್ತ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ अप्रतिरथ सूक्तम्ವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ