అప్రతిరథ సూక్తమ్
अप्रतिरथ सूक्तम् in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
అప్రతిరథ సూక్తం (ఋగ్వేదం 10.103) ఒక ఓజస్వి వైదిక రణసూక్తం, ఇది ఇంద్రుని అజేయ యోధుడు 'అప్రతిరథ' (ప్రతిద్వంది లేనివాడు) గా ఆవాహన చేస్తుంది — ఒంటరిగానే వందల సేనలను జయించేవాడు. ఋషి అప్రతిరథ ఐంద్రుడు రచించిన ఈ సూక్తం ఇంద్రుడు, బృహస్పతి, మరుత్లను శత్రు-సేనలను విరిచేయమని, తన సేనను రక్షించమని, విజయం వైపు నడిపించమని ప్రార్థిస్తుంది. ప్రాచీన కాలం నుండి యుద్ధానికి ముందు, బలం, సాహసం, విజయ ఆవాహనకు దీనిని పఠిస్తారు.
మూలం & కథ
Rigveda 10.103 · Rishi Apratiratha Aindra (and Vihavya), of the line of Indra · Vedic period (c. 1500–1200 BCE)
ఈ సూక్తం ఋగ్వేదపు దశమ మండలానిది, సంప్రదాయపరంగా ఋషి అప్రతిరథ — 'యుద్ధంలో ప్రతిద్వంది లేనివాడు' — కి ఆపాదించబడింది. ఇది ఉత్కృష్ట రణగీతం, యోధులను అజేయ వీరుడు ఇంద్రుని పతాకం కింద, బృహస్పతి, మరుత్ల సహాయంతో, యుద్ధం చేయమని ప్రేరేపిస్తుంది. తరువాతి సంప్రదాయంలో ఇది విజయం, రక్షణ, శత్రువులను తరిమికొట్టడానికి పఠించే సూక్తాలలో లెక్కించబడుతుంది, సైనిక, రాజ అనుష్ఠానాలతో సంబంధం కలిగి ఉంది.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
ఈ సూక్త పఠనంతో — ఇంద్రుని ముందుంచి, మరుత్లను అగ్రభాగాన ఉంచి — కవాతు చేసిన సేనలు అదమ్య సాహసంతో నిండి శత్రువులను తరిమికొట్టేవని సంప్రదాయం నమ్ముతుంది; కావున శత్రు-శక్తులను ఓడించడానికి, భారీ ప్రతికూలతలలో విజయం పొందడానికి దీనిని ఆవాహన చేస్తారు.
అర్థంతో పూర్తి పాఠం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
ఓం ఆశుః శిశానో వృషభో న భీమో ఘనాఘనః క్షోభణశ్చర్షణీనామ్। సంక్రన్దనోఽనిమిష ఏకవీరః శతం సేనా అజయత్సాకమిన్ద్రః॥
Om Āśuḥ śiśāno vṛṣabho na bhīmo ghanāghanaḥ kṣobhaṇaś carṣaṇīnām Saṁkrandano 'nimiṣa ekavīraḥ śataṁ senā ajayat sākam indraḥ
అర్థం:పదునుపెట్టిన ఆయుధం వలె వేగవంతుడు, ఎద్దు వలె భయంకరుడు, మళ్ళీమళ్ళీ ప్రహరించేవాడు, జనులను కలవరపరిచేవాడు; రణభూమిలో గర్జించేవాడు, అనిమేషుడు (సదా జాగరూకుడు), ఏకైక అద్వితీయ వీరుడు — ఇంద్రుడు ఒకేసారి వందల సేనలను జయించాడు.
సంక్రన్దనేనానిమిషేణ జిష్ణునా యుత్కారేణ దుశ్చ్యవనేన ధృష్ణునా। తదిన్ద్రేణ జయత తత్సహధ్వం యుధో నర ఇషుహస్తేన వృష్ణా॥
Saṁkrandanenānimiṣeṇa jiṣṇunā yutkāreṇa duścyavanena dhṛṣṇunā Tad indreṇa jayata tat sahadhvaṁ yudho nara iṣuhastena vṛṣṇā
అర్థం:గర్జించే, అనిమేషుడైన, సదా విజయుడైన, దుర్జయుడైన, సాహసవంతుడైన ఆ ఇంద్రుని ద్వారా — ఓ యోధులారా! చేతిలో బాణం పట్టుకున్న ఆ వీరునితో శత్రువులను జయించండి, వారిని ఓడించండి.
స ఇషుహస్తైః స నిషఙ్గిభిర్వశీ సంస్రష్టా స యుధ ఇన్ద్రో గణేన। సంసృష్టజిత్సోమపా బాహుశర్ధ్యుగ్రధన్వా ప్రతిహితాభిరస్తా॥
Sa iṣuhastaiḥ sa niṣaṅgibhir vaśī saṁsraṣṭā sa yudha indro gaṇena Saṁsṛṣṭajit somapā bāhuśardhy ugradhanvā pratihitābhir astā
అర్థం:అతడు చేతిలో బాణం పట్టుకుని, అమ్ముల పొదులు ధరించినవారితో, వశీ (నియంత); అతడు యుద్ధాన్ని సమకూర్చేవాడు, తన గణంతో ఇంద్రుడు; సమీప యుద్ధంలో విజయుడు, సోమపానం చేసేవాడు, బలిష్ఠ భుజాలవాడు, ఉగ్ర ధనుస్సువాడు, సరైన బాణాలతో ప్రహరించేవాడు.
బృహస్పతే పరి దీయా రథేన రక్షోహామిత్రాం అపబాధమానః। ప్రభఞ్జన్సేనాః ప్రమృణో యుధా జయన్నస్మాకమేధ్యవితా రథానామ్॥
Bṛhaspate pari dīyā rathena rakṣohāmitrāṁ apabādhamānaḥ Prabhañjan senāḥ pramṛṇo yudhā jayann asmākam edhy avitā rathānām
అర్థం:ఓ బృహస్పతీ! నీ రథంతో మా చుట్టూ ఎగురు, రాక్షసులను సంహరిస్తూ, శత్రువులను దూరంగా తరిమేస్తూ; వారి సేనలను విరిచేస్తూ, యుద్ధంలో నలిపేస్తూ, విజయుడవై — మా రథాల (సేనల) రక్షకుడవు కా.
ఇన్ద్ర ఆసాం నేతా బృహస్పతిర్దక్షిణా యజ్ఞః పుర ఏతు సోమః। దేవసేనానామభిభఞ్జతీనాం జయన్తీనాం మరుతో యన్త్వగ్రమ్॥
Indra āsāṁ netā bṛhaspatir dakṣiṇā yajñaḥ pura etu somaḥ Devasenānām abhibhañjatīnāṁ jayantīnāṁ maruto yantv agram
అర్థం:ఇంద్రుడు మా ఈ సేనలకు నేత అగుగాక; బృహస్పతి, దక్షిణ, యజ్ఞం, సోమం ముందు నడవగాక; శత్రువులను విరిచి విజయం పొందే దేవ-సేనల అగ్రభాగాన మరుత్ గణం నడవగాక.
ఓం శాన్తిః శాన్తిః శాన్తిః॥
Om Śāntiḥ Śāntiḥ Śāntiḥ
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
अप्रतिरथ सूक्तम् పారాయణ ప్రయోజనాలు
ధర్మయుద్ధాలలో, పోరాటాలలో విజయానికి ఇంద్రుని అజేయ పరాక్రమాన్ని ఆవాహన చేస్తుంది
యుద్ధం లేదా ఏదైనా కఠిన పోటీకి ముందు శత్రువుపై విజయానికి సంప్రదాయపరంగా పఠించబడుతుంది
సాహసం, నిర్భయత్వం, భారీ ప్రతికూలతలను అధిగమించే సంకల్పాన్ని ప్రసాదిస్తుంది
తన సేన, మిత్రుల రక్షణకు బృహస్పతి, మరుత్లను ఆవాహన చేస్తుంది
శత్రువులు, అడ్డంకుల ఎదుట భయాన్ని తొలగించి బలాన్ని నింపుతుంది
విజయం, రక్షణ, శత్రు-శక్తుల పరాజయానికి వైదిక హోమాలలో వాడబడుతుంది
अप्रतिरथ सूक्तम् పారాయణ విధి
ఓజస్సు, వీరభావంతో పఠించండి, నేర్చుకుంటే వైదిక స్వరంతో. 'ఓం' తో మొదలుపెట్టి ఋక్కులను పఠించండి, ఇంద్రుని అపరాజిత విజేతగా మనసులో ధరిస్తూ. లోపల సాహసం ఉదయించడం, అడ్డంకులు ఓడిన సేనల వలె చెల్లాచెదురవడం ఊహించండి. శాంతి-పాఠంతో ముగించండి. వీరత్వం, నాయకత్వం, నిర్ణాయక చర్య కోరే క్షణాలకు ఇది సరిపోతుంది.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి अप्रतिरथ सूक्तम्ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి