ದುರ್ಗಾ ಸೂಕ್ತಮ್
दुर्गा सूक्तम् in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
✦ ಅರ್ಥ
ದುರ್ಗಾ ಸೂಕ್ತಂ ಋಗ್ವೇದ ಮತ್ತು ತೈತ್ತಿರೀಯ ಆರಣ್ಯಕದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ವೈದಿಕ ಸ್ತೋತ್ರ, ಇದು ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲಕ ದೇವಿ ದುರ್ಗೆಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ದೋಣಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವಂತೆ ದೇವಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಎಲ್ಲ ಆಪತ್ತುಗಳಿಂದ ದಾಟಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 'ದುರ್ಗಾ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವೂ ಈ ಸೂಕ್ತದಿಂದಲೇ.
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Rigveda & Taittiriya Aranyaka (Yajurveda) · Vedic Rishis · 1500-1000 BCE
ದುರ್ಗಾ ಸೂಕ್ತಂ ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಸ್ತ್ರೀ ಶಕ್ತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದು ಋಗ್ವೇದ ಮತ್ತು ತೈತ್ತಿರೀಯ ಆರಣ್ಯಕ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಅಗ್ನಿ — ಮಾನವರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ನಡುವಿನ ವೈದಿಕ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ — ಮೂಲಕ ದುರ್ಗೆಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮನ್ನು ಅಸಾಧ್ಯ ಆಪತ್ತುಗಳಿಂದ ದಾಟಿಸುವ 'ದುರ್ಗಾ' ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಈ ಸೂಕ್ತದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ — ಇದು ಸಮಸ್ತ ದುರ್ಗಾ ಉಪಾಸನೆಯ ಮೂಲ ಗ್ರಂಥವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
ಈ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ 'ಸ ನಃ ಪರ್ಷದತಿ ದುರ್ಗಾಣಿ ವಿಶ್ವಾ ನಾವೇವ ಸಿಂಧುಂ' ಎಂಬ ಶ್ಲೋಕವಿದೆ — 'ದೋಣಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವಂತೆ ಆಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಎಲ್ಲ ಆಪತ್ತುಗಳಿಂದ ದಾಟಿಸಲಿ.' ಈ ಉಪಮೆ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ: ಕಷ್ಟಗಳ ಸಮುದ್ರ ಎಷ್ಟೇ ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದರೂ, ದೇವಿಯೇ ದೋಣಿ. ವೈದಿಕ ಋತ್ವಿಜರು 3000 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಗ್ನಿ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸೂಕ್ತವನ್ನು ಜಪಿಸಿದ್ದಾರೆ — ಋಗ್ವೇದ ಕಾಲದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಈ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಪಠಣ ಪರಂಪರೆ ಇದನ್ನು ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಕೇಳುತ್ತಾ ಪಠಿಸಿ
ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಓಂ ಜಾತವೇದಸೇ ಸುನವಾಮ ಸೋಮಮರಾತೀಯತೋ ನಿದಹಾತಿ ವೇದಃ । ಸ ನಃ ಪರ್ಷದತಿ ದುರ್ಗಾಣಿ ವಿಶ್ವಾ ನಾವೇವ ಸಿನ್ಧುಂ ದುರಿತಾತ್ಯಗ್ನಿಃ ॥
Om jatavedase sunavama somamaratiyato nidahati vedah Sa nah parshadati durgani vishva naveva sindhum duritatyagnih
ಅರ್ಥ:ನಾವು ಜಾತವೇದಸ್ಗೆ (ಅಗ್ನಿ, ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜ್ಞಾತ) ಸೋಮವನ್ನು ಅಭಿಷವಿಸೋಣ; ಆತನು ನಮ್ಮ ವಿರೋಧಿಗಳ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಿ. ಆ ಅಗ್ನಿಯು, ನಾವೆ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿಸುವಂತೆ, ಸಮಸ್ತ ಆಪತ್ತುಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ದಾಟಿಸಲಿ — ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಷ್ಟವನ್ನೂ ದಾಟಿಸಲಿ.
ತಾಮಗ್ನಿವರ್ಣಾಂ ತಪಸಾ ಜ್ವಲನ್ತೀಂ ವೈರೋಚನೀಂ ಕರ್ಮಫಲೇಷು ಜುಷ್ಟಾಮ್ । ದುರ್ಗಾಂ ದೇವೀಂ ಶರಣಮಹಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ಸುತರಸಿ ತರಸೇ ನಮಃ ॥
Tamagnivarnam tapasa jvalantim vairochanim karmaphaleshu jushtam Durgam devim sharanamaham prapadye sutarasi tarase namah
ಅರ್ಥ:ಅಗ್ನಿಯ ಬಣ್ಣದ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ, ಸೂರ್ಯನ ತೇಜೋಮಯ ಶಕ್ತಿಯಾದ, ಕರ್ಮಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಆ ದುರ್ಗಾದೇವಿಗೆ — ಶರಣಿಗಾಗಿ ನನ್ನನ್ನೇ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ನಮ್ಮನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ದಾಟಿಸುವ ತಾಯಿಯೇ, ದಾಟಿಸುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಅಗ್ನೇ ತ್ವಂ ಪಾರಯಾ ನವ್ಯೋ ಅಸ್ಮಾನ್ ಸ್ವಸ್ತಿಭಿರತಿ ದುರ್ಗಾಣಿ ವಿಶ್ವಾ । ಪೂಶ್ಚ ಪೃಥ್ವೀ ಬಹುಲಾ ನ ಉರ್ವೀ ಭವಾ ತೋಕಾಯ ತನಯಾಯ ಶಂಯೋಃ ॥
Agne tvam paraya navyo asman svastibhirati durgani vishva Pushcha prithvi bahula na urvi bhava tokaya tanayaya shamyoh
ಅರ್ಥ:ಓ ಸ್ತುತ್ಯ ಅಗ್ನಿಯೇ, ಶುಭ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಸ್ತ ಆಪತ್ತುಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ದಾಟಿಸು; ಈ ವಿಶಾಲ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ ಆಕಾಶ ನಮಗೆ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರಲಿ — ನಮ್ಮ ಸಂತತಿ ಮತ್ತು ವಂಶಜರಿಗೆ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸು.
ವಿಶ್ವಾನಿ ನೋ ದುರ್ಗಹಾ ಜಾತವೇದಃ ಸಿನ್ಧುಂ ನ ನಾವಾ ದುರಿತಾತಿಪರ್ಷಿ । ಅಗ್ನೇ ಅತ್ರಿವನ್ಮನಸಾ ಗೃಣಾನೋಽಸ್ಮಾಕಂ ಬೋಧ್ಯವಿತಾ ತನೂನಾಮ್ ॥
Vishvani no durgaha jatavedah sindhum na nava duritatiparshi Agne atrivanmanasa grinanosmakam bodhyavita tanunam
ಅರ್ಥ:ಓ ಜಾತವೇದಸ, ಸಮಸ್ತ ಆಪತ್ತುಗಳ ನಾಶಕ, ನಾವೆ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿಸುವಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಷ್ಟವನ್ನೂ ನಮ್ಮನ್ನು ದಾಟಿಸು. ಓ ಅಗ್ನಿಯೇ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅತ್ರಿ ಋಷಿಯಂತೆ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವವನೇ, ನಮ್ಮ ಆತ್ಮದ ರಕ್ಷಕನಾಗು.
ಪೃತನಾಜಿತಂ ಸಹಮಾನಮುಗ್ರಮಗ್ನಿಂ ಹುವೇಮ ಪರಮಾತ್ಸಧಸ್ಥಾತ್ । ಸ ನಃ ಪರ್ಷದತಿ ದುರ್ಗಾಣಿ ವಿಶ್ವಾ ಕ್ಷಾಮದ್ದೇವೋ ಅತಿ ದುರಿತಾತ್ಯಗ್ನಿಃ ॥
Pritanajitam sahamanamugramagnim huvema paramatsadhasthat Sa nah parshadati durgani vishva kshamaddevo ati duritatyagnih
ಅರ್ಥ:ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ, ಶತ್ರುವನ್ನು ಅಡಗಿಸುವ ಆ ಉಗ್ರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪರಮ ಧಾಮದಿಂದ ಆವಾಹಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆ ಪ್ರಚಂಡ ದೇವನು ಸಮಸ್ತ ಆಪತ್ತುಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ದಾಟಿಸಲಿ — ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಷ್ಟವನ್ನೂ ದಾಟಿಸಲಿ.
ಪ್ರತ್ನೋಷಿ ಕಮೀಡ್ಯೋ ಅಧ್ವರೇಷು ಸನಾಚ್ಚ ಹೋತಾ ನವ್ಯಶ್ಚ ಸತ್ಸಿ । ಸ್ವಾಂ ಚಾಗ್ನೇ ತನುವಂ ಪಿಪ್ರಯಸ್ವಾಸ್ಮಭ್ಯಂ ಚ ಸೌಭಗಮಾಯಜಸ್ವ ॥
Pratnoshi kamidyo adhvareshu sanachcha hota navyashcha satsi Svam chagne tanuvam piprayasvasmabhyam cha saubhagamayajasva
ಅರ್ಥ:ಓ ಆರಾಧ್ಯ ಅಗ್ನಿಯೇ, ನೀನು ಯಜ್ಞ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತೀಯೆ; ಹೋತನಾಗಿ ನೀನು ನೆಲೆಸಿರುವೆ — ಪ್ರಾಚೀನನೂ ನಿತ್ಯ ನೂತನನೂ ಆಗಿ. ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ, ನಮಗೆ ಶುಭ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಡು.
ಗೋಭಿರ್ಜುಷ್ಟಮಯುಜೋ ನಿಷಿಕ್ತಂ ತವೇನ್ದ್ರ ವಿಷ್ಣೋರನುಸಂಚರೇಮ । ನಾಕಸ್ಯ ಪೃಷ್ಠಮಭಿ ಸಂವಸಾನೋ ವೈಷ್ಣವೀಂ ಲೋಕ ಇಹ ಮಾದಯನ್ತಾಮ್ ॥
Gobhirjushtamayujo nishiktam tavendra vishnoranusamcharema Nakasya prishthamabhi samvasano vaishnavim loka iha madayantam
ಅರ್ಥ:ಪ್ರಕಾಶ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಅನುಪಮ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ನಾವು ಸದಾ ಅನುಸರಿಸೋಣ. ದ್ಯುಲೋಕದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ದೇವತೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಧಾಮದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸಲಿ.
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
दुर्गा सूक्तम् ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ದುರ್ಗೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು — ಋಗ್ವೇದದಿಂದಲೇ.
'ದುರ್ಗಾಂ ದೇವೀಂ ಶರಣಮಹಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ' — ದುರ್ಗೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣಾಗತಿ.
ವೈದಿಕ ಅಗ್ನಿ ಯಜ್ಞ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ — ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲಕ ದುರ್ಗೆಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ.
ದೋಣಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವಂತೆ ಭಕ್ತನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ದಾಟಿಸುತ್ತದೆ.
'ದುರ್ಗಾ' ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಈ ಸೂಕ್ತದಿಂದ ಬಂದಿದೆ — 'ನಮ್ಮನ್ನು ಆಪತ್ತುಗಳಿಂದ ದಾಟಿಸುವವಳು'.
ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಡೆತಡೆ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ವೈದಿಕ ಅಗ್ನಿ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ (ಹೋಮ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
दुर्गा सूक्तम् ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
ಇದು ವೈದಿಕ ಸೂಕ್ತ, ಇದನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅಗ್ನಿ ಆಹುತಿಗಳ (ಹೋಮ/ಹವನ) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಕುಳಿತು, ಒಂದು ದೀಪ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿ. ವೈದಿಕ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ 11 ಬಾರಿ ಜಪಿಸಿ. ಪ್ರಮುಖ ಶ್ಲೋಕ 'ದುರ್ಗಾಂ ದೇವೀಂ ಶರಣಮಹಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ' — ಇದನ್ನು ಜಪಿಸುವಾಗ ದೇವಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ दुर्गा सूक्तम्ವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ