ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ 2.56 — ದುಃಖೇಷ್ವನುದ್ವಿಗ್ನಮನಾಃ
श्रीमद्भगवद्गीता 2.56 — दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
✦ ಅರ್ಥ
ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ಲೋಕವು ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞ — ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯ ಮುನಿಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಕಲಕುವುದಿಲ್ಲ, ಸುಖವನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ರಾಗ, ಭಯ, ಕ್ರೋಧಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಎರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞ-ವರ್ಣನೆಯ ಭಾಗ, ಇದು ಪೂರ್ಣ ಸಮತ್ವದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 56 · Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa) · Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)
ಅರ್ಜುನನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ದೀಪ್ತಿಮಯ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸರಣಿಯಿಂದ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು. ಇದು ಸಮಸ್ತ ಯೋಗದ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾರವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ — ಶೋಕವೂ ಸುಖವೂ ವಿಚಲಿತಗೊಳಿಸಲಾಗದ ಅಂತಹ ಸಮತೋಲಿತ ಮನಸ್ಸು. ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಸಾಧಕರು ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಆತ್ಮಪರೀಕ್ಷೆಯ ದೈನಂದಿನ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿ ಕಂಠಸ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಮೇಲೆ ಧ್ಯಾನಿಸುವವನು ಕ್ರಮೇಣ ಅವುಗಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸಾಧುಗಳು ಅಂತಹ ಭಕ್ತರನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾ, ಅವರು ಸಾಂಸಾರಿಕ ಜೀವನದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಗಾಳಿಯಿಲ್ಲದ ಜಾಗದಲ್ಲಿರುವ ದೀಪದಂತೆ ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಮಂತ್ರ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ದುಃಖೇಷ್ವನುದ್ವಿಗ್ನಮನಾಃ ಸುಖೇಷು ವಿಗತಸ್ಪೃಹಃ। ವೀತರಾಗಭಯಕ್ರೋಧಃ ಸ್ಥಿತಧೀರ್ಮುನಿರುಚ್ಯತೇ॥
duḥkheṣhv-anudvigna-manāḥ sukheṣhu vigata-spṛihaḥ vīta-rāga-bhaya-krodhaḥ sthita-dhīr munir uchyate
ಅರ್ಥ:ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ವಿಚಲಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಯಾರು ಸುಖಗಳನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ರಾಗ, ಭಯ, ಕ್ರೋಧಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿರುವನೋ, ಅವನು ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯ ಮುನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
श्रीमद्भगवद्गीता 2.56 — दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞ — ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯ ಮುನಿ — ಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ
ಮನಸ್ಸನ್ನು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾಗಿ, ಸುಖದಲ್ಲಿ ಅನಾಸಕ್ತವಾಗಿ ಇಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ
ಹೃದಯವನ್ನು ರಾಗ, ಭಯ, ಕ್ರೋಧಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ
ಅಚಲ ಅಂತರಂಗ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ದೈನಂದಿನ ಮನನ
ಸಾಧಕನನ್ನು ಆತ್ಮಸಂಯಮ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಮತೋಲನದ ಕಡೆಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ
ಧ್ಯಾನ, ಭಕ್ತಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯವಾದ ಸಮತ್ವವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ
श्रीमद्भगवद्गीता 2.56 — दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಓದಿ, ಪ್ರತಿ ಗುಣದ ಮೇಲೆ ಮನನ ಮಾಡಿ — ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಅಚಲ, ಸುಖದಲ್ಲಿ ಬಯಕೆಯಿಲ್ಲದ, ರಾಗ, ಭಯ, ಕ್ರೋಧವನ್ನು ದಾಟಿದ. ಇದನ್ನು ದೈನಂದಿನ ಆತ್ಮಸಮೀಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿ — ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲಿ ವಿಚಲಿತವಾಗುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು ಮೆಲ್ಲನೆ ಗಮನಿಸಿ, ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನ ಸ್ಥಿರ, ಸಾಕ್ಷಿ ಶಾಂತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಮರಳಲು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ श्रीमद्भगवद्गीता 2.56 — दुःखेष्वनुद्विग्नमनाःವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ