ഗജേന്ദ്രമോക്ഷ സ്തോത്രമ്
गजेन्द्रमोक्ष स्तोत्रम् in Malayalam · മലയാളം
നിങ്ങളുടെ ഭാഷ/ലിപിയിൽ വായിക്കൂ
ഉത്ഭവം & കഥ
Srimad Bhagavata Purana, Eighth Canto (chapters 2-4) · Veda Vyasa (as narrated by Shuka to King Parikshit) · Puranic
The Gajendra Moksha is narrated by Shukadeva Goswami to King Parikshit in the Eighth Canto of the Srimad Bhagavata Purana. Gajendra, king of the elephants, had been the pious king Indradyumna in a former life, cursed by sage Agastya to take an elephant's body. Seized by a crocodile (a Gandharva named Huhu, fallen by the curse of sage Devala) while drinking at a lake, Gajendra fought for a thousand years until utterly spent. Surrendering every other hope, he recited this prayer — the supreme jaapya he had learned in his previous birth — addressing the Lord not by any sectarian name but as the formless, all-pervading source of all. Pleased by such pure, desireless surrender, Lord Hari appeared upon Garuda, severed the crocodile's jaws with His Sudarshana Chakra, and lifted Gajendra from the water, granting both him and the crocodile liberation.
✦ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ
The Bhagavata declares that the very instant Gajendra's prayer became free of all selfish motive and he sought the Lord alone, Sri Hari, who dwells in the hearts of all, abandoned His own abode and rushed on Garuda to the lake — delivering the elephant before any other god could respond. Devotees hold that the Lord still comes with the same swiftness to any soul who, having exhausted every other resource, cries out to Him in complete surrender.
അർഥസഹിതം പൂർണ പാഠം
ഏതെങ്കിലും വരിയിലോ ▶ ബട്ടണിലോ തൊട്ട് കേൾക്കൂ
ശ്രീശുക ഉവാച - ഏവം വ്യവസിതോ ബുദ്ധ്യാ സമാധായ മനോ ഹൃദി । ജജാപ പരമം ജാപ്യം പ്രാഗ്ജന്മന്യനുശിക്ഷിതമ് ॥
śrī-śuka uvāca - evaṃ vyavasito buddhyā samādhāya mano hṛdi | jajāpa paramaṃ jāpyaṃ prāg-janmany-anuśikṣitam ||
അർഥം:श्रीशुकदेव बोले — इस प्रकार बुद्धि से निश्चय करके और अपने मन को हृदय में स्थिर करके गजेन्द्र ने वह परम जप करना आरम्भ किया, जिसे उसने पूर्वजन्म में सीखा था।
ശ്രീഗജേന്ദ്ര ഉവാച - ഓം നമോ ഭഗവതേ തസ്മൈ യത ഏതച്ചിദാത്മകമ് । പുരുഷായാദിബീജായ പരേശായാഭിധീമഹി ॥
śrī-gajendra uvāca - oṃ namo bhagavate tasmai yata etac-cid-ātmakam | puruṣāyādi-bījāya pareśāyābhidhīmahi ||
അർഥം:गजेन्द्र बोले — ॐ। उस भगवान् को मेरा नमस्कार है, जिनसे यह सम्पूर्ण चिन्मय सृष्टि प्रकट हुई है। हम उस आदिपुरुष, सबके आदिबीज, परमेश्वर का ध्यान करते हैं।
യസ്മിന്നിദം യതശ്ചേദം യേനേദം യ ഇദം സ്വയമ് । യോഽസ്മാത്പരസ്മാച്ച പരസ്തം പ്രപദ്യേ സ്വയമ്ഭുവമ് ॥
yasminn-idaṃ yataś-cedaṃ yenedaṃ ya idaṃ svayam | yo'smāt-parasmāc-ca paras-taṃ prapadye svayambhuvam ||
അർഥം:जिनमें यह जगत् स्थित है, जिनसे यह उत्पन्न होता है, जिनके द्वारा यह है, और जो स्वयं यह जगत् हैं — उन स्वयम्भू, परात्पर प्रभु की मैं शरण ग्रहण करता हूँ।
യഃ സ്വാത്മനീദം നിജമായയാര്പിതം ക്വചിദ്വിഭാതം ക്വ ച തത്തിരോഹിതമ് । അവിദ്ധദൃക്സാക്ഷ്യുഭയം തദീക്ഷതേ സ ആത്മമൂലോഽവതു മാം പരാത്പരഃ ॥
yaḥ svātmanīdaṃ nija-māyayārpitaṃ kvacid-vibhātaṃ kva ca tat-tirohitam | aviddha-dṛk-sākṣy-ubhayaṃ tad-īkṣate sa ātma-mūlo'vatu māṃ parāt-paraḥ ||
അർഥം:यह सृष्टि उनकी अपनी माया द्वारा उनके ही आत्मा में प्रकट की गई है — कभी प्रकट, कभी लीन। वे निर्मल दृष्टि वाले साक्षी दोनों अवस्थाओं को देखते हैं। वे आत्ममूल परात्पर प्रभु मेरी रक्षा करें।
കാലേന പഞ്ചത്വമിതേഷു കൃത്സ്നശോ ലോകേഷു പാലേഷു ച സര്വഹേതുഷു । തമസ്തദാസീദ് ഗഹനം ഗഭീരം യസ്തസ്യ പാരേഽഭിവിരാജതേ വിഭുഃ ॥
kālena pañcatvam-iteṣu kṛtsnaśo lokeṣu pāleṣu ca sarva-hetuṣu | tamas-tadāsīd gahanaṃ gabhīraṃ yas-tasya pāre'bhivirājate vibhuḥ ||
അർഥം:जब समय आने पर समस्त लोक, उनके पालक तथा सभी कारण एकत्व में लीन हो जाते हैं, तब केवल गहन-गम्भीर अन्धकार शेष रहता है; किन्तु वे विभु प्रभु उस अन्धकार के परे प्रकाशमान रहते हैं। वे मेरी रक्षा करें।
ന യസ്യ ദേവാ ഋഷയഃ പദം വിദു- ര്ജന്തുഃ പുനഃ കോഽര്ഹതി ഗന്തുമീരിതുമ് । യഥാ നടസ്യാകൃതിഭിര്വിചേഷ്ടതോ ദുരത്യയാനുക്രമണഃ സ മാവതു ॥
na yasya devā ṛṣayaḥ padaṃ vidur- jantuḥ punaḥ ko'rhati gantum-īritum | yathā naṭasyākṛtibhir-viceṣṭato duratyayānukramaṇaḥ sa māvatu ||
അർഥം:जिनके स्वरूप को देवता और ऋषि भी नहीं जान पाते, फिर साधारण प्राणी उन्हें कैसे जान या वर्णन कर सकता है? जैसे नट अनेक रूप धारण करता है, वैसे ही उनकी गति दुर्ज्ञेय है। वे प्रभु मेरी रक्षा करें।
നമോ നമസ്തുഭ്യമസഹ്യവേഗ- ശക്തിത്രയായാഖിലധീഗുണായ । പ്രപന്നപാലായ ദുരന്തശക്തയേ കദിന്ദ്രിയാണാമനവാപ്യവര്ത്മനേ ॥
namo namas-tubhyam-asahya-vega- śakti-trayāyākhila-dhī-guṇāya | prapanna-pālāya duranta-śaktaye kad-indriyāṇām-anavāpya-vartmane ||
അർഥം:आपको बारम्बार नमस्कार है, जो असह्य वेग वाली त्रिगुणात्मक शक्ति के स्वामी हैं, समस्त बुद्धि के मूल हैं, शरणागतों के रक्षक हैं, अनन्त शक्ति वाले हैं, और जिनका मार्ग अनियन्त्रित इन्द्रियों को कभी प्राप्त नहीं होता।
യം ധര്മകാമാര്ഥവിമുക്തികാമാ ഭജന്ത ഇഷ്ടാം ഗതിമാപ്നുവന്തി । കിം ചാശിഷോ രാത്യപി ദേഹമവ്യയം കരോതു മേഽദഭ്രദയോ വിമോക്ഷണമ് ॥
yaṃ dharma-kāmārtha-vimukti-kāmā bhajanta iṣṭāṃ gatim-āpnuvanti | kiṃ cāśiṣo rāty-api dehama-vyayaṃ karotu me'dabhra-dayo vimokṣaṇam ||
അർഥം:धर्म, काम, अर्थ अथवा मोक्ष की कामना करने वाले जिनकी उपासना करके अपना अभीष्ट प्राप्त कर लेते हैं, और जो अविनाशी देह तक प्रदान करते हैं — वे अपार दया वाले प्रभु मुझे मोक्ष प्रदान करें।
ഏകാന്തിനോ യസ്യ ന കഞ്ചനാര്ഥം വാഞ്ഛന്തി യേ വൈ ഭഗവത്പ്രപന്നാഃ । അത്യദ്ഭുതം തച്ചരിതം സുമങ്ഗലം ഗായന്ത ആനന്ദസമുദ്രമഗ്നാഃ ॥
ekāntino yasya na kañcanārthaṃ vāñchanti ye vai bhagavat-prapannāḥ | aty-adbhutaṃ tac-caritaṃ su-maṅgalaṃ gāyanta ānanda-samudra-magnāḥ ||
അർഥം:जो उनके अनन्य भक्त हैं और भगवान् के पूर्ण शरणागत हैं, वे कुछ भी नहीं चाहते; आनन्द के समुद्र में डूबे हुए वे उनके अत्यन्त अद्भुत एवं परम मंगलमय चरित्रों का गान करते हैं।
തസ്മൈ നമഃ പരേശായ ബ്രഹ്മണേഽനന്തശക്തയേ । അരൂപായോരുരൂപായ നമ ആശ്ചര്യകര്മണേ ॥
tasmai namaḥ pareśāya brahmaṇe'nanta-śaktaye | arūpāyoru-rūpāya nama āścarya-karmaṇe ||
അർഥം:उन परमेश्वर को नमस्कार है, जो अनन्त शक्ति वाले ब्रह्म हैं, जो अरूप होते हुए भी अनेक रूप वाले हैं — उन आश्चर्यकर्मा प्रभु को नमस्कार है।
പദം-പദം അർഥം
ഉച്ചാരണം കേൾക്കാൻ ഏതെങ്കിലും പദത്തിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യൂ
गजेन्द्रमोक्ष स्तोत्रम् പാരായണ ഫലങ്ങൾ
Regarded as the supreme hymn of total surrender (sharanagati) to the Lord
Believed to invoke the Lord's immediate protection in moments of grave danger and distress
Frees the mind from fear, helplessness and dependence on one's own limited strength
Traditionally recited for relief from disease, debt, enemies and life-threatening crises
Cultivates pure, desireless devotion that seeks the Lord alone and not His gifts
Said to grant liberation (moksha) at the end of life, as it did for Gajendra
Recitation at dawn is held to remove the burden of accumulated sins
गजेन्द्रमोक्ष स्तोत्रम् പാരായണ വിധി
Bathe and sit facing east before an image of Lord Vishnu. Light a lamp and recite the Gajendra Moksha Stotram slowly with full attention, contemplating Gajendra's complete surrender. The Bhagavata states that the Lord rises to protect the helpless the instant the devotee gives up all other shelter, so chant with a heart that relies on Him alone. It may be recited daily, or read in full during illness, danger or moments of helplessness, and is traditionally read for the welfare of the departed.
പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ
ഇവയും വായിക്കൂ
ॐ
പൂർണ गजेन्द्रमोक्ष स्तोत्रम् ശ്ലോകം-ശ്ലോകം അർഥസഹിതം വായിക്കൂ, അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ പവിത്ര പാഠങ്ങൾ കാണൂ